VIII SA/Wa 358/18

WyrokWSA w Warszawie2018-09-26

Skład orzekający: Renata Nawrot, Sławomir Fularski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedawca w sklepie, który wprowadza do obrotu środki zastępcze (tzw. dopalacze), podlega karze pieniężnej na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nawet jeśli nie jest właścicielem sklepu ani nie prowadzi działalności gospodarczej?
Ratio decidendi
Sprzedawca w sklepie, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, podlega karze pieniężnej na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, niezależnie od tego, czy jest właścicielem sklepu, czy nie prowadzi działalności gospodarczej. Ustawa penalizuje obiektywnie każde udostępnienie środków zastępczych osobom trzecim, bez względu na rolę sprawcy w procesie dystrybucji. Kara ma charakter obiektywny i prewencyjny, nie wymaga ustalania winy.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę D.P.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej. Kara została nałożona za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych, które zostały zidentyfikowane podczas kontroli sanitarnych w sklepie, w którym skarżący pracował jako sprzedawca. Skarżący kwestionował zasadność nałożenia kary, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię definicji "środka zastępczego" i "wprowadzania do obrotu", a także naruszenie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi D.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga D. P. P. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: organ odwoławczy) z [...] marca 2018 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., działając na podstawie art. 12 ust.1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r., poz.1261) art. 4 pkt 11a i pkt 27, art. 4 pkt 34, art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783) oraz art. 104 i art. 108 § 1, art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: "k.p.a.") wymierzył D. P. P. zamieszkałemu w C. przy ul. [...], karę pieniężną w kwocie [...] zł za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych: "[...] " - substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek MDMB-CHMICA "[...]" - substancji w postaci białego proszku i przezroczystych kryształków zawierających związek o nazwie 4-CEC (4- chloroetkatynoń) "[...]" - substancji w postaci białego proszku zawierającej związek o nazwie a-propylaminopentiofenon (NIPP) "[...]" - substancji w postaci białego proszku i przezroczystych kryształków zawierających związek o nazwie 3-CMC (3- chlorometkatynon). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że w dniach: 14 lutego 2017 r., 16 lutego 2017 r. i 21 lutego 2017 r., pracownicy upoważnieni przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w R. (PSSE) przeprowadzili kontrolę sanitarną, w asyście funkcjonariuszy Policji, w pomieszczeniach sklepu "[...]", pobierając do badań próbki podejrzanych produktów (odpowiednio w poszczególnych dniach: 91 sztuk podejrzanych produktów, 56 sztuk, 48 sztuk). Ze wszystkich kontroli wymienionych wyżej sporządzono protokoły pobrania próbek produktów do przeprowadzenia badań laboratoryjnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. przekazał do Oddziału Laboratoryjnego, Sekcji Laboratoryjnej Aparatury Specjalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R., materiał dowodowy zabezpieczony podczas kontroli w sklepie "[...] " w R.. W otrzymanych sprawozdaniach środków odurzających, psychotropowych, prekursorów i środków zastępczych tzw. "dopalaczy" o numerach [...],[...], zawarto informacje, że w materiałach dowodowych przekazanych do laboratorium zidentyfikowano związki o nazwach: MDMB-CHMICA, 3-CMC (3-chIorometkatynon), 4-CEC (4-chIoroetkatynon), a-propylaminopentiofenon (NIPP), Jak podał organ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że produkty zabezpieczone podczas kontroli sanitarnych w obecności sprzedawcy D. P. P. w sklepie "[...]" przy ul. [...] w R. to związki o nazwach: MDMB- CHMICA, 4-CEC (4-chloroetkatynon), a-propylaminopentiofenon (NIPP), 3-CMC (3- chlorometkatynon). Związki o nazwach MDMB-CHMICA, 3-CMC (3-chlorometkatynon), 4-CEC (4- chloroetkatynon) znajdują się w załączniku do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1582). 3-CMC (3-chlorometkatynon), 4-CEC (4-chloroetkatynon), MDMB- CHMICA w myśl art. 4 ust. 27 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783) spełniają definicję "środków zastępczych". Natomiast związek o nazwie a-propylaminopentiofenon (NIPP) nie znajduje się w załączniku do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2017 roku., poz. 1582), a-propylaminopentiofenon (NIPP) w myśl art. 4 ust. 27 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783) spełnia definicję "środka zastępczego". W dniu [...] sierpnia 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął z urzędu postępowanie administracyjne [...] w sprawie wydania decyzji wymierzającej D. P. P. kary pieniężnej w związku z wprowadzaniem do obrotu w sklepie "[...] " produktów zawierających środki zastępcze. Podsumowując swoje ustalenia, organ stwierdził, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że D. P. P. wprowadzał do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne jako sprzedawca w sklepie "[...] " od 14 lutego 2017 r. do 21 lutego 2017 r., zaś podczas kontroli sanitarnych stwierdził, że w lokalu jest sprzedawcą. W jego obecności pracownicy PSSE, funkcjonariusze KMP w R. zabezpieczyli łącznie 195 szt. opakowań podejrzanych produktów. W ocenie organu taka ilość zabezpieczonych opakowań produktów miała posłużyć do sprzedaży. D. P. P. został poinformowany o tym, że produkty zabezpieczone podczas wcześniejszych kontroli w sklepie "[...] " zawierały w składzie środki zastępcze, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Jednocześnie organ zaznaczył, iż pomimo przeprowadzanych kontroli w obecności D. P. P. i informowania, go o fakcie wprowadzania przez niego do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, sprzedawca ten dalej wprowadzał do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że substancje: MDMB-CHMICA, 3-CMC (3-chlorometkatynon), 4-CEC (4-chłorometkatynon), a-propylaminopentiofenon (NIPP), spełniają kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt. 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Zawierają one analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zaś danych m.in. Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. W tej sytuacji za konieczne organ I instancji uznał wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art.52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Wymierzając wysokość kary Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. wziął pod uwagę kryteria związane z ilością wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego: 4-CEC (4- chloroetkatynon), a-propylaminopentiofenon (NIPP), 3-CMC (3-chlorometkatynon), MDMB-CHMICA - łącznie 195 szt. opakowań zabezpieczonych produktów jak również czas trwania naruszenia prawa - okres od 14 lutego 2017 r. do 21 lutego 2017 r. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 27c ustawy o inspekcji poprzez przyjęcie w związku z zabezpieczeniem towaru powzięto uzasadnią podejrzenie, że realnie zagrożone jest zdrowie ludzi a tym samym iż zostały naruszone wymagania zdrowotne; 2) naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, mimo iż organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane; 3) art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że sprzedaż detaliczna - konsumentom - produktów podejrzewanych przez organ, że są środkami zastępczymi, stanowi "wprowadzanie do obrotu" nie zaś udostępnienie tych środków konsumentom; 4) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.; 5) naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie; 6) naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że podstawą prawną wydania przez organ I instancji przedmiotowej decyzji nie był art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej, lecz art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a dokumentacja zgromadzona w sprawie jednoznacznie wskazuje, że D. P. P. wprowadzał do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów o swobodzie działalności gospodarczej zauważył, że stroną postępowania nie jest spółka, a osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a jest jedynie pracownikiem sklepu, w którym zabezpieczono środki zastępcze. Odwołujący zatem nie może skutecznie powoływać się na ww. przepisy, gdyż mają one zastosowanie tylko wobec przedsiębiorców. Organ odwoławczy odniósł się również do art. 4 pkt 27 zawierającego legalną definicję środka zastępczego, stwierdził, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie był obowiązany do udowodnienia, iż substancje przebadane, zostały użyte zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej. Wyniki badań pobranych produktów w trakcie kontroli potwierdziły obecność w nich środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych tj.: MDMB-CHMICA, 3-CMC, NiPP oraz 4-CEC. Opinie toksykologiczne potwierdziły jednoznacznie negatywny wpływ tych substancji dla zdrowia i życia ludzi Odnosząc się natomiast do zarzutu wprowadzanie do obrotu, organ odwoławczy powołał się na treść art. 4 pkt. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wyjaśniając, iż "wprowadzanie do obrotu" to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Odnosi się to zarówno do osób niebędących ich konsumentami, jak i będących ich konsumentami tj. nabywających je w celu własnego spożycia. Podkreślając iż strona postępowania miała świadomość swojego czynu, to nie zaprzestała wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, co jasno potwierdzają protokoły z przeprowadzonych kontroli w okresie od 14 lutego 2017 r. – 21 lutego 2017 r. Z kolei zarzut, że D. P. P. wykonywał jedynie polecenia służbowe pracodawcy jest chybiony, gdyż jak podał organ odwoławczy zobowiązany był on odmówić wykonania poleceń pracodawcy, które są sprzeczne z prawem, na podstawie art. 100 §1 kodeksu pracy. Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób bezsporny potwierdza, że odwołujący dopuszczał się wprowadzania do obrotu środków zastępczych, zaś transakcji dokonywał świadomie w sposób zamierzony. Zaskarżając decyzję w całości, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący zarzucił: naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, szczątkowe uzasadnienie postanowienia oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wszechstronnego rozważenia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. wszystkich przepisów i okoliczności związanych z przedmiotową sprawą; naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, a także na wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia; naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. w sposób wszechstronny i wyczerpujący; naruszenie art. 79 ust. 2 pkt 4a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego błędną wykładnię, a tym samym uznanie, iż jego zastosowanie przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora w R. polegające na niezawiadomieniu strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli, nie stanowi naruszenia przepisów u.s.d.g, a także naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez zaaprobowanie przez organ odwoławczy całokształtu materiału dowodowego oraz uznanie ich za wiarygodne, mimo iż pozyskane one były w wyniku kontroli przeprowadzanych z rażącym naruszeniem przepisów ustawy swobodzie działalności gospodarczej; naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. i art. 77 § 4 k.p.a. w związku z art. 27 oraz art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, poprzez nieuzasadnione powtórzenie stanowiska organu I instancji i niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz niewskazanie dowodów na których oparł się przy wydaniu rozstrzygnięcia; naruszenie prawa materialnego w postaci art. 52a w zw. z art. 4 pkt. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędną wykładnię i wymierzenie kary pieniężnej, mimo braku przesłanek do jej wymierzenia oraz licznych naruszeń postepowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła zarzuty w niej podniesione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja w przedmiocie wymierzenia kary za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych jest zgodna z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. W rozpoznawanym przypadku zostały ustalone w sposób właściwy istotne okoliczności stanu faktycznego, na których Sąd oparł ocenę prawidłowości zastosowania przez organy administracyjne przepisów prawa. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentacje prawną i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, zaś podniesione w skardze zarzuty uznaje za całkowicie chybione. Podstawę materialnoprawną badanej decyzji stanowił art. 52a ust. 1 i 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 224 z późn. zm.), zgodnie z którym kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z ustępem 3 wskazanego artykułu, ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej. Zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii środek zastępczy to produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Wprowadzaniem do obrotu jest udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Zwrócenia uwagi wymaga, że w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wyraźnie wskazano, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. dopalacz). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (zob. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt II OSK 77/14 oraz wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 975/14 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W perspektywie wskazanych norm prawnych należy odnieść się do kwestii możliwości nałożenia powyższego obowiązku na skarżącego, a więc ustalenia, czy mógł on zostać uznany za stronę postępowania. Skarżący zarzuca organom zaniechania przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby), które faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne; podnosi, że kontrole były wszczynane z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie gospodarczej z uwagi na brak zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, zarzuca brak uzasadnienia co do upoważnień i legitymacji służbowych osób przeprowadzających kontrole, podnosi także, ze zatrzymanie produktów i pobranie próbek nastąpiło z naruszeniem art. 27 i 27c ustawy o inspekcji sanitarnej. W konsekwencji zaskarżonej decyzji zarzuca wymierzenia kary pieniężnej w stosunku do osoby, która faktycznie nie udostępniała osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, nie była ich właścicielem, nie prowadziła w danym punkcie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego nie zostały spełnione przesłanki art. 52 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – do wymierzenia kary. Ustosunkowując się do tych twierdzeń należy zaakcentować, że dla powstania odpowiedzialności administracyjnej za wprowadzenie do obrotu substancji zastępczych bez znaczenia jest rola i status tych osób trzecich w procesie dystrybucji owych środków. W rezultacie karze pieniężnej podlega każda osoba uczestnicząca w procederze wprowadzania środków zastępczych do obrotu, gdyż wymierza się ją każdemu podmiotowi udostępniającemu te środki osobom trzecim. Z punktu widzenia ustawy obojętne jest zatem zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a więc, czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia). Tym samym odpowiedzialności podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Zaznaczyć trzeba, że w niniejszym przypadku nie istnieją podstawy dla zastosowania zwężającej wykładni wskazanych wyżej przepisów prawnych. Przeciwnie, wykładnię zwężającą wyklucza szczególna szkodliwość obrotu środkami zastępczymi, których używanie – przeważnie przez młodych ludzi – rujnuje ich zdrowie i funkcjonowanie w społeczeństwie, a nawet prowadzi do tragedii, o których często informują media. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów skarżący po pierwsze był obecny podczas kontroli, która była przeprowadzana w okresie od 14 lutego 2017 r. do 21 lutego 2017 r., ze wszystkich kontroli sporządzono protokoły pobrania próbek produktów do przeprowadzenia badań laboratoryjnych, przeprowadzone badania potwierdziły zidentyfikowanie związków o nazwach MDMB-CHMICA, 3-CMC (3-chIorometkatynon), 4-CEC (4-chIoroetkatynon), a-propylaminopentiofenon (NIPP). Po drugie podczas kontroli sanitarnych poza pracownikami PSSE, obecni byli również funkcjonariusze KMP w R., materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje i nie pozostawia wątpliwości co do ilości zabezpieczonych opakowań produktów oraz tego, że były one przeznaczone do sprzedaży. Po wtóre zważyć należy, że w trakcie przeprowadzanych kontroli skarżący był informowany o fakcie wprowadzania przez niego do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, przy czym skarżący jako sprzedawca wprowadzał dalej do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne. Zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania Sąd w składzie orzekającym uznaje za chybione. Sprawa została wyjaśniona dostatecznie, argumenty organów zostały udokumentowane w sposób przejrzysty i czytelny. Również Sąd nie zgadza się z argumentem naruszenia przez organ odwoławczy podniesionych w skardze przepisów postępowania. Organ odwoławczy w całości bowiem zaakceptował rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji, odniósł się również szczegółowo do przeprowadzonych kontroli w sklepie, uznając, iż były podstawy do odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 79 ust. 2 pkt 4a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wyjaśnić należy skarżącemu, że z prawidłowych ustaleń organów, niezakwestionowanych przez stronę, wynika, iż był on sprzedawcą w sklepie [...], nie zaś przedsiębiorcą czy osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że nawet gdyby skarżący prowadził działalność gospodarczą, co w niniejszej sprawie nie zaistniało i tak w tego rodzaju sprawach następuje odstąpienie od zwykłych reguł i gwarancji udzielanych przedsiębiorcom z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia w związku z wprowadzaniem do obrotu niebezpiecznych i nielegalnych produktów. Tym samym nie doszło również do naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, podniesionego w skardze. Przechodząc do oceny prawidłowości dokonanej wykładni przepisów art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wskazać trzeba wpierw, iż oba te przepisy zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396) jako reakcja na dynamicznie rozwijającą się sprzedaż nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Co równie znamienne ustawodawca nowelizując pod tym kątem ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii nie zdecydował się na penalizację różnorakich zachowań polegających na przekazywaniu innym osobom środków zastępczych (m.in. wprowadzania do obrotu, uczestniczenia w obrocie, czy udzielania innej osobie), pozostawiając zastosowanie sankcji karnych ogólnym przepisom prawa karnego, np. art. 165 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego. W zamiarze ustawodawcy jedynym narzędziem realizacji, ustanowionego mocą art. 44b ustawy, całkowitego zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych miało być zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej przewidzianej w art. 52a ww. ustawy Taki zabieg legislatora miał niewątpliwie "ułatwić" szybszą i skuteczniejszą reakcję na pojawiające się na masową skalę przypadki zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego po użyciu tzw. "dopalaczy", zwłaszcza w obrębie młodszej generacji społeczeństwa, co było związane z istotą kary administracyjnej, która ma charakter obiektywny i prewencyjny, bez konieczności ustalania winy sprawcy. Konsekwencją wyboru jedynie sankcji administracyjnej w sytuacji stwierdzenia naruszenia zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych jest konkluzja, że w przypadku wymierzania kary pieniężnej, uregulowanej w rozdziale 6a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie ma podstaw do analogicznego stosowania wykładni, wypracowanej na gruncie orzeczeń sądów karnych i Sądu Najwyższego, która odnosi się do przestępstw i wykroczeń opisanych w kolejnym rozdziale ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Na tle badanej sprawy w pełni podzielić należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2965/13, iż "wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw (z wyłączeniem regulacji odnoszących się do środków zastępczych) i części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych". Podsumowując rozważania należało stwierdzić, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, gdyż warunkiem niezbędnym do przyjęcia, że doszło do realizacji zdarzenia polegającego na "wprowadzaniu do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ww. ustawy jest udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, bez konieczności określenia roli i statusu tych osób w procesie dystrybucji tych środków. Tym samym zupełnie obojętnym dla zastosowania sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej jest dowodzenie czy środki zastępcze udostępniono konsumentowi, tj. osobie nabywającej je w celu własnego spożycia, czy też odbiorcy, który przynajmniej w części nie zużyje ich na własne potrzeby, ale przekaże je dalej kolejnym odbiorcom. Prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej organ inspekcji sanitarnej ogranicza się wyłącznie do ustalenia czy doszło do udostępnienia osobie trzeciej, w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, środka zastępczego zdefiniowanego w art. 4 pkt 27 ustawy. Przedmiotową karę pieniężną wymierza się każdemu podmiotowi udostępniającemu osobom trzecim środki zastępcze, co oznacza, że nie konsumuje się ona automatycznie po wcześniejszym chronologicznie zdarzeniu wypełniającym powyższe przesłanki "wprowadzenia do obrotu". Zatem niezasadne są zarzuty niewłaściwego przeprowadzenia postępowania przez organy bowiem w ramach tego postępowania podstawowe znaczenie ma to, czy skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze, co stanowi fakt niezaprzeczalny. Jak wskazano wyżej, w świetle art. 44b ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m.in. środków zastępczych. Zatem należy zauważyć, że cytowana już definicja legalna środka zastępczego, o którym mowa w art. 4 pkt 27 ww. ustawy nie uzależnia zakwalifikowania danego produktu do gamy środków zastępczych od wyraźnego określenia jego nazwy w treści rozporządzenia. Podkreślić należy, iż o zaklasyfikowaniu tych produktów jako środków zastępczych decyduje wykładnia funkcjonalna powołanych przepisów ustawy. Regulacja ustawowa, mająca na celu ochronę najistotniejszych – z punktu widzenia ustawodawcy – dóbr, jakimi są zdrowie i życie ludzkie, wymaga dokonania takiej interpretacji, w której nie będzie możliwie obchodzenie przepisów o zakazie wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych poprzez wprowadzanie do obrotu tak działających na układ nerwowy człowieka substancji o nowym nie znanym dotąd prawodawcy składzie. Art. 52a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi wprawdzie, że ustalając wysokość kary pieniężnej właściwy organ uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej, to jednak ustalenie to następuje w granicach określonych w ust. 1 tegoż artykułu przewidującym karę pieniężną w wysokości od 20 tys. do 1 mln zł. Biorąc pod uwagę, że skarżącemu ustalono karę w minimalnej wysokości 20.000 zł, powyższe oznacza, że wskazywane uchybienie procesowe nie mogło stanowić przesłanki uchylenia decyzji przez Sąd, albowiem poczynienie ustaleń faktycznych w tym zakresie nie mogłoby wpłynąć na zmniejszenie kary, bądź odstąpienia od jej wymierzenia, a więc niemiałoby jakiegokolwiek, chociażby potencjalnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest warunkiem uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie przepisów postępowania. W świetle zatem przedstawionych okoliczności chybione były zarzuty skargi i w konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło