II SA/Rz 1444/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi K. S. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej w skrócie: "Starosta") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Starosta działając na podstawie art. 104, art. 189a, art. 189d pkt 7, art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 140mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 – dalej w skrócie: "p.r.d.") – nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 200 zł, z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia samochodu osobowego marki Toyota Auris, VIN [...] w terminie 30 dni od dnia nabycia. W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że przeniesienia prawa własności samochodu osobowego marki Toyota Auris, VIN [...] dokonano dnia 18 lutego 2021 r., na co wystawiono fakturę VAT nr [...] na nabywcę - skarżącą. Oznacza to, że skarżąca dokonała zgłoszenia nabycia pojazdu po upływie 49 dni od jego nabycia, czyli ponad dwa tygodnie po upływie ustawowego okresu na dokonanie tego obowiązku. Starosta nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, jakoby jej pełnomocnik chciał zarejestrować pojazd już w połowie marca 2021 r., wskazując, że stosowny wniosek został opatrzony datą 8 kwietnia 2021 r. Dodatkowo pełnomocnictwo zostało udzielone przez skarżącą w dniu 7 kwietnia 2021 r., czyli na dzień przed rejestracją pojazdu. Wreszcie z przedłożonego przez skarżącą dokumentu wynika, że w dniu 25 marca 2021 r. nie posiadała jeszcze dokumentów niezbędnych zarówno do rejestracji jak również do zgłoszenia nabycia pojazdu. Badając powtarzalność naruszenia Starosta stwierdził, że tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się skarżąca, która nie uzyskała też żadnych korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy. W związku z powyższym Starosta uznał, że zasadne jest nałożenie na skarżącą kary w przedmiocie stwierdzonego naruszenia w wysokości 200 zł, która jest adekwatna do naruszenia obowiązku przewidzianego w artykule 140mb pkt 2 p.r.d., jest to jednocześnie najniższa możliwa kara, bowiem ustalony ustawowo zakres kary zawiera się w zakresie od 200 zł do 1.000 zł. Starosta wyjaśnił również, że w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 189f k.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 140mb pkt 2 p.r.d. poprzez jego błędne zastosowanie; 2) art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że przepis nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, wbrew obowiązującej praktyce i poglądom doktryny oraz judykatury; 3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie regułom procedury przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Po rozpoznaniu odwołania SKO decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO podzieliło ustalenia Starosty, jak również stwierdziło, że Starosta prawidłowo przywołał przepis art. 78 ust. 2 i art. 140mb pkt 2 p.r.d. jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Skoro termin na zawiadomienie starosty ma nie przekraczać 30 dni, to czynność dokonana po upływie tego terminu niewątpliwie uchybia obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. W ocenie SKO zawarte w odwołaniu wyjaśnienia o niekompletnych dokumentach (brak karty pojazdu) w chwili próby pierwszej rejestracji pojazdu (nieudokumentowanej w aktach sprawy) nie mogą być uznane za argument uzasadniający powód niedotrzymania terminu zgłoszenia nabycia pojazdu. Również brak świadomości o wymaganym 30-dniowym terminie do zgłoszenia nabycia pojazdu nie zmienia faktu, że naruszone zostały przepisy p.r.d. SKO wyjaśniło, że rozpatrywana decyzja ma charakter związany, a to oznacza, że organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary. Luz decyzyjny pojawia się dopiero przy ustalaniu wysokości kary. Zdaniem SKO, Starosta nakładając karę w minimalnej wysokości przewidzianej przez ustawodawcę, tj. 200 zł, uwzględnił zakres naruszenia, okoliczność, że jest to pierwsze naruszenie jakiego dopuściła się strona w badanym okresie oraz brak uzyskania przez stronę korzyści finansowej z tytułu naruszenia przedmiotowego obowiązku. Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO stwierdziło, że mając na uwadze brzmienie art. 189a § 2 k.p.a., treść bezwzględnie obowiązujących regulacji art. 140mb pkt 1 i 2 p.r.d, które nie przewidują uznania administracyjnego, ani jakichkolwiek wyjątków od nakładania kar pieniężnych oraz art. 140n ust. 4 p.r.d., w którym uregulowano przesłanki wymiaru kar pieniężnych, jak również, że ustawodawca wyczerpująco unormował w przepisach odrębnych, tj. p.r.d. kwestię odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, w takim przypadku nie mają zastosowania przepisy k.p.a., w tym przepis art. 189f ustawy. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zbagatelizowania przez Starostę przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych, SKO wyjaśniło, że zapisy tego przepisu dotyczą wyłącznie terminów w sprawach realizowanych przez stronę w toku postępowania administracyjnego, nie dotyczą natomiast terminów, o których mowa w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Skarżąca powtórzyła zarzuty odwołania, a ponadto zarzuciła naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez uchybienie regułom procedury i nierozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na korzyść skarżącej. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że wbrew ciążącemu obowiązkowi, SKO nie wyjaśniło w sposób wystarczający swojego stanowiska, ograniczając się jedynie do przytoczenia treści trzech przepisów i stwierdzenia, że skoro art. 140mb pkt 1 i 2 p.r.d. nie przewiduje uznania administracyjnego ani jakichkolwiek wyjątków od nakładania kar pieniężnych oraz w związku z tym, że w art. 140n ust 4 p.r.d uregulowano przesłanki wymiaru kar pieniężnych, jest to zatem wyczerpująca regulacja uniemożliwiająca zastosowanie przepisów k.p.a w niniejszej sprawie. Tymczasem skarżąca w odwołaniu przytoczyła liczne orzecznictwo jak i stanowisko judykatury, zgodnie z którym, w postępowaniach wszczętych i prowadzonych na podstawie art. 78 p.r.d., przepis art. 189f k.p.a. znajduje zastosowanie. Natomiast organy obu instancji zaniechały przeprowadzenia postępowania w zakresie wystąpienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Skarżąca zauważyła, że zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a. przepisów Działu IVa k.p.a nie stosuje się wyłącznie w sytuacji, gdy wymienione w tym przepisie zagadnienia są uregulowane w przepisach odrębnych. Skoro w p.r.d. kwestia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.) nie została uregulowana, oznacza to, że w tych kwestiach zastosowanie w sprawie co do istoty znajduje art. 189f k.p.a., który przez organy obu instancji w niniejszej sprawie został pominięty. Powołując się na poglądy doktryny skarżąca wskazała, że dotąd nie zdarzyło się jej naruszyć jakichkolwiek przepisów prawa. A zatem uchybienie przez skarżącą terminowi było jednostkowe i miało charakter znikomego naruszenia prawa, a co za tym idzie, zostały wypełnione przesłanki z art. 189f k.p.a. Ze stanu faktycznego sprawy nie wynika aby czyn skarżącej w jakikolwiek sposób zagroził legalnemu obrotowi samochodami w Polsce. Pojazd nabyty przez skarżącą nie został wycofany z eksploatacji, jak również nie był przez skarżącą importowany. Wymierzona skarżącej kara, choć nie w maksymalnej wysokości, nie osiąga celu dla jakiego zostały wprowadzone zmiany w p.r.d. Wreszcie Starosta przyznał, że skarżąca nie uzyskała żadnych korzyści finansowych z tytułu naruszenia, ani nie miała złej woli w uchybieniu terminu, dlatego w jej ocenie niezasadnym jest obciążanie sankcjami finansowymi. Skarżąca zwróciła uwagę, że wprowadzone w p.r.d. zmiany, są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m. in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja bowiem uznała, że Polska nie zapewniła należytego i skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Wprowadzenie odpowiednich zmian do p.r.d. miało pozwolić na dotrzymanie terminów wskazanych w przekazanym Komisji Europejskiej harmonogramie usunięcia ww. uchybienia i uniknięcia ewentualnego wystosowania wobec Polski uzasadnionej opinii oraz skierowania sprawy przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Skarżąca podkreśliła, że nie ze swej winy nie podjęła przesyłki zawierającej dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu, ponieważ dokumenty zostały wysłane na nieprawidłowy adres. Na koniec skarżąca zwróciła uwagę, że pomimo, że SKO zauważyło wątpliwości stosowania przepisów k.p.a. w niniejszej sprawie, nie rozstrzygnęło istniejących wątpliwości na korzyść skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm., dalej "ustawa" lub "p.r.d.") właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast art. 140mb pkt 2 ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6). W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie bowiem z art. 189f k.p.a.: § 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. § 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia". W świetle utrwalonego już stanowiska sądów administracyjnych powołany przepis ma zastosowanie w sprawie dotyczącej kary przewidzianej w art. 140mb ustawy. "Ani przepisy ustawy p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy tej ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.) regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d. Przy uwzględnieniu zatem »odpowiedniego« stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (co oczywiste), w sprawie należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie p.r.d. przepisu art. 189f k.p.a. jest nie tylko wymagane, ale i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych. Skoro, jak wspomniano wyżej przepisy odrębne (p.r d. i O.p. poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 p.r.d.) nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f k.p.a." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 2261/20, CBOSA). Orzekające w niniejszej sprawie organy w ogóle nie rozważyły możliwości zastosowania art. 189f k.p.a., co implikuje naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 maja 2021 r., II SA/Gl 1345/20, CBOSA) - zwłaszcza że okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary jawią się w niniejszej sprawie jako prawdopodobne. Warto tu zwrócić uwagę choćby na okoliczności przytoczone przez organ odwoławczy w kontekście wymiaru kary - zdaniem Sądu, wymagają one rozważenia nie tylko przez pryzmat art. 140n ust. 4 p.r.d., ale także przez pryzmat art. 189f k.p.a. W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasadzając na rzecz skarżącej kwotę 200 zł. Kwotę tę stanowi uiszczony wpis od skargi.