II SA/Gl 659/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. ustalił na wniosek firmy "A"" Sp. z o.o. z siedzibą w C. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu obejmującego działkę ewidencyjną nr 2 z obrębu [...], o pow. 0,1465 ha, położoną w C. przy ul. [...], dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym wraz z realizacją obiektów infrastruktury i urządzeń technicznych niezbędnych dla funkcjonowania wymienionego obiektu oraz elementów zagospodarowania terenu, w zakresie zapewniającym powiązania funkcjonalne w jego granicach. Od powyższej decyzji odwołania wnieśli S. F. i J. D. oraz W. B. Na skutek rozpoznania tych odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz dokonał analizy prawnej znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów i skonkludował, że w jego ocenie istniały podstawy do określenia warunków zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. B., który zarzucił w pierwszej kolejności naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 741), zwanej dalej u.p.z.p.; 2. art. 61 ust. 1 pkt 2 – 5 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.z.p.; 3. art. 53 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 3 ust. 2 oraz § 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 4. naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.; 5. naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 oraz 6 u.p.z.p. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.; 2. art. 8, art. 9, art. 11 i art. 12 k.p.a., a w konsekwencji wydanie decyzji z pominięciem zasad pogłębiana zaufania obywateli do organów, zasad informowania stron, zasad przekonywania i prostoty postępowania; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja tego organu o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest oczywiście bezzasadna. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o rozpoznanie skargi na rozprawie, o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, W pismach procesowych z dnia 22 i 23 czerwca 2021 r. uczestnicy postępowania – S. F. i J. D. poparli zarówno wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji, jak i jego stanowisko co do meritum sprawy. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odpis tego postanowienia doręczony został wszystkim stronom i uczestnikom niniejszego postępowania. Z adnotacji poczty na przesyłce zawierającej odpis tego postanowienia adresowanej do R. S. wynikało, że adresat zmarł. Na żądanie Sądu, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w C. nadesłał skrócony odpis aktu zgonu R. S. z którego wynika, że zmarł on w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli w niej podniesiono. Bezspornym jest, wszak zostało to wykazane dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, że jedna ze stron postępowania administracyjnego – R. S., zmarła w toku tego postępowania, a mianowicie w dniu [...] r. (postępowanie zostało wszczęte na wniosek inwestora w dniu 8 października 2020 r.). Tymczasem zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja, zostały adresowane m.in. do niego. Taka sytuacja skutkuje nieważnością kontrolowanych decyzji. Bez znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania pozostaje przy tym, czy nieważność ta jest pochodną wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2, czy też pkt 4 k.p.a. Dokonując oceny wystąpienia przesłanki nieważności na gruncie niniejszej sprawy, wskazać wypadnie, że z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a. wynika m.in. obowiązek organu ustalenia z urzędu stron postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia im wydanych rozstrzygnięć. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania ma, w świetle art. 156 § 1 k.p.a. szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi bądź to jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bądź jako skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). W każdym jednak przypadku oczywistym jest, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji m.in. w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99; z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06; z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 617/21). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ art. 156 § 1 k.p.a. w ogóle nie nawiązuje do takiego kryterium w okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Jednak w ocenie składu orzekającego brak tej wiedzy może świadczyć o tym, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, co skłania Sąd do przyjęcia, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Stwierdzenie nieważności decyzji z naprowadzonych wyżej powodów zwalniało Sąd z konieczności odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi i przedstawienia w związku z tym wiążących na przyszłość zaleceń i ocen. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą aktualny krąg stron postępowania i przeprowadzą je z ich udziałem. Dodać jeszcze wypadnie, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Z kolei powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl