II GZ 406/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1240/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 7 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1240/21, po rozpoznaniu wniosku M. P. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że M. P. wniósł skargę na wskazaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, wymierzającą mu karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. W skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, przymusowe zapłacenie nałożonej kary spowoduje znaczne straty w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i uruchomi brak możliwości zaspokojenia bieżących zobowiązań z nią związanych. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji WSA wskazał na treść art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji obciąża wnioskodawcę. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie bowiem nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie WSA, poza ogólnymi twierdzeniami nawiązującymi do ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie zostało wykazane, że zapłata kary pieniężnej będzie wiązała się dla skarżącego z realnym zagrożeniem dla kontynuowania działalności gospodarczej i zaspokajania bieżących zobowiązań. Sąd wskazał, że skutków takich nie sposób wyprowadzać na podstawie samego oświadczenia w tym zakresie, bez jakichkolwiek danych (dokumentów) dotyczących sytuacji finansowej i materialnej skarżącego, w tym m. in. posiadanego majątku, osiąganych z działalności dochodów, liczby osób pozostających na jego utrzymaniu, rodzaju i wysokości związanych z tym wydatków. W związku z tym niemożliwe było ustalenie, czy uiszczenie przez wnioskodawcę nałożonej kary przed rozpoznaniem skargi mogłoby spowodować następstwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. P., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz wstrzymania wykonania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a., co ma istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię i błędne przyjęcie przejawiające się w uznaniu, że w odniesieniu do skarżącego, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie spowoduje wyrządzenia znacznej szkody i nie spowoduje w stosunku do niego trudnych do odwrócenia skutków; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. co ma istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie trudnej sytuacji rodzinnej skarżącego i choroby syna S. oraz brakiem możliwości zapłaty kary z przychodów firmy; 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający przyjęciu, że skarżący nie wykazał, że zapłata kary pieniężnej będzie wiązała się dla niego z realnym zagrożeniem dla kontynuowania działalności gospodarczej i zaspokajania bieżących zobowiązań, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zażalenia, skarżący podniósł m.in., iż Sąd I instancji mógł zastosować w rozpoznawanej sprawie ochronę tymczasową, bowiem strona przedstawiła wszelkie dowody i argumenty wskazujące na wystąpienie okoliczności uprawdopodabniających wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a ponadto okoliczności takie wynikają również z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i obrazują aktualną sytuację majątkową i finansową skarżącego. Wnoszący zażalenie wskazał, że nałożone i zapłacone kary w łącznej wysokości 15.000 zł nigdy mu się nie zrekompensują i będą stanowiły nieodwracalny ubytek jego majątku w sytuacji, gdy on sam nie zawinił w kwestii możliwości nałożenia na niego kar. Zapłata kary może doprowadzić go do dalszych negatywnych konsekwencji w postaci braku regularnego ponoszenia wszelkich obowiązkowych opłat należnych dla Skarbu Państwa od przewoźników, które są bardzo wysokie. Skarżący podniósł, iż nie może sobie pozwolić na zaleganie z podatkami i opłatami ze względu na grożącą mu wówczas egzekucję komorniczą i zajęcie pojazdów, które z kolei służą mu do prowadzenia działalności gospodarczej i utrzymania rodziny. Zdaniem strony, realizacja zaskarżonej decyzji doprowadzi do całkowitego załamania finansowego spółki i do utraty pracy zatrudnianych przez nią pracowników. Kumulacja zobowiązań może zaś doprowadzić do większego deficytu finansowego spółki i nieodwracalnego załamania równowagi finansowej, uniemożliwiającej dalsze prowadzenie skarżącemu działalności gospodarczej. Może także doprowadzić do utraty płynności finansowej firmy i zagrożenia jej upadłością. Ponadto skarżący wskazał, że ma na utrzymaniu żonę i 3 małoletnich synów, z których najmłodszy jest dzieckiem niepełnosprawnym z powodu deformacji dłoni. Rehabilitacja dziecka jest bardzo kosztowna, a koszt utrzymania całej rodziny spoczywa wyłącznie na skarżącym, bowiem jego żon a nie może pracować zawodowo z uwagi na opiekę nad chorym synem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że w sprawie nie uprawdopodobniono, iż w związku z jej wykonaniem mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. WSA zasadnie uznał, że z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wynika, aby przesłanki warunkujące zastosowanie ochrony tymczasowej zostały spełnione. Skarżący we wniosku nie przedstawił w wystarczający sposób okoliczności przemawiających za zastosowaniem tej instytucji, ograniczając się do ogólnych i niepopartych żadnymi materiałami dowodowymi stwierdzeń, że przymusowe uiszczenie nałożonej kary w wysokości 15.000 zł spowoduje znaczne straty w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i uruchomi brak możliwości zaspokojenia bieżących zobowiązań z nią związanych, do których skarżący nie może dopuścić. Wnioskodawca wskazał przy tym, że zastosowana kara przerasta jego możliwości finansowe i doprowadzi do zajęć komorniczych, które pociągną za sobą lawinę nieprzewidzianych następstw dla firmy, mającej już teraz wymagalne zobowiązania podatkowe. Skarżący wskazał również, że egzekucja doprowadzi do zajęć pojazdów, które unieruchomione nie będą mogły wyjechać w trasę i zarabiać na regulowanie tych najdawniejszych zobowiązań, a przede wszystkim tych powstałych w trakcie pandemii. Strona, określając swoją sytuacje rodzinną stwierdziła, że nie jest w stanie zapłacić przedmiotowych kar ze względu na bardzo trudną sytuację rodzinną, bowiem posiada trzech synów, przy czym jedno z dzieci jest niepełnosprawne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wraz ze skargą i zawartym w niej wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący nie złożył żadnych dokumentów obrazujących jego faktyczną, aktualną sytuację majątkową. Brak materiałów źródłowych, które mogłyby podlegać ocenie przez WSA na etapie badania złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwił Sądowi I instancji stwierdzenie, czy w rozpoznawanej sprawie rzeczywiście zachodzi niezdolność do uregulowania nałożonej sankcji finansowej, w stopniu grożącym wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Argumenty przedstawione w zażaleniu stanowią zaś w istocie powtórzenie argumentacji zawartej we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i nie podważają prawidłowości stanowiska wyrażonego w postanowieniu Sądu I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takiej sytuacji nie ma możliwości stwierdzenia, czy w istocie w stosunku do wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Ewentualne uwzględnienie zażalenia mogłoby nastąpić, gdyby wskazano w nim na czym polegała wadliwość oceny wniosku dokonanej przez Sąd I instancji. Przedstawienie konkretnych okoliczności odnoszących się do sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, pozwoliłoby Sądowi I instancji na dokonanie pełnej analizy złożonego wniosku i przełożenia konsekwencji wynikających z wykonania aktu na sytuację osobistą wnioskodawcy. Tymczasem złożony wniosek, a następnie stanowiące w zasadzie jego powtórzenie zażalenie były dość ogólne i gołosłowne. Same twierdzenia wnioskodawcy nie mogły stanowić wystarczającej argumentacji na poparcie złożonego wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony w skardze wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, nie obrazował w sposób wystarczający rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżącego, co uniemożliwiło Sądowi I instancji jego uwzględnienie na obecnym etapie postępowania. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja nałożonej kary pieniężnej może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do jego aktualnej sytuacji materialnej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości wymaganego zobowiązania i majątku, jakim dysponuje wnioskująca strona) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary wywoła straty materialne, które w sposób szczególnie ujemny wpłyną na prowadzenie działalności gospodarczej przez podmiot i konieczność regulowania bieżących opłat. Dla obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy rachunków bankowych oraz kwoty uzyskiwanych dochodów. Wniosku zawartego w skardze nie uzasadniono zaś w sposób wystarczający, co uniemożliwiło Sądowi I instancji zbadanie relacji pomiędzy nałożonym obciążeniem, a sytuacją finansową wnioskodawcy. Nadto nie załączono do niego dokumentów dających obraz zdolności płatniczej strony. Skoro zatem skarżący nie przedstawił stanu pozostających do jego dyspozycji zasobów finansowych, nie ma możliwości zbadania, jak w istocie zmieniłaby się jego sytuacja po wykonaniu decyzji. Nie da się również ocenić jakie skutki i szkody wystąpiłyby w stosunku do jego osoby oraz prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w sytuacji egzekucji należnego świadczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie złożonego wniosku nie ma możliwości ustalenia, czy w stosunku do skarżącego zachodzi podstawa do zastosowania ochrony tymczasowej. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkuje zaś uznaniem, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie należy nadmienić, iż bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia pozostaje również wskazanie przez skarżącego na sytuację epidemiologiczną związaną z pandemią COVID-19 oraz jej oczywisty wpływ na zobowiązania przedsiębiorców powstałe w pandemii. Skarżący nie przedstawił żadnych danych finansowych, z których wynikałoby, że pandemia Covid-19 w sposób realny wpłynęła na obniżenie jego dochodów, czy powstanie nowych zobowiązań finansowych. Należy podkreślić, że przedstawiona okoliczność, bez należytego jej uwiarygodnienia, nie może sama w sobie być uznana za podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny. Brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby nagłe pogorszenie sytuacji ekonomicznej w okresie wnoszenia analizowanego żądania, uniemożliwił Sądowi zbadanie wpływu stanu epidemii na możliwości finansowe skarżącego i jego sytuację egzystencjalną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo powoływanie się na tę okoliczność jest niewystarczające, w szczególności wówczas, gdy wnioskodawca nie przedstawił żadnych danych, ani też dokumentów, pozwalających zobrazować jego aktualną zdolność finansową. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Obecnie wnioskodawca nie dostarczył dokumentów, które pozwoliłyby na wstrzymanie wykonania decyzji, co Sąd pierwszej instancji trafnie wykazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.