I SA/Kr 1535/21

WyrokWSA w Krakowie2022-01-18

Skład orzekający: Urszula Zięba, Piotr Głowacki, Inga Gołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON dotyczących przeważającej działalności gospodarczej, bez zbadania faktycznie prowadzonej działalności i osiągniętych przychodów w okresie porównawczym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy błędnie zinterpretował przepisy rozporządzenia dotyczące zwolnienia z opłacania składek, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON dotyczącym przeważającej działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności i osiągnięte przychody, a wpis w rejestrze ma charakter deklaratoryjny i może być kwestionowany dowodami. Organ powinien zbadać sprawę w sposób kompleksowy, uwzględniając inne dowody, a nie tylko formalne dane ewidencyjne.
Stan faktyczny
Skarżący K. D. wnioskował o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od stycznia do kwietnia 2021 r., powołując się na przepisy Tarczy Antykryzysowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił zwolnienia, uznając, że skarżący nie spełnił warunku dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej na dzień 31 marca 2021 r., opierając się na danych z rejestru CEiDG. Skarżący zarzucił organowi błąd w interpretacji przepisów oraz wprowadzenie w błąd przez pracowników ZUS co do możliwości korekty wniosku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 31 maja 2021 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od stycznia 2021 r. do kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 31 maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. decyzją z dnia 5 sierpnia 2021 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm. dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1, § 10 ust.2 oraz § 10 ust.2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 713), utrzymał w mocy decyzję z 31 maja 2021 sygnatura [...] odmawiającą skarżącemu - K. D. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od stycznia 2021 r. do kwietnia 2021 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID 19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2, § 10 ust. 2 i § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B,56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C,82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D,90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B,93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia: 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021r., 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. i 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Zgodnie z § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z § 11 pkt 3 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za luty 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z § 11 pkt 4 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ wskazał, ze dnia 4 maja 2021 r. wniósł skarżący o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres styczeń - kwiecień 2021 r. Decyzją z 31 maja 2021 sygnatura [...] ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres styczeń - kwiecień 2021 r. Decyzja została doręczona 31 maja 2021r. Dnia 10 czerwca 2021 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za miesiące styczeń - kwiecień 2021r. Pismem z 15 lipca 2021 r. znak sprawy: [...] organ poinformował skarżącego o przysługującym prawie do wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie. Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 16 lipca 2021 r. Z tego prawa skarżący nie skorzystał. Po ponownej weryfikacji złożonych dokumentów organ ustalił, iż zgodnie z danymi w rejestrze CEiDG, zgłosił skarżący prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kodu PKD 49.31.Z a następnie od 1 lutego 2021 r. zmienił rodzaj działalności przeważającej na kod 49.39.Z. We wniosku z 4 maja 2021 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za miesiące styczeń - kwiecień 2021 r., wykazał skarżący spadek przychodów za marzec 2021 r. w stosunku do marca 2020 r. Warunkiem niezbędnym do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest wykazanie spadku przychodów z tej samej działalności tj. 49.39.Z. W przypadku tej działalności warunek nie został spełniony, gdyż kod PKD 49.39.Z nie występował ani w kodach przeważających ani uzupełniających. Dodatkowo zostało skierowane zapytanie do GUS w którym organ otrzymał potwierdzenie, iż na dzień 31 marca 2020 r. podany PKD nie występował ani w kodach przeważających ani uzupełniających. W związku z powyższymi ustaleniami organ podtrzymał decyzję odmowną do wniosku [...] z 4 maja 2021 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący K. D. zaskarżonej decyzji zarzucił zaniechanie oraz wydanie decyzji niezgodnej z ustawą. Skarżący zarzucił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w żaden sposób nie podjął się próby rozwiązania jego sytuacji mimo próśb telefonicznych oraz pisma, wydał kolejną odmowną decyzję nie zważając o co skarżący prosił nawet nie ustosunkowując się w żaden sposób jakie informacje były zawarte w jego piśmie i o co wnosił. Skarżący podkreślił, że nie powinienem robić żadnej korekty, ponieważ został rażąco wprowadzony w błąd przez ZUS. Według uzyskanych przez niego informacji należało spełnić postawione kryteria Tarczy 9.0 pod względem posiadania na dzień 31.03.2021 odpowiedniego kodu PKD oraz odnotowania spadku przychodu i takie warunki spełnił, mimo wszystko otrzymał negatywną decyzję powołano się, że we wniosku powołał się na spadek przychodów w roku 2021 w stosunku do roku 2020 w miesiącach na które się powołał nie posiadał wymaganego kodu PKD jako przeważająca działalność, stąd Zakład Ubezpieczeń wydał odmowną decyzję. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od stycznia 2021 r. do kwietnia 2021 r. w całości. Skarżący podkreślił, że skontaktował się telefonicznie z pracownikiem ZUS w celu wyjaśnienia sytuacji i otrzymania informacji, ponieważ chciał poprawić wniosek i "wskazać poprawny miesiąc" który spełnia kryteria postawione w tarczy 9.0. Otrzymał informację, że musi zrobić korektę wniosku i wpisać poprawne miesiące. Po rozmowie z pracownikiem ZUS w K. załogował się do PUEZUS, odszukał swój wniosek by zrobić do niego korektę niestety nie było takiej możliwości ponownie skontaktował się z pracownikiem ZUS w K. by poinformować co zatem mam zrobić, ponieważ nie możliwości zrobienia na wniosku korekty. Pracownik ZUS poinformował, że w takim razie musi złożyć ponownie wniosek to był 1 czerwca 2021. Skarżący załogował się do PUEZUS utworzył nowy wniosek [...], natomiast na liście rozwijanej w formularzu nie mógł wybrać miesiąca, za który miałbym być zwolniony z opłacania składki, ponieważ tego miesiąca na rozwijanej liście już nie było do wyboru. Przy składaniu pierwszego wniosku 4 maja 2021 miesiące na które chciał się powołać były na rozwijanej liście. Skarżący ponownie skontaktował się z pracownikiem ZUS by poinformować, że nie ma takiej możliwości, o której go poinformowano. Skarżący zaznaczył, że na stronie ZUS była informacja, że wnioski do tarczy 9.0 mogą być składane do 30 czerwca, dlatego nie rozumie, dlaczego nie miał takiej możliwości. Pracownik ZUS, z którym się kontaktował również nie wiedział z jakiej przyczyny nie ma takiej możliwości. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, wobec podtrzymania przez skarżącego dotychczasowej argumentacji i zarzutów, przedstawionych również w skardze, podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie przywołać należy przepis art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.", lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych granicach oraz w świetle powołanych w niej – jako podstawa prawna – przepisów, Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2, § 10 ust. 2 i § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. 2021 poz. 713), płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B,56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C,82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D,90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B,93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia: 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021r., 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. i 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Zgodnie z § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z § 11 pkt 3 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za luty 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z § 11 pkt 4 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż został wprowadzony w błąd przez pracowników ZUS obsługujących jego wniosek gdyż Rozporządzenie nie zawiera w istocie warunku by płatnik w wybranym miesiącu porównawczym w rejestrze REGON także miał ujawniony w/w kod PKD i aby uzyskany w tym miesiącu przychód --był przychodem z działalności objętej wskazywanym kodem PKD. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że co do miesięcy porównawczych mowa wyłącznie o przychodzie, nie zaś o przychodzie z wyliczonych kodów PKD. Wobec braku takich zapisów, stanowisko organu II Instancji pozostaje chybione, a skarżącemu z powyższej przyczyny nie można bezkrytycznie i bez przeprowadzenia żadnego postępowania w tym zakresie odmówić prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek zarówno za miesiące do stycznia do kwietnia 2021 roku. Co istotne stanowisko skarżącego koreluje z najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych. W ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 maja 2021r. sygn. akt I SA/Rz 308/21 ( który dotyczył treści § 10 Rozporządzenia sprzed nowelizacji) należy odpowiednio wskazać, iż warunek prowadzenia określonego rodzaju działalności dotyczy rodzaju działalności faktycznie prowadzonej w realiach niniejszej sprawy w dniu 31 marca 2021r. oraz przychodu, jaki z tej działalności został osiągnięty przez płatnika w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o zwolnienie lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Powołane przepisy nie wymagają natomiast, jak błędnie przyjął Zakład, aby płatnik prowadził taki rodzaj działalności, jak w dniu 31 marca 2020 r., także w okresie porównawczym, czyli w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020r. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał jednym w wymienionych miesięcy, aby możliwe było ustalenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek COVID-19, w tym - jak wynika z art. 31zy ust. 1 uCOVID-19 - na skutek ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikających z stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii oraz konsekwencji COVID-19 w obszarach życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób nimi dotkniętych. Rodzaj działalności prowadzonej w okresie porównawczym nie ma zatem znaczenia dla przyznania zwolnienia. Istotny jest tylko fakt prowadzenia (jakiejkolwiek) działalności oraz to, jaki płatnik osiągnął w tym okresie porównawczym przychód. Aby skorzystać ze zwolnienia musiał natomiast prowadzić określony w rozporządzeniach rodzaj działalności w dniu 31 marca 2020 r. i być zarejestrowanym jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r. Analogicznie w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, iż ZUS oparł swoje rozstrzygnięcie na dodatkowym warunku, który z przepisów nie wynika i tylko w oparciu o niespełnienie wykreowanego bez podstawy prawnej w przepisie prawa warunku, negatywnie rozpoznał wniosek skarżącego. Sąd oczywiście nie przesadza pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia tym niemniej kwestie decydujące o rozpoznaniu sprawy powinny zostać wyjaśnione, omówione a sposób rozstrzygnięcia prawnie uzasadniony. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że ustalenia faktyczne jakich dokonał Zakład, wynikały z przyjęcia wadliwych założeń w odniesieniu do prawidłowego rozumienia i definiowania pojęcia przeważającej działalności nie do okoliczności faktycznie istniejących ale wyłącznie do zapisów w stosownych rejestrach. Postępowanie wyjaśniające ograniczono wyłącznie do wyników analizy treści wpisów w rejestrze REGON. Takie zawężenie było nieuprawnione. W tym zakresie istotne jest wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie § 10 ust. 1 i ust. 2a Rozporządzenia . Jak trafnie w analogicznym stanie faktycznym sprawy zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 28 czerwca 2021r. sygn. akt I SA/Kr 539/21 w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 z późn. zm., dalej: rozporządzenie PKD) wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443, ze zm., dalej: u.o.s.p.) została unormowana klasyfikacja PKD. W załączniku PKD Zasady Budowy Klasyfikacji w pkt 7 wyjaśniono, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z art. 42 ust. 3 pkt 4 u.s.o.p. wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. Choć w powyższej ustawie brak definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" to w art. 46 zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. W myśl § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 z późn. zm., dalej: rozporządzenie o metodologii) wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Stosownie do treści § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia o metodologii rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. Wobec powyżej cytowanych przepisów pojęcie "przeważającej działalności" należy odczytywać w znaczeniu wynikającym z przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot musi obowiązkowo podać rejestrując firmę. Należy zaznaczyć, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. W skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1.0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r. wchodzi ustawa COVID-19 łącznie z ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2020 r. poz. 569). Tarcza Antykryzysowa ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić obywateli i polskie państwo przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. W ocenie wiec orzekającego w niniejszej sprawie Sądu właściwe zdefiniowanie pojęcia przeważającej działalności i dokonanie prawidłowej wykładni § 10 ust. 1 i ust. 2a Rozporządzenia ma doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą. Zatem chodzi o to, żeby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD. Organ ewidencyjny, ani później podatkowy, z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności podatnik zamierza faktycznie podjąć. Jak słusznie zauważył WSA w Krakowie w przywołanym powyżej wyroku takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., VI SA/Wa 2215/05, LEX nr 257125; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1010/13, LEX nr 1572566). W wyroku z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową. Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest zdaniem Sądu istotne na gruncie właściwego odczytania § 10 ust. 1 i ust. 2a Rozporządzenia. Tym samym Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według podanego PKD – tj. wpis do rejestru REGON (czy CEIDG) nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Jak to już wcześniej zostało wspomniane, wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej jest reakcją na skutki epidemii COVID-19 i jest ukierunkowane na realne wsparcie dla podmiotów, które poniosły realne straty na skutek obostrzeń związanych z pandemią. Zastosowany przez organ, jako jedyny sposób spełnienia wymogu do otrzymania ulgi - wpis we właściwym rejestrze nie znajduje uzasadnienia ani jako uproszczenie procedur, ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do skorzystania z ulgi podmiotów nieuprawnionych. Wpis w rejestrze REGON (czy CEIDG) nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o ulgę na pewno spełnia wymóg ustawowy, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu i przesądzało o prawidłowości postępowania organu. Istnieje również inna możliwość wykazania spełnienia wymaganego warunku. Nadto, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie, jak oświadczenie we wniosku. Sąd w ślad za cytowanym wyrokiem zauważa również, że wpisy w tych rejestrach, jako jedyny sposób weryfikacji spełnienia kryterium przyznania ulgi, nie wypełniają również swojej funkcji jako "uproszczenie" procedur. Uproszczenie procedur ma bowiem ułatwić skorzystanie ze wsparcia, do czego jednak ww. sposób weryfikacji, w sprawie nie prowadzi. Wpis w odpowiedniej rubryce rejestru jako jedyny warunek spełnienia wymogu przyznania wsparcia, de facto powoduje wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej warunek do przyznania ulgi spełniają (prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym). Rozporządzenie PKD mówi, że aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. W świetle powyższego Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz §10 ust. 2a pkt 1 Rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 (§10 rozporządzenia), jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. W ślad za wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 28 czerwca 2021r. sygn. akt I SA/Kr 539/21 przypomnieć nadto, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 §1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 7 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Sąd zaznacza, że nie można przy wykładni odnośnych przepisów tracić z pola widzenia także tego, że większość ograniczeń i zakazów prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzonych w związku z epidemią COVID-19 kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758), albo § 10 zastępującego je rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 2091). Dlatego też w ocenie Sądu rozwiązania prawnego określonego w §10 Rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, tym bardziej, że musiałoby ono modyfikować postępowanie dowodowe określone w akcie prawnym rangi ustawy, jakim jest Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd stwierdza w związku z tym, że wnioskujący o ulgę podmiot gospodarczy może zatem okoliczności dotyczące prowadzonej działalności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisów w rejestrze podmiotów REGON. Powołane przepisy rozporządzeń mają na celu usprawnienie procesu przyznawania przez Zakład wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowią one modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący w danym okresie rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w powołanych rozporządzeniach, jako przeważającą, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w przepisach rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest/był inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez ZUS z rejestru REGON. Mając na uwadze ww. okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie ZUS ocenić należało jako wadliwe albowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia § 10 ust. 1 pkt 2 oraz §10 ust. 2a pkt 1 Rozporządzenia, w szczególności w zakresie sposobu ustalania przychodu z działalności prowadzonej w okresie porównawczym) oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (ustaleń faktycznych w kontekście prowadzonego w określonych okresach rodzaju przeważającej działalności z ograniczeniem się do danych z rejestru). Rozpatrując ponownie sprawę ZUS zobligowany zatem będzie rozpoznać wniosek skarżącego przy uwzględnieniu stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności w zakresie sposobu ustalania przychodu z działalności prowadzonej w okresie porównawczym. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący nie wykazał poniesienia takich kosztów a od obowiązku uiszczenia wpisu, był ustawowo zwolniony.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło