I SA/Ke 622/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium organ odwoławczy) decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] (Starosta, organ I instancji) nr [...] z [...] orzekającej o cofnięciu J. D. uprawnień do kierowania pojazdami. Kolegium ustaliło, że Komendant Wojewódzki Policji w K. 27 września 2016 r. zwrócił się do Starosty o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień oraz skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami J. D., który otrzymał łącznie 29 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wniosku wykazano 3 przypadki naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od 9 grudnia 2015 r. do 18 grudnia 2015 r., za które J. D. otrzymał łącznie 29 punktów karnych. Decyzją Starosty z [...] J. D. został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Wyjaśnił, że w wyniku rozpatrzenia odwołania kierowcy, Kolegium decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje. J. D. od decyzji SKO wniósł skargę do WSA w Kielcach, a następnie skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach sygn. akt II SA/Ke 184/17 z dnia 25 maja 2017 r. NSA wyrokiem z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2157/17 oddalił skargę kasacyjną strony. Ze względu na długi okres czasu od wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje i nie przystąpienie strony do tego egzaminu wszczęto postępowanie w sprawie cofnięcia J. D. uprawnień do kierowania pojazdami. Organ podkreślił, że związany dyspozycją art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym wydał decyzję o cofnięciu uprawnień stronie. Pismem z 16 listopada 2017 r. Starosta wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia J. D. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A,B,B,C,D,E. Decyzją, nr [...] z [...] r. Starosta [...] orzekł o cofnięciu J. D., uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kat. A,B,C,D,E prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku z egzamin państwowego. Rozpoznając odwołanie Kolegium przywołało treść przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) Prawo o ruchu drogowym. Powołując się na przepisy intertemporalne wyjaśnił, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) Prawa o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Powołując się na orzecznictwo Kolegium wskazało, że decyzja, o jakiej mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy, ma charakter związany, a zatem zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem. Warunkiem wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem jest w niniejszej sprawie nie poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji, na które J. D. został skierowany ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z [...]. Podkreślił, że cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym orzeka starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zaistnienie stanu faktycznego przewidzianego łącznie w hipotezie tych unormowań skutkuje cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Nadto stwierdził, że skutki prawne polegające na cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym ustawodawca łączy bowiem z samym niewykonaniem obowiązku nałożonego na kierowcę, a nie przekroczeniem terminu (okresu) realizacji tego obowiązku. Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy stwierdził, że skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest zatem do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Końcowo wskazał, że od dnia wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o skierowaniu na egzamin kontrolny upłynęło pięć lat, zaś J. D. w tym czasie nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji, jak również nie wystąpił do właściwego starosty o wygenerowanie profilu. Na powyższą decyzję J. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że z uzasadnienia decyzji wynika, że warunkiem jej wydania było niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji, na które to został skierowany decyzją Starosty nr [...] z [...] r. Skarżący nie podzielił stanowiska Starosty wskazując, że jak wynika z dokumentacji znajdującej się w Kolegium oraz w dokumentach Starosty od kilku lat toczą się postępowania zmierzające do uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w K., który stał się podstawą do dalszych działań Kolegium oraz Starosty [...]. Wskazał, że w najbliższym czasie ponowne złoży zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy policji dokonujących zatrzymania jego osoby, a ponadto zostanie skierowany do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek o wznowienie postępowania w sprawie IX W [...] Sądu Rejonowego w K.. Wydanie przedmiotowego wyroku, który obarczony jest licznymi wadami prawnymi pociągnęło za sobą daleko idące skutki nie tylko prawne, ale także ekonomiczne dla mnie i mojej rodziny. Następnie skarżący wskazał na uchybienia do jakich doszło w prowadzonym postępowaniu w sprawie o wykroczenie. Podniósł, że opisane okoliczności w istotny sposób wpłynęły na jego sprawy nie tylko prawne, ale także finansowe, albowiem jest on właścicielem jednoosobowej firmy transportowej, więc głównym źródłem utrzymania i jego rodziny jest praca kierowcy. Kolejnym krokiem jaki podejmie jest skarga do Trybunału Europejskiego, gdyż w rażący sposób przy procedowaniu w jego sprawie zostały naruszone przepisy prawa oraz został pozbawiony zagwarantowanego przez prawo polskie i europejskie prawo do obrony. Podkreślił, że w/w błędy są powielane przez organy administracyjne w tym przez Kolegium, które dysponuje materiałem dowodowym wskazującym na to, że nie powinno być wydanej decyzji o cofnięciu mi prawa jazdy. Zdaniem skarżącego w obecnym stanie faktycznym i prawnym decyzja Kolegium orzekająca o cofnięciu prawa jazdy kat. A,B, C, D nie jest zasadna i zgodna z obowiązującym stanem prawnym i zaistniałym w sprawie stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty w przedmiocie cofnięci uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie min.: niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust.1 pkt 1 (pkt 4 lit. a ustawy). Z powyższego wynika, że decyzja, o jakiej mowa w art. 140 ust.1 pkt 4 lit. a ustawy, ma charakter związany, a zatem zastosowanie takiej sankcji nie należy do uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem, w sytuacji zaistnienia ustawowej przesłanki. Natomiast zgodnie z art. 114 ust.1 pkt 1 ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega: osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami, skierowana decyzja starosty: b) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.1 ustawy. Jak wynika z powyższych przepisów, przesłanką wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, jest niepoddanie się przez osobę skierowaną przez starostę na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji sprawdzeniu kwalifikacji, w razie przekroczenia 24 pkt. Rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie cofnięcia uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy wymaga zatem ustalenia, czy decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma walor ostateczności oraz czy skarżący takiemu kontrolnemu badaniu kwalifikacji się poddał. Przed zasadniczym odniesieniem się do kwestii spornej wyjaśnienia nadto wymaga, że przepis art. 140 ustawy został uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151) zmieniającej ustawę z dniem 4 czerwca 2018 r. Zgodnie jednak z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 nie stosuje się. Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a Prawa o ruchu drogowym. Oznacza to, że do czasu dokonania takiego wdrożenia przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) Prawa o ruchu drogowym mógł mieć zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Następnie wskazać należy, że przedmiot zaskarżonego skargą aktu wyznacza granice sprawy podlegającej kontroli sądowej, a tym samym zakres dopuszczalnego w niej orzekania. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, iż orzekające w sprawie organy, opierając się na podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji, były związane ustaleniami i rozstrzygnięciem wcześniejszej decyzji Starosty. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 27 września 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji skierował wniosek o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego z uwagi na naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 29 punktów karnych. W konsekwencji, w dniu [...] r. została wydana decyzja o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Została ona utrzymania w mocy przez Kolegium decyzją z [...] r. J. D. od decyzji SKO wniósł skargę do WSA w Kielcach, a następnie skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach sygn. akt II SA/Ke 184/17 z dnia 25 maja 2017 r. NSA wyrokiem z 19 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2157/17 oddalił skargę kasacyjną strony. Rozstrzygnięcie Starosty kierujące skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stało się ostateczne i prawomocne i jako takie nie podlega kwestionowaniu w przedmiotowym postępowaniu przez organy administracyjne i sąd. Jego kwestionowanie na etapie wydawania decyzji o cofnięciu uprawnień wykracza poza ramy kognicji organów i Sądu w sprawie obecnie rozpoznawanej. Strona nie dopełniła obowiązku poddaniu się kontrolnemu badaniu kwalifikacji, stosownie do postanowień ostatecznej i prawomocnej decyzji Starosty. W tym stanie organ miał obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie stanowisko skarżącego, że organy powielają błędy – dysponując materiałem dowodowym wskazującym na to, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Stwierdzić należy wręcz przeciwnie, że organ I instancji - starosta, wydając na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie ma uprawnienia do badania prawidłowości naliczenia punktów karnych, które są prowadzonego uprzednio postępowania mandatowego czy postępowania w sprawie o wykroczenie przed sądem. Konstrukcja normatywna zawarta w zwrocie "sprawdzeniu kwalifikacji podlega" (art.114 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy) wyraźnie wskazuje, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją związaną, co w konsekwencji pozbawia starostę uprawnienia do badania celowości, prawidłowości naliczonych punktów, wskazanych we wniosku. Skoro decyzja w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stała się ostateczna, tym samym korzysta z domniemania legalności i prawidłowości. Musiała być ona respektowana przez samego skarżącego, który zobowiązany był ją wykonać (czego nie uczynił), ale także przez organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem. W tym stanie, samo zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem. Wskazać należy, że w postępowaniu przed organami administracji publicznej skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które uniemożliwiały mu wykonanie obowiązku poddania się egzaminowi sprawdzającemu w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, który trwał - jak wyartykułowało Kolegium 5 lat. W tym stanie faktycznym sprawy organy administracji działały w granicach i na podstawie prawa. W konsekwencji skoro skarżący w wymaganym trybie został skierowany na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji i nie dopełnił tego obowiązku, to nie może budzić wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki przewidziane w art. 140 ust. 1 pkt 4a ustawy zostały spełnione. Tym samym Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się błędnej wykładni, niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów, także innych naruszeń, które mogły skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W świetle powyżej przytoczonych okoliczności zarzuty i argumenty przedstawione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę jako niezasadną oddalił.