I SA/Kr 1207/21
WyrokWSA w Krakowie2022-01-21
Skład orzekający: Piotr Głowacki, Inga Gołowska, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, odmawiając zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z powodu niezgodności kodu PKD w rejestrze REGON ze stanem faktycznym, naruszył przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego, w szczególności zasady wykładni przepisów dotyczących wsparcia w ramach tarczy antykryzysowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 K.p.a.) oraz prawa materialnego, błędnie interpretując § 10 ust. 2a i 3 rozporządzenia o COVID-19. Odmowa zwolnienia z opłacania składek wyłącznie na podstawie niezgodności kodu PKD w rejestrze REGON, bez zbadania faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, stanowi naruszenie celu przepisów tarczy antykryzysowej i zasady równości wobec prawa. Domniemanie oparte na rejestrze REGON nie jest niewzruszalne i powinno być podważone w przypadku przedstawienia dowodów przeciwnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia spółki cywilnej z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ odmówił zwolnienia, ponieważ kod PKD przeważającej działalności wskazany przez spółkę we wniosku (47.64.Z) nie zgadzał się z kodem PKD widniejącym w rejestrze REGON na dzień 31 marca 2021 r. (47.19.Z). Spółka twierdziła, że dokonała zmiany kodu PKD w CEIDG wcześniej, ale dane nie zostały poprawnie zaktualizowane w GUS. Skarżąca wniosła skargę do WSA, a do postępowania przystąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który również wniósł skargę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lipca 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 lipca 2021 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym przy uczestnictwie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lipca 2021 r. nr [...]
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lipca 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 735, dalej - K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej-ustawa o COVID 19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) - utrzymał w mocy decyzję z 5 lipca 2021r. sygnatura sprawy: [...] odmawiającą S. P. spółce cywilnej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 kwietnia 2021 . do 30 kwietnia 2021r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID 19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 138§1 pkt 1 K.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Zgodnie z §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020r., lub we wrześniu 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem l listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1marca 2021r. do 30 kwietnia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Oceny spełnienia powyższego warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 31 marca 2021r.
Wnioskiem RDZ-B7 z 30 czerwca 2021r. Spółka wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021r. We wniosku RDZ-B7 wskazaliście Państwo kod przeważającej działalności na dzień 31 marca 2021r. 47.64.Z, który nie jest zgodny z rejestrem REGON według stanu na 31 marca 2021r.
Decyzją z dnia 5 lipca 2021r., sygnatura sprawy: [...], ZUS odmówił Spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od l kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021r.
Spółka wystąpiła ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021r.
Pismem z 16 lipca 2021r., poinformowaliśmy Państwo o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek oraz o przysługującym prawie do wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Po ponownej weryfikacji historii wpisu w rejestrze REGON organ ustalił, że: kod PKD 47.64.Z, który wskazała Spółka we wniosku RDZ-B7 z 30 czerwca 2021r. nie jest zgodny z rejestrem REGON według stanu na 31 marca 2021r., według stanu na 31 marca 2021r. zgodnie z rejestrem REGON Spółka prowadziła przeważającą działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 kodem 47.19.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2021r. i nie jest zgodny z kodem PKD wskazanym we wniosku RDZ-B7.
Zatem nie przysługiwało prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021r.
Skargę do Sądu na powyższą decyzje złożyła wspólniczka spółki cywilnej A. K. wskazując, że w dniu 26 lutego 2020r. dokonała w rejestrze CEIDG zmiany kodu PKD z przekonaniem, że obowiązuje mnie również tzw Jedno okienko" i to Urząd Miasta w moim imieniu dokona aktualizacji wyżej wymienionych danych. Tak się jednak nie stało, mimo że w historii wpisów w CEIDG figuruje adnotacja o przekazaniu danych do GUS. W sprawie, zwróciła się o pomoc do Pełnomocnika Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw G. P.. Już przed pandemią tj. w dniu 26 lutego 2020r. dokonała zmiany PKD i od tego dnia jest on moim wiodącym przedmiotem działalności. Zwróciła się również do Głównego Urzędu Statystycznego o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o wpis do REGON. W zaistniałych okolicznościach nie widzę żadnej swojej winy odnośnie nieterminowego zaktualizowania powyższego wpisu w GUS.
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców przystąpił do postępowania w tej sprawie.
Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz.U. z 2018r. poz. 648, dalej-ustawa o Rzeczniku) w zw z art. 8§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 235 ze zm., dalej-p.p.s.a.) złożył oświadczenie o wstąpieniu na prawach przysługujących prokuratorowi do postępowania do toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w niniejszej sprawie.
Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a., o uchylenie w całości decyzji z dnia 5 lipca 2021r., sygnatura sprawy: [...] na podstawie art. 135 p.p.s.a. Nadto wniósł o doręczanie Mu pism procesowych, zawiadamianie o terminach czynności i posiedzeniach w sprawie, a także doręczanie postanowień oraz wyroków w niniejszym postępowaniu.
Uzasadniając przystąpienie do sprawy oraz skargę przypomniał treść art. 1 ust. 1 i art. 9 ust. l pkt 8 ustawy o Rzeczniku a także treść art. 8§3 p.p.s.a. wedle , którego Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2021r., poz. 162). W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Rzecznik przystąpił do postępowania w celu wyrażenia stanowiska w sprawie, które ma na celu ochronę praw przedsiębiorców w związku z prowadzonym postępowaniem.
Rzecznik przypomniał stan faktyczny sprawy, wskazując, że Przedsiębiorca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniósł, iż przeważającą działalnością jest działalność oznaczona kodem 47.64.Z, działalność ta została zgłoszona w CEIDG przez wspólnika spółki S. P. s.c. A. K. dnia 26 lutego 2020r. z przekonaniem, że automatycznie zostanie dokonana aktualizacja w GUS. W konsekwencji aktualizacja została dokonana później z datą obowiązywania od dnia 26 lutego 2020r. Wskutek złożonego przez Skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład wydał dnia 27 lipca 2021r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia 5 lipca 2021r.
ZUS wskazał, iż wskutek ponownej analizy historii zapisów w rejestrze REGON ustalono, iż według stanu na dzień 31 marca 2021r. kod PKD 47.64.Z., który przedsiębiorca wskazał we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności, nie jest zgodny z rejestrem REGON; na dzień 31 marca 2021r. zgodnie z rejestrem REGON Skarżąca prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 47.19.Z. W decyzji z dnia 27 lipca 2021r. organ rentowy w ogóle nie odniósł się do treści zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wskazał też, ażeby przeprowadził postępowanie dowodowe ustalające rzeczywiście prowadzoną działalność przez Skarżącą.
Rzecznik stwierdził następujące naruszenia obowiązujących przepisów prawa:
art. 7, art. 75§1, art. 77§1, art. 80 K.p.a. Reguły procedury administracyjnej nakazują, aby podejmując rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie, organ zweryfikował treść wniosku w oparciu o dokumenty źródłowe. Organ zobowiązany jest zebrać w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i następnie dokonać oceny tego materiału. Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.
W ocenie Rzecznika wskazany w przepisie §10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19, ustawodawca wprowadził środek dowodowy o charakterze formalnym, za pomocą którego organ ustala rzeczywisty zakres prowadzonej działalności. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Domniemanie to nie ma jednak charakteru niewzruszalnego.
Zdaniem Rzecznika, o przeważającej działalności nie może świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ sposób wykładni ww. przepisu ustawy o COVID-19, jak i rozporządzenia o COVID-19, sprowadzający się jedynie do ,,sprawdzenia" zapisu w rejestrze REGON, prowadziłby w skutkach do nierównego dostępu do pomocy. Celem zaś przepisów wchodzących w pakiet przepisów tzw. tarczy antykryzysowej było bowiem realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii - COVID-19 faktycznie poniosły (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodziło zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień - jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie, według podanego PKD. Przyjęty na podstawie ww. regulacji jedyny sposób weryfikacji – warunku prowadzenia jako przeważającej działalności gospodarczej według rejestru REGON, nie przyczynia się do realizacji celu ustawy o COVID-19 ani rozporządzenia o COVID-19, nie dochowuje zasady proporcjonalności, jak również w efekcie prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Co więcej, jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje.
Przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych nie może bowiem w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają, co mogą wykazać w inny sposób. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD.
Właściwe zdefiniowanie pojęcia przeważającej działalności ma doniosłe znaczenie w kontekście celu, który stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Pomoc, o jakiej mowa w §10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w §10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Wprowadzenie jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium - według wpisu do rejestru REGON - doprowadza do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie/rzeczywiście prowadzą na dzień złożenia wniosku, jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w §10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19 - zostają pozbawione dostępu do ulgi.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przeprowadził w ogóle postępowania dowodowego wykraczającego poza weryfikację danych zawartych w rejestrze REGON. Tym samym Zakład nie dokonał ustaleń w zakresie prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. Nie ustalił również, czy działalność ta jest jego przeważającą działalnością gospodarczą. Co za tym idzie organ dodatkowo naruszył art. 7 i 75§1, 77§1, 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego.
W kwestii naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to wskazano §10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19.
W ocenie Rzecznika Zakład wydając w stosunku do przedsiębiorcy decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021r. dokonał błędnej wykładni §10 ust. 2a, 3 rozporządzenia o COVID-19 poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na literalnym brzmieniu tego przepisów rozporządzenia o COVID-19, z pominięciem celów tego rozporządzenia, a tym samym uznanie, iż Skarżąca nie jest przedsiębiorcą spełniającym kryteria do otrzymania pomocy w postaci prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia l kwietnia 2021r. do dnia 30 kwietnia 2021r.
W konsekwencji pomimo iż adresatem normy prawnej zawartej w §10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19 są przedsiębiorcy prowadzący, na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności 47.64.Z, to sposób weryfikacji określony w ust. 3 wskazanego paragrafu - odwołujący się jedynie do rejestru REGON - odczytywany literalnie, może wykluczać z możliwości uzyskania pomocy przez przedsiębiorców, którzy rzeczywiście taką działalność prowadzą (lecz w rejestrze REGON nie figurują właściwe dane).
Językowy rezultat wykładni art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19 (a także §10 ust. 2a, 3 rozporządzenia o COVID-19) prowadzi do wypaczenia celów ustawy, którymi stało się przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanymi przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było bowiem udzielenie wsparcia najbardziej poszkodowanym przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowym zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi.
Z uwagi na cel ustawy o COVID-19 (a także rozporządzenia o COVID-19) organy powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.
Organ nie podjął się wyjaśnienia pojęcia "przeważającej działalności", o której mowa w §10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19. Przyjął, iż oznaczenie przeważającej działalności w rejestrze REGON jest tożsame z jej prowadzeniem. Natomiast odpowiednie regulacje odnoszące się do pojęcia "przeważającej działalności" znajdują się w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. Nr 251, poz. 1885 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie PKD") wydanym na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o statystyce. W załączniku do rozporządzenia PKD "Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji" w punkcie 7 wskazano, iż przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki.
W związku z powyższym, należy odstąpić od rezultatów wykładni literalnej § 10 ust. 2a, 3 rozporządzenia o COVID-19 na rzecz takiego sposobu rozumienia, które koreluje z efektami stosowania wykładni systemowej oraz celowościowej.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325; ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Stosownie do §1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarżąca ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym do dnia 2 lipca 2021r. przewodniczący mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Powyższe znajduje także oparcie w poglądzie zaprezentowanym w uchwale NSA z dnia 30 listopada 2020r., sygn. akt: II OPS 6/19.
Zarządzeniem Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, skierowano sprawę na posiedzenie niejawne.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wynikało z okoliczności, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby stanowić nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe.
W niniejszej sprawie skargę na decyzję ZUS wnieśli skarżąca oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który zgłosił swój udział w sprawie
Zgodnie z art. 8§3 p.p.s.a., Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców. W takim przypadku przysługują mu prawa strony.
W myśl zaś art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi.
Stosownie zaś do art. 53§3 p.p.s.a., w sprawach wskazanych w §1 i §2, prokurator może wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Zaskarżona decyzja została doręczona 2 sierpnia 2021r., zaś Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wniósł skargę 7 września czerwca 2021r.(data wpływu do Sądu) a więc z zachowaniem ustawowego terminu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do określenia, czy dla uznania, że Płatnik objęty został zwolnieniem z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, o którym mowa w §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia o COVID-19, wydanego na podstawie m.in. art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19, decydującym jest kod PKD przeważającej działalności prowadzonej przez płatnika, ujawniony w określonej dacie w rejestrze REGON, czy też nadrzędne znaczenie w tym zakresie ma kod PKD określający działalność, jaką w rzeczywistości wykonywał wówczas ten podmiot. Prawidłowe ustalenie powyższej kwestii determinuje bowiem niezbędny zakres i kierunki postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ, błędne zaś przesądzić musi finalnie o wadliwości przeprowadzonego postępowania.
Możliwość zwolnienia płatnika składek z obowiązku opłacania należnych składek ubezpieczeniowych za okres od dnia 1 kwietnia 2021r. do dnia 30 kwietnia 2021r. przewidziano w §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia o COVID-19. Stanowi on, iż płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020r., lub we wrześniu 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021r. do dnia 30 kwietnia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres,
Z kolei w myśl §10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r.
Z zestawienia przywołanych przepisów wynika, że zwolnieniem od opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 kwietnia 2021r. do dnia 30 kwietnia 2021r. objęci zostali płatnicy składek prowadzący na dzień 31 marca 2021r. rodzaje działalności wskazane w §10 ust. 2a pkt.1 rozporządzenia o COVID-19. W tym kontekście, mając na uwadze w szczególności ratio legis przedmiotowych regulacji nie powinno budzić wątpliwości, że kluczowe znaczenie ma ustalenie rodzaju działalności, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w ww. dacie. Wprawdzie stosownie do §10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19 oceny spełnienia warunku wykonywania określonego rodzaju przeważającej działalności gospodarczej dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021r., lecz danych tych organ nie może wszakże przyjmować bezkrytycznie, jako dowodu absolutnego, co zostanie wyjaśnione szerzej w dalszej części rozważań, po odniesieniu się przez Sąd w pierwszej kolejności do kwestii naruszenia przez organ przepisów postępowania.
Wymaga bowiem w tym miejscu odnotowania, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 423 ze zm.) znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności i podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym także z urzędu (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8§1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu, przed wydaniem decyzji umożliwiając im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10§1 K.p.a.), oraz wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.).
Na konieczność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniach w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych wskazuje zresztą także i odesłanie zawarte w § 10 ust. 2a rozporządzenia o COVID-19, nakazujące stosowanie zasad określonych w art. 31zo-zx ustawy o COVID-19. W art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 przewidziano bowiem, że do prawa wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku wydania decyzji odmownej w I instancji stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a.
Przepis art. 77§1 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej, w tym także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych działań w ww. zakresie pozwala organowi na zajęcie prawidłowego stanowiska w sprawie, które powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym według standardów wynikających z art. 107§3 K.p.a.
Zgodnie z kolei z art. 79a§1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, a przepisy art. 10§2 i 3 K.p.a. stosuje się. Stosownie zaś do §2 przywołanego przepisu, w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w §1.
Odnotowania wymaga, że wprowadzenie art. 79a § 1 k.p.a. nie wyłącza skutków wynikających z art. 10§2 i 3 k.p.a., regulującego możliwość odstąpienia przez organ administracji publicznej od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Oznacza to, że organ nie będzie obowiązany do jego wykonania w sprawie, w której w ogóle odstąpi od stosowania przedmiotowej zasady, jednakże winien wówczas w decyzji uzasadnić swoje postępowanie w tym względzie.
Odnosząc poczynione uwagi do realiów niniejszej sprawy, należy podkreślić, że w sytuacji, w której wystąpiła sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności, podanym przez skarżącą Spółkę w złożonym przez nią wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, tj. 85.59.B, a kodem PKD ujawnionym w rejestrze na dzień 31 marca 2021r., tj. 58.11.Z, organ obowiązany był przed wydaniem decyzji stosownie do dyspozycji art. 10§1 i §2 K.p.a. oraz art. 79§1 K.p.a. zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie dowodów na poparcie jej twierdzeń. Należy zauważyć, iż rozpoznając po raz pierwszy wniosek Spółki ZUS nie przeprowadził poza sprawdzeniem kodu PKD w rejestrze REGON żadnych czynności weryfikujących oświadczenie Płatnika zawarte w jego wniosku.
Rozpoznając sprawę po raz drugi organ również uchybił przywołanym powyżej przepisom art. 7 K.p.a. oraz art.77 K.p.a.
Należy bowiem zauważyć, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka przedstawiła szereg informacji wskazujących na rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez nią przeważającej działalności, które dodatkowo zostały poparte dołączonymi do wniosku dokumentami.
Jak wynika jednak z przedstawionych akt sprawy, skarżony organ rozpoznając sprawę po raz drugi całkowicie pominął przedłożony przez Płatnika wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy obszerny materiał dowodowy, przyznając niezasadnie w zakresie ustalenia rodzaju przeważającej dzielności prymat wpisowi widniejącemu w rejestrze REGON.
Przechodząc zaś do szerszego omówienia stwierdzonych w sprawie naruszeń przepisów prawa materialnego i właściwej wykładni §10 ust. 2a pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia o COVID-19, należy podkreślić, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON, a faktycznie wykonywaną przez stronę działalnością gospodarcza we wskazanej dacie, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Przedmiotowa konkluzja wynika co najmniej z kilku powodów.
Na przeszkodzie dokonywania przez organ ustaleń faktycznych tylko i wyłącznie w oparciu o dane ujawnione w rejestrze REGON stoją bowiem zasady prawidłowej wykładni przepisów prawa. Chociaż nie ulega wątpliwości, iż co do zasady metodą interpretacji stosowaną w pierwszej kolejności jest wykładnia językowa, sprowadzająca się do prostego odczytania sensu regulacji w oparciu o ich literalne brzmienie, tak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, iż od powyższej zasady przewidziane są odstępstwa, w szczególności w sytuacji, gdy wykładnia językowa godziłaby w cel danej instytucji prawnej (zob. szerzej uchwała NSA z dnia 17 stycznia 2011r. sygn. akt: II FPS 2/10).
Warto w tym miejscu przywołać także inną uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu której, odwołując się do przykładów z orzecznictwa sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, jak i przedstawicieli doktryny, stwierdzono, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej. Mogłoby się bowiem okazać, że sens przepisu, który z językowego punktu widzenia wydaje się wprawdzie całkiem jasny, okaże się jednak wątpliwy, gdy skonfrontować go z innymi przepisami lub celem regulacji prawnej (zob. szerzej uchwała NSA z dnia 14 marca 2011r. sygn. akt: II FPS 8/10).
Z powyższych rozważań wysuwa się zatem wniosek, że o ile punktem wyjścia dla interpretacji przepisów prawa jest wykładnia językowa, tak nie ma ona charakteru absolutnego. Dlatego też, w przypadkach wątpliwych, zwłaszcza w sytuacji, gdy rezultaty powyższej wykładni podważają sens przepisów, zasadne jest skorzystanie z pozostałych metod wykładni, w tym w szczególności wykładni systemowej, odwołującej się do usytuowania przepisu w systemie prawa, oraz wykładni funkcjonalnej, która odwołuje się z kolei do funkcji, jaką ma pełnić dana regulacja.
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotu niniejszej sprawy, należy podkreślić, że przepisy ustawy o COVID-19, a tym samym przepisy rozporządzenia o COVID-19 wydanego na podstawie art. 31zy ust. 1 ww. ustawy, służyć miały m.in. złagodzeniu negatywnych skutków, jakie wywarł wybuch pandemii na polskich przedsiębiorców za sprawą wprowadzanych ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, a to poprzez wprowadzenie zróżnicowanych środków pomocowych. Jednym z nich było właśnie ustanowienie możliwości okresowego zwolnienia przedsiębiorców działających w określonych branżach od obowiązku uiszczania należnych składek ubezpieczeniowych, o którym mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19, jak i w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia o COVID-19.
Jak trafnie zauważył m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 maja 2021r. w sprawie sygn. akt: I SA/Bk 174/21, z uwagi na cel ustawy, organy administracji publicznej powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Pozbawienie tego wsparcia jedynie z uwagi na fakt, że przedsiębiorca nie uaktualnił we wskazanej dacie w rejestrze REGON właściwego kodu PKD dla przeważającej działalności gospodarczej, którą faktycznie prowadzi stanowi nie tylko zaprzeczenie ratio legis analizowanych regulacji, ale poddaje w wątpliwość także i konstytucyjne wartości demokratycznego państwa prawnego, równości i niedyskryminacji.
Pogląd powyższy orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela w całości i przyjmuje za swój własny. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że ograniczenie się w tym zakresie wyłącznie do językowej wykładni analizowanych przepisów, stanowiłoby wyraz akceptacji niedopuszczalnych dla sytuacji, w których przewidziane wsparcie trafiałoby do przedsiębiorców wskazujących w ewidencji jako kod PKD przeważającej działalności jeden z kodów określonych w §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia o COVID-19, podczas gdy w rzeczywistości nigdy takiej działalności nie prowadzili.
Zaznaczenia wymaga także, że przyjęty przez ustawodawcę w §10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19 sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych stanowi niewątpliwie środek służący usprawnieniu postępowań w sprawach o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za okres od dnia 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021r. Ma on charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu, przy czym podkreślenia wymaga, że domniemanie to nie ma charakteru niewzruszalnego, w związku z czym nic nie stoi na przeszkodzie przeprowadzenia przeciwdowodu na przedmiotową okoliczność.
Niezależnie od faktu, iż brak jest przekonywujących argumentów prawnych przemawiających za brakiem możliwości podważenia ustaleń poczynionych przez organ w oparciu o ww. domniemanie, za jego wzruszalnym charakterem przemawia także odwołanie się do brzmienia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w §10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19 stanowią bowiem dokument urzędowy w rozumieniu art. 76§1 K.p.a., a zgodnie z art. 76§3 K.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Na marginesie zaznaczyć należy wszakże, iż przepisy zarówno rozporządzenia o COVID-19, jak i art. 31zo-zx ustawy o COVID-19, do których rozporządzenie odsyła, w żaden sposób nie wyłączyły stosowania art. 76 K.p.a.
W realiach niniejszej sprawy, wobec wskazania przez skarżącą Spółkę we wniosku inicjującym postępowanie w sprawie, iż prowadziła ona działalność gospodarczą, oznaczoną kodem PKD 47.64.Z, co stało w sprzeczności z kodem PKD przeważającej działalności skarżącej ujawnionym w rejestrze REGON, ZUS powinien był przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe wzywając płatnika do wykazania wskazanej przez nią okoliczności. W sytuacji zaś, gdy Płatnik materiał ten z własnej inicjatywy już przedstawił organowi na etapie wniesionego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ winien dokonać jego oceny w celu ustalenia, czy istotnie wykazano przy jego pomocy deklarowany przez Spółkę jej rzeczywisty rodzaj przeważającej dzielności. Jak już zauważono domniemanie prawne ustanowione przez ustawodawcę w §10 ust. 3 rozporządzenia o COVID-19 nie ma bowiem charakteru niewzruszalnego.
Organ nie zbadał i nie ustalił ww. okoliczności, błędnie poprzestając jedynie na ocenie danych uzyskanych z rejestru REGON, w związku z uprzednim dokonaniem błędnej wykładni §10 ust. 2a pkt 1 i ust.3 rozporządzenia o COVID-19. Obowiązkiem ZUS w powyższym zakresie, mając przy tym na uwadze także treść art. 7 i art. 77§1 K.p.a., było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie charakteru przeważającej działalności rzeczywiście prowadzonej przez stronę. Przedmiotowa okoliczność pozostaje bowiem kluczowa dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Wskazać należy ponadto, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani też rozporządzenie o COVID-19, czy sama ustawa o COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015r. poz. 2009). W §9 owego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Tym bardziej o przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego też dokonując wykładni dyspozycji §10 ust. 2a pkt 1 i 3 rozporządzenia o COVID-19 nie można przy tym pominąć powyżej przedstawionego znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ stosownie do dyspozycji art.153 p.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko prawne wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Organ powinien w szczególności dokonać oceny przedłożonego przez Spółkę materiału dowodowego w celu ustalenia, czy istotnie potwierdza on deklarowany przez nią kod PKD działalności przeważającej.
W przypadku gdyby materiał ten okazał się dla ZUS niewystarczający, organ winien wezwać Płatnika do złożenia stosownych wyjaśnień oraz przedłożenia innych dowodów, z których wynikałoby, że faktycznie prowadzona przez niego w tym czasie ( tj. na dzień 31 marca 2021r.) działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiadała kodowi PKD 47.64.Z Następnie organ winien dokonać oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze prawidłową wykładnię przepisów rozporządzenia o COVID-19 oraz przepisów K.p.a. i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym standardom wynikającym z art. 107§3 K.p.a.
Z tych też powodów Sąd podzielił również wszystkie zarzuty skargi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców
Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji organu z dnia 5 lipca 2021r. gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżąca, po pierwsze był zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie skarżąca w sprawie występowała osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie działając osobiście, nie wykazała, że poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że w świetle przytoczonych przepisów, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców działa na prawach prokuratora, a tym samym znajduje do niego zastosowanie przepis art. 239§1 pkt 2 p.p.s.a., który zwalnia prokuratora z uiszczenia kosztów sądowych. Stąd, nie orzeczono w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło