VIII SA/Wa 931/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-20
Skład orzekający: Renata Nawrot, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz- Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej może zostać wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (sprawa już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną), jeśli obie decyzje dotyczą tego samego beneficjenta i tego samego wniosku o przyznanie płatności, ale druga decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania w celu weryfikacji nowych okoliczności faktycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nie zachodzi tożsamość przedmiotowa sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji, gdy druga decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania w celu weryfikacji nowych okoliczności faktycznych, nawet jeśli dotyczy tego samego wniosku o przyznanie płatności. Tryb wznowienia postępowania nie narusza powagi rzeczy osądzonej, a analiza uzasadnienia decyzji z 2016 r. wskazuje na ocenę nowych dowodów, a nie ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto, organ odwoławczy nie zbadał innych przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący Z. Ł. kwestionował decyzję Prezesa ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora ARiMR stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika ARiMR z 2016 r. w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013. Organ I instancji stwierdził nieważność decyzji z 2016 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., uznając, że sprawa rozstrzygnięta tą decyzją jest tożsama z decyzją ostateczną z 2014 r. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak tożsamości przedmiotowej decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Z. Ł. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2021 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Z. Ł. (dalej: skarżący, strona, beneficjent) od decyzji Nr [...]z [...] czerwca 2021 r., wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ I instancji, Dyrektor ARiMR) o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Kierownik ARiMR w R.) nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatność ONW) na rok 2013, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności ONW na rok 2013, w której zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.
W wyniku przeprowadzonego ponownego postępowania administracyjnego Kierownik ARiMR w B., działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy
z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U.
z 2013 r. poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich)
w związku z § 3 ust. 1, 2, 3, § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie ONW (Dz.U. z 2014 r. poz. 323, dalej: rozporządzenie zmieniające) oraz art. 16 ust. 3 i art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE.L.25 z 28.01.2011, str. 8, dalej: rozporządzenie Nr 65/2011), w dniu
[...] lipca 2014 r. wydał decyzję nr [...]o przyznaniu beneficjentowi płatności ONW na rok 2013 w kwocie [...] zł za powierzchnię stwierdzoną [...]ha (dalej również: decyzja ostateczna ONW z 2014 r.). Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania.
Następnie postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. nr [...]Kierownik ARiMR w B., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną ONW z 2014 r., uznając, że ujawniono nowe okoliczności faktyczne, które istniały
w dacie wydawania ww. decyzji ostatecznej, a były nieznane organowi, który wydał decyzję. Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu o przyznanie płatności ONW na 2013 rok wskazuje, że mogły zostać stworzone z udziałem beneficjenta sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności.
Z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania strony [...] listopada 2015 r. przedmiotowa sprawa została przekazana do rozpoznania zgodnie z właściwością Kierownikowi ARiMR w R..
Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Nr [...] Kierownik ARiMR
w R., działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia ONW oraz art. 16 ust. 3 i art. 22 rozporządzenia Nr 65/2011, przyznał stronie płatność ONW na rok 2014 w łącznej wysokości [...] zł (dalej również jako: decyzja ostateczna
z 2016 r.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że przyznana płatność została stronie przekazana [...] sierpnia 2014 r. na wskazany przez niego rachunek. Ponadto organ wskazał, że w toku postępowania wznowieniowego zebrał materiał dowodowy w postaci zeznań świadków i stron oraz dołączył do akt szereg dokumentów złożonych przez beneficjenta. W świetle zebranych dowodów Kierownik ARiMR w R. uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że w rozpatrywanej sprawie nastąpił sztuczny podział gospodarstwa.
Zawiadomieniem z [...] lutego 2021 r. Dyrektor ARiMR poinformował stronę
o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 2016 r. z uwagi na konieczność ustalenia, czy jest ona obarczona wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), czy też została wydana w sprawie poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 156
§ 1 pkt 3 k.p.a.).
Decyzją z [...] czerwca 2021 r. Nr [...]Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Kierownika ARiMR w R. z [...] czerwca 2016 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że sprawa rozstrzygnięta decyzją ostateczną z 2016 r. wydaną w postępowaniu wznowieniowym jest tożsama
z rozstrzygnięciem decyzji ostatecznej ONW z 2014 r. W sprawie dotyczącej wniosku
o przyznanie płatności ONW na rok 2013 organ I instancji wydał ponownie decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, w momencie gdy w obiegu prawnym funkcjonuje nadal wydana wcześniej decyzja rozstrzygająca sprawę (decyzja ostateczna ONW
z 2014 r.).
Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, który kwestionował ustalenie organu I instancji, że pomiędzy wydanymi decyzjami zachodzi tożsamość przedmiotowa. Zdaniem strony intencją Kierownika ARiMR w R. przy wydawaniu decyzji ostatecznej z 2016 r. była decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ ustalono, że beneficjent nie brał udziału w stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności,
w konsekwencji czego środki finansowe otrzymane w ramach płatności ONW są mu należne.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazał na przepisy regulujące podstawy stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. oraz organy właściwe do rozpoznania sprawy zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. Zauważył, że celem postępowania prowadzonego w trybie nieważnościowym nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja dotknięta jest jedną
z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 -7 k.p.a.
Wyjaśnił, że z wadą opisaną w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy istnieje tożsamość sprawy administracyjnej rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza ma walor ostateczności. Tożsamość sprawy zachodzi w przypadku występowania w niej tych samych podmiotów, tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2197/14).
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zachodzi wyżej opisana sytuacja. Z akt sprawy wynika bowiem, że na skutek rozpoznania wniosku beneficjenta o przyznanie płatności ONW na rok 2013 Kierownik ARiMR
w B. [...] lipca 2014 r. wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie wnioskowaną płatność zgodnie ze stwierdzoną powierzchnią kwalifikowaną do płatności. Decyzja ta stała się ostateczna.
Następnie na skutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została wydana decyzja ostateczna z 2016 r., w której Kierownik ARiMR
w R. przyznał stronie płatność ONW na 2013 rok w takiej samej wysokości. Organ II instancji zauważył, że w sentencji tej decyzji Kierownik ARiMR
w R. nie nawiązał w żaden sposób do decyzji Kierownika ARiMR
w B. z [...] lipca 2014 r., nadal pozostającej w obrocie prawnym
i ostatecznie załatwiającej wniosek beneficjenta z [...] maja 2013 r. o przyznanie płatności ONW na 2013 rok.
Zdaniem organu odwoławczego ostateczna decyzja Kierownika ARiMR
w B. z [...] lipca 2014 r. oraz decyzja Kierownika ARiMR w R.
z [...] czerwca 2016 r. dotyczą tego samego podmiotu – beneficjenta, jako wnioskodawcy o przyznanie płatności ONW na rok 2013 oraz tego samego przedmiotu – wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2013. Tym samym istnieje tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy o przyznanie stronie wnioskowanej płatności, a zatem zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR w R. z [...] czerwca 2016 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że chybiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ organ I instancji wyjaśnił istotne okoliczności faktyczne i prawne sprawy, konieczne do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Prezes ARiMR nie zgodził się również ze skarżącym, że decyzja
z [...] czerwca 2016 r. została wydana w wyniku wznowionego [...] sierpnia 2015 r. postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] lipca 2014 r., a tym samym, że przedmiot postępowania, w którym zapadły ww. decyzje ostateczne nie był tożsamy. W obrocie prawnym pozostają bowiem dwie odrębne decyzje merytoryczne wydane w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013.
Zdaniem organu II instancji bez wpływu na zasadność stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 2016 r. pozostaje brak realizacji płatności przyznanej przywołaną decyzją. Kwestia ta mogłaby być ewentualnie istotna w innym postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie przypisują stronie żadnej winy za wydanie decyzji ostatecznej z 2016 r., dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł skarżący, zarzucając jej naruszenie następujących przepisów postępowania:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów odwołania
i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy
w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom organów, brak jest tożsamości przedmiotowej decyzji niezbędnej do zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego i precyzyjnego wyjaśnienia w uzasadnieniu prawnym decyzji jej podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i arbitralne uznanie, że podstawa ta wystąpiła w odniesieniu do decyzji z [...] czerwca 2016 r., wydanej w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013 przez Kierownika ARiMR w R.;
- art. 16 §1 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez zastosowanie trybu nadzwyczajnego prowadzającego do wzruszenia decyzji z [...] czerwca 2016 r.
z uwagi na stwierdzenie jej nieważności, podczas gdy w sprawie brak jest "tożsamości przedmiotowej", niezbędnej do zastosowania wyżej powołanego przepisu, a z treści decyzji oraz jej uzasadnienia wynika jednoznacznie, że intencją organu było wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.;
- art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie przez organy zasady praworządności, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, dyrektywy ochrony stabilności sytuacji prawnej jednostki oraz zakazu obciążania obywatela skutkami błędów popełnionych przez organ, w sytuacji gdy skarżący swoim zachowaniem
w żaden sposób nie przyczynił się do powstania błędu wyrażającego się wadliwym oznaczeniem decyzji, a organ nie powinien wykorzystywać instytucji stwierdzenia nieważności postępowania do korekcji swoich błędów.
W konsekwencji podniesienia powyższych zarzutów strona wniosła
o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że tożsamość przedmiotowa zachodzi wówczas, gdy tożsama jest podstawa prawna, podstawa faktyczna oraz treść żądania strony. Do stwierdzenia tożsamości przedmiotowej konieczne jest stwierdzenie tożsamości praw i obowiązków, które wynikają dla strony z wydanych decyzji. Skoro skarżącemu płatność została przyznana na mocy decyzji z [...] lipca 2014 r., to późniejsze wydanie decyzji z [...] czerwca 2016 r. nie może być uznane za nabycie tych samych praw, w sytuacji gdy płatność nie została mu ponownie wypłacona. Skarżący podtrzymał argumentację z odwołania, że pomimo błędnego oznaczenia decyzji ostatecznej z 2016 r., tj. jako decyzji przyznającej płatność na rok 2013, to intencją organu było wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto niedopuszczalne jest obarczanie strony działającej w dobrej wierze błędami i uchybieniami organów administracji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2108 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności zauważa, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jego przedmiotem jest ustalenie, czy decyzja nie została wydana z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem prawa, enumeratywnie wyliczonym w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 kpa nie jest ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, lecz przeprowadzeniem weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie: czy decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Z treści tego przepisu wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena głównego zarzutu skargi, czy zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 2016 r. o przyznaniu beneficjentowi płatności ONW na 2013 rok
w związku z tym, że istniała już w obrocie prawnym decyzja ostateczna ONW z 2014 r. Zastosowanie tego przepisu następuje tylko wówczas, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi zaś w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2197/14, publ. CBOSA). Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
Skarżący stawia zarzut, że nie występuje tożsamość przedmiotowa pomiędzy dwoma decyzjami skierowanymi do niego przez organ w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013. W ocenie Sądu zarzut ten jest zasadny.
Należy stwierdzić, że tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej oraz żądania strony (por. wyrok WSA
w Warszawie z 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1278/20, publ. LEX nr 3172918). Rację ma skarżący, że analiza całości decyzji ostatecznej z 2016 r. (treści rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienia) pozwala uznać, iż pomimo błędnej sentencji jest ona decyzją wydaną w ramach prowadzonego postępowania wznowieniowego, które miało zweryfikować, czy w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (sztuczne warunki stworzone przez beneficjenta w 2013 r.).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że podstawa prawna prowadzenia postępowań w obu sprawach była inna: decyzja ostateczna ONW z 2014 r. została wydana w trybie zwykłym zgodnie z żądaniem strony, natomiast decyzja ostateczna
z 2016 r. w trybie postępowania nadzwyczajnego – wznowienia postępowania
z urzędu, w którym przeprowadzono postępowanie dowodowe pod kątem ustalenia nowych okoliczności faktycznych, czy skarżący z innymi osobami nie stworzyli
w 2013 r. sztucznych warunków w celu uzyskania płatności unijnych (por. uzasadnienie decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2016 r. oraz postanowienie dowodowe z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], wydane przez Kierownika ARiMR w B.). Tak więc decyzja ostateczna z 2016 r. została wydana na skutek wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w celu skontrolowania postępowania zakończonego decyzją ostateczną ONW z 2014 r. wydaną w trybie zwykłym. Powagi rzeczy osądzonej nie narusza zastosowanie trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym.
Trafnie skarżący zauważył, że w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2016 r. Kierownik ARiMR w R. wyraźnie odniósł się do decyzji ostatecznej ONW
z 2014 r., kontrolowanej w trybie postępowania wznowieniowego. Nadmienił również, że płatność ONW na 2013 rok została przekazana [...] sierpnia 2014 r., tj. po tym, gdy decyzja ta stała się ostateczna. Przy takich sformułowaniach w uzasadnieniu decyzji nie może być wątpliwości, że w istocie postępowanie zakończone decyzją z [...] czerwca 2016 r. nie było ponownym rozpoznaniem wniosku strony o przyznanie płatności ONW na 2013 rok, a postępowaniem kontrolnym wszczętym z urzędu
w ramach wznowienia, czy nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi wydającemu decyzję ostateczną [...] lipca 2014 r. mogły mieć wpływ na treść decyzji
o przyznaniu tej płatności. Strona w postępowaniu wznowieniowym brała czynny udział, przedstawiała dowody, składała pisma procesowe. Miała świadomość prowadzenia przez organ tego postępowania, którego nie inicjowała, tylko zostało wszczęte ponad rok po otrzymaniu przez beneficjenta płatności ONW na 2013 rok. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej między tymi samymi stronami tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 787/14, publ. LEX nr 2032840).
Faktem jest, że treść rozstrzygnięcia decyzji ostatecznej z 2016 r. w żadnym stopniu nie odnosi się do art. 151 k.p.a., ale treść uzasadnienia oraz przebieg postępowania wznowieniowego nie pozwalają, zdaniem Sądu, uznać, że w obu decyzjach ostatecznych (z 2014 r. i 2016 r.) zaistniała tożsamość przedmiotowa sprawy, skutkująca na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdzeniem nieważności decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2016 r.
Co prawda rozstrzygnięcia nie można wyprowadzać z treści uzasadnienia, ale jego treść w przedmiotowej sprawie wskazuje na ocenę nowych dowodów w ramach postępowania wznowieniowego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 1999 r., sygn. akt
IV SA 1886/96, publ. LEX nr 48694).
Obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie nie tylko czy wystąpiła w sprawie przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, publ. ONSA 1995, z. 1 poz. 32; por. też M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Kraków 2000, s. 930).
W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że organ odwoławczy w swej decyzji wydanej po wszczęciu postępowania nieważnościowego nie dokonał analizy wystąpienia innych przesłanek (poza art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności nie ocenił przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, t.j.). Na koszty postępowania w wysokości [...] zł składają się następujące kwoty: [...] zł wpis sądowy, [...] zł koszty zastępstwa procesowego oraz 2 x [...] zł z tytułu uiszczenia opłaty od pełnomocnictwa
i substytucji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą zobowiązane rozważyć, czy wobec kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji ostatecznej z 2016 r. zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1-2 oraz pkt 4-7 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło