V SA/Wa 423/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi H. C. o wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3167/14 wydanym w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę Prawomocnym wyrokiem z ... czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3167/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. C. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister" lub "organ II instancji") z ... września 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach: Decyzją z ... września 2014 r. Minister odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia ... grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), dalej: "rozporządzenie", Minister stwierdził, że przesłanki umorzenia określa § 3 i § 4 rozporządzenia. Odnosząc się do żądania umorzenia należności wypłaconej w ramach PROW 2004-2013 wskazał, że przepis § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnej w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący posiada wraz z żoną nieruchomość obciążoną hipoteką o powierzchni ... ha zabudowaną domem mieszkalnym z 1933 r., otrzymuje świadczenie przedemerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 599,32 zł netto, z którego jest prowadzona egzekucja komornicza, małżonka pobiera emeryturę w wysokości 1.566,13 zł netto. W ocenie organu II instancji Skarżący wraz z małżonką posiadają dochód, który może zostać zajęty przez organ egzekucyjny. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z EFOiGR ,,Sekcja Gwarancji’’, EFRG i EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, ze zm.). Z treści ww. regulacji wynika, iż umorzenie należności jest dokonywane z urzędu, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. Minister wskazał, iż Prezes ARiMR decyzją z dnia 22 lutego 2011 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 59.174,59 zł. Kwoty te przekraczają równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Decyzjom zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 roku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zasadnie organ stwierdził, iż żądanie Strony, co do umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) wypłaconych w ramach PROW 2007-2013 tj. w wysokości 26.028,68 zł w świetle § 3 ust. 2 rozporządzenia jest przedwczesne. Kontrolując zaskarżoną decyzję, co do umorzenia należności w ramach PROW 2004-2006 Sąd stwierdził, że Minister prawidłowo przywołał przepisy rozporządzenia oraz rozważył, czy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, które umożliwiałyby umorzenie zadłużenia wnioskodawcy. Organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie mającym znaczenie dla rozpoznania wniosku, tj. fakt uzyskiwania przez Skarżącego świadczenia przedemerytalnego w wysokości 599,32 zł, z którego prowadzona jest egzekucja komornicza oraz przez jego małżonkę stałego dochodu w wysokości 1566,13 zł netto, z którego organ będzie mógł prowadzić egzekucję i uzyskać spłatę należności w wysokości większej niż koszty egzekucyjne wynoszące od 4 % do 8 % egzekwowanej należności (plus 1 % opłaty manipulacyjnej). Ponadto, jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, organ orzekający prawidłowo ustalił, że w sprawie brak podstaw do umorzenia zadłużenia na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia, ponieważ kwota przypadająca do zwrotu wielokrotnie przekracza równowartość 100 euro. Odnosząc się do podniesionej przez Stronę trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Sąd dostrzegając tę sytuację Skarżącego wyjaśnił, że okoliczności te nie mogą być podstawą umorzenia posiadanego zadłużenia, ponieważ przepisy (§ 3 ust. 1 rozporządzenia) takiej możliwości nie przewidują. Wyrok z ... czerwca 2017 r. stał się prawomocny 28 sierpnia 2015 r. Pismem z ... lutego 2017 r. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z ... czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3167/14 w związku z otrzymanym ... listopada 2016 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z ... listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji wszczętej ... listopada 2014 r. na podstawie tytułu wykonawczego ARiMR z .. października 2014 r. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie i uwzględnienie skargi z ... października 204 r. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... września 2014 r., poprzez uchylenie decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ARiMR lub stwierdzenie ich nieważności. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt V SA/Wa 3167/14 na okoliczność prawomocności wyroku z .. czerwca 2015 r. oraz dopuszczenie dowodu z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na okoliczność prawomocnego postanowienia z 23 listopada 2016 r. w/s umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności. Uzasadniając wniosek Skarżący stwierdził, że pomimo wystąpienia w sprawie przesłanki umorzenia wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w związku z wydaniem postanowienia z 23 listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, Sąd oddalił skargę na bezpodstawną decyzję Ministra odmawiającą umorzenia należności. Następnie Skarżący wyjaśnił, że od wyroku z ... czerwca 2015 r. nie została wniesiona skarga kasacyjna, ponieważ wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy radca prawny nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności. Skarżący nie skorzystał z pomocy ustanowionego z urzędu pełnomocnika, pomimo złożenia w OIRP w Warszawie skargi na działanie wyznaczonego radcy prawnego. W dniu ... marca 2017 r. do tut. Sądu wpłynęło uzupełnienie skargi w sprawie o wznowienie postępowania. Skarżący wyjaśnił, że podstawą wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego jest art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w związku z nieważnością postępowania wskutek nienależytej reprezentacji oraz naruszenia przepisów prawa, przez co Skarżący został pozbawiony możliwości działania oraz art. 273 § 3 p.p.s.a. w związku z prawomocnym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niezasadna. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Z tej przyczyny jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271 - 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania. Rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich polega na ustaleniu czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy. Drugi etap dotyczy stricte ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w tym nadzwyczajnym trybie. W myśl art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowieniową Strona powołała art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 273 § 3 p.p.s.a. Zgodnie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Na podstawie art. 273 § 3 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowego nie dała podstaw do ponownego zbadania sprawy dotyczącej wniosku Skarżącego o umorzenie należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, albowiem okoliczności faktyczne, na które powołała się Strona nie stanowiły przesłanek dających możliwość wzruszenia wyroku wydanego ... czerwca 2015 r. Uzasadniając skargę w zakresie zasadności wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący wyjaśnił, że nie wniósł skargi kasacyjnej od wydanego w I instancji wyroku z ... czerwca 2015 r., ponieważ wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy radca prawny nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności. Pomimo przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Skarżący nie był należycie reprezentowany. Skarżący wyjaśnił, że złożył w OIRP w Warszawie skargę na sposób wykonywania swoich obowiązków przez radcę prawnego. W tej sprawie nie zostały jednak podjęte skuteczne działania. W ocenie Sądu wznowienie postępowania sądowego w oparciu o przesłankę nienależytego reprezentowania Strony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika nie jest zasadne. Po wydaniu wyroku w dniu ... czerwca 2015 r. oraz doręczeniu jego odpisu wraz z uzasadnieniem Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Na mocy postanowienia referendarza sądowego z 4 września 2015 r. Stronie ustanowiono radcę prawnego. W ocenie Skarżącego, nie był jednak on należycie reprezentowany w postępowaniu sądowym, ponieważ pełnomocnik nie złożył ani skargi kasacyjnej od wyroku z ... czerwca 2015 r., ani opinii o braku podstaw do jej wniesienia. W ocenie Sądu niewłaściwe reprezentowanie interesów Strony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Skarżącemu przyznano bowiem prawo do nieopłaconej pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika. Brak należytej reprezentacji nie jest natomiast tożsamy z niedopełnianiem przez pełnomocnika obowiązków w postępowaniu sądowym. Tak więc nienależyte reprezentowanie nie dotyczy sytuacji, w której za Stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wtedy, gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej Strony skutków. W orzecznictwie sądowym również reprezentowane jest stanowisko zgodnie z którym niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie może więc stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania (por. postanowienie NSA z 11.2.2005 r. OSK 1160/04, Legalis; postanowienie WSA w Gliwicach z 27.5.2010 r., II SA/Gl 50/10, Legalis; postanowienie NSA z 15.2.2012 r., I GSK 155/12; Legalis; wyrok WSA w Lublinie z 14.2.2013 r., III SAB/Lu 26/12, Legalis). Uzasadniając skargę o wznowienie postępowania sądowego w oparciu o art. 273 § 3 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że postanowieniem z ... listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu bezskuteczności egzekucji wszczętej ... listopada 2014 r. na podstawie tytułu wykonawczego ARiMR z dnia ... października 2014 r. Tym samym – w ocenie Strony – tutejszy Sąd 2 czerwca 2015 r. niezasadnie oddalił skargę na bezpodstawne rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Powołany przepis daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnej w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Umorzenie postanowieniem z ... listopada 2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności wszczętej egzekucji nie stanowi jednak okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z ... września 2015 r. W ocenie Sądu podstawą skargi o wznowienie postępowania sądowego może być tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie, które dotyczy tego samego stosunku prawnego. Orzeczenie, o którym mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a. musi dotyczyć tej samej sprawy, co oznacza, iż warunek ten będzie spełniony w wypadku tożsamości przedmiotu i stron postępowania, a więc sytuacji, w której w późniejszym procesie mógł i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej (patrz: Wyrok WSA w Lublinie z 25.11.2008 r. sygn. akt II SA/Lu 312/08, publ. Legalis). Taki zaś stan rzeczy w niniejszym, zainicjowanym przez Stronę, postępowaniu wznowieniowym nie miał miejsca. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10.06.2008 r., sygn. akt II SA/Lu 118/08 (publ. Legalis), zgodnie z którym późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, o którym mowa w art. 273 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozumieć należy wyłącznie jako wykrycie prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego skargę na tę samą ostateczną decyzję administracyjną, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, której dotyczy żądanie wznowienia. W rozpoznawanej sprawie nie zostało wydane orzeczenie Sądu. Skarżący powołuje się postanowienie organu administracji. Niezależnie od tej okoliczności powoływane postanowienie zostało wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. ... listopada 2016 r. Tymczasem wyrok kończący postępowanie w I instancji został wydany już ... czerwca 2015 r., a formalnym postanowieniem z ... stycznia 2016 stwierdzono prawomocność wyroku od ... sierpnia 2015 r. Postanowienie organu administracji zapadło więc po wydaniu prawomocnego wyroku w postępowaniu sądowym, o wznowienie którego Skarżący wnosi. Z tych przyczyn skarga o wznowienie podlegała oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.