I SA/Łd 514/21

Dnia 23 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. E. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w części dotyczącej żądania odszkodowania i zadośćuczynienia oddala skargę. B.E.N. wniosła do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie zwrotu podania w części dotyczącej żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia. Z akt sprawy wynika, że [...] r. Burmistrz W. wystawił na B.E.N. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zaległość w podatku od nieruchomości za I, II, III, IV kwartał 2015 r., I, II, III, IV kwartał 2016 r. oraz I, II, III i IV kwartał 2017 r., który następnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w celu jego realizacji. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat w P. zawiadomienie z dnia 01.07.2020 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Pismem z dnia 10.07.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. poinformował, że od sierpnia 2020 r. będzie dokonywać potrąceń ze świadczenia zobowiązanej. B.E.N. 22 lipca 2020 r. złożyła pismo zatytułowane "Skarga i zarzuty na zajęcie z dnia 01 lipca 2020 r.", w którym powołując art. 33 i art 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zażądała "uchylenia egzekucji w całości" ze względu na nieistnienie zobowiązania. W odpowiedzi na wezwanie organu 7 września 2020 r. podatniczka złożyła pismo, w którym podtrzymała swoje zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 i 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie zawiadomieniem z 16 września 2020 r. organ I instancji poinformował ZUS Oddział w T. o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności, w związku z powyższym dłużnik zajętej wierzytelności skierował do organu egzekucyjnego pismo z 25.09.2020 r. w którym wskazał, że od października 2020 r. potrącenia świadczeń przysługujących B.E.N. nie będą dokonywane. Pismem z 21 września 2020 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela- Burmistrza W. o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów na postepowanie egzekucyjne prowadzone wobec podatniczki oraz wezwał ją do doprecyzowania skargi. W odpowiedzi w piśmie z 8 października 2020 r. strona wskazała, że skargi dotyczą wszystkich czynności organu egzekucyjnego i zażądała ich uchylenia. B.E.N. w uzasadnieniu pisma stwierdziła, że pisma A.J. (Burmistrza W.) są groźbami karalnymi i że "groźba karalna nie jest żadnym pismem pochodzącym z urzędu i tym samym nie jest żadną wierzytelnością". Zdaniem strony, wymienione "liczne łamanie prawa przez organ egzekucyjny i przez Pana A.J. stanowią przestępstwo przekroczenia uprawnień art. 213 § 2 kk". Zobowiązana podniosła, że bezprawne wszczęcie egzekucji to kradzież (art. 278 kk). Wskazała też, że "organ egzekucyjny przyjmuje korzyść majątkową od Pana A.J., co prawda nie bezpośrednio, ale dzięki swoim czynnością uważa, że może te pieniądze ukraść B.E.N. w czym pomaga Pan A.J., tego typu wzbogacenie jest przestępstwem z art. 228 kk". Podsumowując strona wyjaśniła, że domaga się zwrotu wszystkich pieniędzy łącznie z odsetkami karnymi. Zażądała też odszkodowania i zadośćuczynienia za doznane krzywdy w wysokości 900 mld CHF (dziewięćset miliardów franków szwajcarskich) od każdej osoby biorącej udział w przestępstwie wspólnie i solidarnie, w tym od Skarbu Państwa. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zwrócił zobowiązanej na podstawie art. 66 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego pismo z 08.10.2020 r., w części dotyczącej żądania: "odszkodowania i zadośćuczynienia za doznane krzywdy w wysokości 900 mld CHF (dziewięćset miliardów franków szwajcarskich) od każdej osoby biorącej udział w przestępstwie wspólnie i solidarnie w tym od skarbu państwa". Podatniczka pismem z 18 listopada 2020 r. wniosła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. skargę na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. powtarzając wcześniejsze żądania uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych i "zwrotu skradzionych wcześniej pieniędzy wraz z odsetkami karnymi", przy czym od marca 2020 r. zażądała odsetek w wysokości 60%, ze względu na hiperinflację w tym okresie oraz podtrzymała twierdzenie, że dochodzona należność nie istnieje. W kolejnym piśmie z 23 grudnia 2020 r. zatytułowanym skarga na czynność z dnia 24 listopada 2020 r. skarżąca domagała się 9 bln CHF odszkodowania i zadośćuczynienia od każdej osoby biorącej udział w przestępstwie wspólnie i solidarnie w tym od Skarbu Państwa. Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 66 § 3 Kpa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu DIAS w Ł. podkreślił, że podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. powołał art. 66 § 3 Kpa. Natomiast treść art. 19 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Po otrzymaniu podania organ obowiązany jest zatem zbadać zarówno swoją właściwość rzeczową, jaki i miejscową oraz instancyjną. W przypadku natomiast stwierdzenia braku właściwości do rozpatrzenia danej sprawy, organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, w zależności od okoliczności sprawy: - niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zgodnie z dyspozycją art. 65 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego; - zwraca je wnoszącemu, jeżeli organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, ze właściwym w sprawie jest sąd powszechny, o czym stanowi art. 66 § 3 powyższej ustawy. Organ podkreślił także, że przy badaniu właściwości rzeczowej niezbędnym elementem jest ustalenie rodzaju sprawy administracyjnej, której rozpoznania i rozstrzygnięcia żąda strona. W sprawie organ I instancji uznał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia żądania podatniczki dotyczącego odszkodowania i zadośćuczynienia. Co prawda strona nie wskazała podstawy prawnej swoich roszczeń, jednak z ich treści wynika, że żąda ona w szczególności od organu egzekucyjnego i wierzyciela odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tego rodzaju roszczenie przewiduje art. 168b § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym żądanie odszkodowania zgłasza się na podstawie przepisów ustawy - Kodeks cywilny. Stosownie natomiast do art. 417 § 1 ustawy z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Organ wskazał ponadto, że również roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie, kierowane wobec konkretnych osób, podlegają rozpoznaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym. Biorąc pod uwagę powyższe organ podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu z [...] r., że żądania strony dotyczące odszkodowania i zadośćuczynienia nie mogą zostać załatwione w żadnym z trybów uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, bowiem podstawą ich dochodzenia są przepisy ustawy - Kodeks cywilny. W konsekwencji organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia B.E.N. W skardze do sądu administracyjnego podatniczka nawiązując do postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. podniosła, że nie wysyłała żadnego podania i wszelkie rozważania na jego temat są bezprzedmiotowe. Ponadto wskazała, że wszyscy są równi wobec prawa i w związku z tym, że urzędy mogą na podstawie własnego roszczenia wystawić tytuł wykonawczy i "go procedować" w postępowaniu administracyjnym, to ona, zgodnie z regułą równego traktowania wobec prawa, również może na podstawie własnego roszczenia domagać się wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia. Zdaniem skarżącej, jej roszczenie powinno być uwzględnione. Z kolei sugerowanie, że powinna udać się do sądu powszechnego, jest nie na miejscu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Na wstępie podnieść należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie jest zasadna. Inicjatywą dla wydania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji skarżącej było żądanie odszkodowania i zadośćuczynienie za doznane krzywdy w wysokości 900 miliardów CHF od każdej osoby biorącej udział w przestępstwie wspólnie i solidarnie w tym od skarbu państwa (skarga z 14 października 2020r.). Żądanie to zostało następnie rozszerzone o kolejne trzykrotne żądanie 9 bilionów CHF odszkodowania i zadośćuczynienia od każdej z wymienionych wyżej osób i podmiotu (skarga z 23 grudnia 2020r.). Jak wynika z treści powyższych pism skarżąca upatruje zaistnienia po swojej stronie szkody i krzywdy w związku z prowadzoną wobec niej egzekucją administracyjną obejmującą zaległości z tytułu zobowiązań w podatku od nieruchomości za poszczególne okresy rozliczeniowe lat 2015, 2016 i 2017. Zauważyć zatem należy, że zgodnie z art. 168b § 1 upea zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. W judykaturze prezentowane jest stanowisko akceptowane przez sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie, że art. 168b § 1 upea należy interpretować łącznie z art. 4171 § 2 k.c. Z ich zestawienia wynika, że art. 168b § 1 upea uszczegóławia zakres uprawnień dłużnika względem Skarbu Państwa w ten sposób, że ten odpowiada względem niego nie tylko za wyrządzenie szkody przez wydanie sprzecznego z prawem prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, ale również za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej – vide wyrok NSA z dnia 6 października 2017r., sygn. akt II FSK 2619/15. W tej sytuacji staje się jasne, że zobowiązany w rozumieniu ustawy egzekucyjnej jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie przepisów kodeksu cywilnego za niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej. Żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia w sposób oczywisty mieści się w pojęciu sprawy cywilnej w rozumieniu art. 1 kpc i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Stąd rację przyznać należy organom obu instancji w rozpoznawanej sprawie, że właściwym do rozpoznania żądania skarżących jest sąd powszechny. Dlatego też zasadnie organy uznały, że zastosowanie w sprawie ma art. 66 § 3 kpa zdanie pierwsze. Zgodnie z powołanym przepisem, jeśli właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Dodać należy, że w myśl art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, wobec czego w rozpoznawanej sprawie były zobligowane do zbadania swej właściwości rzeczowej i po stwierdzeniu, że właściwy w sprawie żądania skarżącej jest sąd powszechny do wydania zarówno zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Jedynie na marginesie przypomnieć wypada w tym miejscu, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie są tylko i wyłącznie postanowienia w przedmiocie zwrotu podania w części dotyczącej żądania odszkodowania i zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Zasadność innych żądań skarżącej jest badana w innym, odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji. is