II SA/Lu 579/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. C. (dalej jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. L. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: S. C.. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. W dniu 25 lutego 2021 r. wpłynął do organu I instancji wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021, na dziecko S. C.. Decyzją z dnia [...] r., organ I instancji odmówił prawa do świadczenia wychowawczego, wyjaśniając w uzasadnieniu, że świadczenie, o które wnioskuje skarżący zostało przyznane w okresie zasiłkowym [...] matce dziecka A. G.. Organ wyjaśnił, że z wyroku Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny (sygn. akt III C [...]), wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi: S., F. i H. powierzono obojgu rodzicom, z tym, że miejsce zamieszkania dzieci ustalono przy matce dziecka. Jednocześnie Sąd ustalił w szczegółowy sposób prawo do kontaktowania się dzieci z ich ojcem, a nadto zobowiązał ojca do łożenia na utrzymanie małoletnich dzieci poprzez alimenty na każde z nich, płatne do rąk matki. Organ I instancji powołał się także na postanowienie Sądu Rejonowego w O. L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. [...] w którym ustalono kontakty skarżącego z synem S. C., wskazując konkretne dni i godziny. Ponadto, w ww. wyroku Sąd ograniczył władzę rodzicielską skarżącego do możliwości dowiadywania się o istotnych sprawach dzieci, w szczególności w zakresie leczenia, postępach w rozwoju i edukacji. Organ stwierdził, że, pomimo iż z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że syn skarżącego mieszka z nim, to z uwagi na treść ww. orzeczeń Sądów, nie jest możliwym przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. We wniesionym w terminie odwołaniu skarżący kwestionując prawidłowość decyzji wskazał, na rażące naruszenie prawa materialnego: art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - poprzez jego niezastosowanie i bezzasadne odmówienie skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na syna mieszkającego od dnia 23 czerwca 2020 r. wraz z nim i pozostającym na jego utrzymaniu, a nadto naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. - poprzez zaniechanie zamieszczenia w decyzji pouczenia czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się z odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wyjaśniło, że wynikający z powołanego orzeczenia sposób sprawowania opieki nad dziećmi nie może być uznany za opiekę naprzemienną. Organ stwierdził, że sytuacja małoletniego, gdy przebywa z ojcem w określonych dniach i godzinach, nie może zostać uznana za fakt przebywania przez małoletniego S. pod opieką naprzemienną obojga rodziców w rozumieniu przepisów ustawy. Fakt sprawowania opieki naprzemiennej musi wynikać z orzeczenia sądu. Organ odwoławczy podniósł, że organy nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku sprawowana jest przez rodziców opieka nad dzieckiem. Rozpatrywanie spraw dotyczących opieki naprzemiennej należy do kognicji sądu powszechnego. Kolegium wskazało, że nie widzi podstaw odniesienia się do postanowienia Sądu Rejonowego w O. L. z dnia [...]., ponieważ postanowienie to nie ma klauzuli prawomocności. W ocenie Kolegium, dopóki orzeczenie sądu cywilnego nie zmieni miejsca zamieszkania dziecka z dotychczas ustalonego przy matce, tak organy orzekające w sprawie nie mają podstaw do przyjęcia, że dziecko mieszka i pozostaje na utrzymaniu ojca. Organ uznał, że rozstrzygając w przedmiocie świadczenia wychowawczego, nie może samodzielnie ustalać w jaki sposób, w danym przypadku, faktycznie jest sprawowana opieka nad dzieckiem przez ojca. Organ wskazał również, że fakt pobierania przez matkę świadczenia wychowawczego na dziecko S. przez okres świadczeniowy [...], stanowi okoliczność wykluczającą przyznanie tego świadczenia na wniosek skarżącego na to samo dziecko. Kolegium stwierdziło także, że naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez niepełne pouczenie strony z pominięciem prawa do zrzeczenia się z odwołania, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji. W skardze do Sądu, zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu w sposób należyty postępowania wyjaśniającego i niewyczerpującym zebraniu oraz rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad małoletnim S. C.; - art. 80 k.p.a polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, opartej na niekompletnym materiale dowodowym oraz nie w pełni rozpatrzonym, a w szczególności na nieuzasadnionym daniu wiary wyjaśnieniom matki, która twierdzi, że to ona ponosi wszelkie koszty utrzymania małoletniego S. kupując mu wszystko co jest mu potrzebne, zaś ojciec nie płaci jej alimentów na jego rzecz oraz nie wyjaśnieniu przyczyn takiej oceny wyjaśnień A. G.; - art. 77 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie i nie zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia wychowawczego; - art. 22 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy przepisy te znajdują zastosowanie w tej sprawie, co skutkowało nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł także, o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do niniejszej skargi potwierdzeń wpłat za okres od stycznia 2019 r. do lipca 2021 r. dokonanych przez niego tytułem alimentów zasądzonych na rzecz trójki małoletnich dzieci skarżącego na okoliczność stwierdzenia faktu prawidłowego wywiązywania się przez niego z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, także względem małoletniego S. C.. W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił aktualną sytuację rodzinną i wyjaśnił, że syn mieszka z nim od 23 czerwca 2020r. Skarżący sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę i łozy na jego utrzymanie, a jednocześnie płaci systematycznie alimenty również na niego do rąk matki dziecka. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego złożył wydruk wyroku Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] r., sygn. akt [...] dotyczący oddalenia powództwa o podwyższenie alimentów od skarżącego na rzecz jego dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego. Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego. Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Zarzuty skarżącego, są więc w tym zakresie bezzasadne. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy oraz jego syna i matki dziecka. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona. Organy nie naruszyły także dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na dziecko S. C. na okres zasiłkowy [...]. Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm. - dalej jako: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci" lub "u.p.p.w.d."). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Niewątpliwie więc przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego pozostaje obecnie wspólne zamieszkiwanie dziecka z matką albo ojcem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w składzie rozpoznającym sprawę w przepisie tym chodzi o zamieszkiwanie w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym. W konsekwencji też istnienie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na dzieci i sprawia, że świadczenie takie nie może zostać przyznane drugiemu z rodziców, przy którym nie ustalono miejsca zamieszkania dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 646/19, CBOSA). W sprawie, co trafnie stwierdziły organy, istnieje prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r., sygn. akt III C [...] wydany w sprawie rozwodowej małżonków [...], w którym to wyroku miejsce zamieszkania syna S. C. ustalono przy matce A. G.. Orzeczenie to jest prawomocne i w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania S. C. nie zostało zmienione. W świetle art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm. – dalej k.p.c.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem, w przypadku, gdy opieka nad dzieckiem, czy miejsce jego pobytu (zamieszkania) zostały uregulowane na mocy orzeczenia sądu, to jego treść ma znaczenie dla prawa do świadczenia wychowawczego. Powołanymi wyżej wyrokami sądu powszechnego, skarżącemu ograniczono władzę rodzicielską i uregulowano miejsce zamieszkania dziecka przy matce. Nie może budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie któregokolwiek sądu może być i powinno być kwestionowane tylko poprzez działania zgodne z prawem (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 17 października 2018 r., sygn. IV SA/Gl 275/18, CBOSA). Ani ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ani art. 26 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm. – dalej k.c.), ani też inne przepisy nie wyłączają związania organów administracji publicznej i Sądu prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest też uprawniony do weryfikacji prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Powyższe oznacza, że w zakresie przesłanki wspólnego zamieszkiwania, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., za osobę wspólnie zamieszkującą z S. C. może być uznana wyłącznie jego matka, przy której ustalono sądownie miejsce zamieszkania tego dziecka. Oczywiście kwestię opieki nad dzieckiem co do zasady mogą regulować sami rodzice. Jednak, w przypadku sporu decyduje o tym Sąd. Po wydaniu orzeczenia sądowego możliwy jest przypadek, że rodzice dojdą do porozumienia i na nowo ustalą zasady opieki nad dzieckiem. Czym innym jest jednak sytuacja, kiedy oboje mają pełnię władzy rodzicielskiej, a czym innym, kiedy władza rodzicielska skarżącego jest ograniczona i ustalone miejsce zamieszkania przy drugim z rodziców. Wówczas, w świetle orzeczenia sądowego nie może on podejmować się stałej opieki nad dzieckiem. Takie orzeczenie, dopóki nie zostaną na nowo ustalone zasady opieki przez sąd powszechny, powinno być w państwie prawa respektowane. Skarżący może więc dochodzić i dochodzi swoich praw, jako rodzic, przed sądem powszechnym. Jednocześnie, wedle twierdzenia zawartego w piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2021 r. (k. 44 akt sądowych) postępowanie w sprawie zmiany miejsca zamieszkania dziecka toczy się (sygn. akt III [...]). W przypadku uzyskania satysfakcjonującego rozstrzygnięcia, skarżący będzie miał możliwość przedłożenia takiego orzeczenia przed organami administracyjnymi, celem uzyskania ww. świadczenia. W aktualnej sytuacji jednak, jakiekolwiek zmiany faktycznego miejsca zamieszkania dziecka nie mają żadnego znaczenia albowiem, co jasno wynika z twierdzeń A. G. odbywają się one wbrew jej woli i przy jej sprzeciwie (k. 20 akt adm. I inst.) Powyższe oznacza, że skarżący nie spełnił przesłanki wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, od której art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. uzależnia przyznanie świadczenia wychowawczego rodzicowi, co uprawniało organ do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Takiej wykładni przepisu nie zmienia to, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (4 ust. 1 u.p.p.w.d.). Mając na uwadze, że skarżący nie spełnił przesłanki wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostaje łożenie na jego utrzymywanie – jak wyjaśnia – niezależnie od uiszczanych matce dziecka alimentów. Przy takiej interpretacji art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., przedstawiony przez pełnomocnika skarżącego wydruk wyroku Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt [...] dotyczący oddalenia powództwa o podwyższenie alimentów od skarżącego na rzecz jego dzieci, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia organu. Przedstawiony dokument złożony do akt sprawy jedynie jako wydruk, a nie odpis, bez potwierdzenia nadania klauzuli o stwierdzeniu jego prawomocności, nie stanowi dokumentu urzędowego, któremu przysługiwałaby szczególna moc dowodowa. Sąd nie kwestionuje domniemana jego autentyczności, jak i zgodności z prawdą zawartych w nich ustaleń i twierdzeń, jednakże brak stosownych pieczęci, uniemożliwia zakwalifikowanie go jako dokumentu urzędowego. Niezależnie jednak od powyższego, stwierdzenie w ww. wyroku faktu, że syn S., przeprowadził się do ojca, nie stanowi podstawy - co było już wyjaśnione powyżej - do nabycia uprawnienia do świadczenia wychowawczego. Orzeczenie Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny, sygn. akt III C [...], ustalające miejsce zamieszkania dziecka przy matce jest prawomocne i nadal pozostaje w obrocie prawnym. Tym samym niezasadny jest zarzut skarżącego, dotyczący nie przeprowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Jak wskazano już na wstępie, organ zebrał kompletny materiał dowodowy, który pozwolił na dokonanie swobodnej oceny dowodów i wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Z tych też względów brak było podstaw do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie przytoczonych powyżej przepisów oraz w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.