III SA/Łd 270/21
WyrokWSA w Łodzi2021-11-24
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Krzysztof Szczygielski, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy awaria układu hamulcowego w pojeździe egzaminacyjnym, objawiająca się spadkiem ciśnienia i blokowaniem hamulców, stanowi podstawę do unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii C+E, nawet jeśli egzaminowany nie zgłosił wniosku o przerwaniu egzaminu?Ratio decidendi
Egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii C+E został przeprowadzony niezgodnie z przepisami, ponieważ pojazd egzaminacyjny miał niesprawny układ hamulcowy, co objawiało się spadkiem ciśnienia i blokowaniem hamulców. Taka awaria, sygnalizowana kontrolkami i potwierdzona przez innych zdających, miała istotny wpływ na przebieg egzaminu i stanowiła podstawę do jego unieważnienia przez Marszałka Województwa, a następnie utrzymania tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Sąd uznał, że odpowiedzialność za przerwanie egzaminu w takiej sytuacji spoczywa na egzaminatorze, który ma obowiązek monitorowania stanu technicznego pojazdu i zapewnienia bezpieczeństwa.Stan faktyczny
Egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii C+E przeprowadzony 11 stycznia 2020 r. zakończył się negatywnym wynikiem dla E. J. po tym, jak potrącił pachołek. Egzaminowany zgłaszał problemy z układem hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego. Egzaminator J. K. uznał, że problemy z układem pneumatycznym nie były awarią uniemożliwiającą egzamin. Marszałek Województwa unieważnił egzamin, uznając, że niesprawność układu hamulcowego miała wpływ na jego wynik. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Egzaminator J. K. wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego oddala skargę.
Decyzją z [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), art. 72 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 52 ust. 2 i ust 2 pkt 1 i ust 3 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1268), § 13 ust. 1 pkt 1 lit. d, § 16 ust. 1 pkt 1, § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 570), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...] z [...] o unieważnieniu egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię C+E prawa jazdy, który został przeprowadzony w dniu 11 stycznia 2020 r. przez egzaminatora J. K. z udziałem E. J. w Oddziale Terenowym w [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
W dniu 11 stycznia 2020 r. E. J. uczestniczył w części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C+E przeprowadzanego w Oddziale Terenowym w [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...]. Przedmiotowy egzamin zakończył się wynikiem negatywnym w części praktycznej przeprowadzanej na placu manewrowym.
E. J. 15 stycznia 2020 r. złożył skargę na negatywną ocenę egzaminu, uzasadniając ją awarią układu hamulcowego w pojeździe egzaminacyjnym, co uniemożliwiało panowanie nad pojazdem. Skarżący podniósł, że w trakcie sprzęgania zespołu pojazdów, jak również każdorazowo po użyciu hamulca na wyświetlaczu pojawiał się komunikat STOP i blokowały się hamulce. O powyższym fakcie E. J. informował egzaminatora – J. K., który nakazał kontynuowanie egzaminu. W trakcie realizacji II zadania egzaminacyjnego, tj. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu", cofając po łuku skarżący potrącił pachołek, po czym egzaminator zakończył egzamin.
Egzaminator J. K. w swoich wyjaśnianiach z 27 stycznia 2020 r. poinformował, że egzamin został przez niego przerwany, ponieważ E. J. w trakcie wykonywania zadania egzaminacyjnego "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu", obrał nieprawidłowy tor jazdy i przednim kołem pojazdu egzaminacyjnego potrącił pachołek. Egzaminator stwierdził również, że:
• w dniu 11 stycznia 2020 r. przeegzaminował 3 osoby, w tym E. J.,
• od pierwszego egzaminu występowały problemy z pneumatycznym układem hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego, ponieważ w trakcie realizacji zadań na placu manewrowym pojawiał się komunikat o zbyt niskim poziomie powietrza w układzie hamulcowym,
• w ocenie egzaminatora nie było podstaw do zastosowania § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, tj. przerwania egzaminu z powodu awarii pojazdu egzaminacyjnego, która uniemożliwiała dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu państwowego, a jednocześnie nie było możliwości przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego innym pojazdem egzaminacyjnym, ponieważ usterka wprawdzie utrudniała, ale nie uniemożliwiała przeprowadzenie egzaminu, o czym w jego ocenie, świadczy przeprowadzenie w tym dniu dwóch innych egzaminów zakończonych wynikiem pozytywnym,
• w ocenie egzaminatora również nie było podstaw do przerwania egzaminu na podstawie § 16 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. na wniosek osoby egzaminowanej, ponieważ E. J., co prawda zgłaszał kłopoty z układem hamulcowym, lecz nie zgłosił chęci przerwania egzaminu ze względu na kłopoty techniczne z pojazdem egzaminacyjnym.
W opinii z 27 stycznia 2020 r. egzaminator nadzorujący D. K. w stwierdził, że zgodnie z nagraniem z egzaminu, w trakcie realizacji zadania egzaminacyjnego "ruszanie oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu", został potrącony pachołek.
W ramach prowadzonego postępowania skargowego, przy piśmie z 06.02.2020 r., organ nadzoru zwrócił się do Zastępcy Dyrektora w OT w [...] o udzielenie odpowiedzi przez egzaminatora J. K., czy egzaminator, z chwilą zgłoszenia mu problemów z układem pneumatycznym pojazdu egzaminacyjnego przez osoby przystępujące do egzaminów państwowych w dniu 11 stycznia 2020 r. dokonał stosownych oględzin pojazdu egzaminacyjnego na stanowisku diagnostycznym oraz w oparciu o jakie przesłanki egzaminator stwierdził, że problemy z układem pneumatycznym samochodu - co było sygnalizowane komunikatem o zbyt niskim poziomie powietrza - były na tyle nieistotne, że można było kontynuować egzamin z udziałem skarżącego.
Dodatkowo Zastępca Dyrektora w OT w [...] został wezwany do udzielenia odpowiedzi w poniższym zakresie:
• czy badania diagnostyczne pojazdu egzaminacyjnego zostały wykonane, jeśli tak to kiedy i jaki był wynik badań,
• kiedy pojazd egzaminacyjny, na którym egzaminator przeprowadzał egzaminy w dniu 11 stycznia 2020 r. został wyłączony z procesu egzaminowania,
• ile egzaminów w tym dniu zostało na nim przeprowadzonych, podanie danych osób egzaminowanych, godziny wyznaczenia i faktycznego rozpoczęcia egzaminów z ich udziałem oraz z jakim wynikiem przedmiotowe egzaminy się zakończyły.
Przy piśmie z 11 lutego 2020 r., Zastępca Dyrektora w OT w [...] poinformował organ nadzoru, że:
• egzaminator J. K. nie posiada uprawnień diagnosty samochodowego, jak również nie jest biegłym sądowym,
• badania diagnostyczne pojazdu egzaminacyjnego nie były przeprowadzone przez egzaminatora,
• pojazd egzaminacyjny został wyłączony z procesu egzaminowania w
dniu 11 stycznia 2020 r. ok. godz. 12:00,
• w dniu 11 stycznia 2020 r. na pojeździe egzaminacyjnym zostały przeprowadzone trzy egzaminy, tj. poza egzaminem, w którym uczestniczył E. J. (rozpoczęcie ok. 11:15), egzaminator przeprowadził jeszcze następujące egzaminy wyznaczone na godz.: 7:30 dla D. K. oraz 9:00 dla Ł. J.
• czas egzaminów w dniu 11 stycznia 2020 r. wydłużył się z powodu problemów z układem pneumatycznym pojazdu egzaminacyjnego na placu manewrowym.
Do ww. pisma dodatkowo dołączona została notatka służbowa J. K. z dnia 10 lutego 2020 r. oraz nagranie z kamer monitoringu na placu manewrowym.
Z treści notatki służbowej egzaminatora J. K. wynikało, że:
• komunikat o "zbyt niskim poziomie powietrza" w samochodzie marki DAF, na którym przeprowadzane są egzaminy na prawo jazdy kategorii C+E pojawia się w trakcie egzaminów często,
• taki komunikat występuje na placu manewrowym w trakcie sprzęgania oraz zadania "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu",
• w ocenie egzaminatora pojawienie się takiego komunikatu nie wynikało z awarii pojazdu, ale informowało jedynie o fakcie, iż ciśnienie w układzie pneumatycznym spadło poniżej wymaganego, co wynikało z nieumiejętnego posługiwania się przez osobę zdającą egzamin pedałem hamulca,
• w samochodzie marki DAF, zarówno egzaminator, jak i osoba zdająca egzamin, nie mają możliwości na bieżąco śledzić poziomu ciśnienia w układzie, dopiero po spadku ciśnienia poniżej wymaganego minimum na wyświetlaczu głównym pojawia się wspomniany komunikat,
• w dniu 11 stycznia 2020 r. komunikat pojawiał się kilkukrotnie, a problem tego dnia polegał jedynie na tym, że czas potrzebny na uzupełnienie ciśnienia do odpowiedniego poziomu był dłuższy niż zazwyczaj.
Dodatkowo OT w [...] przesłał drogą elektroniczną zdjęcia wyświetlanych komunikatów w samochodzie ciężarowym marki DAF, w sytuacji gdy jest niski poziom ciśnienia w układzie pneumatycznym.
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego J. K. przesłał do organu nadzoru dwa pisma. Z pisma z 23 marca 2020 r. wynika m.in., że:
• stan pojazdu egzaminacyjnego był zgodny z właściwymi warunkami technicznymi, co w ocenie egzaminatora wykluczało uznanie, że miał awarię,
• nieumiejętne posługiwanie się układem hamulcowym prowadzi do wyczerpania zapasu sprężonego powietrza i pojawienia się sygnalizacji tego faktu,
• spadek ciśnienia powietrza w układzie, a nawet sygnalizacja tego faktu nie oznacza awarii pojazdu, ponieważ pracująca sprężarka po pewnym czasie uzupełni układ hamulcowy i pojazd nadaje się do dalszej eksploatacji,
• w omawianym przypadku jedyną niedogodnością był fakt, że w wyniku zużycia eksploatacyjnego sprężarka potrzebowała nieco więcej czasu na ww. czynność,
• zwykłe zużycie sprężarki nie ma wpływu na wynik egzaminu, ponieważ osoba egzaminowana w wyniku nieprawidłowej taktyki i techniki jazdy oraz błędnej obserwacji toru jazdy pojazdu do tyłu, nieprawidłowo operowała przyrządami sterowania pojazdem, w efekcie czego najechała podczas jazdy do tyłu na pachołek,
• podczas jazdy do tyłu układ hamulcowy nie blokował się, co oznacza, że ciśnienie w układzie było prawidłowe, urządzenia kontrolne nie sygnalizowały braku wystarczającego ciśnienia w układzie,
• egzaminator ocenia kwalifikacje osoby egzaminowanej, nie zaś stan techniczny pojazdu.
Przy piśmie z 17 kwietnia 2020 r., J. K. zwrócił się o powołanie biegłego w dziedzinie techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków drogowych oraz dokonanie oględzin pojazdu egzaminacyjnego, a także wymienionej sprężarki układu hamulcowego.
Ponadto, w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ nadzoru uzyskał wyjaśnienia dwóch osób, dla których egzaminy zostały przeprowadzone przed egzaminem strony skarżącej.
Z pisma D. K., dla którego egzamin został wyznaczony na godz. 7:30 wynika, że:
• podczas złączenia zespołu pojazdów egzaminacyjnych nastąpił ubytek powietrza w układzie, co spowodowało zapalenie kontrolki informującej o spadku ciśnienia; po uzupełnieniu powietrza w układzie egzamin był kontynuowany,
• w czasie egzaminu nie doszło do zablokowania kół w pojeździe egzaminacyjnym, lecz wystąpił problem z układem ciśnienia,
• problem z układem hamulcowym wystąpił tylko na placu manewrowym.
Z pisma Ł. J. z 09.03.2020 r., dla którego egzamin został wyznaczony na godz. 9:00 wynika, że:
• problemy z układem hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego występowały tylko na placu manewrowym,
• w czasie egzaminu paliła się kontrolka oraz występował sygnał dźwiękowy informujący o braku ciśnienia w układzie hamulcowym,
• doszło do zablokowania hamulców w układzie hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego podczas spinania zestawu pojazdów,
• problem ustał po działaniach podjętych przez pracowników OT w [...],
• podczas wykonywania II zadania egzaminacyjnego, tj. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu" nastąpił chwilowy spadek ciśnienia w układzie hamulcowym, ale po gwałtownym dodaniu gazu problem ustąpił.
W wyniku poczynionych ustaleń organ nadzoru, działając z urzędu przy piśmie z dnia 26 lutego 2020 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie unieważnienia przedmiotowego egzaminu państwowego.
Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 4, art.. 72 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o unieważnieniu egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię C+E prawa jazdy, który został przeprowadzony w dniu 11 stycznia 2020 r. przez egzaminatora J. K. w Oddziale Terenowym w [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] z udziałem E. J.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że rozstrzygnięcie jest konsekwencją stwierdzenia, iż egzamin został przeprowadzony niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, zatem zaistniały przesłanki do jego unieważnienia. Za nietrafioną organ I instancji uznał argumentację egzaminatora, że świecenie się kontrolki informującej o zbyt niskim poziomie ciśnienia w układzie hamulcowym jest niczym szczególnym, ponieważ następuje wskutek cyt. "nieumiejętnego posługiwania się przez osobę zdającą egzamin pedałem hamulca". Gdyby przyjąć wyjaśnienia egzaminatora za zgodne z rzeczywistością, to każdorazowo przy kilkukrotnym wciśnięciu pedału hamulca podczas manewrowania zespołem pojazdów, kierowca byłby zmuszony do zatrzymania zespołu pojazdów i odczekania jakiś okres czasu, celem uzupełnienia poziomu powietrza w układzie, a tak przy sprawnie działającym układzie hamulcowym się nie dzieje.
Organ I instancji podkreślił, że problemy z układem hamulcowym, poza E. J., miało także dwóch pierwszych zdających, których egzaminy zakończyły się wynikiem pozytywnym. Oznacza to, że zaistniały problem nie wynikał z braku umiejętności posługiwania się pedałem hamulca przez E. J. Osoby egzaminowane w tym dniu, które złożyły wyjaśnienia w niniejszej sprawie, zgodnie stwierdziły, że kontrolki pojazdu egzaminacyjnego wskazywały na zbyt niskie ciśnienie powierza w układzie hamulcowym oraz dochodziło do blokowania hamulców.
Konsekwencja tego stanu rzeczy było wycofanie 11 stycznia 2020 r., pojazdu egzaminacyjnego marki DAF z procesu egzaminowania. Organ I instancji wskazał, że jak wynika z pisma Zastępcy Dyrektora w OT w [...], z dnia 28 lutego 2020 r., znak [...] i załączonej do pisma faktury z 15 stycznia 2020 r. nr [...], przyczyną wycofania pojazdu egzaminacyjnego 11 stycznia 2020 r. z procesu egzaminowania była słaba wydajność sprężarki powietrza, która przekładała się na dłuższy czas wytwarzania odpowiedniego ciśnienia powietrza w układzie pneumatycznym zespołu pojazdów. W wyniku przeprowadzonej naprawy bieżącej poza wadliwą sprężarką wymieniono osuszacz powietrza, a także dokonano oczyszczenia przewodów powietrza z nagaru oraz naprawiano zawór ciśnienia powietrza.
W świetle powyższego, w ocenie organu nadzoru niesprawność układu hamulcowego zespołu pojazdów egzaminacyjnych, w szczególności objawiająca się blokowaniem hamulców miała istotny wpływ na przebieg egzaminu, bowiem już na wstępie, potencjalnie uniemożliwiała przeprowadzenie egzaminu państwowego na prawo jazdy w zakresie kategorii C+E. Jednym z kryteriów realizacji zadania egzaminacyjnego "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu", jest płynna jazda do przodu. W sytuacji, gdy następuje blokowanie hamulców może nastąpić zerwanie płynności jazdy, co przesądza o braku możliwości płynnej jazdy do przodu. Fakt, że do uderzenia w pachołek doszło w czasie jazdy do tyłu nie ma znaczenia, bowiem rozpatrywane zadanie egzaminacyjne stanowi całość i nie ma podziału na jazdę do przodu bądź do tyłu. Jeżeli nastąpi blokada przy jeździe do przodu, to całe zadanie należy ocenić jako negatywne, bez względu na jego późniejszy przebieg. W przypadku blokowania hamulców z całą pewnością mogło dojść do zerwania ciągłości jazdy. Tak więc, w ocenie organu nadzoru opisana awaria pojazdu egzaminacyjnego uniemożliwiała wykonanie zadania egzaminacyjnego zgodnie z kryteriami. Egzaminator mógł przewidzieć, że do takiej sytuacji może dojść.
W zaistniałej sytuacji, w ocenie organu nadzoru, awaria w postaci spadku ciśnienia powietrza w układzie hamulcowym zespołu pojazdów egzaminacyjnych miała wpływ na sposób prowadzenia pojazdu oraz mogła mieć wpływ na tor jazdy pojazdu podczas wykonywania zadań egzaminacyjnych na placu manewrowym przez skarżącego. Zdaniem organu nadzoru, w przypadku, gdy w wyniku awarii pojazdu osoba egzaminowana musi wykonywać dodatkowe, nieplanowane czynności, to taka awaria ma wpływ na sposób wykonywania przez tę osobę zadania egzaminacyjnego. Osoba egzaminowana powinna skupić się na kontrolowaniu i ewentualnej korekcie toru jazdy, a nie na ciągłym śledzeniu kontrolek, które komunikują o zbyt niskim ciśnieniu powietrza w układzie hamulcowym, a co za tym idzie zmniejszonej skuteczności działania hamulców, co niewątpliwie powoduje rozproszenie uwagi kierującego. Świadomość egzaminowanego, że kieruje pojazdem, który jest niesprawny ma wpływ na poziom wykonywanych przez niego zadań egzaminacyjnych na egzaminie, co bez wątpienia wprowadza dodatkowy, niepotrzebny stres u osoby zdającej i w konsekwencji ma wpływ na przebieg i wynik egzaminu. Organ podkreślił przy tym, że niedozwolone jest użytkowanie pojazdu z niesprawnym układem hamulcowym. Ponadto rażącym jest fakt, że decyzja o użytkowaniu takiego pojazdu została podjęta przez egzaminatora, który powinien zapewnić bezpieczeństwo, zarówno osobie zdającej egzamin, jak i innym osobom. Organ I instancji nie zgodził się także ze stanowiskiem egzaminatora, że powinien wyłącznie oceniać kwalifikacje osoby egzaminowanej, nie zaś stan techniczny pojazdu, stwierdzając, że zapis § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wskazuje, że egzaminator ma obowiązek monitorowania stanu technicznego pojazdu egzaminacyjnego, podkreślając że J. K. miał świadomość awarii pojazdu.
W zaistniałej sytuacji, w ocenie organu nadzoru, zezwolenie na kontynuowanie egzaminu przy użyciu zespołu pojazdów egzaminacyjnych w opisywanym stanie technicznym, wymagało przeprowadzenia badania diagnostycznego, w przeciwnym wypadku tylko osoba, o gruntownej wiedzy z dziedziny diagnostyki samochodowej mogłaby, bez wcześniejszego badania diagnostycznego, podjąć decyzję o kontynuowaniu egzaminu. Jak ustalono przy piśmie z dnia 11 lutego 2020 r. Zastępcy Dyrektora w OT w [...], badania diagnostycznego nie wykonano, zaś J. K. nie posiadał specjalistycznej wiedzy, o której była mowa powyżej. W rozpatrywanym przypadku egzaminator nie dość, że ignorował fakt wadliwie działającego układu hamulcowego, to dodatkowo zezwolił na kontynuowanie trzech egzaminów. W ocenie organu nadzoru fakt, że nie doszło do zablokowania kół w zespole pojazdów egzaminacyjnych w czasie egzaminu w ruchu drogowym o niczym nie świadczy. Przy tak działającym pneumatycznym układzie hamulcowym zespołu pojazdów egzaminacyjnych, tylko wyjątkowemu szczęściu zawdzięczać może egzaminator, że podczas egzaminu w ruchu drogowym nie doszło do zablokowania hamulców, a tym samym do bardzo poważnego zagrożenia w ruchu drogowym. Jest rzeczą oczywistą, że pojazd z niesprawnym pneumatycznym układem hamulcowym, kierowany przez osobę zdającą egzamin, a więc nie mającą doświadczenia w prowadzeniu zespołu pojazdów, stanowił realne zagrożenie dla ruchu drogowego. W ocenie organu nadzoru egzaminator nie powinien zezwolić na prowadzenie egzaminu zespołem pojazdów, w którym ubytek ciśnienia w pneumatycznym układzie hamulcowym był na tyle duży, że dochodziło do blokowania hamulców. W tej sytuacji egzaminator powinien przerwać egzamin, już po pierwszym egzaminie, stosując zapis § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, a następnie dokończyć go na innym, sprawnym pojeździe.
Organ wyjaśnił dalej, że postanowieniem z [...], organ nadzoru odmówił powołania biegłego, uznając, że w sprawie nie jest wymagana specjalistyczna wiedza biegłego, a rozstrzygnięcie postępowania jest możliwe i wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy.
Organ nadzoru odnosząc się do wątpliwości egzaminatora, stwierdził, że sprężarka była uszkodzona w stopniu uniemożliwiającym jej dalszą eksploatację, co potwierdza pismo Zastępcy Dyrektora w OT w [...], z 28 lutego 2020 r. oraz załączona do pisma faktury z 15 stycznia 2020 r., nr [...], z której wynika, że w pojeździe egzaminacyjnym wymienione zostały elementy układu hamulcowego, tj. sprężarka powietrza, osuszacz powietrza oraz został naprawiony zawór powietrza. Są to istotne elementy układu hamulcowego, mające bezpośredni wpływ na poziom bezpieczeństwa i działania układu hamulcowego.
W ocenie organu nadzoru przyzwolenie przez egzaminatora na prowadzenie egzaminu pojazdem, w którym awarię sygnalizują kontrolki z napisem STOP na tablicy rozdzielczej pojazdu, oraz blokowanie kół pojazdu w wyniku awarii pneumatycznego układu hamulcowego podczas wcześniej prowadzonych egzaminów, było ewidentnym zaniedbaniem i naruszeniem zasad egzaminowania.
Organ nadzoru stwierdził, że nie może zakwestionować zarzutów E. J., że awaria układu hamulcowego miała wpływ na przebieg egzaminu, wskazując, że egzaminowany był świadomy awarii pojazdu, gdyż na tablicy rozdzielczej pojawiał się napis STOP. Pojawienie się takiej informacji bez wątpienia wpływa na zachowanie kierującego. Organ podkreślił, że egzaminowany zwracał prowadzącemu egzamin uwagę na awarię hamulców, przy czym egzaminator nakazał kontynuowanie egzaminu. Organ nadzoru stanął na stanowisku, że prowadzenie egzaminu pojazdem z uszkodzonym układem hamulcowym, co było sygnalizowane na tablicy rozdzielczej pojazdu kontrolką z napisem STOP, miało wpływ na przebieg tego egzaminu.
Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że organ nadzoru wydając decyzję błędnie ustalił obowiązujący stan prawny i faktyczny oraz nierzetelnie i stronniczo ustalił okoliczności sprawy. W ocenie wnoszącego odwołanie, doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również art. 107 § 4 i 6 k.p.a. przez ogólnikowość uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Podkreślił, że zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, egzaminator przerywa egzamin na wniosek osoby egzaminowanej. Jeżeli zatem E. J. uważał, że pojazd jest niesprawny mógł zgłosić ten fakt i wówczas egzaminator przerwałby egzamin. Egzaminowany dopiero po potrąceniu pachołka i uzyskaniu wyniku negatywnego zaczął twierdzić, że samochód jest niesprawny. Wcześniej zgłaszał pojawiający się komunikat o zbyt niskim poziomie ciśnienia, który w żaden sposób - zdaniem egzaminatora - nie świadczy o awarii układu hamulcowego.
J. K. podkreślił, że zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, egzaminator przerywa egzamin jeżeli stwierdził awarię pojazdu egzaminacyjnego uniemożliwiającą dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu państwowego. Jak wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu spełnione zostać muszą dwa warunki. W omawianym przypadku drugi z warunków nie został spełniony o czym najlepiej świadczą dwa przeprowadzone wcześniej egzaminy. Dodał, że w trakcie żadnego z trzech przeprowadzonych tego dnia na samochodzie ciężarowym marki DAF egzaminów nie pojawił się komunikat o awarii układu hamulcowego (tylko ten komunikat świadczy, iż układ hamulcowy jest niesprawny) lecz o niskim poziomie ciśnienia w układzie hamulcowym, co jest niczym szczególnym.
Zdaniem egzaminatora, brak zgody na powołanie biegłego w dziedzinie techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków drogowych spowodował, że dywagacje organu nadzoru są niespójne i nielogiczne. Przy ciągłej pracy silnika i szczelnym układzie hamulcowym (a taki był w dniu egzaminu) nie ma możliwości zablokowania kół pojazdu w trakcie jazdy. W związku z tym sugestie organu nadzoru, jakoby mogło dojść do zablokowania kół w trakcie jazdy pasem ruchu są chybione. Ponadto, argument organu nadzoru, jakoby samochód ciężarowy marki DAF został wycofany z procesu egzaminowania po przeprowadzeniu egzaminu z p. J. ze względu na awarię uniemożliwiającą przeprowadzanie kolejnych egzaminów jest chybiony. Decyzja podjęta została po drugim przeprowadzonym tego dnia egzaminie, a jej powodem był przedłużający się czas egzaminu i w konsekwencji powiększające się opóźnienie.
Zdaniem wnoszącego odwołanie, pojazd, którym przeprowadzony był egzamin w dniu 11-01-2020 r. był sprawny. Usterka polegająca na obniżonej sprawności sprężarki wydłużała w czasie realizację zadań na placu manewrowym (sprzęganie przyczepy z pojazdem silnikowym), ale w żaden sposób nie wpływała na możliwości manewrowania pojazdem, a więc nie miała wpływu na wynik egzaminu.
W dniu 21 października 2020 r. J. K. złożył pismo zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] Marszałka Województwa [...] z dnia 29-06-2020 r."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z [...], uznając, że odwołanie zostało wniesione w terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpatrując wniesione odwołanie w pierwszej kolejności wskazało, że podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowi art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020r., poz. 1278, dalej oznaczana skrótem: "u.k.p."). Organ powołując następnie treść art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. oraz odnosząc się do prezentowanej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym interpretacji tego przepisu stwierdził, że podjęta przez organ pierwszej instancji decyzja nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Oznacza to, że organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami obowiązany jest do jej wydania, gdy mają miejsce łącznie dwie przesłanki wskazane w przepisie, a które w ocenie Kolegium zostały w niniejszej sprawie spełnione, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji oraz uzasadniającą je argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie faktem bezspornie ustalonym jest, że 11 stycznia 2020 r. w trakcie egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię C+E prawa jazdy przeprowadzanego przez egzaminatora J. K. z udziałem E. J. w Oddziale Terenowym w [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] występowały problemy z układem pneumatycznym pojazdu egzaminacyjnego, sygnalizowane komunikatem o zbyt niskim poziomie powietrza. Spór pomiędzy Marszałkiem Województwa [...], a odwołującym się sprowadza się do oceny, czy podczas egzaminu pojazd egzaminacyjny był niesprawny i czy okoliczność ta miała wpływ na wynik egzaminu.
Organ odwoławczy powołując brzmienie § 15 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) wyjaśnił, że sam odwołujący się, będący egzaminatorem, w dniu 11 stycznia 2020 r. stwierdził: "od pierwszego egzaminu występowały problemy z układem pneumatycznym pojazdu egzaminacyjnego, ponieważ w trakcie realizacji zadań na placu manewrowym pojawiał się komunikat o zbyt niskim poziomie powietrza". Jednak w ocenie egzaminatora "problem tego dnia polegał jedynie na tym, że czas potrzebny na uzupełnienie ciśnienia do odpowiedniego poziomu był dłuższy niż zazwyczaj".
Organ II instancji podkreślił, że to egzaminator jeździł wcześniej tym samochodem egzaminacyjnym i miał porównanie, jak ten samochód reaguje "zazwyczaj". Dla osoby egzaminowanej był to pierwszy kontakt z tym samochodem, zatem mogła ona mieć wątpliwości co do tego, czy w ogóle nastąpi uzupełnienie ciśnienia. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, że jeżeli egzaminowany uważał, że pojazd jest niesprawny "mógł zgłosić ten fakt" i wówczas egzaminator przerywa egzamin, zaznaczając ten fakt w arkuszu przebiegu egzaminu, Kolegium stwierdziło, że jest to uprawnienie osoby egzaminowanej, z którego może ona nie skorzystać. Natomiast zgodnie z treścią § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia egzaminator "przerywa", co oznacza, że ma obowiązek przerwać egzamin państwowy, jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Organ wskazał także, że zgodnie z treścią art. 56 ust. 2 u.k.p. przeprowadzenie egzaminu na prawo jazdy ustawodawca powierzył egzaminatorowi zatrudnionemu przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Oznacza to, że tylko i wyłącznie egzaminator jest uprawniony do przeprowadzenia egzaminu. Egzaminator jest osobą zaufania publicznego zobowiązaną wykonywać swe obowiązki zgodnie z przepisami prawa, etyką zawodową i doświadczeniem. W rozdziale 10 "Egzaminatorzy i inne osoby dokonujące sprawdzenia kwalifikacji" ustawy określone zostały wymagania, jakie musi spełnić osoba, aby uzyskać wpis do ewidencji egzaminatorów, prowadzonej przez marszałka województwa (art. 58 ust. 1 ustawy). Wysokie wymagania, jakie muszą być spełnione, aby uzyskać wpis na listę egzaminatorów, mają stanowić gwarancję należytego wykonywania przez egzaminatora jego obowiązków. Zatem to egzaminator musi dawać rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków, co zostało podkreślone w art. 58 ust. 1 pkt 8 u.k.p. i dlatego na tę osobę został nałożony obowiązek przerwania egzaminu w ściśle określonych sytuacjach, bez oczekiwania, iż taki wniosek złoży osoba egzaminowana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zgodziło się z oceną organu nadzoru, iż świadomość egzaminowanego, że kieruje pojazdem, który jest niesprawny, ma wpływ na poziom wykonywanych przez niego zadań egzaminacyjnych na egzaminie, co bezspornie wprowadza dodatkowy i niepotrzebny stres u osoby zdającej, co w konsekwencji może mieć wpływ na przebieg i wynik egzaminu. Z tych powodów prawodawca zastrzegł, że pojazd egzaminacyjny ma być pojazdem sprawnym w chwili przystępowania do egzaminu państwowego oraz w trakcie całego egzaminu.
Organ II instancji za całkowicie bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 107 § 4 i 6 kpa., stwierdzając, że uzasadnienie decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] jest zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Organ pierwszej instancji nie tylko przytoczył wszystkie zastosowane przepisy prawa, ale także w sposób wyczerpujący opisał stan faktyczny sprawy, zacytował i odniósł się do wszystkich istotnych uwag J. K. i wytłumaczył dlaczego nie uznał ich za uzasadnione i na jakich kontrdowodach i kontrargumentach oparł swoje wnioskowanie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], organ I instancji przeprowadził drobiazgowe postępowanie wyjaśniające pozwalające, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny rozpatrywanej sprawy. Od dwóch osób, które w dniu 11 stycznia 2020 r. przystąpiły do egzaminu na tym samym pojeździe, uzyskano istotne dla sprawy wyjaśnienia. Każde z nich organ pierwszej instancji przytoczył w uzasadnieniu swojej decyzji, cytując istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fragmenty. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie podkreślił, że problemy z układem hamulcowym bezspornie poza E. J. miały także dwie zdające przed nim tego samego dnia osoby. Oświadczyły one, że kontrolki pojazdu egzaminacyjnego wskazywały zbyt niskie ciśnienie powietrza w układzie hamulcowym oraz dochodziło do blokowania hamulców. Egzaminy tych osób zakończyły się wynikiem pozytywnym, co oznacza, że zaistniały problem nie wynikał z braku umiejętności posługiwania się pedałem hamulca przez E. J.
Wynikiem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, jakie przeprowadził organ pierwszej instancji, było też w ocenie organu odwoławczego ustalenie, że w dniu 11 stycznia 2020 r. pojazd egzaminacyjny marki DAF został wycofany z procesu egzaminowania. Na podstawie dowodu, jakim jest pismo zastępcy Dyrektora Ośrodka Terenowego w [...] datowane na 28 lutego 2020 r. znak [...] i załączonej do niego faktury z 15 stycznia 2020 r. nr [...] przyczyną wycofania pojazdu egzaminacyjnego w dniu 11 stycznia 2020 r. z procesu egzaminowania była "słaba wydajność sprężarki powietrza, która przekładała się na dłuższy czas wytwarzania odpowiedniego ciśnienia powietrza w układzie pneumatycznym zespołu pojazdów". W trakcie naprawy poza wadliwą sprężarką wymieniono osuszacz powietrza, a także dokonano oczyszczenia przewodów powietrza z nagaru oraz naprawiano zawór ciśnienia powietrza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zgodziło się także z oceną dokonaną przez organ pierwszej instancji, iż w świetle ustalonych w sposób bezsporny i przytoczonych powyżej faktów niesprawność układu hamulcowego zespołu pojazdów egzaminacyjnych - w szczególności objawiająca się blokowaniem hamulców - miała istotny wpływ na przebieg egzaminu. Organ II instancji zważył, że niesprawność ta już na wstępie potencjalnie uniemożliwiała przeprowadzenie egzaminu państwowego na prawo jazdy w zakresie kategorii C+E. Wynika to z faktu, że jak wynika z zacytowanych przepisów, jednym z kryteriów realizacji zadania egzaminacyjnego jest polegająca na ruszaniu z miejsca oraz jeździe pasem ruchu do przodu i tyłu jest płynna jazda do przodu. Zasadne jest zatem stwierdzenie, że w sytuacji, gdy następuje blokowanie hamulców, może nastąpić zerwanie płynności jazdy, co przesądza o braku możliwości płynnej jazdy do przodu. Organ odwoławczy zgodził się także z organem pierwszej instancji, że fakt, iż do uderzenia w pachołek doszło w czasie jazdy do tyłu, nie ma znaczenia, bowiem rozpatrywane zadanie egzaminacyjne stanowi całość i nie ma podziału na jazdę do przodu bądź do tyłu. Jeżeli nastąpi blokada przy jeździe do przodu, to całe zadanie należy ocenić jako negatywne, bez względu na jego późniejszy przebieg.
Konkludując, organ II instancji stwierdził, że istotą sprawy jest nie jak osoba egzaminowana jeździła podczas egzaminu w dniu 11 stycznia 2020 r., tylko czy w chwili rozpoczynania egzaminu przez E. J. pojazd egzaminacyjny był sprawny. W ocenie zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji pojazd w ogóle w dniu 11 stycznia 2020 r. nie powinien być używany jako pojazd egzaminacyjny. Awaria w postaci spadku ciśnienia powietrza w układzie hamulcowym zespołu pojazdów egzaminacyjnych miała wpływ na sposób prowadzenia pojazdu oraz mogła mieć wpływ na tor jazdy pojazdu podczas wykonywania zadań egzaminacyjnych na placu manewrowym. Była to bowiem awaria wymuszająca dokonywanie przez osobę egzaminowaną dodatkowych, nieplanowanych czynności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. K. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:
1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik
sprawy, a to:
- art. 8, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu nieprzeprowadzenia przez Marszałka Województwa [...] dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków oraz co do faktów mających znaczenie dla sprawy, a podniesionych na etapie odwołania, i tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów oraz zasady przekonywania;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w wyniku zaakceptowania naruszenia ww. przepisów przez organ I instancji, co miało miejsce w drodze:
• zaniechania przeprowadzenia analizy nagrania materiału z placu manewrowego obejmującego, co najmniej wykonywanie przez E. J. zadania polegającego na ruszaniu z miejsca oraz jeździe pasem ruchu do przodu i tyłu, o co wnioskował także na etapie odwołania skarżący w trybie art. 136 k.p.a.;
• nieustalenia, czy kłopoty z układem pneumatycznym i blokowanie kół pojazdu pojawiało się w trakcie jazdy pojazdem przez pracownika OT w S. bezpośrednio po zakończeniu egzaminu przez E. J., która widoczna jest na nagraniu z placu manewrowego;
• nieustalenia, w jaki sposób pojazd "dotarł" do warsztatu samochodowego w celu naprawy, czy był holowany, czy też dojechał na miejsce "samodzielnie";
• nieuzyskania informacji specjalnych w drodze opinii biegłego z zakresu mechaniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków, który to dowód rozstrzygnąłby ponad wszelką wątpliwość czy pojazd posiadał awarię, która uniemożliwiała dalsze prowadzenie egzaminu na prawo jazdy i uzasadniała jego przerwanie przez egzaminatora, w sytuacji gdy część zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż nie doszło do awarii układu hamulcowego, a nadto sam organ I stopnia wskazał, że decyzja co do dalszego użytkowania pojazdu na potrzeby egzaminowania winna zapaść po uprzednim badaniu diagnostycznym lub zostać podjęta wyłącznie przez osobę o gruntownej wiedzy z zakresu diagnostyki pojazdowej;
• oparcie rozstrzygnięcia nie na faktach wynikających z akt sprawy, ale na teoretycznych założeniach, przypuszczeniach i domysłach, w szczególności w zakresie stanu pojazdu oraz sposobu oddziaływania stwierdzonych problemów z układem pneumatycznym pojazdu na sferę emocjonalną zdającego i czynności przez niego wykonywane;
• bezkrytyczne przyjęcie, że:
- samochód DAF, którym przeprowadzano egzamin na prawo jazdy, był niesprawny i to w stopniu, który uniemożliwiał dalsze prowadzenie egzaminu oraz uzasadniał jego przerwanie;
- stan pojazdu miał wpływ na technikę jego prowadzenia, co generowało stres po stronie egzaminowanego rzutujący na sposób wykonywania przez niego zadania egzaminacyjnego;
- stan pojazdu mógł mieć wpływ na tor jazdy pojazdu;
- stan pojazdu uzasadniał niedopuszczanie go do ruchu;
które to uchybienia przesądzają o niezebraniu i niewzięciu pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia wszystkich faktów istotnych dla rozstrzygnięcia oraz o wydaniu zaskarżonej decyzji SKO w [...] wyłącznie na podstawie okoliczności przemawiających na niekorzyść skarżącego, a także o dokonaniu przez organ II instancji dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki oceny zebranego materiału dowodowego, w wyniku której błędnie utrzymano decyzję o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy E. J.;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z [...], w sytuacji gdy zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie o co najmniej opinię biegłego z zakresu techniki samochodowej, a dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności nagrania z placu manewrowego, uniemożliwiają przyjęcie wystąpienia w pojeździe kwalifikowanej awarii, która nie tyle utrudniała, co uniemożliwiała dalsze prowadzenie egzaminu;
art. 107 § 1 pkt 4 i 6 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez wskazanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nieistniejącego przepisu prawa, a nadto sprzeczność motywów rozstrzygnięcia zawartych w uzasadnieniu prawnym decyzji z treścią przepisów wskazanych, jako podstawa prawna decyzji, w konsekwencji czego doszło do naruszenia zasady legalizmu;
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik
sprawy, a to:
- art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez uznanie, że nieprawidłowe działanie układu pneumatycznego pojazdu DAF determinuje wniosek o przeprowadzeniu egzaminu niezgodnie z przepisami ustawy, a nadto, iż okoliczność ta miała bezpośredni wpływ na wynik egzaminu E. J. w sytuacji, gdy usterka ta nie stanowi awarii obligującej egzaminatora do przerwania egzaminu, a nadto nie wykazano, że gdyby E. J. wykonywał zadania na placu manewrowym przy wykorzystaniu innego pojazdu egzaminacyjnego, uzyskałby wynik pozytywny, a co najmniej nie potrącił pachołka;
- § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach z dnia 28.06.2019 r., Dz.U. z 2019 r. poz. 1206, poprzez uznanie, że nieprawidłowe działanie układu pneumatycznego stanowi awarię pojazdu uniemożliwiającą dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu na prawo jazdy, w sytuacji gdy stan pojazdu nie został należycie zbadany, a niewyświetlanie się kontrolek informujących o usterce układu zasilania powietrzem, niskiej skuteczności hamulców czy usterce układu EBS świadczy o braku kwalifikowanego charakteru stwierdzonej usterki w układzie pneumatycznym;
- art. 66 ust. 1 pkt 1 prawo o ruchu drogowym, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że samochód DAF nie spełniał warunków dopuszczających do ruchu, w sytuacji, gdy pojazd nie był przedmiotem badania diagnosty samochodowego, w toku postępowania administracyjnego nie uzyskano informacji specjalnych w drodze opinii biegłego, a nadto z informacji ustalonych przez skarżącego wynika, że pojazd nie był holowany do warsztatu samochodowego i dotarł tam "samodzielnie", co potwierdza chociażby brak adekwatnej usługi holowania w treści faktury wystawionej przez warsztat naprawczy;
W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...], a także zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 12 lipca 2021 roku skarżący w uzupełnieniu skargi poddał w wątpliwość okoliczność, że tego dnia na tym pojeździe przeprowadzono trzy egzaminy, natomiast unieważniono tylko jeden. Zgodnie zaś z § 16 pkt 5 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, egzaminator jest zobowiązany do przerwania egzaminu tylko wtedy, gdy awaria uniemożliwia jego dalsze prowadzenie. Dwa wcześniej przeprowadzone egzaminy stanowią w ocenie skarżącego dowód tego, iż przeprowadzenie egzaminu było możliwe i bezpieczne. Strona podniosła dalej, że w kwietniu 2021 r. za pośrednictwem dyrektora WORD w [...] do Marszałka Województwa [...] wpłynęła skarga w bliźniaczej sprawie. W trakcie zadań wykonywanych na placu manewrowym nastąpiło zablokowanie hamulców, a "komputer wykazywał błąd hamulców i unieruchomił pojazdy". Egzamin był kontynuowany i został przerwany na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w ruchu drogowym. W obu przypadkach samochód egzaminacyjny był sprawny w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie egzaminu, a uzyskana przez osobę zdającą ocena była wynikiem braku odpowiednich umiejętności.
Skarga została oddalona pismem z dnia 28-05-2021 r. Strona wskazała, że rozpatrując sprawę organ I instancji skupia się wyłącznie na ocenie faktów, a nie - jak w przypadku zaskarżonej decyzji, snuje dywagacje dotyczące tego co mogłoby się wydarzyć oraz wpływu całej sytuacji na stan psychiczny osoby egzaminowanej. Sprawa ta z oczywistych względów nie trafiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ale w opinii skarżącego podobnie, jak przytoczona poniżej budzi, poważne podejrzenia w kwestii obiektywizmu obu organów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium
Na terminie rozprawy w dniu 24 listopada 2021 r. skarżący oraz jego pełnomocnik podtrzymali stanowisko zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] o unieważnieniu egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię C+E prawa jazdy, który został przeprowadzony 11 stycznia 2020 r. przez egzaminatora – J. K. z udziałem E. J. w Oddziale Terenowym w [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...].
Skargę na to rozstrzygnięcie wniósł egzaminator przeprowadzający egzamin praktyczny.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1268) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206).
Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu Instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów. Błędnie zaś wskazana w zaskarżonej decyzji podstawa z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami nie miała wpływu na trafność wydanego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji znajdują bowiem podstawy w prawie materialnym, zaś ich wydanie zostało poprzedzone postępowaniem, w którym nie uchybiono regułom procesowym.
Przede wszystkim wskazać należy, że ustawa o kierujących pojazdami określa zasady uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami w tym, zarówno zakres wiedzy jak i umiejętności, jakimi musi się wykazać kandydat na kierowcę aby uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii, a także zasady przeprowadzania egzaminu.
W myśl art. 51 ust. 2 u.k.p. egzamin państwowy składa się z części teoretycznej oraz części praktycznej. Część praktyczna egzaminu przeprowadzana jest przy użyciu odpowiedniego do uprawnienia pojazdu i dotyczy sprawdzenia umiejętności, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
Ustawa określa też (art. 51 ust. 3), że część praktyczna egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy jest przeprowadzana na placu manewrowym w zakresie obejmującym sprawdzenie podstawowych umiejętności w zakresie panowania nad pojazdem odpowiednim do uprawnień i umiejętności manewrowania nim oraz w ruchu drogowym na drogach publicznych w zakresie obejmującym sprawdzenie pozostałych umiejętności wymaganych podczas części praktycznej egzaminu dla uprawnień dowolnej kategorii prawa jazdy.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.k.p. przebieg praktycznej części egzaminu państwowego w zakresie uprawnień prawa jazdy kategorii B jest rejestrowany za pomocą urządzenia technicznego służącego do zapisu obrazu i dźwięku. Zapis z praktycznej części egzaminu przechowuje się przez okres 21 dni od dnia przeprowadzenia egzaminu (ust. 2). W przypadku gdy osoba składająca egzamin złożyła skargę na jego przebieg lub warunki, w jakich był przeprowadzany, zapis jest przechowywany do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego (art. 54 ust. 4 u.k.p.)
Przepisy art. 56 ust. 1 i ust. 2 ustawy stanowią, że egzamin państwowy jest organizowany przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego. Egzamin państwowy na prawo jazdy przeprowadza egzaminator zatrudniony przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, z zastrzeżeniem art. 55 ust. 3 i art. 61 ust. 3 pkt 3.
Z mocy art. 67 ust. 1 zawartego w rozdziale 11 u.k.p. "Nadzór nad sprawdzaniem kwalifikacji", marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego:
1) rozpatruje skargi dotyczące egzaminu;
2) kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów;
3) wydaje zalecenia pokontrolne;
4) unieważnia egzamin;
5) zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów;
6) skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów;
7) występuje do zarządu województwa z wnioskiem o odwołanie dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego z zajmowanego stanowiska;
8) prowadzi analizę: a) kwartalną w zakresie średniej zdawalności osób egzaminowanych w danym ośrodku, b) bieżącą w zakresie skarg złożonych przez ośrodek;
9) przerywa egzamin prowadzony niezgodnie z przepisami;
10) kieruje na egzamin egzaminatora skreślonego z ewidencji egzaminatorów.
Stosownie natomiast do treści art. 72 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli:
1) egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2;
2) był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.
Jak wynika z art. 72 ust. 2 u.k.p. marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy: 1) z urzędu; 2) na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.
Z powyższych przepisów wynika, że ustawa określiła szczegółowo warunki przeprowadzenia egzaminu, jego etapy i wymogi i jednocześnie upoważniła marszałka województwa do nadzoru nad całością czynności związanych z przeprowadzeniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51 u.k.p. przyznając mu zarówno uprawnienia kontrolne jak i władcze, które pozwalają na przywrócenie stanu zgodnego z przyjętym wzorcem w sytuacji, gdy wyniki kontroli wskazują, że stan faktyczny lub dokumentacja od niego odbiegają.
Zgodnie również z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 roku w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1206), egzaminator przerywa egzamin państwowy:
1) jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy, w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia;
2) jeżeli stwierdził awarię urządzenia rejestrującego uniemożliwiającą rejestrację przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego, a nie ma możliwości przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego pojazdem wyposażonym w sprawne urządzenie rejestrujące;
3) na wniosek osoby egzaminowanej;
4) w przypadku, o którym mowa w § 32;
5) jeżeli stwierdził awarię pojazdu egzaminacyjnego uniemożliwiającą dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu państwowego, a nie ma możliwości przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego innym pojazdem egzaminacyjnym;
6) jeżeli stwierdził, że osoba egzaminowana jest pod wpływem alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu.
Egzaminator nadzorujący przerywa egzamin, jeżeli stwierdzi, że egzamin przeprowadzany jest niezgodnie z przepisami (§ 16 ust. 2 rozporządzenia).
Wskazać należy, że w oparciu o § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6.
Według zapisu § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, dla kategorii m.in. C+E prawa jazdy, część praktyczna egzaminu państwowego na placu manewrowym polega na wykonaniu, cyt. "zadań określonych w tabeli nr 2 w poz. 1 i 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia oraz w jednym z zestawów określonych w tabeli nr 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia - zgodnie z techniką kierowania pojazdem i kryteriami określonymi w tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia (...)". Jednym z obowiązkowych zadań egzaminacyjnych m.in. dla kategorii C+E prawa jazdy, określonym w poz. 2 tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu".
Kryteria realizacji zadania, zostały określone w poz. 2 tabeli nr 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia m.in. w pkt 6 i 8 i należą do nich:
• pkt 6 - płynna jazda do przodu pasem ruchu oraz cofanie po prostej i łuku, z możliwością zatrzymania się i ponowienia jazdy do przodu, w czasie nie dłuższym niż 5 minut;
• pkt 8 - nienajeżdżanie na pachołki lub tyczki oraz niepotrącanie ich.
W myśl § 13 ust. 1 pkt 1 lit, d rozporządzenia warunkiem przeprowadzenia egzaminu państwowego jest przygotowanie przez ośrodek egzaminowania przed egzaminem pojazdów egzaminacyjnych.
Zgodnie również z § 15 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) pojazd jest wyposażony, poza manometrem, w urządzenie wysyłające świetlne lub akustyczne sygnały, ostrzegające o obniżeniu zapasu energii do poziomu równego lub mniejszego niż 65% normalnego poziomu w przypadku hamulca uruchamianego za pomocą energii znajdującej się w zbiorniku, jeżeli hamowanie z wymaganą skutecznością nie jest możliwe bez użycia zgromadzonej energii.
Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz.110 ze zm.), pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę.
W rozpoznawanej sprawie Marszałek Województwa [...] jako podstawę prawną unieważnienia egzaminu z udziałem E. J. zakończonego wynikiem negatywnym wskazał art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.k.p. Wydanie decyzji nastąpiło z urzędu i wiązało się z uznaniem, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy.
W ocenie Sądu, w obecnym składzie, pod pojęciem "przepisy ustawy" użytym w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. należy rozumieć przepisy tej ustawy oraz przepisy wskazanego już wyżej rozporządzenia wykonawczego wydanego na jej podstawie.
Pojęcia tego nie należy natomiast odnosić wprost do przepisów ruchu drogowego, do których stosować muszą się osoby kierujące pojazdem i których znajomością i umiejętnością zastosowania mają wykazać się osoby egzaminowane. Można w tym miejscu odwołać się do poglądów, które wypowiadały sądy administracyjne na tle obecnie już uchylonych przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, regulujących kwestie przeprowadzania egzaminów kandydatów na kierowców, w szczególności art. 112 tej ustawy, który – podobnie jak wyżej wskazany art. 72 u.k.p., regulował kwestię unieważnienia egzaminu państwowego, że ocena przebiegu egzaminu i zachowania osoby egzaminowanej w ruchu drogowym pozostawiona została przez ustawodawcę egzaminatorowi (por. wyrok WSA w Łodzi z 26 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 992/11 wraz ze wskazanym tam orzecznictwem, publ.www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko nie jest sprzeczne z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. sygn. I OSK 2213/16, że "unieważnienie egzaminu państwowego na podstawie prawnej zawartej w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wymaga spełnienia dwu podstawowych przesłanek: po pierwsze – wykazania, że egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, przy czym pojęciem "przepisy ustawy" należy także objąć inne przepisy prawa zawarte w aktach wykonawczych do ustawy (w szczególności w rozporządzeniach), zaś niezgodność z przepisami traktować trzeba jako uchybienie tak materialne jak i procesowe; po wtóre – uchybienie takie powinno mieć charakter istotny, a więc wpływać na wynik egzaminu (przesądzać o takim, a nie innym wyniku)". Sąd rozpoznający niniejszą skargę stanowisko to w pełni podziela.
W ocenie Sądu, w świetle obowiązujących przepisów, uprawnienia nadzorcze Marszałka Województwa dotyczą całości czynności związanych z przeprowadzaniem egzaminu, ale nie dają uprawnień do kwestionowania prawidłowości ocen egzaminatora, co do poprawności manewrów wykonywanych przez osobę egzaminowaną, w tym z punktu widzenia zasad ruchu drogowego.
Przede wszystkim wskazać należy, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym okolicznością bezsporną jest, że 11 stycznia 2020 r. w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego na kategorię C+E prawa jazdy przeprowadzanego przez egzaminatora J. K. z udziałem E. J. w Oddziale Terenowym w [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] występowały problemy z hamulcowym układem pneumatycznym pojazdu egzaminacyjnego, sygnalizowane komunikatem: "[!] STOP" wraz z opisem: "Zbyt niskie ciśnieniu powietrza". Okoliczności w tym zakresie znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, tj. w skardze E. J., a także w wyjaśnieniach D. K. i Ł. J., dla których egzamin został przeprowadzony przed egzaminem E. J. Z wyjaśnień tych bezsprzecznie wynikało, że podczas egzaminu na placu manewrowym występowały problemy z układem hamulcowym, w szczególności E. J. wskazał, że blokowały się hamulce, a nadto Ł. J. potwierdził, że w trakcie egzaminu doszło do zablokowania hamulców w układzie hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego podczas spinania zestawu pojazdów i problem ustał po działaniach podjętych przez pracowników OT w [...], a następnie podczas wykonywania II zadania egzaminacyjnego, tj. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu" nastąpił chwilowy spadek ciśnienia w układzie hamulcowym, ale po gwałtownym dodaniu gazu problem ustąpił. Okoliczności w tym zakresie znajdują także potwierdzenie w wyjaśnieniach skarżącego – J. K., który przyznał, że od pierwszego egzaminu, w pojeździe egzaminacyjnym występowały problemy z układem hamulcowym. Również w skardze egzaminator nie negował okoliczności w powyższym zakresie, wskazując, że organy obu instancji, jak i skarżący pozostawali zgodni co do rodzaju zakłóceń w prawidłowym działaniu układu pneumatycznego samochodu DAF w tym dniu. Stanowiska natomiast różnią się w zakresie skutków występowania tychże zakłóceń oraz możliwości kontynuowania egzaminu.
Spór sprowadza się zatem do oceny, czy przeprowadzenie egzaminu z udziałem E. J. pojazdem z wadliwie działającym układem hamulcowym, co było sygnalizowane na tablicy rozdzielczej pojazdu kontrolką z napisem "[!] STOP Zbyt niskie ciśnienie powietrza" uniemożliwiało dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu państwowego i miało wpływ na przebieg tego egzaminu.
W ocenie Sądu należało zgodzić się z organami obu instancji, że brak pełnej sprawności układu hamulcowego zespołu pojazdów egzaminacyjnych, objawiająca się w szczególności koniecznością dopompowania powietrza przez sprężarkę oraz blokowaniem się hamulców, miała istotny wpływ na przebieg egzaminu i stanowiła podstawę do jego przerwania.
Jak już wcześniej wskazano, w myśl § 13 ust. 1 pkt 1 lit d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 czerwca 2019 r., warunkiem przeprowadzenia egzaminu państwowego jest przygotowanie przez ośrodek egzaminowania przed egzaminem pojazdów egzaminacyjnych. Prawidłowo organy wskazały, że osoba egzaminowana nie może mieć wątpliwości, co do stanu technicznego pojazdu, którym będzie kierowała. Sprawność pojazdu egzaminacyjnego jest niezbędną przesłanką do przeprowadzenia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Organ II instancji słusznie zważył, że niesprawność układu hamulcowego pojazdu egzaminacyjnego już na wstępie potencjalnie uniemożliwiała przeprowadzenie egzaminu państwowego na prawo jazdy w zakresie kategorii C+E. Zasadne jest zatem stwierdzenie organów, że w sytuacji, gdy następuje konieczność dopompowania powietrza do układu pneumatycznego pojazdu oraz dochodzi do blokowania się hamulców, może nastąpić zerwanie płynności jazdy takim pojazdem.
W ocenie Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, że tego typu awaria pojazdu dyskwalifikuje możliwość przeprowadzenia na nim egzaminu państwowego. Organy obu instancji słusznie uznały, że zaistniały problem nie wynikał – jak sugerował skarżący - z braku umiejętności posługiwania się pedałem hamulca przez E. J., albowiem problemy z układem hamulcowym występowały także podczas egzaminu dwóch osób, dla których egzaminy zostały przeprowadzone przed egzaminem E. J. Jak słusznie wskazał organ nadzoru, z materiału dowodowego sprawy, tj. z wyjaśnień osób, które zdawały w tym dniu egzamin na przedmiotowym pojeździe wynika, że do blokowania hamulców w zespole pojazdów egzaminacyjnych dochodziło nie tylko podczas spinania zespołu pojazdów, w takcie realizacji pierwszego zadania egzaminacyjnego, co jeszcze ewentualnie można by było wytłumaczyć częstotliwością używania hamulców, ale także podczas realizacji kolejnego zadania egzaminacyjnego "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu". Nie można przy tym wymagać od osoby przystępującej do egzaminu na prawo jazdy umiejętnością posługiwania się niesprawnym technicznie pojazdem. Wskazać także należy, że okoliczność, iż wcześniejsze egzaminy zakończyły się wynikiem pozytywnym, jest prawnie irrelewantne z punktu widzenia rozstrzygnięcia w trybie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 13 ust. 1 pkt 1d i § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia.
Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy nie wymagał także uzupełnienia o opinię biegłego z dziedziny techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków oraz dokonanie oględzin pojazdu. Zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie wiadomości specjalnych, w celu ułatwienia należytej oceny przedstawionych mu do zaopiniowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie ustalenie stanu technicznego pojazdu, charakteru usterki nastąpiło na podstawie zgromadzonych dokumentów, co czyniło zbędnym powoływanie biegłego. Ponadto skarżący nie kwestionował rodzaju zakłóceń w działaniu układu pneumatycznego, negował jedynie wpływ tych zakłóceń na możliwość przeprowadzenia egzaminu, wskazując w piśmie z 27 stycznia 2020 r., że przedmiotowa usterka utrudniała lecz nie uniemożliwiała przeprowadzenie egzaminu (k. 3 akt administracyjnych). Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, w szczególności fakt, iż od pierwszego egzaminu występowały problemy z pneumatycznym układem hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego, w tym blokowania kół i w trakcie realizacji zadań na placu manewrowym pojawiał się komunikat o zbyt niskim ciśnieniu powietrza w układzie hamulcowym wynikały z zebranego materiału dowodowego sprawy. Nie wymagało przy tym wiedzy specjalistycznej, ani specjalnego dowodzenia, że pojazd z niesprawnym układem hamulcowym może mieć wpływ na technikę i tor jazdy. Ponadto, skoro pojazd, na którym przeprowadzano egzamin w dniu 11 stycznia 2020 r. został już naprawiony (faktura z 15 stycznia 2020 r. nr [...], potwierdzając wymianę sprężarki i osuszacza powietrza oraz oczyszczenia przewodów powietrza z nagaru i naprawę zaworu ciśnienia powietrza), to ewentualna opinia biegłego byłaby opinią czysto hipotetyczną.
W ocenie Sądu, organ II prawidłowo także nie uwzględnił wniosku J. K. o przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, celem przeanalizowania nagrania z monitoringu placu manewrowego. Dowód w postaci nagrania z kamer monitoringu obrazujący przebieg egzaminu na placu manewrowym był niemiarodajny do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd badając legalność dokonanej oceny, analizując zebrane w sprawie dowody zapoznał się z materiałem wideo i podzielił stanowisko organu II instancji, że w oparciu o przesłany materiał filmowy z kamer monitoringu na placu manewrowym niewiele istotnego dla sprawy można wywnioskować.
Przede wszystkim Sąd jednak zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, że istotą sprawy jest nie to, jak osoba egzaminowana jeździła podczas egzaminu 11 stycznia 2020 r., tylko czy w chwili rozpoczynania egzaminu zostały spełnione wymogi jego przeprowadzenia we właściwych warunkach tj. czy pojazd egzaminacyjny był sprawny i tym samym możliwe było przeprowadzenie na nim egzaminu. W ocenie Sądu z materiału dowodowego sprawy wynikało ponad wszelką wątpliwość, że pojazd w dniu 11 stycznia 2020 r. nie powinien być w ogóle używany, jako pojazd egzaminacyjny. Należało zgodzić się z organami, że w tej sytuacji egzaminator powinien przerwać egzamin, już po pierwszym egzaminie, stosując zapis § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, a następnie dokończyć go na innym, sprawnym pojeździe.
Jak wynika przy tym z akt sprawy, pojazd egzaminacyjny marki DAF został zresztą wycofany z procesu egzaminowania w dniu 11 stycznia 2020 r., po egzaminie E. J. Z pisma zastępcy Dyrektora Ośrodka Terenowego w [...] z 28 lutego 2020 r. i załączonej do niego faktury z 15 stycznia 2020 r. nr [...] wynika, że przyczyną wycofania pojazdu egzaminacyjnego z procesu egzaminowania była "słaba wydajność sprężarki powietrza, która przekładała się na dłuższy czas wytwarzania odpowiedniego ciśnienia powietrza w układzie pneumatycznym zespołu pojazdów". W trakcie naprawy poza wadliwą sprężarką wymieniono osuszacz powietrza, a także dokonano oczyszczenia przewodów powietrza z nagaru oraz naprawiano zawór ciśnienia powietrza. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż decyzja o wycofaniu z procesu egzaminacyjnego samochodu marki DAF nie została podjęta po egzaminie E. J. lecz po drugim przeprowadzonym tego dnia egzaminie, a jej powodem był przedłużający się czas egzaminu i w konsekwencji powiększające się opóźnienie, dodatkowo wzmacnia argumentację organów obu instancji, iż E. J. wykonywał zadania egzaminacyjne pojazdem, który nie był sprawny technicznie i wymagał od kierującego wykonania dodatkowych czynności zmierzających do podniesienia ciśnienia powietrza w układzie pneumatycznym tego pojazdu.
W powyższych okolicznościach faktycznych, o ile przedmiotowy pojazd posiadał ważne badanie techniczne, to wystąpienie tego typu awarii w postaci spadku ciśnienia powietrza w układzie hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego prowadzi do wniosku, iż nie zostały spełnione warunki, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym.
Wbrew stanowisku strony skarżącej, dla oceny spełnienia warunków, o których mowa we wskazanych przepisach bez znaczenia jest okoliczność, czy pojazd egzaminacyjny został odholowany do warsztatu naprawczego, czy "dotarł samodzielnie". Fakt, iż przedmiotowy pojazd "dotarł samodzielnie" do warsztatu naprawczego i został uznany przez pracownika działu technicznego oraz dyrektora OT w [...] za spełniający warunki dopuszczenia do ruchu, nie przesądza o spełnieniu przez pojazd warunków, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz.110 ze zm.). Sąd wskazuje, że z okoliczności, iż pojazd nie był holowany i "samodzielnie" do warsztatu naprawczego nie można wyprowadzać wniosku, że pojazd był sprawny technicznie, czy też został uznany za spełniający warunki dopuszczenia do ruchu, a więc nie stanowił zagrożenia dla kierującego, jak i innych uczestników ruchu. Zakres i sposób przeprowadzenia badania technicznego pojazdu przeprowadza bowiem uprawniony diagnosta. Organu nadzoru słusznie zatem wskazał, że zezwolenie na kontynuowanie egzaminu przy użyciu zespołu pojazdów egzaminacyjnych w opisywanym stanie technicznym, wymagało przeprowadzenia badania diagnostycznego. Tylko bowiem osoba o gruntownej wiedzy z dziedziny diagnostyki samochodowej mogłaby w przypadku wystąpienia tego typu usterki, bez wcześniejszego badania diagnostycznego, podjąć decyzję o kontynuowaniu egzaminu. Jak wynika z pisma 11 lutego 2020 r., Zastępcy Dyrektora w OT w [...] badania diagnostycznego nie wykonano. J. K. nie posiadał natomiast specjalistycznej wiedzy, uprawniającej go do podjęcia decyzji o kontynuowaniu egzaminu z udziałem przedmiotowego pojazdu. Rolą egzaminatora jest czuwanie nad stanem technicznym pojazdu i jego podstawowych elementów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo jazdy. Jak trafnie wskazał organ II instancji, zapis § 16 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, zgodnie z którym egzaminator przerywa egzamin państwowy na prawo jazdy, jeżeli stwierdził awarię pojazdu egzaminacyjnego uniemożliwiającą dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu państwowego, a nie ma możliwości przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego innym pojazdem egzaminacyjnym, wskazuje, że egzaminator ma obowiązek monitorowania stanu technicznego pojazdu egzaminacyjnego. Jednocześnie przepis nie wymaga – jak zdaje się sugerować pełnomocnik skarżącego, by stwierdzenie, czy awaria pojazdu egzaminacyjnego uniemożliwia dalsze prowadzenie części praktycznej egzaminu, miało być dokonane przez osobę posiadającą szczególną wiedzę specjalistyczną. Z przepisu wynika, że egzaminator ocenia jedynie stan techniczny pojazdu pod kątem możliwości przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego, a zatem zaistnienia jakichkolwiek przeszkód mogących wpłynąć na przeprowadzenie egzaminu praktycznego, nie zaś dopuszczenia pojazdu do ruchu, o czym decyduje uprawniony diagnosta.
Sąd w pełni podziela pogląd organu nadzoru, że egzaminator posiadający uprawnienia do prowadzenia egzaminów państwowych na prawo jazdy kat. C+E, a przy tym - jak wskazuje pełnomocnik w skardze - skarżący jest doświadczonym egzaminatorem i posiada szeroką wiedzę w zakresie techniki pojazdów, którymi przeprowadza egzaminy - powinien mieć świadomość, że zbyt niskie ciśnienie w układzie hamulcowym może powodować blokadę hamulców, uniemożliwiając tym samym dalszą jazdę, co jest zjawiskiem niepożądanym ale przede wszystkim niebezpiecznym w trakcie prowadzenia pojazdu. Sam komunikat "[!]STOP" na wyświetlaczu pojazdu nakazuje zaprzestanie jazdy takim pojazdem. Już tylko z tych względów egzaminator powinien przerwać egzamin i skierować pojazd do warsztatu naprawczego celem wyeliminowania usterki, a następnie na stację diagnostyczną celem ustalenia, czy pojazd nie stwarza zagrożenia w ruchu drogowym. Jak wynika przy tym z akt sprawy podczas egzaminu z udziałem Ł. J. doszło do zablokowania hamulców w układzie hamulcowym pojazdu egzaminacyjnego podczas spinania zestawu pojazdów. Problem ustał po działaniach podjętych przez pracowników OT w [...]. Ponadto podczas wykonywania II zadania egzaminacyjnego, tj. "ruszanie z miejsca oraz jazda pasem ruchu do przodu i tyłu" nastąpił chwilowy spadek ciśnienia w układzie hamulcowym, ale po gwałtownym dodaniu gazu problem ustąpił. Problem z układem hamulcowym zaistniał także w czasie egzaminu D. K. oraz Ł. J. J. K. miał zatem świadomość awarii pojazdu egzaminacyjnego, niemniej jednak nie przerwał egzaminu, bezpodstawnie uznając, że świecenie się kontrolki informującej o zbyt niskim poziomie ciśnienia w układzie hamulcowym jest niczym szczególnym, ponieważ następuje wskutek nieumiejętnego posługiwania się przez osobę zdającą egzamin pedałem hamulca. Należało zgodzić się zatem ze stanowiskiem organów, że przyzwolenie egzaminatora na prowadzenie egzaminu pojazdem, w którym awarię sygnalizują kontrolki z napisem "[!]STOP" na tablicy rozdzielczej pojazdu, oraz blokowanie kół pojazdu w wyniku awarii pneumatycznego układu hamulcowego podczas wcześniej prowadzonych egzaminów, było ewidentnym zaniedbaniem i naruszeniem zasad egzaminowania. Argumentacja pełnomocnika strony zmierzająca do wykazania, iż skoro poprzednio przeprowadzone egzaminy nie zostały unieważnione i zostały zakończone wynikiem pozytywnym, to przeprowadzenie egzaminu z udziałem E. J. było możliwe i bezpieczne, jawi się jako całkowicie bezzasadna, zaś wywody zaprezentowane w tym zakresie Sąd uznał za mające charakter wyłącznie polemiczny.
Trafnie również organ II instancji odnosząc się do zarzutu, że egzaminowany nie zgłosił awarii pojazdu, stwierdził, że jest to uprawnienie osoby egzaminowanej, z którego może ona nie skorzystać. Natomiast zgodnie z treścią § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia egzaminator "przerywa", co oznacza, że ma obowiązek przerwać egzamin państwowy, jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Organ słusznie wyjaśnił przy tym, że egzaminator jest osobą zaufania publicznego zobowiązaną wykonywać swe obowiązki zgodnie z przepisami prawa, etyką zawodową i doświadczeniem. Wysokie wymagania, jakie muszą być spełnione, aby uzyskać wpis na listę egzaminatorów, mają stanowić gwarancję należytego wykonywania przez egzaminatora jego obowiązków. Zatem należało zgodzić się z organem, że to egzaminator musi dawać rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków, co zostało podkreślone w art. 58 ust. 1 pkt 8 u.k.p. i dlatego na tę osobę został nałożony obowiązek przerwania egzaminu w ściśle określonych sytuacjach, bez oczekiwania, iż taki wniosek złoży osoba egzaminowana.
Skoro sprawność pojazdu egzaminacyjnego jest przesłanką niezbędną do przeprowadzenia w ośrodku egzaminu państwowego na prawo jazdy, to w braku jej spełnienia i dopuszczenie do egzaminu pojazdu z niesprawnym układem hamulcowym skutkowało unieważnieniem przeprowadzonego egzaminu.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zgodził się także ze stanowiskiem organów, że świadomość egzaminowanego, że kieruje pojazdem, który jest niesprawny, mogła mieć wpływ na poziom wykonywanych przez niego zadań egzaminacyjnych na egzaminie, co w konsekwencji mogła mieć wpływ na przebieg i wynik egzaminu i okoliczności w tym zakresie nie wymagały dowodzenia, a tym bardziej powoływania biegłego z zakresu techniki samochodowej i rekonstrukcji wypadków.
Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Uzyskane w toku postępowania dowody zostały poddane wnikliwej i poprawnej ocenie, co znalazło wyraz w motywach zaskarżonej decyzji, dokonanej w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy poddały bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazały bezpodstawność twierdzeń strony skarżącej. Podkreślenia przy tym wymaga, iż pominięcie okoliczności nie mających w sprawie znaczenia bądź odmienna ocena przez stronę ustalonego stanu faktycznego, nie może być rozpatrywana w kontekście braków uzasadnianie, czy błędnej oceny dowodów.
W opinii Sądu, argumentacja strony zaprezentowana w skardze ogranicza się w głównej mierze do polemiki z prawidłowym rozstrzygnięciem organów, a podniesione w skardze zarzuty stanowią w istocie powtórzenie wątpliwości zgłoszonych w toku postępowania administracyjnego, o których zasadnie orzekł organ II instancji.
Podniesiony natomiast przez skarżącego w piśmie procesowym z 12.07.2021 r. argument, że w kwietniu 2021 r. za pośrednictwem dyrektora WORD w [...] do Marszałka Województwa [...] wpłynęła skarga w bliźniaczej sprawie, która została przez organ nadzoru rozstrzygnięta odmiennie, bowiem była oddalona pismem z dnia 28.05.2021 r., nie ma znaczenia dla oceny niniejszej sprawy, bowiem przedmiotem Kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię C+E prawa jazdy, który został przeprowadzony w dniu 11 stycznia 2020 r. z udziałem E. J., a nie rozstrzygniecie Marszałka Województwa [...] wydane w innej sprawie.
Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
R.T-M.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło