III SA/Gd 758/20

WyrokWSA w Gdańsku2021-01-28

Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Bartłomiej Adamczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy z pomocy społecznej może zostać przyznany na refundację poniesionych już wydatków na zakup niezbędnego sprzętu AGD (lodówki), czy też pomoc ta może być udzielona wyłącznie na potrzeby niezaspokojone?
Ratio decidendi
Zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany wyłącznie na zaspokojenie niezbędnych, niezrealizowanych potrzeb bytowych. Nie może on służyć refundacji wydatków już poniesionych, nawet jeśli dotyczyły one zakupu niezbędnego sprzętu, ponieważ w takim przypadku potrzeba została już zaspokojona we własnym zakresie przez wnioskodawcę. Ponadto, osoba ubiegająca się o pomoc społeczną jest zobowiązana do współdziałania z organem pomocy społecznej, co obejmuje konsultację zamiaru i sposobu zaspokojenia potrzeby.
Stan faktyczny
M. T. złożył wniosek o zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu lodówki, która uległa awarii. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że zakup nie został uzgodniony z pracownikiem socjalnym i został dokonany we własnym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków, a potrzeba została zaspokojona. Skarżący zarzucił organom błędne odczytanie wniosku i brak uwzględnienia jego trudnej sytuacji życiowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. M. T. w dniu 2 marca 2020 r. złożył wniosek o zasiłek celowy – zakup żywności, środków czystości, opłat za mieszkanie, dojazdy do lekarzy, wnoszenie opału oraz częściowe pokrycie kosztów zakupu lodówki. W złożonym w dniu 3 marca 2020 r. oświadczeniu wskazał, że lodówka przestała działać i był zmuszony do zakupu nowej w kwocie 1050 zł plus transport 60 zł. Koszt zakupu pokrył z matką po połowie i wyniósł go 530 zł. Jego sytuacja jest bardzo ciężka, bo pieniądze wziął z 500 + na dziecko i nie ma za co kupić dziecku potrzebnych rzeczy. Decyzją z dnia 17 marca 2020 r. nr [...] Wójt Gminy przyznał M. T. zasiłek celowy z przeznaczeniem na częściowe pokrycie wydatków związanych z zakupem żywności , środków czystości, dojazdami do lekarza, opłatami mieszkaniowymi oraz wnoszeniem opału – w kwocie 350 zł. Kolejną decyzją - z dnia 3 kwietnia 2020 r. nr [...], Wójt Gminy, działając w oparciu o art. 2, art. 3 ust.1 i ust.4 w zw. z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, odmówił M. T. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu lodówki. W uzasadnieniu organ wskazał, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych , których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne zasoby, uprawnienia i możliwości. M. T. prowadzi wspólne gospodarstwo z synem , jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, na dochód rodziny w kwocie 1009,82 zł miesięcznie składa się zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny, zasiłek rodzinny, świadczenie z funduszu alimentacyjnego, zasiłek okresowy. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 528 zł, co kwalifikuje do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Rodzina posiada uprawnienia do świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł, nie wliczanych do dochodu, mających jednak wpływ na sytuację materialną i możliwości zaspokajania potrzeb. Organ wskazał, że w związku z trudną sytuacją zdrowotną i materialną rodziny jest ona objęta systematycznymi formami pomocy. W latach 2019 – 2020 wydano szereg decyzji przyznających zasiłki celowe na zakup żywności, zakup leków, środków czystości, zakup pralki , dojazdy do lekarza, opłaty mieszkaniowe, wnoszenie opału, żywności, zasiłki okresowe. W ocenie organu lodówka jest niewątpliwie sprzętem potrzebnym w gospodarstwie domowym , jednak na ośrodku pomocy społecznej nie spoczywa obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na ten cel , tym bardziej, że zakup lodówki nie był uzgadniany z pracownikiem socjalnym. Strona tego zakupu dokonała, co oznacza, że dysponowała odpowiednimi środkami. Organ podkreślił, że strona dokonała zakupu lodówki wspólnie z matką, wspólnie zamieszkującą , lecz prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe. Ma ona uprawnienia emerytalne, co umożliwia dokonanie zakupów sprzętu gospodarstwa domowego na raty 0 % , a duże sieci oferują zakupy z odroczonymi terminami płatności. Spłacanie rat nie obciążałoby nadmiernie budżetu domowego. Możliwe było również rozważenie zakupu sprzętu używanego. Organ wskazał też, że w sytuacji pandemii GOPS musi liczyć się z dużym wzrostem wniosków dotyczących zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co powoduje konieczność ograniczenia form pomocy kierowanych do osób stale korzystających z różnorodnych form pomocy. M. T. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 3 kwietnia 2020 r. nr [...], wskazując na swoją ciężką sytuację życiową i materialną oraz na to, że spełnia kryteria do otrzymania wnioskowanego zasiłku celowego. Zarzucił, że organ nie napisał , że wnosił on o częściowy zwrot wydatków na lodówkę. Wskazał, że nie miał czasu na konwersacje z pracownikiem socjalnym, bo decyzje musiał podjąć szybko, by żywność się nie zepsuła. Poza tym , o ile każdy zakup rzeczy niezbędnej ma być konsultowany z pracownikiem socjalnym , to to pracownik socjalny będzie za niego decydował, co powinien, a czego nie. Uzgadnianie zakupu lodówki z pracownikiem socjalnym uwłacza jego godności osobistej. Na sprzęt używany nikt nie da gwarancji. Musiał na zakup połowy lodówki przeznaczyć świadczenie wychowawcze, przez co osłabił budżet domowy. Awaria lodówki zbiegła się w czasie z pobraniem świadczenia 500 +.Nie otrzymał też ostatnio zasiłku celowego na zakup leków, na co wskazał organ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 maja 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , art. 4, art. 8 ust.1, art. 39 ustawy o pomocy społecznej , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ, po przedstawieniu przepisów normujących kwestię przyznawania zasiłków celowych oraz sytuacji dochodowej i życiowej M. T. wskazał, że w istocie rzeczy domaga się on refundacji 50 % ceny lodówki. Organ , powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że dopuszczalna jest wyjątkowo możliwość przyznania zasiłku celowego na zwrot środków pożyczonych na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej , jednak pod warunkiem , że wnioskodawca złoży wcześniej wniosek o przyznanie świadczenia i oczekuje na jego rozpatrzenie. Pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby , której strona we własnym zakresie , wykorzystując własne możliwości, nie jest w stanie zaspokoić. Chodzi przy tym o potrzeby niezrealizowane. Skoro potrzeba została zaspokojona, to należy przyjąć, że strona we własnym zakresie, własnym staraniem mogła to uczynić. Wnioskodawca nie zaciągnął żadnej pożyczki na zakup lodówki, a wydatek pokrył z posiadanych środków pieniężnych, czyli zaspokoił opisaną potrzebę we własnym zakresie. Przed zakupem nie konsultował konieczności jego dokonania z pracownikiem socjalnym pod kątem możliwości uzyskanej w tym zakresie pomocy ( może ktoś chciał oddać sprawną lodówkę) czy znalezienia atrakcyjnej oferty nabycia, uwzględniającej jego możliwości finansowe (sieci sprzedające AGD rozkładają cenę na nieoprocentowane raty bądź odraczają termin zapłaty). Nie zwrócił się też wcześniej z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego. Zdaniem organu opisana sytuacja wyklucza przyznanie zasiłku celowego. Ponadto wnioskodawca naruszył wyrażoną w art. 4 ustawy o pomocy społecznej zasadę współdziałania z organem pomocy społecznej, przez co rozumieć należy gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym i skorzystanie z jego rozsądnych propozycji. Organ wskazał też, że skoro w wyniku zakupu lodówki wnioskodawca nie ma pieniędzy na zakup rzeczy dla syna, może zwrócić się o zasiłek celowy , który dotyczyć będzie potrzeby niezbędnej, jeszcze niezaspokojonej. Wskazał też, że GOPS posiada ograniczone środki finansowe na wypłatę zasiłków celowych i musi uwzględniać też interes innych mieszkańców gminy. Wnioskodawca ponadto uzyskał zasiłek celowy na podstawie decyzji z dnia 17 marca 2020 r. M. T. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podał, że organy cały czas wskazują, że wnosił o zasiłek celowy na zakup lodówki, gdy chodziło mu o częściowe pokrycie kosztów zakupu lodówki. Pracownik socjalny, najlepiej znający jego sytuację osobistą popierał jego wniosek, ale organ nie przyznał wnioskowanej kwoty. Skarżący nie miał czasu na złożenie wniosku i czekanie na przyznanie pomocy , decyzję musiał podjąć szybko, by nie zepsuła się żywność. Używana lodówka może zepsuć się po miesiącu, a nowa ma 5- letnią gwarancję. Jemu nikt na raty niczego by nie sprzedał, a jego matka, z którą lodówkę kupił, nigdy nie kupowała i nie kupi niczego na raty. Na zakup lodówki wydał pieniądze z 500 + , ale uważa , że zrobił słusznie, bowiem zakup był niezbędny, a nie kupując lodówki poniósłby duże straty. Opisał swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., bowiem utrzymuje w mocy wcześniejszą błędną decyzję organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie art. 4 i 39 ustawy o pomocy społecznej przez ich błędne zastosowanie i nie przyznanie wnioskowanego zasiłku poprzez uznanie, że skarżący miał współpracować z pracownikami GOPS, gdy zakup lodówki stanowi realizację jednej z podstawowych potrzeb życiowych, art. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie, art. 3, 4, 8 ustawy poprzez uzależnienie wypłaty zasiłku celowego od posiadania przez GOPS środków finansowych, co nie stanowi ustawowego kryterium przyznania pomocy. Podniósł, że zakup lodówki jest niezbędnym elementem codziennej egzystencji, a zaskarżona decyzja nie wskazuje alternatywy, jaką miałby dać pracownik socjalny w kontekście zaspokojenia tej potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, a aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 i ograniczone możliwości techniczne sądu sprawiają, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skarga nie mogła być uwzględniona. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz.U. z 2019 r. , poz.1507 ze zm., zwana dalej "ustawą"), której przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, stanowi w art. 2 ust.1 , że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ustawy: 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. 2. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. 3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. 4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 4 ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 8 ustawy: 1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zasiłek celowy, którego dotyczyły zaskarżone decyzje - zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, który - w myśl art. 39 ust. 1 ustawy - może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Skarżący we wniosku o przyznanie zasiłku celowego wniósł o przyznanie pomocy na częściowe pokrycie kosztów zakupu lodówki. W tym miejscu zauważyć trzeba, że – wbrew stanowisku skarżącego – organy właściwie odczytały i rozpatrzyły jego wniosek , jako dotyczący częściowego pokrycia kosztów zakupu lodówki, a nie całej lodówki. Świadczy o tym niewątpliwie treść uzasadnień decyzji organów obu instancji , w których podano, że skarżący wskazywał, że kupił lodówkę wraz z matką. Posługiwanie się przez organy pojęciem "koszt zakupu lodówki" nie oznacza, że rozpatrując wniosek skarżącego dokonywały jego oceny w kontekście przyznania skarżącemu zasiłku celowego dotyczącego pokrycia kosztów zakupu całej lodówki. W niniejszej sprawie nie budziło żadnych wątpliwości, że skarżący spełnia warunki uzyskania pomocy z uwagi na kryterium dochodowe. Jednak z treści przedstawionych powyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że nie tylko to kryterium decyduje o przyznaniu wnioskowanej pomocy. Orzekając w przedmiocie przyznania zasiłku celowego organy muszą brać pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej, a zasadą taką jest umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których wnioskodawcy nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto potrzeby powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy stwierdzenia wymaga, że potrzebą skarżącego była potrzeba nabycia nowej lodówki, która to potrzeba zastała przez niego zrealizowana poprzez kupno lodówki (wraz z matką). Przedmiotem wniosku skarżący uczynił nie przyznanie zasiłku celowego na zakup lodówki , lecz w istocie refundację poniesionych już przez niego kosztów zakupu lodówki ( dokonanego wraz z matką). W tym stanie rzeczy organy obu instancji prawidłowo uznały, że potrzeba skarżącego została przez niego zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości i zasobów - w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy , wobec czego nie stanowi już ona - stosownie do art. 3 ust.1 oraz art. 39 ust.1 ustawy - niezbędnej potrzeby życiowej. Dla dokonania takiej oceny nieistotne jest, z jakich środków skarżący sfinansował zakup lodówki ( w części na niego przypadającej ), jak również to, że na ten cel wydatkował środki z uzyskanego świadczenia wychowawczego. Obiektywnie istotne jest jedynie to, że w celu zaspokojenia potrzeby życiowej - potrzeby posiadania sprawnej lodówki - lodówkę tę już nabył (wraz z matką), ze środków, którymi dysponował. Organy prawidłowo w tej sytuacji uznały, że środki z pomocy społecznej nie mogą być przeznaczone na refundację poniesionych już przez skarżącego wydatków, bowiem pomoc taka może być przeznaczona jedynie na potrzeby niezrealizowane. Skoro potrzeba skarżącego została zaspokojona, to oznacza to, że skarżący własnym staraniem, we własnym zakresie mógł to uczynić. W ustawie o pomocy społecznej nie ma unormowania, z którego wynikałoby, że organ ma obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez stronę w celu zaspokojenia potrzeby bytowej. Innymi słowy - pomoc nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ( por. wyroki NSA z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2771/17 , WSA : w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 338/15 , w Gliwicach z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1144/11, z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 566/19 , w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2010 r. , sygn. akt II SA/Ol 673/10, z dnia 6 grudnia 2011 r. , sygn. akt II SA/Ol 694/11 , w Opolu z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 219/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W tej sytuacji zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej skarżący dokonał we własnym zakresie , bez obowiązku udzielenia w tym zakresie pomocy przez organy administracji ze środków pomocy społecznej. Wskazać należy, że organy udzielające pomocy dysponują środkami publicznymi. Mają one obowiązek udzielania pomocy, jednak są zobowiązane do czynienia tego nie w sposób dowolny, ale zgodny z przepisami ustawy. Taki stan rzeczy nakłada nie tylko na organy, ale i na wnioskodawców pewne obowiązki . Jednym z nich jest obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej , określony art. 4 ustawy, z którego wynika, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei art. 11 ust. 2 ustawy stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny (...) w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...). Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że nie mógł konsultować zakupu z organami pomocy społecznej z uwagi na to, że potrzeba kupna nowej lodówki była nagła - zepsuciu mogła ulec żywność - stwierdzić trzeba, że taka sytuacja nie zwalniała skarżącego, pragnącego skorzystać ze środków pomocy społecznej , z obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, nałożonej art. 4 ustawy. Przepis ten jest jasny w swojej wymowie. Osoba pozostająca w sytuacji , w której zmuszona jest do uzyskania środków z pomocy społecznej, musi podporządkować się pewnym reżimom i pewnym ograniczeniom. Powinna ona w takiej sytuacji skonsultować zamiar i sposób zaspokojenia potrzeby bytowej z organami pomocy społecznej. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie skonsultował konieczności zakupu z pracownikiem socjalnym pod kątem możliwości znalezienia oferty kupna lodówki atrakcyjnej cenowo, uwzględniającej jego możliwości finansowe ( zakup na nieoprocentowane raty, z odroczonym terminem płatności) czy też uzyskania od kogoś sprawnej , używanej lodówki, nie zwrócił się też wcześniej z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup lodówki ( części kosztów zakupu). Skarżący, dysponujący ograniczonymi środkami, nie skorzystał z możliwości zakupu lodówki na nieoprocentowane raty twierdząc, że jego matka, partycypująca w kosztach zakupu, nigdy nie kupowała niczego na raty. Jego argumentacja, że nie było czasu na skonsultowanie zakupu lodówki z pracownikiem socjalnym, bowiem istniało niebezpieczeństwo zepsucia żywności, choć obiektywnie słuszna, nie przeważa, zdaniem Sądu, ustawowego obowiązku współdziałania z organami pomocy społecznej. Bez wątpienia rację ma skarżący, że zepsucie się lodówki – z uwagi na jej zastosowanie - ma inną wagę niż zepsucie się np. odkurzacza, jednak ustawa o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w każdym przypadku zaistnienia trudnej sytuacji życiowej, nie wskazując na jakiekolwiek wyjątki od tej zasady. Sytuacja taka uprawniała organ odwoławczy do konstatacji, że skarżący naruszył zasadę współdziałania, określoną art. 4 ustawy. Z uwagi na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji nie można też podzielić zarzutu strony skarżącej, że "zaskarżona decyzja nie wskazuje żadnej alternatywy, jaką miałby dać pracownik socjalny w kontekście zaspokojenia tej potrzeby". Zauważyć nadto należy, że z akt sprawy wynika, że skarżący objęty jest systematyczną i stałą pomocą ze strony organów pomocy społecznej, przy czym o ile organ omyłkowo powołał się na przyznaną skarżącemu jakąś formę pomocy , to nie pociąga to za sobą wadliwości wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Organ odwoławczy wskazał też zasadnie w zaskarżonej decyzji, że jeżeli w wyniku wydatkowania środków na zakup lodówki skarżący nie ma środków na zakup odzieży, obuwia czy żywności dla syna, może w tym zakresie złożyć stosowny wniosek, który dotyczyć będzie potrzeby życiowej, która nie została zaspokojona. Wskazać też trzeba, że rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzany u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, ma na celu – w myśl art. 107 ust. 1 ustawy - ustalenie ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, a nie wiążące określenie sposobu załatwienia złożonego wniosku. Stanowisko pracownika socjalnego wobec zgłoszonych potrzeb prezentowane jest w rubryce IV pkt 4 kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, zatytułowanej "Formy i zakres proponowanej pomocy". Poparcie przez pracownika socjalnego wniosku skarżącego o przyznanie pomocy w postaci refundacji kosztów zakupu lodówki ( co do kwoty 200 zł ) nie nakładało tym samym na organ obowiązku pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. Ponadto, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, posiadanie odpowiednich środków przez organy pomocy społecznej determinuje możliwość przyznania pomocy, co wynika wprost z przywołanego wcześniej przepisu art. 3 ust. 4 ustawy - "mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania i naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło