I GSK 1117/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-19
Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Piotr Pietrasz, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć należność z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu, gdy zobowiązany znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jednocześnie nie wykazuje inicjatywy w celu spłaty zadłużenia lub podjęcia pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu. Sąd podkreślił, że choć trudna sytuacja materialna i zdrowotna zobowiązanego może przemawiać za udzieleniem ulgi, to jednak bierna postawa zobowiązanego, brak inicjatywy w spłacie zadłużenia i podjęciu pracy zarobkowej, a także powstanie zobowiązania w znacznej wysokości w następstwie jego zaniechań, uzasadniają odmowę umorzenia ze względu na sprzeczność z interesem publicznym. Organ administracji ma prawo odmówić umorzenia, gdy nie ma pewności, że nie stoi to w sprzeczności z interesem publicznym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. P. o umorzenie należności z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu. Organ I instancji odmówił udzielenia ulgi, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia w całości, uchylając ją w pozostałej części i umarzając postępowanie w zakresie ulg nieobjętych wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. P. na decyzję SKO. K. P. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 293/20 w sprawie ze skargi K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie należności z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 2 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 293/20 oddalił skargę K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm., dalej: u.f.p.), po rozpoznaniu odwołania K. P. od decyzji Prezydenta Miasta C. z [...] grudnia 2019 r., nr [...] w sprawie odmowy udzielenia ulgi w spłacie należności z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki Nissan model NX100 o nr rej. [...]:
1. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia w całości w spłacie należności z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki Nissan model NX100 o nr rej. [...];
2. uchyliło zaskarżoną decyzję w pozostałej części, tj. w zakresie zastosowania ulgi w spłacie należności nie wskazanych we wniosku skarżącego i w tym zakresie umorzyło postępowanie w sprawie.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy SKO wskazało, że organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2019 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia ulgi w spłacie należności w kwocie 23.677 zł z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki Nissan model NX100 o nr rej. [...].
Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 107 § 1 pkt 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony, brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, wydanie decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.
Organ odwoławczy wskazał, że własną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. ustalił wnioskodawcy wysokość kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki Nissan model NX100 o nr rej. [...] na kwotę 23.677 zł. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna wobec oddalenia skargi wniesionej przez zobowiązanego, co nastąpiło wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 521/17.
Wnioskodawca w dniu [...] marca 2018 r. złożył do protokołu interwencji ustnej przyjmowanej przez Zastępcę Prezydenta Miasta wniosek o "anulowanie/umorzenie" przez organ I instancji opłat związanych z usunięciem i przechowaniem pojazdu. Wcześniej, tj. jeszcze przed ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie wymiaru opłaty, zobowiązany wnosił o "anulowanie opłat". Wniosek taki został zawarty w piśmie stanowiącym "Protokół z przyjęcia Mieszkańca Miasta w Urzędzie Miasta C. - na dyżurze radnego" sporządzony [...] września 2016 r. Wówczas to wnioskodawca powołał się na swoją trudną sytuację rodzinną i majątkową.
W toku postępowania organ I instancji ustalił, że wnioskodawca w okresie półrocza poprzedzającego listopad 2019 r. otrzymywał świadczenia z Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w postaci: zasiłku okresowego w kwocie 254,54 zł miesięcznie (III-V), zasiłku stałego w kwocie 254,54 zł (I-V), posiłków w barze (VI-X), dofinansowania do opłat za gaz w kwocie 600 zł, dodatku mieszkaniowego w wysokości 191,16 zł (VII-).
Następnie organ odwoławczy omówił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, a w szczególności art. 64 u.f.p. i wskazał, że w zaskarżonej decyzji wskazano, że zobowiązany posiadając zdolności zarobkowe nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania spoczywających na nim zobowiązań (nie podjął pracy, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny albo osoba poszukująca pracy). Organ wziął pod uwagę, że zobowiązany w trakcie 5 lat licząc od momentu usunięcia pojazdu nie podjął rzeczywistych działań dla zmniejszenia zobowiązania (nie odpowiedział na wezwania o odbiór pojazdu z parkingu), a po ustaleniu wysokości zobowiązania nie dążył do spłaty powstałej należności.
Organ odwoławczy w pełni podzielił ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ I instancji. Organ I instancji zebrał niezbędny materiał dowody, dokonał jego wyczerpującej analizy, a podjęta decyzja jest logicznym następstwem poczynionych ustaleń i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące. Organ I instancji przedstawił poczynione ustalenia faktyczne oraz przedstawił nawiązujące do nich wyjaśnienia prawne. Motywy orzeczenia zawierają zindywidualizowaną argumentację, która nawiązuje do konkretnych okoliczności sprawy. Postawa jaką w sprawie zajął wnioskodawca nie zasługuje na akceptację. Słusznie, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji dostrzegł, że będące przedmiotem decyzji zobowiązanie powstało w następstwie zachowania wnioskodawcy, który poprzez swoje zaniechanie doprowadził do powstania zobowiązania w znacznej wysokości. Sama trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego - wskazująca na występowanie ważnego interesu zobowiązanego - nie stanowi jednakże okoliczności która automatycznie przemawiałaby za zastosowaniem wobec niego najdalej idącej formy ulgi. Zobowiązany trwałe ma problemy finansowe co nie oznacza, że organ administracji publicznej jest zobowiązany umorzyć mu wszelkie należności. Korzystanie przez stronę ze świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej nie przesądza, o tym że powinien on również skorzystać z pomocy w postaci umorzenia należności wobec budżetu miasta. Organ administracji działając w ramach uznania może, ale nie musi zastosować wspomnianej ulgi.
Niemniej organ odwoławczy dostrzegł, że organ I instancji nie ustrzegł się naruszenia przepisów postępowania. Otóż złożone do protokołu podanie wnioskodawcy zawierało żądanie umorzenia ("anulowania") zobowiązania z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki Nissan model NX100 o nr rej. [...]. Tymczasem w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organ I instancji orzekł o "odmowie udzielenia ulgi" nie wskazując jednoznacznie, że chodzi o "odmowę umorzenia zobowiązania" względnie "o odmowę udzielenia ulgi w postaci umorzenia" bądź "odmowę udzielenia wnioskowanej ulgi".
Organ odwoławczy zaznaczył, że zwrot "ulga w spłacie należności" stosowany w kontekście należności o charakterze publicznoprawnym odnosi się do wszystkich form pomocy wymienionych w art. 64 u.f.p. Zatem obejmuje ono swoim znaczeniem zarówno umorzenie zobowiązania, ale również jego rozłożenie na raty oraz odroczenie terminu płatności.
Zdaniem organu odwoławczego redakcja sentencji zaskarżonej decyzji organu I instancji może zatem prowadzić do przekonania, że odmówiono wnioskodawcy udzielenia wszelkich form ulgi w spłacie należności. Innymi słowy, że odmówiono nie tylko umorzenia w całości zobowiązania - o co wnioskodawca wnosił w podaniu - ale również rozłożenia spłaty na raty, odroczenia terminu płatności. Jednocześnie organ odwoławczy stanowczo podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i materiału sprawy (np. protokół Komisji Umorzeń przy Prezydencie Miasta C.) wynika jasno, iż zamiarem organu I instancji było rozstrzygnięcie sprawy umorzenia należności w całości, a nie zastosowanie innych form ulgi w spłacie należności. W tym zakresie orzeczenie organu I instancji pokrywa się z granicami sprawy wytyczonymi we wniosku strony.
Organ odwoławczy wskazał, że dlatego też utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim organ I instancji odmówił umorzenia w całości zobowiązania z tytułu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu marki Nissan model NX100 o nr rej. [...]. Natomiast w pozostałym zakresie orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania dotyczącego udzielenia ulgi w spłacie należności nie wymienionych we wniosku. Organ I instancji w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji orzekł bowiem ponad granice wyznaczone w żądaniu strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę wskazał, że przywołany już wcześniej art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. przewiduje dwie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen.
O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej dłużnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Interes zobowiązanego musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki.
Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp.
Przesłankami do uwzględnienia wniosku strony o umorzenie niepodatkowych należności budżetowych jest jak wskazano w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Organ stosując przepisy k.p.a. ma zatem obowiązek wszechstronnie prowadzić postępowanie i w sposób wyczerpujący ustalić okoliczności faktyczne sprawy, a następnie uzasadnić, czy dać prymat indywidualnemu interesowi strony, czy może uwzględniać interes publiczny, o ile zachodzą powyższe przesłanki. Innymi słowy organ powinien dokonać wyważenia tych interesów i zdecydować czy któryś z nich zasługuje na ochronę skutkującą umorzeniem nałożonego zobowiązania. Przy ustalaniu przesłanki słusznego interesu strony konieczne będzie ustalenie sytuacji materialnej strony, w tym ewentualnie szczególnych okoliczności wpływających na tę sytuację. Zarazem jednak interes ten musi być na tyle istotny, że jego pominięcie skutkowałoby wyraźne dostrzegalnymi, negatywnymi konsekwencjami dla strony. Z kolei, jak wskazywane jest to w doktrynie odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania, gdyż wyjaśnił okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia. Organ ten wezwał skarżącego do przedłożenia wszelkich aktualnych dokumentów mogących mieć wpływ na prawidłową ocenę jego sytuacji życiowej i materialnej. Skarżący na wezwanie dostarczył jedynie zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w C., wykazujące uzyskiwaną przez niego pomoc finansową. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący od ponad 5 lat pozostaje bez stałej pracy. Równocześnie skarżący nie wykazał, aby był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, ani jako osoba poszukująca pracy. W aktach sprawy znajduje się protokół o stanie majątkowym skarżącego, ale z [...] kwietnia 2018 r. W protokole tym zawarto informacje, że skarżący ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i jest zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. Niemniej skarżący nie przedstawił żadnego aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności.
W świetle tych ustaleń należy zgodzić się z organami, że skarżący nie wskazał na istnienie żadnej okoliczności nadzwyczajnej, która doprowadziła go do obecnego stanu. Skarżący nie wykazał także woli spłaty zadłużenia, licząc że jego sytuacja materialna skłoni organ do zastosowania ulgi. Co istotne, na co zwrócił uwagę organ I instancji skarżący od ponad 5 lat, czyli od wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu, był informowany o obowiązku ponoszenia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu.
Organ I instancji dokonał więc prawidłowej ceny zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Pomimo jednak stwierdzenia przesłanek do umorzenia należności w ramach uznania administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania takiej ulgi. Nie przekroczył w tym zakresie swobodnej oceny dowodów. Co istotne skarżący nie wykazał się żadną inicjatywą dowodową, poprzestając na wnioskach o umorzenie ("anulowanie") należności złożonych do protokołu. Organ I instancji logicznie i przekonywująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności. Taką ocenę podzielił także organ odwoławczy.
Również decyzja organu odwoławczego jest prawidłowa. Organ odwoławczy w sposób prawidłowy skorygował proceduralny błąd organu I instancji i uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałej części tj. w zakresie zastosowania ulgi w spłacie należności nie wskazanych we wniosku skarżącego i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie.
W ocenie Sądu organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
K. P. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. i art. 7, art. 7b, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zbadał czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie zaistnienia przesłanek /1/ "ważnego interesu zobowiązanego lub interesem publicznym" i /2/ "względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego" - określających warunki brzegowe uznania administracyjnego;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. i art. 7, art. 7b, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zbadał, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. – przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie odpowiadają w pełni ustawowym wymogom określonym w art. 174 pkt 2 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną powołał wprawdzie przepisy p.p.s.a. (art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) wraz z przepisami k.p.a. ((regulującymi: przywrócenie terminu (art. 58), zasadę prawdy obiektywnej, zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7), zasadę współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b) oraz postępowanie dowodowe (art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80)), lecz nie wyjaśnił, na czym konkretnie polega ich naruszenie. Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się treścią uchwały NSA z 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09; ONSAiWSA 2010/1/1) oraz treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznał sprawę w ograniczonym zakresie, wyznaczonym przez autora skargi kasacyjnej.
Przedmiotem rozpoznania przez organ był wniosek o umorzenie należności powstałej z tytułu usunięcia i przechowywania pojazdu w związku z pozostawieniem tego pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.
Stosownie do przepisów u.f.p. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (w tym ustawy Prawo o ruchu drogowym) są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 7 u.f.p.). Do spraw dotyczących tych należności, nieuregulowanych w u.f.p. stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III o.p. (art. 67 ust. 1 u.f.p.).
Postępowanie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności (takich jak z tytułu usunięcia i przechowywania pojazdu) reguluje art. 64 ust. 1 u.f.p. Postępowanie to jest oparte na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje wprowadzony do treści tego przepisu zwrot "organ może". Przepis ten w pkt 1 i 2 stanowi, że właściwy organ może z urzędu umarzać w całości należność - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4 lub też na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W praktyce oznacza to, że organ ma obowiązek zbadania i oceny istnienia przesłanek warunkujących umorzenie wnioskowanych należności oraz istniejących między nimi wzajemnych relacji. W orzecznictwie wskazuje się, że obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes publiczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ rozpoznając wniosek nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umorzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowanie w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części.
W okolicznościach sprawy organ prawidłowo zrealizował ciążący na nim obowiązek, z zachowaniem reguł obowiązujących w tym postępowaniu. Z tego względu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji przeprowadził postępowanie sądowoadministracyjne z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd ten zbadał prawidłowość dokonanej przez organ oceny istnienia przesłanek warunkujących umorzenie należności, tj. przesłanki ważnego interesu zobowiązanego i przesłanki interesu publicznego, a także – czy zaskarżona decyzja została wydana w granic uznania administracyjnego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona znajduje się w sytuacji materialnej, która pozwala na korzystanie z różnorodnej pomocy społecznej. Również stan zdrowia strony (umiarkowany stopień niepełnosprawności) pozwala jedynie na podjęcie pracy w warunkach pracy chronionej. Okoliczności te niewątpliwie mogą wskazywać na wystąpienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, co ewentualnie przemawiałoby za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia wnioskowanej należności. Organ uznał jednak, że wystąpienie tych okoliczności nie jest wystarczające do udzielenia wnioskowanej ulgi, ponieważ naruszałoby to interes publiczny, z czym należy się zgodzić. Z pozostałych ustaleń dokonanych w sprawie wynika bowiem, że wnoszący skargę kasacyjną nie wykonuje (od czasu powstania zobowiązania, tj. od około 5 lat) żadnej stałej pracy zarobkowej i nie jest też zarejestrowany jako bezrobotny. Wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał także, aby istniały przeszkody w podjęciu takiej pracy. Bierna postawa zobowiązanego nie tyko doprowadziła do sytuacji, w której zobowiązanie nie jest spłacane, ale również przyczyniła się do powstania tego zobowiązania w tak znacznej wysokości. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku strony i umorzenie przedmiotowej należności, jak słusznie zauważył organ, nie leży w interesie publicznym. Należy bowiem założyć, że uzyskanie zatrudnienia pozwoliłoby na polepszenie sytuacji materialnej zobowiązanego oraz zmniejszenie istniejących obciążeń finansowych ze środków publicznych oraz spłatę chociażby w części przedmiotowego zobowiązania. Organ miał więc prawo odmówić udzielenia wnioskowanej ulgi. Definitywne zrezygnowanie przez organ z należności musi opierać się na wyjątkowych okolicznościach (niezależnych od zobowiązanego), które nie zostały w sprawie przedstawione. Wielkość zobowiązania, sytuacja materialna, a nawet zdrowotna zobowiązanego nie może stanowić bezwzględnej podstawy do zastosowania ulgi o najdalej idących skutkach prawnych. Jak zostało wcześniej wskazane, w każdym przypadku ważnemu interesowi zobowiązanego jest przeciwstawiany interes publiczny. Stąd tak istotne jest przekonanie organu, a w razie wniesienia skargi również i Sądu, że umorzenie wnioskowanej należności z uwagi na ważny interes zobowiązanego nie stoi w sprzeczności z interesem publicznym, czego w stanie sprawy zabrakło.
Podsumowując, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał, aby doszło do naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania.
Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło