II OSK 821/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-07-25
Skład orzekający: sędzia NSA Małgorzata Miron, sędzia NSA Robert Sawuła (spr.), sędzia del. WSA Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny, rozpoznając skargę na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego, może badać zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w szczególności w kontekście wyroku sądu karnego i opinii biegłego wydanej na potrzeby tego postępowania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji wadliwie wyszedł poza granice sprawy, badając zasadność obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co jest niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 29 § 1 Upea. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania prawomocnej decyzji administracyjnej ani tytułu wykonawczego na etapie postępowania egzekucyjnego.Stan faktyczny
R.S. złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania robót budowlanych, argumentując m.in. sprzeciw konserwatora zabytków i wykonanie prac zgodnych ze sztuką budowlaną. Organ egzekucyjny (PINB) odmówił zawieszenia, powołując się na brak przesłanek z art. 56 § 1 Upea. WWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB. WSA w Poznaniu uchylił postanowienia obu organów, uznając, że organy nie wzięły pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, w tym opinii biegłego z postępowania karnego. WWINB wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 lipca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 1009/21 w sprawie ze skargi R. S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 października 2021 r., WOA.7722.207.2021.MO w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z 20 stycznia 2022 r., IV SA/Po 1009/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Poznaniu w sprawie ze skargi R.S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) z 22 października 2021 r., WOA.7722.207.2021.MO, w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (PINB, organ egzekucyjny) z 7 września 2021 r., PINB 522.1.2019; w pkt 2. zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, R.S. (zobowiązany) wystąpił do PINB z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego argumentując, że nałożono na niego obowiązki, których z przyczyn obiektywnych nie mógł dopełnić; obowiązki polegały na wykonaniu oznaczonych robót budowlanych. Zobowiązany we wniosku eksponował, że obiekt jest zabytkowy, a konserwator zabytków sprzeciwił się miał możliwości przeprowadzenia robót nakazanych przez organ. Po konsultacji z konserwatorem zobowiązany dokonał prac naprawczych zgodnych z prawem i ze sztuką budowlaną, ponadto złożył wniosek o zmianę nakazowej decyzji ostatecznej wraz z alternatywnym wnioskiem o wstrzymanie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Dalej w wyroku IV SA/Po 1009/21 przywołano, że postanowieniem z 7 sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny postanowił odmówić zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie złego stanu technicznego budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. gruntów [...] przy ul. [...] w K., stanowiącego własność R.S. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia PINB podał art. 56 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2019, poz. 1438 ze zm., Upea). Zdaniem organu I instancji Upea nie przewiduje, aby wniosek zobowiązanego stanowił podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Kolejno w wyroku wskazano, że zażalenie na w/w postanowienie PINB złożył zobowiązany, w którym zarzucił pominięcie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niewyjaśnienie dokładnego stanu faktycznego i nie wyważenie słusznego interesu obywateli, w szczególności pominięcie opinii biegłego z zakresu budownictwa M.R., a także wyroku Sądu Rejonowego w K. o sygn. akt [...] wraz z jego uzasadnieniem znajdujących się w aktach sprawy (sąd wojewódzki zauważył, że w aktach administracyjnych organu I instancji brak jest tego wyroku i opinii biegłego powołanego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w K.). Sąd pierwszej instancji wskazał, że powołanym na wstępie postanowieniem WWINB – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 123 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735, K.p.a.) w zw. z art. 18 Upea – uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w części, w jakiej określono podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia i w tym zakresie orzekł: "Na podstawie art. 56 § 3 Upea oraz art. 123 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 Upea", a w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie PINB w mocy.
W wyroku zrekapitulowano motywy postanowienia organu II instancji, który przytoczył dotychczasowy stan postępowań dotyczących obiektu budowlanego będącego własnością żalącego się. I tak, PINB decyzją z 16 listopada 2017 r. nakazał R.S. – właścicielowi budynku w K. przy ul. [...] (działka nr [...]), wykonać w terminie do 30 maja 2018 r. oznaczone prace naprawcze (decyzja nakazowa). WWINB decyzją z 28 sierpnia 2018 r. uchylił powyższą decyzję PINB w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i w tej części wskazał termin do 30 listopada 2018 r., w pozostałym zakresie utrzymał decyzję nakazową w mocy. WSA w Poznaniu wyrokiem z 20 grudnia 2018 r., IV SA/Po 968/18, oddalił skargę na w/w decyzję WWINB, wyrok ten stał się prawomocny. W dniach 26 czerwca 2019 r. i 19 sierpnia 2019 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrole, podczas których ustalono, że nałożone obowiązki nie zostały wykonane, w następstwie PINB wystawił upomnienie wzywające do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nakazowej. Pismem z 7 września 2019 r. zobowiązany poinformował PINB, że złożył w Starostwie Powiatowym w K. projekt budowlany obejmujący przebudowę budynku, który to projekt przewiduje wykonanie nakazanych prac. W dniu 19 września 2019 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy. Następnie organ egzekucyjny wydał 25 września 2019 r. postanowienie, którym nałożył na R.S. grzywnę w celu przymuszenia i wezwał do jej wpłacenia w oznaczonym terminie, oraz wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. WWINB postanowieniem z 14 listopada 2019 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie PINB, zaś skargę zobowiązanego na powyższe postanowienie WWINB oddalił WSA w Poznaniu wyrokiem z 4 czerwca 2020 r., IV SA/Po 19/20, który się uprawomocnił.
W dalszej części aktualnie kontrolowanego wyroku przywołano kolejne wywody organu wojewódzkiego, który wskazał, że działając na wniosek R.S. wszczął postępowanie nadzwyczajne w sprawie zmiany ostatecznej decyzji WWINB z 28 sierpnia 2018 r. Podano dalej, że WWINB decyzją z 18 sierpnia 2021 r., znak WOA.771.26.2021.MO, odmówił zmiany ostatecznej decyzji WWINB z 28 sierpnia 2018 r. Od decyzji odmawiającej zmiany decyzji ostatecznej R.S. wniósł odwołanie. Organ II instancji wyjaśnił w dalszej części uzasadnienia swego postanowienia z 22 października 2021 r., że trafnie wskazał organ egzekucyjny, iż nie wstrzymano wykonania, ani nie odroczono terminu wykonania egzekwowanego obowiązku, nie nastąpiła śmierć zobowiązanego, zobowiązany nie utracił zdolności do czynności prawnych, z żądaniem zawieszenia nie wystąpił wierzyciel obowiązku oraz nie zachodzi przypadek określony w innych ustawach. Zatem, w ocenie organu II instancji organ egzekucyjny rozpatrując wniosek R.S. prawidłowo odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Według WWINB wnioski z opinii biegłego sporządzonej w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w K. ([...]) oraz wykonane już prace naprawcze przy obiekcie nie wypełniają żadnej z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1-5 Upea. WWINB uzasadnił dodatkowo, że konieczność skorygowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji, stanowiła przyczynę zastosowania przezeń art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 Upea. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego winien był być przepis art. 56 § 3 Upea, zamiast art. 56 § 1 tej ustawy, a dodatkowo pominięte zostały przez organ I instancji przepisy proceduralne – K.p.a. – mające odpowiednie zastosowanie z uwagi na brzmienie art. 18 Upea.
W skardze na postanowienie WWINB z 22 października 2021 r. R.S. zarzucił naruszenie art. 56 § 1 pkt 5 Upea, w szczególności poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zachodzą inne przesłanki przewidziane w ustawach do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie "zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji", zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, przeprowadzenie rozprawy także pod nieobecność skarżącego
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Poznaniu orzekając w trybie uproszczonym skargę uwzględnił.
W motywach tego wyroku z dezaprobatą sądu pierwszej instancji spotkała się ta część uzasadnienia postanowienia organu I instancji, w której organ egzekucyjny wskazując na przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji i przywołując stosowny wyrok WSA w Poznaniu, eksponował ich zamknięty i enumeratywny charakter, podkreślając iż zgodnie z art. 56 § 1 pkt 4) Upea postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części na żądanie wierzyciela. Sąd pierwszej instancji wskazuje, że istnieją poważne wątpliwości podniesione zasadnie przez skarżącego, a związane z tym, że w toku postępowania, które toczyło się przed Sądem Rejonowym w K. Wydziale II Karnym pod sygn. akt [...], wszczęte przeciwko skarżącemu o wykroczenie z ustawy Prawo budowlane, przeprowadzono opinię biegłego z dziedziny budownictwa. W sporządzonej opinii biegły sądowy wskazał, że ekspertyza z 2012 r. na którą powoływał się organ budowlany była przestarzała i nie pokrywa się ze stanem technicznym budynku zastanym przez biegłego na oględzinach. Ponadto, biegły sądowy w w/w opinii wskazywał, że z uwagi na nieokreślone przyczyny prowadzące do pęknięć ścian – rozwiązania wskazane w ekspertyzie (także w decyzjach ostatecznych) – nie gwarantują skuteczności naprawy budynku. Skarżący podał, że podjął zgodne z prawem prace naprawcze i wykonane przez niego roboty poprawiły stan techniczny budynku i są zgodne ze sztuką budowlaną, systematycznie poprawiany jest przez skarżącego stan techniczny jego budynku. Sąd pierwszej instancji uwypuklił, że stanowisko to podzielił Sąd Rejonowy w K., który wyrokiem z 31 marca 2021 r. – jak podał skarżący – uniewinnił go od zarzucanego mu czynu. Zdaniem sądu wojewódzkiego, jeżeli jak podaje skarżący, organ nie zaskarżył powyższego wyroku, nie kwestionował także opinii biegłego w przeprowadzonej sprawie, to tym bardziej PINB powinien zastosować się do zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego w administracji i dokonać "pogłębionej refleksji nad tym, czy egzekwowanie obowiązków wyszczególnionych w przestarzałej ekspertyzie jest zgodne z celem, funkcją i zasadami postępowania egzekucyjnego".
Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia zwrócił szczególną uwagę na to, że organ II instancji "kurczowo" trzymając się przepisu art. 56 § 1 pkt 5 Upea, nie dokonał oceny całokształtu sprawy (a także nawet nie weryfikował stanu faktycznego i twierdzeń skarżącego), a jedynie zdawkowo odniósł się w uzasadnieniu postanowienia do kwestii postępowania, które toczyło się przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny w K. Z tego względów sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jego uchylenia, sąd orzekł również o uchyleniu postanowienia organu I instancji, gdyż w jego ocenie jest to niezbędne dla właściwego końcowego załatwienia sprawy.
Sąd wojewódzki uznał, że sytuacja w tej sprawie jest szczególna, zaś z uwagi na procesowe ograniczenia (tu wskazano na art. 29 Upea – uwaga Sądu) nie może w sposób wiążący nakazać organowi podjęcia pewnych czynności, jednakże uznał za zasadne zasygnalizowanie organowi możliwości podjęcia kroków w celu praworządnego i sprawiedliwego załatwienia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zdaniem sądu a quo, należy postulować, szczególnie w sprawie takiej jak ta (i w jej stanie faktycznym), aby organ nie stosował mechanicznie szczegółowych przepisów egzekucyjnych, ale przy ich zastosowaniu uwzględniał zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a także pod rozwagę organu należy poddać możliwość zastosowania art. 56 § 1 pkt 4 Upea. Ponadto, zdaniem sądu pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ nie powinien abstrahować od wyroku Sądu Rejonowego w K. wydanego w sprawie sygn. akt [...] i przeprowadzonej w ramach tego postępowania opinii biegłego z zakresu budownictwa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł WWINB, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzuca się naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, Ppsa) w zw. z art. 29 § 1 Upea poprzez zalecenie organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym,
2. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 56 § 1 pkt 4 Upea poprzez nakazanie przez sąd, aby wierzyciel – PINB – zażądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wojewódzki wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 182 § 2 Ppsa oświadcza, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie WWINB wyrok sądu karnego oraz opinia biegłego powołanego w tym postępowaniu nie mają jakiegokolwiek związku z toczonym postępowaniem egzekucyjnym w stosunku do decyzji PINB z 16 listopada 2017 r. W ocenie WWINB niedopuszczalne jest nakazywanie wierzycielowi (PINB), aby zawiesił postępowanie na zasadzie art. 56 § 1 pkt 4 Upea bez istnienia jakichkolwiek obiektywnych ku temu przyczyn. Za takie – zdaniem organu wojewódzkiego – nie może uchodzić uruchomienie trybu nadzwyczajnego zmierzającego do eliminacji obowiązku objętego tytułem wykonawczym czy opinia biegłego sądowego powołanego w sądzie karnym na potrzeby tamtego postępowania.
Skarżący nie wnosił odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2023, poz. 259 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały, stosownie do art. 182 § 2 Ppsa, przeprowadzenia rozprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na częściowo uzasadnionych podstawach.
A. Usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 29 Upea.
Przedmiotem zaskarżenia podlegało postanowienie WWINB w części reformujące podstawę prawną, w pozostałej części utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Nietrafne – w ocenie Sądu Naczelnego – było zarzucenie organowi II instancji "kurczowe" trzymanie się przepisu art. 56 § 1 pkt 5 Upea, nadto zarzucanie braku dokonania oceny całokształtu sprawy, brak weryfikowania stanu faktycznego i twierdzeń skarżącego (zobowiązanego), zdawkowe odniesienie się do postępowania toczącego się w innej sprawie przed sądem karnym. W motywach zaskarżonego wyroku zarzucono ponadto organowi wojewódzkiemu, iż powinien mieć wiedzę, że "egzekwowanie obowiązków nałożonych na skarżącego na podstawie przestarzałej ekspertyzy (w tym z nałożeniem obowiązków użycia niewłaściwych technik) jest niezgodne z zasadą rządzącą postępowaniem egzekucyjnym stosowania środka egzekucyjnego o najmniejszej uciążliwości".
B. Odkodowanie przyczyn uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji jest nieco utrudnione, albowiem sąd ten – powołując się na dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa – dość ogólnie zarzucił, że "organ I instancji naruszył (co najmniej) przepisy proceduralne postępowania egzekucyjnego w administracji" (s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie wskazując szczegółowo, które konkretnie przepisy miały zostać naruszone, z dalszych zaś wywodów sądu a quo wynikać ma, że uwzględnił on skargę z uwagi na potrzebę wzięcia pod rozwagę zasady stosowania środka egzekucyjnego o najmniejszej uciążliwości. Rzecz jednak w tym, że sąd pierwszej instancji wadliwie nie dostrzegł, że granice sprawy, w której zapadło zaskarżone postanowienie, wyznaczyło żądanie zobowiązanego i odpowiadające mu rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego odmawiające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd administracyjny orzeka wszak w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 Ppsa ab initio – podkr. Sądu). Z tego względu podnoszenie przez sąd pierwszej instancji dość obszernie znaczenia, dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia I instancji wyroku, sądu karnego w sprawie [...], treści sporządzonego na użytek tegoż orzeczenia opinii biegłego sądowego (a przy tym opieranie się w tym względzie na wywodach skarżącego, albowiem dokumentów w aktach brak), nie może odnosić się do przedmiotu skargi. Trafnie WWINB wskazuje na reguły wynikające z art. 29 Upea, z którego m. in. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 Upea). Okoliczności, które sąd pierwszej instancji wyprowadzał z treści zapadłego wyroku sądu karnego przeciwko zobowiązanemu, opierając się w tym względzie wyłącznie na oświadczeniu skarżącego zawartego zażaleniu, w istocie – co słusznie wytyka WWINB w skardze kasacyjnej – zmierza do podważenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym zaś zakresie niesporne jest, że decyzja nakazowa, będąca podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ma charakter prawomocny, podlegała ponadto kontroli sądowoadministracyjnej tegoż WSA w Poznaniu (IV SA/Po 968/18). Nie zmienia tego faktu zapadły w sprawie wyrok sądu karnego, nie mógł wszak zniweczyć podstawy prowadzenia egzekucji nałożonych obowiązków. Niesporne jest również, że zaskarżone postanowienie zapadło w momencie, w którym toczyło się postępowanie administracyjne, w ramach którego zobowiązany wnosił o zmianę decyzji nakazowej, postępowanie to było na etapie postępowania odwoławczego.
C. Sąd pierwszej instancji – w ocenie Sądu Naczelnego – uchylił się w istocie od oceny trafności zasadniczego zarzutu podniesionego w skardze, a to wpływu toczącego się postępowania, którego przedmiotem jest zmiana decyzji nakazowej, na podstawie której prowadzona jest egzekucja. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poczyniono uwagi dotyczące stosowania przepisu art. 56 § 1 pkt 5 Upea oraz możliwości stosowania przepisów K.p.a. w tym kontekście (s. 8-9 uzasadnienia skarżonego wyroku), ale zabrakło jednoznacznego stanowiska sądu w tym aspekcie dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia, co stanowi o wadliwości kontrolowanego wyroku.
D. Ubocznie wypadnie zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku obszernie przywoływano motywy wyroku WSA w Poznaniu z 6 października 2021 r., IV SA/Po 590/21, pomijając zarazem tę okoliczność, że w ich ramach wówczas orzekający sąd wojewódzki wyraźnie i stanowczo podkreślał nieskuteczność polemiki na etapie postępowania egzekucyjnego z merytoryczną zasadnością ostatecznej decyzji administracyjnej, przywołując w tym względzie art. 29 § 1 Upea. W poddanym aktualnie kontroli wyroku, znacząca część argumentacyjna na rzecz przyjęcia ziszczenia się podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa opiera się w istocie na dezawuowaniu podstawy prowadzenia egzekucji. Sąd pierwszej instancji przyjmuje przy tym bezkrytycznie pejoratywne określenie waloru ekspertyzy, na podstawie której wydawano decyzję nakazową w ślad za biegłym sądowym ("przestarzała") sporządzającym opinię na potrzeby procesu karnego, gdy nie mógł weryfikować ani jednej, ani drugiej z nich, a nawet nie zapoznał się treścią tej opinii, której brak w aktach sprawy.
E. Nie jest natomiast skuteczny zarzut naruszenia art. 56 § 1 pkt 4 Upea. Skarżący kasacyjnie organ wadliwie odczytuje treść i wagę wytycznych, zawartych w zaskarżonym wyroku, gdzie zasugerowano wyłącznie (uwagi sądu pierwszej instancji wyraźnie mają charakter postulacyjny – uwaga Sądu) wzięcie pod rozwagę – w aspekcie treści wyroku sądu karnego w sprawie przeciwko zobowiązanemu –skorzystanie z treści art. 56 § 1 pkt 4 Upea przez wierzyciela.
F. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Poznaniu raz jeszcze oceni legalność zaskarżonego postanowienia, uwzględniając ocenę wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. W szczególności sąd ponownie oceni legalność odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wyraźnie odnosząc się do kwestii podniesionej w skardze, a dotyczącej toczącego się postępowania o zmianę ostatecznej decyzji nakazowej.
Wpierw jednak sąd wojewódzki wezwie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez własnoręczne jej podpisanie. W aktach znajduje się egzemplarz skargi opatrzony wyłącznie maszynowym (wydrukowym) imieniem i nazwiskiem skarżącego.
G. Z wyłożonych względów i działając na podstawie art. 185 § 1 Ppsa, orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 207 § 2 Ppsa uwzględniając częściowe uwzględnienie podstaw kasacyjnych i treść motywów działania sądu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło