II SA/Wa 3678/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. O.W.P. z siedzibą w W. na decyzję Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta RP Andrzeja Dudy z dnia [...] września 2021 r., bez numeru w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. Stowarzyszenie S. O.W. P. z siedzibą w W. – skarżący w niniejszej sprawie, pismem z [...] października 2021 r. wniosło za pośrednictwem Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta RP Andrzeja Dudy (dalej: Komitet, organ) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję tego organu z [...] września 2021 r., bez numeru, w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej W odpowiedzi na skargę Komitet wniósł o jej odrzucenie ze względu na nieistnienie organu w dniu wniesienia skargi, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) ze względu na brak po stronie Komitetu zdolności sądowej. Komitet wyborczy jest podmiotem funkcjonującym w prawie wyborczym. Działalność komitetów wyborczych jest uregulowana w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1319; dalej: "k.w."). Stosownie do treści art. 84 § 1 k.w. prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym. Komitety wyborcze wykonują również inne czynności wyborcze, a w szczególności prowadzą na zasadzie wyłączności kampanię wyborczą na rzecz kandydatów. Zgodnie z art. 84 § 3 k.w. w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej komitety wyborcze mogą być tworzone wyłącznie przez wyborców. W myśl art. 90 § 1 k.w. w celu zgłoszenia kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej obywatele w liczbie co najmniej 15, mający prawo wybierania, tworzą komitet wyborczy. Komitet ten na zasadzie wyłączności prowadzi kampanię wyborczą na rzecz zgłoszonego kandydata. Komitety wyborcze są podmiotami działającymi w ściśle określonym czasie, tj. temporalnymi. Wykonują czynności wyborcze od dnia przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o ich utworzeniu do dnia wyborów, a kończą swój byt z dniem rozwiązania. Wyróżniamy dwa tryby rozwiązania komitetu wyborczego: z mocy prawa (art. 100 k.w.) oraz w trybie, w jakim komitet został utworzony (art. 101 k.w.). Ten drugi tryb normuje rozwiązanie komitetu wyborczego wyłącznie przed dniem wyborów. Wedle art. 100 § 1 k.w. komitet wyborczy, z zastrzeżeniem § 2 i 3, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 60 dni od dnia: 1) przyjęcia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez właściwy organ wyborczy albo 2) bezskutecznego upływu terminu do wniesienia skargi albo odwołania, o których mowa w art. 145 § 1 i 5, albo 3) wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 145 § 2 albo 5, uwzględniającego skargę albo odwołanie na postanowienie właściwego organu wyborczego w przedmiocie odrzucenia sprawozdania. Z kolei stosownie do art. 100 § 2 k.w. komitet wyborczy, któremu przysługuje prawo do dotacji podmiotowej, o której mowa w art. 150 lub art. 151, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania dotacji. Natomiast, jak stanowi art. 100 § 3 k.w., jeżeli wniesiono protest przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu wyborczym lub ważności wyboru określonej osoby, komitet wyborczy, który zarejestrował listy kandydatów lub kandydata, nie ulega rozwiązaniu przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu. Rozwiązanie komitetu wyborczego z mocy prawa oznacza, że nie jest potrzebne żadne oświadczenie o zakończeniu jego działalności. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w [...] w postanowieniu z [...] października 2018 r., sygn. akt I [...] (publ. [...]), ze względu na czasowy charakter komitetów wyborczych i brak wyraźnego stanowiska ustawodawcy, komitety nie posiadają osobowości prawnej, a tym samym w świetle art. 64 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.) zdolności sądowej. Zdaniem tut. Sądu, powyższy pogląd znajduje również zastosowanie na gruncie procedury sądowoadministracyjnej (por. także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II SAB/Lu 4/19, publ. LEX nr 2617554). Nadto dostrzec wypada, że jak wynika z uchwały nr [...] Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) z dnia [...] lipca 2021 r., w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy z wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w 2020 r., PKW na podstawie art. 144 § 1 pkt 2 k.w. postanowiła przyjąć sprawozdanie finansowe Komitetu, wskazując na uchybienie polegające na naruszeniu art. 142 § 1 k.w. w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 września 2011 r. w sprawie sprawozdania finansowego komitetu wyborczego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1566). Tym samym w dniu [...] września 2021 r. Komitet uległ rozwiązaniu. Nie można też tracić z pola zakresu sprawy wyznaczonej wnioskiem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Należy zatem dokonać analizy zdolności sądowej Komitetu w kontekście wykonywania zadań publicznych. Każdy komitet wyborczy (niezależnie od jego rodzaju) uczestniczy w procesie wyborczym, wykonując określone czynności na rzecz kandydata lub kandydatów w wyborach. Jak wynika z przepisów k.w., komitety wyborcze: - zgłaszają kandydatów w wyborach (jest to ich wyłączne uprawnienie), - prowadzą agitację wyborczą, rozumianą jako publiczne nakłanianie lub zachęcanie do głosowania w określony sposób, w tym w szczególności do głosowania na swojego kandydata, - gromadzą i wydatkują na zasadach określonych w ustawie środki finansowe na cele związane z wyborami, w tym na agitację wyborczą, - prowadzą rejestr zaciągniętych kredytów i przyjmowanych wpłat, a następnie przedkładają organowi wyborczemu sprawozdania o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w ww. postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 stycznia 2019 r., w myśl którego z samego uczestnictwa komitetu wyborczego w procesie wyborczym nie można wywodzić tezy, że podmiot ten wykonuje zadania publiczne. Cała działalność komitetu wyborczego jest ukierunkowana na obsługę i wspieranie konkretnego kandydata (lub kandydatów) zgłoszonego w wyborach, a nie na zaspokajanie powszechnych potrzeb obywateli. Niewątpliwie komitet uczestniczy w procesie wyborczym, kluczowym z punktu widzenia państwa, którego ustrój oparty jest na demokracji przedstawicielskiej, lecz w procesie tym uczestniczą również sami kandydaci oraz wyborcy. Nie ma zatem podstaw do przypisywania działalności komitetu wyborczego wyborców cechy wykonywania zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1429 ze zm.). W konsekwencji Komitet nie mieści się w kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Nie istnieją przepisy nakładające na komitet wyborczy tego rodzaju obowiązki, podlegające kognicji sądu administracyjnego. Konkluzja, iż Komitet nie ma zdolności sądowej implikuje odrzucenie skargi, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.