I SA/Ke 574/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("Kolegium") postanowieniem z [...] nr [...] odmówiło A. P. ("skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy O. ("Wójt") z [...] nr [...] oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W jego uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z [...] r. Wójt oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Pismem z 2 sierpnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie Wójta. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała na przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), dalej: "ustawa o COVID". Wskazała, że do uchybienia terminu doszło wskutek trwającej pandemii koronawirusa i rozprzestrzeniający się wariant "delta". Wskazała, że jest osoba starszą i nie mogła ryzykować swoim zdrowiem aby w terminie wnieść zażalenie, co wiązało się z kontaktem z prawnikiem i udaniem się na pocztę. Nadto była przekonana, że postępowanie będzie zawieszone, o jego odwieszeniu dowiedziała się 26 lipca 2021 r., a po upewnieniu się że szczepionka chroni przed nowym wariantem choroby mogła wnieść zażalenie. Kolegium wskazało i omówiło cztery przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., które muszą wystąpić łącznie, aby można było przywrócić termin na dokonanie czynności procesowej. Dokonując oceny materiału dowodowego, organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, bowiem wnioskodawczyni we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie wskazała żadnej okoliczności dającej podstawę do uznania, że uchybienie terminu było niezależne od skarżącej. We wniosku o przywrócenie terminu, skarżąca podała, że trwa pandemia oraz rozprzestrzenia się nowy wariant delta, co spowodowało niedochowanie terminu do wniesienia zażalenia. Kolegium stwierdziło, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wskazało, że z danych zawartych na stronach internetowych Ministerstwa Zdrowia i Rządowego Centrum Bezpieczeństwa wynika, że w czerwcu nastąpił znaczący spadek zakażeń koronawirusem. Nadto na stronach ww. instytucji widniały informacje, że szczepionki chronią przed nowym wariantem "delta". W okresie po odbiorze ww. postanowienia Wójta ilość zakażeń wskazaną odmianą była znikoma, a ilość nowych infekcji spadała, likwidowano w znacznej mierze wprowadzone obostrzenia. Zadaniem SKO sam w sobie fakt stanu zagrożenia życia i zdrowia dla starszych osób powstały w wyniku pandemii nie może być uznany za wystraczający powód do przywrócenia terminu dla skarżącej. Stan ten trwa od marca 2020 r., uznanie więc, że powoduje on przywrócenie terminów oznaczałby brak możliwości skutecznego egzekwowania jakichkolwiek terminów procesowych od tego okresu niezależenie od jakichkolwiek okoliczności indywidualnych przypadków. Na powyższe postanowienie A. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jego uchylnie. Zarzuciła naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie i nie przywrócenie terminu do złożenia zażalenia mimo, iż niedochowanie terminu było spowodowane trwającą pandemią, a przedmiotowy art. 15zzzzzn2 ma na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15zzr ustawy o COVID przez co powinien skutkować rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu z uwzględnieniem panującego stanu pandemii i towarzyszącym temu obawom o zdrowie i życie, natomiast SKO bagatelizuje stan zagrożenia epidemii podnosząc, że w czasie istotnym dla niniejszej sprawy nie było obaw związanych z COVID-19, co jest nieprawdą zwłaszcza, że postępowanie dotyczy osoby samotnej w podeszłym wieku, z licznymi schorzeniami. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Kolegium odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta z [...] r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Na wstępie też należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Bezsporne jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia od ww. postanowienia Wójta. W sprawie spór koncentruje się natomiast wokół zaistnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującej w uchybieniu przez nią terminu do złożenia zażalenia. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że ocena organu, zgodnie z którą strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu było niezależne od skarżącej, jest prawidłowa. Skarżąca we wniosku wskazała, że jest osobą starszą schorowaną, zaś stan trwającej epidemii koronawirusa i nowy wariant "delta" uniemożliwił złożenie w terminie zażalenia na postanowienia Wójta w terminie. Zdaniem Sądu strona nie podjęła żadnej próby uprawdopodobnienia, że okoliczność ta stanowiła przeszkodę, która uniemożliwiła jej złożenie zażalenia w terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winny. Przytoczony przepis określa: zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, LEX nr 2581507). Mając powyższe na uwadze, uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna i nieprzezwyciężalna. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że skarżąca nie spełniła tego wymogu. Jak wskazała skarżąca powodem spóźnienia w złożeniu zażalenia od postanowienia Wójta z [...] r. była niemożność złożenia zażalenia z uwagi na obawę o własne zdrowie wobec trwającej pandemii i nowy wariant "delta". Zauważenia wymaga, że pomimo odebrania postanowienia Wójta z [...] r. w dniu 11 czerwca 2021 r., skarżąca dopiero 2 sierpnia złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a wraz z nim zażalenie na to postanowienie. Powyższe ocenić należy jako brak należytej dbałości o własne sprawy. Pandemia koronawirusa powodowała i nadal powoduje pewne ograniczenia w wielu sferach życia codziennego. Tym niemniej nie sposób przyjąć za skarżącą, mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne, że wniesienie pisma jakim jest zażalenie napotkało tego rodzaju ograniczenia. Wiadomym jest Sądowi z urzędu, że w okresie w jakim biegł termin do wniesienia zażalenia tj. od dnia 11 czerwca do 18 czerwca 2021 r. urzędy państwowe, urzędy pocztowe działały w podwyższonym reżimie sanitarnym, który zapewniał bezpieczeństwo w obsłudze ich klientów. W okresie najdalej idących obostrzeń urzędy te posiadały wyznaczone miejsca, w których interesanci mogli zostawiać korespondencję, podania czy pisma etc. Skarżąca mogła nadać przesyłkę wraz z zażaleniem w Urzędzie Poczty zachowując ustawowy termin do jej wniesienia. Skarżąca podała adres w miejscowości S., ul. [...]. W promieniu ok 2 kilometrów od miejsca zamieszkania strony znajduje się kilka urzędów pocztowych, w którym skarżąca mogła bezpiecznie nadać korespondencje/zażalenie. Ponadto twierdzenia przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu w zakresie uzyskania kontaktu z prawnikiem pozostają nieuzasadnione, skoro strona osobiście wniosła końcowo zażalenie. Natomiast twierdzenie, że strona oczekiwała przez okres blisko 2 miesięcy na informacje w zakresie skuteczności i ochrony szczepień na odporność nowym wariantem koronawirusa i dopiero po upewnieniu się, że szczepienie jednak chroni przed wariantem "delta" nie jest akceptowalne z punktu zasad logiki i doświadczenia życiowego. Przyjęcie takiego stanowiska powodowałoby zaakceptowanie stanu, że osoba zdrowa, zaszczepiona pozostawałaby w izolacji domowej przez okres prawie dwóch miesięcy w domu. Tymczasem skarżąca deklaruje, że jest osobą samotną, a jak podpowiada doświadczenie życiowe, zwykłe codzienne funkcjonowanie wymaga choćby wyjścia na zakupy, do lekarza, opłacenia rachunków jeżeli nie posiada się konta internetowego. Sąd nie neguje stanu zdrowia skarżącej, posiadania schorzeń, które z racji wieku mogą powodować określone dolegliwości. Jednak strona nie wskazuje jak ich istnienie wpłynęło na uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, argumentując wniosek jak i samą skargę stanem epidemii i wynikającego z tego stanu obawą o własne zdrowie, a w konsekwencji zaniechanie dopełnienie obowiązkowi wniesienia zażalenia w terminie. Zachowanie skarżącej jawi się jako niedbalstwo, a to powoduje, że należy przypisać skarżącej winę w uchybieniu terminowi. Innymi słowy, istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie może bezwzględnie usprawiedliwiać i sam przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów, w tym dotyczących przekroczenia terminów procesowych. Skarżąca nie wyjaśniła we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia - poza przywołaną obawą o własne zdrowie – przez jakie konkretnie okoliczności nie była w stanie złożyć zażalenia w przepisanym prawem terminie. W związku z powyższym należało podzielić stanowisko orzekającego organu, że niedochowanie przez skarżącą terminu do złożenia zażalenia nie nastąpiło wskutek przeszkody niemożliwej do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, lecz było wynikiem niedołożenia przez nią należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy, tj. z użyciem miernika powszechnie wymaganej staranności. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej, co w okolicznościach niniejszej sprawy, jak przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winny, a zatem stanowisko organu o odmowie przywrócenia tego terminu należało uznać za prawidłowe. Nadto ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazać należy, że wydając postanowienie Kolegium nie naruszyło, dodanego ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. 2020.2255), zmieniającej ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), art. 15zzzzzn2, w myśl którego w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1); w zawiadomieniu takim organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2), a ponadto w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Wskazana regulacja wymaga od organu poinformowania skarżącego o treści ww. przepisu, w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz rozpatrzenia wniosku złożonego w terminie 30 dni od daty takiego zawiadomienia. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Cytowany przepis, jak słusznie podkreślił organ nie miał zastosowania w niniejszej sprawie i nie stanowił podstawy prawnej rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Strona, świadoma uchybienia, samodzielnie sformułowała wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia i kierując go do organu dopełniła jednocześnie czynności, dla której termin ten był określony. Podsumowując Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta z dnia [...] r., tym samym Kolegium było uprawnione odmówić skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.