I SA/Kr 923/20
WyrokWSA w Krakowie2020-12-29
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Urszula Zięba, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki pieniężne przekazane spółkom wchodzącym w skład podatkowej grupy kapitałowej (PGK), które powstały w wyniku zastosowania mechanizmu rozliczania grupy kapitałowej (np. różnica między indywidualnym a skonsolidowanym rozliczeniem podatkowym), stanowią przychód podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu lub straty podatkowej PGK?Ratio decidendi
Środki pieniężne przekazane spółkom wchodzącym w skład podatkowej grupy kapitałowej, które powstały w wyniku zastosowania mechanizmu rozliczania grupy kapitałowej (np. różnica między indywidualnym a skonsolidowanym rozliczeniem podatkowym), nie stanowią przychodu podlegającego uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu lub straty podatkowej PGK. Dzieje się tak, ponieważ nie dochodzi do trwałego i bezzwrotnego przysporzenia majątkowego po stronie spółek otrzymujących te środki, a przepływy finansowe związane z rozliczeniem zobowiązania podatkowego PGK pomiędzy spółkami tworzącymi grupę pozostają neutralne dla celów podatku dochodowego od osób prawnych. Opodatkowanie takiej nadwyżki przeczyłoby idei istnienia PGK.Stan faktyczny
Strona skarżąca, będąca podatkową grupą kapitałową (PGK), wystąpiła o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania środków pieniężnych przekazanych spółkom wchodzącym w jej skład, które powstały w wyniku zastosowania mechanizmu rozliczania grupy kapitałowej. Spółka dominująca oblicza podatek dla całej grupy, a strata jednej ze spółek obniża łączny dochód. Wnioskodawca uważał, że przekazanie nadwyżek między spółkami nie stanowi przychodu. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe w części dotyczącej przyznania środków na cele inwestycyjne spółkom E i A, uznając je za trwałe przysporzenie. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).
Przedmiotem skargi P. G. K. - płatnika K. H. K. S.A. w K. (dalej także: "Wnioskodawca", "Strona skarżąca") jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ("KIS") nr [...] z 21 lipca 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie rozliczeń między spółkami a przychodem podatkowej grupy kapitałowej.
Wnioskiem z 2 kwietnia 2020 r., uzupełnionym 24 czerwca 2020 r., Strona skarżąca wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o udzielenie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie ustalenia, czy środki pieniężne - przekazane Spółkom - które powstały w skutek zastosowania mechanizmu rozliczania grupy kapitałowej opisanego we wniosku stanowią przychody, które należy uwzględnić przy ustalaniu dochodu bądź straty podatkowej zgodnie z art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 865, z późn. zm., dalej także: "ustawa o CIT", "u.p.d.o.p.").
W przedstawionym we wniosku stanie faktycznym Wnioskodawca wskazał, że stanowi P. G. K. (dalej także: "PGK"), o której mowa w art. 1a ustawy o CIT. Została ona powołana na mocy umowy o utworzeniu podatkowej grupy kapitałowej z [...] 2017 r. w formie aktu notarialnego i zarejestrowana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzją z 20 października 2017 r. W skład grupy wchodzą: A. S.A. (dalej: "A", "Spółka Dominująca"), B. S.A (dalej: "B"), C. S.A. (dalej: "C"), D. S.A. (dalej: "D"), E. S.A. (dalej: "E"). Spółką reprezentującą podatkową grupę kapitałową w zakresie obowiązków wynikających z ustawy oraz z przepisów Ordynacji Podatkowej, o której mowa w art. 1a ust. 3a ustawy o CIT, jest A. Spółka ta jest odpowiedzialna za rozliczanie oraz odprowadzanie podatku dochodowego PGK, pełniąc w niej funkcję płatnika, zgodnie z art. 1a ust. 7 ustawy o CIT. Zgodnie z umową generalną PGK, na A jako spółce reprezentującej PGK spoczywa obowiązek obliczania, pobierania oraz wpłacania podatku dochodowego od osób prawnych oraz zaliczek na ten podatek do właściwego dla PGK urzędu skarbowego. Jednocześnie, Spółki tworzące PGK zobowiązane są do wypełniania i przekazywania do 19 dnia każdego miesiąca deklaracji na podatek dochodowy oraz dokonywania stosownych wpłat na rzecz A związanych z rozliczeniem zaliczek na CIT w sposób określony w umowie.
Stosownie do metodologii rozliczeń podatkowych w ramach PGK wynikającej z umowy generalnej podatkowej grupy kapitałowej, która wiąże wszystkie tworzące ją Spółki:
1. Każda ze Spółek tworzących podatkowa grupę kapitałową kalkuluje przychody, koszty uzyskania przychodów oraz dochody a także przypadający jej podatek dochodowy od osób prawnych w sposób jednostkowy, wyłącznie dla danej Spółki.
2. Tak obliczone kwoty podatku są przekazywane do A. Spółka Dominująca oblicza podatek dochodowy podatkowej grupy kapitałowej za każdy miesiąc sumując przychody podatkowe wszystkich Spółek wchodzący w jej skład, a następnie od tak ustalonego przychodu podatkowego odejmuje sumę kosztów uzyskania przychodów wszystkich Spółek PGK i otrzymuje dochód podlegający opodatkowaniu z którego oblicza podatek. Następnie wpłaca go do właściwego Urzędu Skarbowego.
3. Z uwagi na fakt, że spółka E wykazuje stratę, obliczony podatek dochodowy łącznie dla całej PGK, a stosownie także jego zaliczki, są mniejsze niż byłby w sytuacji, w której każda ze spółek dokonywałaby indywidualnego rozliczenia podatkowego. W ten sposób powstaje dla Spółek efekt podatkowy w postaci niższego podatku dochodowego. Środki stanowiące przedmiotową różnicę w kwocie podatku pozostają w Spółce Dominującej i są dysponowane zgodnie z procedurą opisaną w umowie generalnej PGK.
4. Rozliczenie powstałej nadwyżki odbywa się po złożeniu przez wszystkie Spółki Zależne ostatecznych deklaracji podatkowych do Spółki Dominującej. Na ich podstawie Zarząd A., w porozumieniu ze Spółkami Zależnymi, opracowuje plan wykorzystania nadwyżki w ramach PGK, który następnie podlega zaopiniowaniu przez Radę Nadzorczą A. i zatwierdzeniu przez Walne Zgromadzenie A.
W roku 2018 efekt podatkowy w postaci nadwyżki został uchwałą Walnego Zgromadzenia A w części przyznany na cele inwestycyjne Spółce E oraz Spółce Dominującej. Spółka reprezentująca grupę stosownie do treści uchwały przekazała środki w części do wskazanej Spółki Zależnej, zaś w pozostałej części zostały zatrzymane przez Spółkę Dominującą. Obie spółki zakwalifikowały je jako pozostałe przychody operacyjne. Dlatego też, z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego występuje Podatkowa Grupa Kapitałowa, która ma interes w ustaleniu i zagwarantowaniu prawidłowego sposobu rozliczania środków w ramach PGK.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy środki pieniężne - przekazane Spółkom - które powstały w skutek zastosowania mechanizmu rozliczania grupy kapitałowej opisanego powyżej stanowią przychody, które należy uwzględnić przy ustalaniu dochodu bądź straty podatkowej, zgodnie z art. 7a ust. 1 ustawy o CIT?
Zdaniem Wnioskodawcy, wskutek przekazania niektórym Spółkom, w tym Spółce, która nie wpłacała zaliczek na podatek dochodowy - wchodzącym w skład Podatkowej Grupy Kapitałowej - kwot nadwyżek powstałych w sposób opisany w stanie faktycznym nie dojdzie do powstania po stronie otrzymujących przychodu, który należałoby uwzględnić przy ustalaniu dochodu bądź straty podatkowej.
Argumentując zajęte stanowisko, Wnioskodawca zaznaczył, że stosownie do art. 1a ust. 1 ustawy o CIT, podatnikiem w przedmiotowej sprawie jest Podatkowa Grupa Kapitałowa, nie zaś pojedyncze Spółki wchodzące w jej skład. Zgodnie z art. 1a ust. 7 ustawy o CIT, podatek dochodowy oraz zaliczki na ten podatek są obliczane, pobierane i wpłacane przez Spółkę Dominującą, którą w tym wypadku jest A.
Powołując się na art. 7 ust. 1 ustawy o CIT, wskazano, że przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. Z kolei, jak wskazano w ust. 2 powyższego artykułu, dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica stanowi stratę ze źródła przychodów. Stosownie do art. 7a ust. 1 ustawy o CIT, w podatkowych grupach kapitałowych dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy dochodów wszystkich spółek tworzących grupę uzyskanych z danego źródła przychodów nad sumą ich strat poniesionych z tego źródła przychodów. Jeżeli za rok podatkowy suma strat poniesionych z danego źródła przychodów przez spółki wchodzące w skład podatkowej grupy kapitałowej przekracza sumę dochodów uzyskanych z tego źródła, różnica stanowi stratę podatkowej grupy kapitałowej poniesioną ze źródła przychodów. Dochody i straty spółek oblicza się zgodnie z art. 7 ust. 1-3. Dopiero gdy wynik podatkowy dla każdej ze spółek jest znany, następuje sumowanie dochodów oraz odrębnie sumowanie strat poszczególnych spółek.
Dla wzmocnienia swojej argumentacji Strona skarżąca przywołała przykłady konsolidacyjnych mechanizmów rozliczeń pomiędzy spółkami w podatkowych grupach kapitałowych świadczące, że spółki tworzące grupę kapitałową mogą stosować w transakcjach wzajemnych, bez sankcji podatkowych, warunki szczególne powodujące "przemieszczenie" dochodu.
W konsekwencji, podstawowym elementem cechującym PGK w aspekcie podatku dochodowego jest to, że dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy dochodów wszystkich Spółek tworzących PGK uzyskanych z danego źródła przychodów nad sumą ich strat poniesionych z tego źródła przychodów. Uzyskane w ten sposób korzyści stanowią nieodłączny, korzystny aspekt funkcjonowania PGK, co też znajduje uzasadnienie w ustawie o CIT, jak i doktrynie.
W ocenie organu – w świetle obowiązujących przepisów – stanowisko wnioskodawcy jest:
- w części dotyczącej otrzymanej przez Spółkę A i Spółkę E nadwyżki środków pieniężnych na cele inwestycyjne - nieprawidłowe,
- w pozostałej części - prawidłowe.
Organ nie kwestionował, że Strona skarżąca jako podatkowa grupa kapitałowa jest płatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, a zrzeszone w grupie spółki utraciły podmiotowość prawnopodatkową.
Odpowiadając na zadane pytanie organ wyjaśnił, że ustawa o CIT nie zawiera ogólnej definicji przychodu. Ustawodawca ograniczył się w tym zakresie do wskazania w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. przykładowych przysporzeń zaliczanych do tej kategorii. Podsumowując te rozważania, KIS stwierdził, że przychodem są wszelkie przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym, których rzeczywiste otrzymanie, a w niektórych przypadkach już sam fakt, że są należne, powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Co do zasady, o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa. Jednocześnie, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p., do przychodów nie zalicza się zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Zasady kwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów określają natomiast przepisy art. 15 i 16 u.p.d.o.p. Z kolei kosztów uzyskania przychodów nie stanowi przede wszystkim podatek dochodowy, co wynika z art. 16 ust. 1 pkt 15 omawianej ustawy.
KIS uznał, że z charakteru relacji pomiędzy Spółką Dominującą, a pozostałymi Spółkami tworzącymi PGK wynika, że przekazanie przez pozostałe Spółki środków pieniężnych na zapłatę zaliczek/podatku dochodowego nie będzie miało dla Spółki A charakteru przysporzenia trwałego i definitywnego. Spółka Dominująca zobowiązana jest bowiem do przekazania zgromadzonych środków do urzędu skarbowego w związku z zapłatą zaliczek/podatku dochodowego do właściwego dla PGK urzędu skarbowego. Tym samym, czynność ta stanowi jedynie wypełnienie obowiązku wynikającego ze specjalnych regulacji dotyczących rozliczania podatku dochodowego przez PGK. Mając na uwadze powyższe KIS, za prawidłowe uznał stanowisko Wnioskodawcy, że przekazywane na rzecz Spółki Dominującej (Spółki A) przez pozostałe Spółki tworzące PGK środki pieniężne na pokrycie przez ww. Spółki zaliczek/podatku dochodowego odprowadzonego przez Spółkę Dominującą do właściwego urzędu skarbowego w imieniu PGK: nie stanowią przychodu Spółki Dominującej w rozumieniu u.p.d.o.p. oraz nie stanowią dla pozostałych Spółek tworzących PGK kosztów uzyskania przychodów, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 15 u.p.d.o.p. Tym samym, środki pieniężne przekazywane do Spółki Dominującej przez pozostałe Spółki tworzące PGK z tytułu rozliczenia podatku dochodowego PGK nie powinny być uwzględniane w kalkulacji dochodu/straty podatkowej, zgodnie z art. 7a ust. 1 u.p.d.o.p.
Jednakże co do przedstawionej we wniosku okoliczności, że skoro spółka E wykazuje stratę, to obliczony łącznie dla całej PGK podatek dochodowy, a stosownie także jego zaliczki, są mniejsze niż byłby w sytuacji, w której każda ze spółek dokonywałaby indywidualnego rozliczenia podatkowego, a środki stanowiące przedmiotową różnicę w kwocie podatku pozostają w Spółce Dominującej i są dysponowane zgodnie z procedurą opisaną w umowie generalnej PGK (w roku 2018 efekt podatkowy w postaci nadwyżki za wskazany rok został uchwałą Walnego Zgromadzenia A w części przyznany na cele inwestycyjne Spółce E oraz Spółce Dominującej) – KIS stwierdził, że w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z trwałym przysporzeniem w majątku Spółki E i Spółki Dominującej, mającym definitywny i bezzwrotny charakter, którym obie Spółki mogą rozporządzać jak własnym majątkiem. W opisanej sytuacji, Spółka Dominująca nie przekazała właściwym Spółkom Zależnym różnicy pomiędzy ostateczną kwotą podatku dochodowego PGK podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego, a kwotami przekazanymi przez spółki tworzące. Tym samym, w myśl art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., Spółka E i Spółka Dominująca powinny rozpoznać przychód, który powinien zostać uwzględniony w kalkulacji dochodu/straty podatkowej PGK zgodnie z art. 7a ust. 1 tej ustawy. W tym zakresie stanowisko Wnioskodawcy uznano za nieprawidłowe.
W skardze zarzucono interpretacji naruszenie art. 7a ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez ich błędną wykładnię, tj. poprzez uznanie, że środki powstałe w skutek efektu funkcjonowania PGK, przekazywane zgodnie z uchwałą spółkom wchodzącym w jej skład, stanowią dla spółek otrzymujących środki przychód, który powinien zostać uwzględniony w kalkulacji dochodu/straty podatkowej PGK zgodnie z art. 7a ust. 1 ustawy o CIT. Nadto zarzucono naruszenie art. 120 w zw. z art 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa poprzez uchybienie przepisom prawa materialnego przy wydawaniu zaskarżonej interpretacji.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że organ podatkowy pominął fakt, że w generalnym ujęciu PGK nie uzyskuje przysporzenia majątku w skutek opisywanych przeniesień. Dlatego też dysponowanie kwotami nadwyżki środków finansowych w ramach PGK stosownie do procedury rozliczeń podatkowych obowiązującej w przedmiotowym stanie faktycznym, powinno być ujmowane w kalkulacji zobowiązania podatkowego PGK oraz spółek ją tworzących, jako czynność neutralna na gruncie podatku dochodowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przyjęte w interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na początku rozważań nad zadanym w przedmiotowej interpretacji pytaniem wyjaśnić należy specyfikę podmiotu podatkowego, jakim jest podatkowa grupa kapitałowa określona w art. 1a u.p.d.o.p. Z momentem wejścia w życie umowy PGK, spółki w niej uczestniczące przestają być odrębnymi podatnikami na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych. Przepisy u.p.d.o.p. tworzą jeden organizm grupy kapitałowej tylko dla jednego celu - rozliczania podatku dochodowego. W dalszym ciągu wszystkie pozostałe podatki, takie jak: podatek od towarów i usług, podatek od nieruchomości etc., opłacane są odrębnie przez każdą ze spółek tworzących grupę kapitałową. Jednak w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, po utworzeniu podatkowej grupy kapitałowej, wchodzące w jej skład spółki przestają być odrębnymi podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (por. m. in. wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2020 r., sygn. I SA/Gd 2167/19, CBOSA; P. Małecki, M. Mazurkiewicz, CIT. Podatki i rachunkowość. Komentarz, LEX 2015). Celem zawierania umowy PGK jest zatem optymalizacja podatkowa w postaci niższego podatku dochodowego od osób prawnych, w pełni zgodna z prawem, bo przewidziana przepisami ustawy o CIT. Omawiana powyżej korzyść (efekt podatkowy) jest nie tylko naturalną konsekwencją istnienia podatkowych grup kapitałowych, ale przede wszystkim stanowi cel korzystania z tej instytucji. Powstanie podatkowej grupy kapitałowej skutkuje bowiem wieloma korzyściami podatkowymi dla spółek ją tworzących, np. natychmiastowe kompensowanie strat poszczególnych spółek w rozliczeniu podatku, co jest podstawową zaletą istnienia podatkowej grupy kapitałowej, gdyż podstawę opodatkowania stanowi nadwyżka sumy dochodów spółek, które je uzyskują, nad stratami pozostałych; pomiędzy spółkami tworzącymi grupę nie stosuje się art. 11 ustawy o CIT, a tym samym nie muszą one między sobą stosować cen rynkowych sprzedawanych towarów bądź świadczonych usług; stosuje się wobec nich jedną interpretację dotyczącą podatku dochodowego, wydaną przez organ właściwy dla reprezentanta grupy, itp.
Na spółce dominującej spoczywa wiele obowiązków związanych z funkcjonowaniem grupy, przede wszystkim, na podstawie art. 1a ust. 3a ustawy o CIT, spółka dominująca reprezentuje podatkową grupę kapitałową w zakresie obowiązków wynikających z u.p.d.o.p. Spółka dominująca jest zobowiązana do obliczania, pobierania oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych należnych od grupy. W tym celu każda ze spółek wchodzących w skład grupy zobowiązana jest do przedstawienia spółce płatnikowi danych dotyczących poziomu dochodu osiągniętego przez te spółki (lub straty) w terminie umożliwiającym spółce dominującej obliczenie, pobranie od tych spółek podatku oraz wpłacenie go na rachunek urzędu skarbowego we właściwym terminie. Zasady dokonywania wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych dotyczące podatkowej grupy kapitałowej są analogiczne do zasad obowiązujących innych podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Spółce dominującej nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu terminowego wpłacania podatku dochodowego od osób prawnych należnego od podatkowej grupy kapitałowej.
W rozpatrywanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z podatkową grupą kapitałową, czego organ nie kwestionuje. W skład grupy wchodzi pięć spółek. Spółka A jest spółką dominującą, reprezentującą podatkową grupę kapitałową w zakresie obowiązków wynikających z ustawy oraz z przepisów Ordynacji podatkowej, o której mowa w art. 1a ust. 3a ustawy o CIT. Strona skarżąca dokonuje rozliczeń w sposób następujący: w toku funkcjonowania grupy każda ze Spółek tworzących PGK kalkuluje przychody, koszty uzyskania przychodów oraz dochody a także przypadający jej podatek dochodowy od osób prawnych w sposób indywidualny, wyłącznie dla danej spółki. Obliczone jednostkowo kwoty podatku są przekazywane do płatnika. Spółka dominująca oblicza podatek dochodowy podatkowej grupy kapitałowej za każdy miesiąc sumując przychody podatkowe wszystkich spółek wchodzący w jej skład, a następnie od tak ustalonego przychodu podatkowego odejmuje sumę kosztów uzyskania przychodów wszystkich Spółek PGK i otrzymuje dochód podlegający opodatkowaniu z którego oblicza podatek, po czym wpłaca go do Urzędu Skarbowego. W zaistniałym stanie faktycznym stratę ponosi spółka E, która nie przekazywała do płatnika zaliczek/środków na podatek, ponieważ nie wykazywała dochodu podlegającego opodatkowaniu. Utrzymujący się stan straty spółki, wpływa na kumulatywny wynik PGK, obniżając wartość dochodu podlegającego opodatkowaniu i w konsekwencji wysokość podatku.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie kwestii przedstawionego przez spółkę sposobu dystrybucji nadwyżki uzyskanej przez spółkę A i E uzyskanej wskutek działalności PGK. W roku 2018 efekt podatkowy w postaci nadwyżki za wskazany rok został uchwałą Walnego Zgromadzenia Spółki A w części przyznany Spółce E na cele inwestycyjne, a w pozostałej części Spółce dominującej. Spółka reprezentująca grupę stosownie do treści uchwały przekazała środki w części do wskazanej Spółki zależnej, zaś w pozostałej części zostały zatrzymane przez Spółkę dominującą. Obie spółki zakwalifikowały je jako pozostałe przychody operacyjne. Zdaniem Organu, w skutek przyznania poszczególnym spółkom (wchodzącym w skład PGK), środków będących różnicą między zobowiązaniem teoretycznym (indywidualnym) a rzeczywistym, powstaje dla nich przychód, który powinien zostać uwzględniony w kalkulacji dochodu/straty podatkowej PGK zgodnie z art. 7a ust. ustawy. Skarżący nie zgadza się z takim stanowiskiem i uważa, że w zaistniałym stanie faktycznym środki będące rezultatem opisanej metody rozliczeń nie stanowią przychodu w rozumieniu ustawy o CIT, gdyż nie stanowią przysporzenia majątku PGK a co za tym idzie, nie mogą powiększać podstawy opodatkowania tego podatnika.
W zaistniałym sporze rację należy przyznać Stronie skarżącej. W ocenie Sądu za prawidłowością takiego stanowiska przemawia, na co słusznie zwraca uwagę Skarżąca spółka, a pomija KIS, brak przysporzenia po stronie spółki A i E w rozumieniu przepisów u.p.d.o.p., co z kolei powoduje brak obowiązku podatkowego. Wyjaśniając powyższe, stwierdzić należy, że mimo braku definicji przychodów na gruncie ustawy o CIT, za przychód uznaje się (stanowisko wypracowane przez judykaturę i doktrynę) przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym i bezzwrotnym rzeczywiście otrzymane w roku podatkowym. W wyroku z 12 lutego 2013 r., sygn. II FSK 1248/11 (zob. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z istoty podatku dochodowego wynika, że jest on ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem jest ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. Przychodem jest zatem takie przysporzenie majątkowe o charakterze trwałym, które definitywnie powiększa aktywa osoby prawnej.
Jak już wynika z powyższego obowiązek podatkowy powstaje wyłącznie w sytuacji uzyskania przez podmiot podatkowy przysporzenia majątkowego o charakterze trwałym i bezzwrotnym. Ostatecznie jedyną wartością mającą znaczenie dla wymiaru zobowiązania podatkowego na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych, jest dochód podatkowej grupy kapitałowej, który stanowi rezultat określonych przepływów pieniężnych w ramach jednostek nieposiadających podmiotowości prawnej w świetle ustawy o CIT, obliczony zgodnie z art. 7a ust. 1 ustawy. Wszelkie skutki prawnopodatkowe powinny być zatem analizowane w odniesieniu wyłącznie do PGK, która jest jedynym podmiotem podatku dochodowego od osób prawnych.
W rozważanej sytuacji brak jest natomiast takiego przysporzenia po stronie spółek wchodzących w skład PGK, tu Spółki A i E. Zgodnie z art. 7a ust. 1 w podatkowych grupach kapitałowych dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy dochodów wszystkich spółek tworzących grupę uzyskanych z danego źródła przychodów nad sumą ich strat poniesionych z tego źródła przychodów. Jeżeli za rok podatkowy suma strat poniesionych z danego źródła przychodów przez spółki wchodzące w skład podatkowej grupy kapitałowej przekracza sumę dochodów uzyskanych z tego źródła, różnica stanowi stratę podatkowej grupy kapitałowej poniesioną ze źródła przychodów. Nadto art. 12 powołanej ustawy zawiera ogólne pojęcie przychodu poprzez przykładowe jego wyliczenie (katalog otwarty). W ust. 4 pkt 6a tego przepisu postanowiono, że do przychodów nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.
Odpowiadając zatem na zadane przez Spółkę pytanie stwierdzić należy, że przyjęta przez Wnioskodawcę metoda rozliczeń jest prawidłowa oraz zgodna z prawem. Realizacja tej metody i osiąganie w ten sposób korzyści z powstałej różnicy między indywidualnym a skonsolidowanym rozliczeniem podatkowym jest podstawowym aspektem funkcjonowania podatkowej grupy kapitałowej. Przyjęcie założenia proponowanego przez KIS, w którym uzyskane w ten sposób korzyści stanowiłby przychód podlegający opodatkowaniu, byłoby zaprzeczaniem celu instytucji podatkowej grupy kapitałowej. Z uwagi na kształt opisanych powyżej regulacji obejmujących rozliczenia podatkowych grup kapitałowych, przepływy finansowe związane z rozliczeniem zobowiązania podatkowego PGK realizowane pomiędzy spółkami tworzącymi grupę, pozostają neutralne dla celów podatku dochodowego od osób prawnych.
Skoro regulacje ustawy o CIT dotyczące PGK zakładają, że jej zobowiązanie podatkowe może być niższe niż suma zobowiązań podatkowych spółek wchodzących w jej skład, to obniżenie zobowiązania podatkowego w PGK nie może być przedmiotem dodatkowego opodatkowania w jakiejkolwiek formie. Opodatkowanie nadwyżki środków finansowych - wynikającej z konsolidacji wyników podatkowych spółek - przeczyłoby idei istnienia PGK. Mocnego zaakcentowania wymaga zatem, że niezależnie od przyjętego mechanizmu dystrybucji nadwyżki środków finansowych, rozliczenia dokonywane pomiędzy spółkami tworzącymi PGK w związku z jej rozdysponowaniem, pozostają bez wpływu na podlegający opodatkowaniu dochód PGK. Zwłaszcza, że nawet gdyby zwrócone danej Spółce zależnej środki, stanowiące nadwyżki środków finansowych, rodziły konsekwencje w postaci kosztu podatkowego po stronie Spółki dominującej, to jednocześnie po stronie tej Spółki zależnej powstałby przychód do opodatkowania w tej samej wysokości.
Opisane zatem w stanie faktycznym zdarzenie jest neutralne podatkowo w podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem po stronie spółki A i E nie powstaje przysporzenie majątkowe o charakterze trwałym, które definitywnie powiększa aktywa tych osób prawnych.
Stanowisko KIS jest nie tylko nieprawidłowe, ale także nielogiczne i sprzeczne wewnętrznie. Jest również wyrazem nadmiernego fiskalizmu państwa.
Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, uznając, że organ dopuścił się naruszenia art. 7a ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. w rozumieniu art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., w skrócie "p.p.s.a").
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się: wpis od skargi – 200 zł, opłata od udzielonego pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony będącego radcą prawnym – 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Ponownie rozpatrując sprawę, organ interpretacyjny zobowiązany będzie, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., do uwzględnienia wyrażonej powyżej oceny prawnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło