III SAB/Kr 82/20
WyrokWSA w Krakowie2020-09-11
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Ewa Michna, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Sądu Okręgowego dopuścił się przewlekłości lub bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o wpis na listę stałych mediatorów, a jeśli tak, czy przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, ponieważ sprawa trwała prawie pięć miesięcy, mimo że ustalenie faktu pozostawania skarżącego mediatorem w innym sądzie było łatwe do zweryfikowania na podstawie publicznie dostępnych rejestrów. Przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż działania organu były pozorne i nieefektywne. Postępowanie w przedmiocie bezczynności umorzono, ponieważ organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wpis na listę stałych mediatorów. Organ wielokrotnie wzywał do uzupełnienia dokumentacji, mimo że skarżący twierdził, iż wszystko zostało dostarczone i że dane te są publicznie dostępne. Po ponagleniu przez skarżącego i odmowie dostarczenia dokumentów przez skarżącego, organ sam zwrócił się do innego sądu o potwierdzenie danych. Ostatecznie organ wydał decyzję o wpisie. Skarżący wniósł skargę na przewlekłość i bezczynność postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania i że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie bezczynności organu.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt III SAB/Kr 82/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Krystyna Kutzner, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), WSA Barbara Pasternak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 11 września 2020 r. skargi S. L., na przewlekłość i bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego, w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wpis na listę stałych mediatorów, , , , stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania;, stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;, umarza postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie bezczynności organu., , , ,
Wnioskiem z 29 czerwca 2019 r. S. L. (dalej: skarżący) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w K o wpis na listę mediatorów stałych działających przy tym sądzie. W odpowiedzi organ zwrócił się pismem z 15 lipca 2019 r. o uzupełnienie braków wniosku we wskazanym terminie pod rygorem odmowy wpisu. Pismem z 7 września 2019 r. skarżący wniósł o wydanie decyzji w jego sprawie w terminie do 13 września 2019 r., podnosząc jednocześnie, że postępowanie w jego sprawie jest prowadzone przewlekle. W odpowiedzi organ pismem z 16 września 2019 r. ponownie zwrócił się do skarżącego o dostarczenie niezbędnych dokumentów w odpowiedniej formie. Pismem z 17 października 2019 r. skarżący odmówił organowi dostarczenia takich dokumentów, stwierdzając, że wszelkie dokumenty zostały już dostarczone w przepisanej formie, wskazując równocześnie, że organ może we własnym zakresie potwierdzić prawdziwość zamieszczonych danych na podstawie informacji publicznej lub w drodze bezpośredniego kontaktu z Sądem Okręgowym w C. Następnie organ zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w C o nadesłanie odpisów oraz potwierdzonych za zgodność dokumentów, stwierdzających podstawę podjęcia decyzji o wpisie na listę mediatorów wnioskodawcy, a także odpisu decyzji o wpisie go na listę stałych mediatorów w Sądzie Okręgowym w C od dnia 31 maja 2019 r. Po otrzymaniu w dniu 15 listopada 2019 r. dokumentacji, Prezes Sądu Okręgowego w K decyzją z tego samego dnia wpisał wnioskodawcę na listę stałych mediatorów prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w K, o czym wnioskodawca został poinformowany 25 listopada 2019 r.
Pismem z 10 listopada 2019 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezesa Sądu Okręgowego w K w przedmiocie wpisu na listę mediatorów stałych działających przy tym sądzie, wnosząc o stwierdzenie przewlekłości przedmiotowego postępowania i zobowiązanie organu do wydania decyzji odnośnie wpisu skarżącego na listę mediatorów stałych prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w K w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku. Skarżący wniósł także o skierowanie sprawy do postępowania uproszczonego i udzielenie częściowego prawa pomocy pod postacią całkowitego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego ocenie postępowanie w sprawie wpisu prowadzone było przewlekle, zaś postawa organu wskazywała, że nie zamierza wydać decyzji w sprawie takiego wniosku, mimo że organ powinien podjąć decyzję w terminie zakreślonym art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256) - zwany dalej: "k.p.a.". W ocenie skarżącego Prezes stawiał przeróżne obstrukcje, aby wpisu nie dokonać, a także wadliwie prowadził postępowanie administracyjne w sprawie, w konsekwencji prowadząc do jego przewlekłości, która miała charakter pogłębiający się i stały.
Skarżący wskazał m.in. na okoliczność, że organ potwierdził przyjęcie wniosku tego samego dnia, kiedy został on złożony, wyraźnie wskazując że pisma powiązane z przedłożonym dokumentem będą przesyłane za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Powołał też rozmowę telefoniczną w dniu 25 lipca 2019 r. przeprowadzoną z pracownicą Oddziału Administracyjnego Sądu Okręgowego w K, do której zwrócił się z pytaniem, kiedy Prezes Sądu Okręgowego w K dokona wpisu jego osoby na listę mediatorów stałych i otrzymał odpowiedź od pracownicy Sądu, że nie zamierza zajmować się sprawą skarżącego, ponieważ skarżący ma osobiście się u niej stawić wraz ze wszystkimi dokumentami, a decyzję zaś podejmuje owa pracownica. To zdarzenie zapoczątkowało wysłanie do organu pisma ponaglającego w sprawie.
Skarżący podniósł też m.in. że stosownie do 157d § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 365) prawomocna decyzja o wpisie na listę stałych mediatorów stanowi podstawę do wpisania mediatora na listę stałych mediatorów prowadzoną w innym sądzie okręgowym, na wniosek mediatora złożony do prezesa tego sądu. Podniósł także, że ustawodawca nie wymaga od skarżącego załączania innych dokumentów. W ocenie skarżącego organ był obowiązany do dokonania wpisu na listę mediatorów stałych, a taki wpis nie wymagał przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Dodatkowo skarżący podkreślił, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 157b Prawa o ustroju sądów powszechnych, że wnioskodawca winien składać oświadczenia lub załączać dokumenty i nie wymaga od wnioskodawcy przedstawiania oryginałów dokumentów lub poświadczonych ich kopii.
Skarżący podkreślił również, że procedura wpisu na listę mediatorów stałych jest poddana również rygorom k.p.a. i w sprawie znajduje zastosowanie art. 35 § 2 k.p.a. Podkreślił również, że fakt pozostawania przez skarżącego mediatorem stałym Sądu Okręgowego w C jest znany organowi z urzędu, a nadto organ fakt ten mógł bez przeszkód potwierdzić na podstawie listy mediatorów stałych prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w C, ponieważ lista ta jest informacją publiczną zamieszczoną w BIP Sądu Okręgowego w C i w siedzibie tego sądu, i jest także rejestrem publicznym. Ponadto organ mógł bez problemów skontaktować się z Sądem Okręgowym w C, w tym w drodze komunikacji elektronicznej, aby potwierdzić fakt, że skarżący jest mediatorem stałym.
Skarżący wskazał również, że jest osobą niepełnosprawną, poruszającą się z trudem, i niemajętną, stąd niezrozumiały i zbędny był dla niego przyjazd do K tylko po to, żeby urzędniczka z nim porozmawiała, a poza tym wyjazd taki byłby również kosztowny, podobnie jak dokonywanie poświadczeń notarialnych dokumentów, kiedy organ może sam potwierdzić fakty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, względnie o umorzenie postępowania zgodnie z art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a."; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca oraz nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a także o niewymierzanie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.
Organ podkreślił, że po otrzymaniu decyzji o wpisie na listę stałych mediatorów prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w K, skarżący w piśmie do organu (pismo z 5 grudnia 2019 r.) wyraził zadowolenie, że prowadzona sprawa uległa zakończeniu, jednocześnie zwracając się o przyjęcie go na staż lub praktykę w Sądzie Okręgowym w K oraz sfinansowanie jego trzymiesięcznego zakwaterowania w jednoosobowym pokoju z łazienką w hotelu Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury lub obiekcie analogicznym oraz zagwarantowania mu w tym okresie wyżywienia. W odpowiedzi Prezes Sądu Okręgowego w K pismem z 16 grudnia 2019 r. poinformował skarżącego o braku podstaw do podejmowania dalszych czynności w zakresie związanym ze sprawą wpisu jego osoby na listę mediatorów stałych Sądu Okręgowego w K. W ocenie organu skarżący pismem z 5 grudnia 2019 r. cofnął skargę na przewlekłość postępowania i tym samym nie ciążył na organie obowiązek wynikający z art. 55 § 2 p.p.s.a. Skarżący zrezygnował z dochodzenia na drodze sądowej kwestii związanych z rzekomą przewlekłością postępowania, na rzecz wysuniętych w stosunku do Prezesa Sadu Okręgowego w K ww. roszczeń.
Organ nie zgodził się z zarzutem skargi o przewlekłości postępowania w sprawie, podnosząc że działania organu podejmowane były z należytą starannością, w rozsądnych terminach, nie można więc było uznać, że były pozorne i wykonywane w sposób opieszały, i w ocenie organu charakteryzowały się aktywnością, nakierowaną na sprawne i efektywne załatwienie sprawy. Świadczyła o tym sekwencja zdarzeń oraz dokumentacja administracyjna związana ze sprawą. Organ podkreślił, że chcąc należycie wykonać swoje obowiązki zmuszony był kilkukrotnie zwrócić się do skarżącego z prośbą o uzupełnienie dokumentacji, i nie mogło być to traktowane jako działanie, które miałoby świadczyć o dążeniu organu do wydłużenia procedury i braku chęci wydania decyzji w danej sprawie. Zwrócił także uwagę, że to postawa skarżącego w dużym stopniu miała wpływ na wydłużenie się prowadzonego postępowania, a wszystkie czynności podejmowane przez organ miały na celu weryfikację dokumentacji przedłożonej przez skarżącego wraz z wnioskiem.
W ocenie organu analiza całości zgromadzonej dokumentacji administracyjnej nie pozwalała na przyjęcie, że jego działaniom można było przypisać rażące naruszenia prawa, które jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów i nie wystarczy samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, a przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa ma w ocenie organu miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wszystkie podjęte przez organ czynności nakierowane byłby na umożliwienie podjęcia decyzji w sprawie wniosku w jak najszybszym czasie i nie zmierzały one do uniemożliwienia wydania decyzji w sprawie dokonania wpisu, nie były również nacechowane złą wolą czy lekceważeniem praw strony. Organ podkreślił także, że w tym samym w dniu w którym otrzymał z Sądu Okręgowego w C odpisy oraz potwierdzone za zgodność dokumenty, stwierdzające podstawę podjęcia decyzji o wpisie na listę mediatorów skarżącego, a także odpisy decyzji o wpisie jego osoby na listę stałych mediatorów w Sądzie Okręgowym w C - została wydana w stosunku do skarżącego pozytywna decyzja.
Organ wskazał także, że brak jest podstaw do wymierzenia grzywny organowi, grzywna nie może być również wymierzona w sytuacji, gdy organ nie wywiązuje się z dyspozycji art. 55 § 2 p.p.s.a. w przewidzianym terminie, a po stronie skarżącego nie występują żadne negatywne skutki z tego tytułu, wskazał również na fakultatywność wymierzenia grzywny.
W replice na odpowiedź na skargę, skarżący podkreślił, że nadal podtrzymuje skargę na przewlekłość, która dodatkowo powinna być traktowana jako skarga na bezczynność organu. Podkreślił, że nigdy nie wycofał skargi, przy czym potwierdził, że 15 listopada 2019 r. organ wydał decyzję o wpisie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej przewlekłości, natomiast co do bezczynności – postępowanie sądowe należało umorzyć.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Merytoryczną ocenę zasadności skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania poprzedzić należy oceną spełnienia warunków formalnych tej skargi. Co do zasady bowiem warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Nie ulega wątpliwości, że skarżący wyczerpał powyższy tryb, gdyż w dniu 7 września 2019 r. wniósł do organu ponaglenie, domagając się wydania w jego sprawie decyzji w terminie do 13 września 2019 r. oraz podnosząc, iż postępowanie w jego sprawie prowadzone jest przewlekle.
W pierwszej kolejności wskazać więc należy, że terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym regulowane są w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Ze skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 10 listopada 2019 r. wynika, że skarżący domaga się stwierdzenia bezczynności organu, a także przewlekłości postępowania. W art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. zdefiniowano pojęcie bezczynności rozumianej jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Jest to zatem stan obiektywnie sprawdzalny, związany tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo w terminie określonym przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, a także mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12). Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania może być także uznana nieporadność organu, kiedy z naruszeniem przepisu art. 12 § 1 k.p.a. nie działa on w sprawie wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki dowodowe nieadekwatne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 5 lutego 2015 r., II GSK 2038/13).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiocie wpisu skarżącego na listę stałych mediatorów w Sądzie Okręgowym w K toczyło się od 29 czerwca 2019 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek skarżącego inicjujący postępowanie, do dnia 15 listopada 2019 r., kiedy to Prezes Sądu Okręgowego w K wydał merytoryczną decyzję w tym zakresie. W tym czasie organ dwukrotnie (15 lipca 2019 r. i 16 września 2019 r.) zwracał się do skarżącego o uzupełnienie braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie dokumentacji, potwierdzającej fakt pozostawania przez skarżącego stałym mediatorem Sądu Okręgowego w C. Dopiero po nawiązaniu kontaktu telefonicznego z organem, a także po odmowie ze strony skarżącego przedstawienia wspomnianej dokumentacji, organ zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w C o nadesłanie m.in. odpisu decyzji o wpisie skarżącego na listę stałych mediatorów w tym sądzie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyżej przedstawiony przebieg postępowania jednoznacznie wskazuje na dopuszczenie się przez organ przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Stosownie bowiem do art. 157d § 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych prawomocna decyzja o wpisie na listę stałych mediatorów stanowi podstawę do wpisania mediatora na listę stałych mediatorów prowadzoną w innym sądzie okręgowym, na wniosek mediatora złożony do prezesa tego sądu. W myśl zaś art. 157e powołanej ustawy, prezes sądu okręgowego udostępnia sądom oraz innym podmiotom w siedzibie sądu oraz zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej sądu aktualną listę stałych mediatorów. Tak więc rację miał skarżący, że nie było prawnego obowiązku po jego stronie, aby osobiście dostarczył do siedziby Sądu Okręgowego w K uwierzytelniony odpis decyzji o wpisie na listę mediatorów Sądu Okręgowego w C.
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że fakt pozostawania przez skarżącego stałym mediatorem Sądu Okręgowego w C jest okolicznością, która z łatwością powinna zostać ustalona przez organ na podstawie listy stałych mediatorów prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w C. Lista ta stanowi bowiem informację publiczną, zamieszczoną w BIP Sądu Okręgowego w C i w siedzibie tego sądu. Biorąc zatem pod uwagę charakter sprawy, która nie należy do szczególnie skomplikowanych oraz nie wymaga przeprowadzenia czynności wyjaśniających, prowadzenie przez organ postępowania przez prawie pięć miesięcy należy uznać za nieuzasadnione. Na dodatek Prezes Sądu nie zawiadamiał skarżącego w trybie art. 36 §1 k.p.a. o przyczynach niezałatwienia sprawy i o nowym terminie na jej załatwienie. Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 36 § 2 k.p.a. taki obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
W ocenie Sądu, zwracanie się do skarżącego o nadesłanie uwierzytelnionych dokumentów miało charakter czynności pozorujących jakiekolwiek działanie, a praktycznie powodowało jedynie formalnie wydłużenie postępowania ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.
Sąd doszedł nadto do przekonania, że dopuszczenie się przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez Prezesa Sądu Okręgowego w K nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić bowiem, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok NSA z 23 października 2013 r. I OSK 1181/13).
W niniejszej sprawie organ nie był w stanie wskazać żadnych obiektywnych przyczyn, z powodu których nie podjął w terminie czynności, do których był zobowiązany. Co więcej podjęte ostatecznie czynności polegające na samodzielnym wystąpieniu do Prezesa Sądu Okręgowego w C o potwierdzenie wydanej decyzji o wpisie na listę mediatorów, jedynie potwierdzają argumenty skarżącego. Przytoczone w odpowiedzi na skargę okoliczności nie stanowią żadnego usprawiedliwienia dla dopuszczenia się przez organ przewlekłości. W szczególności za chybione należy uznać twierdzenie, że organ zmuszony był kilkukrotnie zwrócić się do skarżącego z prośbą o uzupełnienie dokumentacji, chcąc należycie wykonać swe obowiązki. Obowiązkiem organu w niniejszej sprawie było bowiem ustalenie informacji ogólnodostępnej, opublikowanej w publicznym rejestrze, a więc możliwej do ustalenia niezwłocznie na podstawie danych, którymi organ dysponuje. Z uwagi na charakter i specyfikę niniejszej sprawy, taką argumentację należy uznać jedynie za przejaw przerzucania na skarżącego odpowiedzialności za uchybienia popełnione przez organ. Jak już wskazano powyżej, przez prawie pięć miesięcy organ podejmował tylko czynności pozorne, zaś jego wystąpienie do Prezesa Sądu Okręgowego w C o przesłanie stosownej dokumentacji, miało miejsce dopiero po ponagleniu przez skarżącego do wydania decyzji. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ w sprawie działał opieszale, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Nie bez znaczenia pozostaje, w ocenie Sądu, także wpływ przewlekłości na powstałą u skarżącego krzywdę polegającą na tym, że skarżący był pozbawiony możliwości korzystania z praw, jakie by mu przysługiwały, gdyby organ uczynił zadość swoim obowiązkom w terminie.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i §1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania oraz stwierdził, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie bezczynności organu nastąpiło natomiast na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 przepis ten ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Sprawa wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu – postanowieniem z 11 września 2020 r., III SO/Kr 1/20. Zgodnie bowiem z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08 wniosek taki został potraktowany jako wszczynający odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło