II SA/Rz 1421/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [....] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S. B. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z dnia [...] maja 2021 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego S. B. (dalej: "skarżąca"). W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "u.ś.r."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką, legitymującą się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Organy zgodnie stwierdziły, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. tj. skarżąca ma przyznane prawo do emerytury od dnia 1 maja 1993 r. Stwierdziły również, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z tytułu ukończenia wieku, jednak emerytura z tego tytułu została zawieszona ponieważ jest świadczeniem mniej korzystnym. Ustalono także, że skarżąca sprawowała i sprawuje całodobową opiekę nad córką. Pomimo pouczenia o konieczności wyboru jednego ze świadczeń tj. świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytury, skarżąca do dnia wydania decyzji nie przedłożyła decyzji o zawieszeniu pobierania emerytury z ZUS. Podkreślono, że skarżąca działała przez zawodowego pełnomocnika i jeszcze przed datą wydania zaskarżonej decyzji miała wiedzę co do możliwości dokonania wyboru pomiędzy emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym oraz zasadności złożenia wniosku o zawieszenie emerytury, tymczasem do dnia wydania decyzji nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą emerytury pozbawi ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, - naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części, stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a emeryturą, - art. 7, 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń, emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, - art. 9, w zw. z art. 79 a, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Na tych podstawach i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 135 p.p.s.a o uchylenie decyzji organu I instancji, na podstawie art. 153 p.p.s.a. o przyjęcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w związku z wnioskiem skarżącej i przy braku sprzeciwu organu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [.....] odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ust. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Dokonując analizy powyższych przepisów na tle analizowanej sprawy stwierdzić bezspornie należy, że skarżąca jako matka wymagającej opieki córki - panny, jest uprawniona w pierwszej kolejności do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dzieckiem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Nie jest również w sprawie kwestionowane, że skarżąca w związku z opieką nad córką nie podejmuje zatrudnienia. Nie ulega również wątpliwości, że opieka ta wykonywana jest w sposób prawidłowy o czym z kolei świadczy przeprowadzony wywiad środowiskowy. Podopieczna cierpi na głębokie porażenie mózgowe, padaczkę, łuszczycę oraz niedowład czterokończynowy. Z powodu tych schorzeń nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Całodobową opiekę nad nią sprawuje skarżąca, pomagając jej w codziennej toalecie, przygotowywaniu posiłków, zapewnianiu rehabilitacji. Stan zdrowia podopiecznej pogarsza się z roku na rok. Przechodząc do punktu spornego w sprawie tj. przysługującego skarżącej prawa do emerytury jako negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Sąd stwierdza nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu, które miało wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Organy stanęły na zgodnym stanowisku, że skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na to, że ma przyznane prawo do emerytury, a pomimo skierowanego do niej pouczenia, a także faktu reprezentowania przez fachowego pełnomocnika nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury, ani nie poinformowała o wystąpieniu do właściwego organu z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury. Z akt sprawy wynika, że skarżąca od 1 maja 1993 r. ma przyznaną i wypłacaną emeryturę osobom opiekującym się dziećmi wymagającymi stałej opieki. Ma również ustalone prawo do emerytury z tytułu ukończenia wieku. Jednak z uwagi na to, że świadczenie to jest mniej korzystne została zawieszona ( pismo ZUS z 12 marca 2021 r.- akta administracyjne). W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca pobiera emeryturę z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki. Możliwość uzyskania emerytury bez względu na wiek dla pracowników, którzy nie mogli kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki była przewidziana w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki ( Dz.U. z 1989 r., Nr 28, poz. 149 ze zm.). Rozporządzenie to utraciło moc z dniem 1 stycznia 1999 r. Jednakże na mocy przepisów przejściowych zawartych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS- art. 186 ust. 3 możliwość nabycia uprawnień do takiej emerytury zachowały osoby, które do 31 grudnia 1998 r. spełniły wszystkie warunki wymagane w przepisach rozporządzenia z 15 maja 1989 r. Ponadto odrębna możliwość nabycia prawa do emerytury dla osób opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki wynika z art. 58 ust. 3 u.ś.r. Zgodnie, z tym przepisem osoba zdolna do pracy, lecz niepozostająca w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, za które ośrodek pomocy społecznej opłacał składkę na ubezpieczenia społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., nabywa prawo do emerytury bez względu na wiek, jeżeli w dniu 1 stycznia 1999 r. ukończyła co najmniej 45 lat i ma okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. Wysokość emerytury dla tej osoby ustala się według zasad przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dla osób ubezpieczonych urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. W niniejszej sprawie skarżącej przysługuje to prawo. Niewątpliwie stanowi ono jedno ze świadczeń, którego pobieranie uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - art. 17 ust. 5 u.ś.r. Nie ma wątpliwości co do tego, że nie jest możliwe jednoczesne pobieranie tego świadczenia oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którego przyznanie ubiega się skarżąca. Nie jest również możliwe, i w tym zakresie Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, przyznanie w ramach wniosku o świadczenie pielęgnacyjne różnicy w postaci nadwyżki pomiędzy przyznanym świadczeniem emerytalnym, a przewidzianym w ustawie świadczeniem pielęgnacyjnym. Takie rozliczanie nie znajduje bowiem podstawy prawnej w obowiązujących przepisach a ponadto powodowałoby dalsze wątpliwości, w zakresie chociażby opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ich wysokości i podstawy. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na ich podstawie oraz wypłacanych przez wskazane w tych ustawach organy. Nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Powyższe argumenty przemawiają za celowością dopuszczenia możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym emeryturę - świadczenia w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 u.ś.r., pod warunkiem wyboru jednego z tych świadczeń. W tym przypadku osoba swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty rodzinnej na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. tj. posiadania prawa do emerytury, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury. W takiej sytuacji zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek wraz z decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W miesiącu wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytura nie będzie wypłacana i strona nabędzie prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. O konieczności złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ powinien stronę poinformować i wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Na wezwanie organu o złożenie oświadczenia co do faktu pobierania przez wnioskodawczynię emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki, czy wnioskodawczyni wyraża zamiar złożenia wniosku o zawieszenie/ rezygnację z uprawnienia z ZUS, skarżąca wskazała, że wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną emeryturą, na wypadek gdyby organ uznał wniosek w tym zakresie za bezzasadny oświadczyła, że złoży wniosek o zwieszenie emerytury z ZUS, w sytuacji gdy wszelkie inne przesłanki niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostaną spełnione, a jedyną negatywną przesłanką będzie pobierane przez nią świadczenie z ZUS. W punkcie 2 oświadczenia wskazała, że wyraża zgodę na zawieszenie tego świadczenia. Końcowo zaznaczyła, że w momencie kiedy organ uzna, że jedyną negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia będzie fakt pobierania emerytury wniesie o zawieszenie postępowania, by mogło jej to umożliwić złożenie odpowiedniego wniosku do ZUS o zawieszenie wypłaty świadczeń i przedłożenie organowi decyzji o zwieszeniu prawa do emerytury. Na podstawie tak udzielonej odpowiedzi organ wywiódł wniosek, że skarżąca do dnia wydania decyzji nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury ani nie poinformowała o wystąpieniu do właściwego organu o zawieszenie emerytury i w konsekwencji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Sądu skierowanie do strony skarżącej wezwanie bez jednoczesnego określenia skutków udzielonej odpowiedzi nie wyczerpywało informacyjnego obowiązku organu, a już na pewno nie uprawniało do wyciągnięcia wyżej wskazanych wniosków. Powyższego nie zmienia fakt, że skarżąca reprezentowana była w postępowaniu przez zawodowego pełnomocnika. W takim przypadku nie jest wyłączony obowiązek wyczerpującego i jasnego pouczania o przysługujących prawach i obowiązkach. Z udzielonej przez skarżącą odpowiedzi wbrew stanowisku organów wynikała wola skarżącej do uzyskania różnicy w wysokości nadwyżki świadczenia pielęgnacyjnego nad przysługującą jej emeryturą, ewentualnie przyznanie bardziej korzystnego da niej świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce emerytury. Przy czym skarżąca wyraziła wolę wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury jeśli wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia zostaną spełnione, powołując się przy tym na obawę utraty środków do życia. W ocenie Sądu udzielona przez skarżącą odpowiedź zobowiązywała organ do skierowania względem niej kolejnego pisma wyjaśniającego w miarę możliwości zgłaszane przez skarżącą wątpliwości i pouczającego co do dalszego sposobu postępowania. Wskazać przy tym należy, że organ w uzasadnieniu do decyzji stwierdził, że poza przysługującym skarżącej prawem do emerytury, wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zostały spełnione. Nie było zatem przeszkód by tego rodzaju informacje mogły się znaleźć w kolejnym kierowanym do skarżącej piśmie, w związku ze zgłoszonymi przez nią obawami utraty środków do życia. Należy pamiętać, że zawieszenie prawa do emerytury wywołuje daleko idące skutki dla strony, gdyż w jego wyniku strona świadczenia emerytalnego nie otrzymuje. Trudno więc wymagać od strony, aby ta zawiesiła prawo do świadczenia niejako z "góry" w sytuacji gdy nie ma pewności, że otrzyma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem bez skierowania do skarżącej pisma z takimi wyjaśnieniami organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia, a organ II instancji tą decyzję utrzymał w mocy. Naruszono w ten sposób art. 8, 9 i 79 a k.p.a. a w konsekwencji również art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. Uchylenie decyzji organu I instancji znajduje dodatkowo oparcie w treści art. 135 p.p.s.a. Sąd kierował się bowiem obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a., jak również koniecznością uprzedniego skierowana do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do świadczenie emerytalnego. O kosztach na które składa się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1265). Strona korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.