III FSK 713/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. K. , E. D od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 661/20 w sprawie ze skargi E. K., E. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 2 października 2020 r. nr 0601-IEE.711.8.2020.3 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. I SA/Lu 661/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. K. i E. D. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 2 października 2020 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, tj. ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." złożył pełnomocnik skarżących, który zaskarżył wyrok w całości. Na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku tj.: 1. art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przez nienależyte uzasadnienie wyroku polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym oraz nie odzwierciedlenie oceny zarzutów skargi w uzasadnieniu wyroku; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020, poz. 1427 tj.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe zarzuty na uwadze, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie, a także wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 10 maja 2022 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w ślad za zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA, z dnia dnia 19 marca 2024 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poinformowano strony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego oraz pouczono o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej, czy żądania jej oddalenia. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej stara się wykazać nienależyte uzasadnienie wyroku polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym oraz nie odzwierciedlenie oceny zarzutów skargi w uzasadnieniu wyroku. Jednak w uzasadnieniu argumentuje, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzega błędów proceduralnych, a tych upatruje w pominięciu przez biegłego w operacie stanowiącym dowód w sprawie, takich kwestii, jak: poczynione prace na wycenianej nieruchomości, znanej powszechnie okoliczności w postaci wzrostu a nie spadku cen na rynku oraz realizowanej w pobliżu inwestycji. W związku z tak postawionym zarzutem należy przypomnieć, że wskazany przepis ma charakter czysto formalny, wyrażający się w braku określonych części uzasadnienia orzeczenia. Zarzucany, jako naruszony, przepis nie służy zatem merytorycznemu zwalczaniu stanowiska Sądu pierwszej instancji, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie. W ocenie skarżących wymieniona wada ma polegać jednakże nie tyle na formalnym braku wyjaśnienia rozstrzygnięcia, co na tym, że uzasadnienie wyroku nie zawiera odniesienia się do wszystkich dowodów i argumentów. W kontekście przedstawionych wyżej warunków, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie warunki formalne przewidziane przez ustawodawcę w tym przepisie. Analizowany przepis nie stanowi właściwej podstawy prawnej do polemiki z ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Tymczasem autor skargi kasacyjnej utożsamił jego naruszenie z brakiem wypowiedzi Sądu pierwszej instancji w przedmiocie przesłanek uznania oceny opinii biegłego powołanego w sprawie. Sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli zastosowania przez organy podatkowe art. 80 k.p.a. Organy podatkowe zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 7 i 77 k.p.a.). Powinny zebrać wszystkie dostępne dowody i rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu czy twierdzenia podatnika. Następnie powinny je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Oznacza to, że to organy, a nie Sąd powinny poddać ocenie wszystkie prawidłowo zebrane dowody, każdy z nich z osobna, a także we wzajemnym ich związku, kierując się doświadczeniem życiowym, zasadami wiedzy i własnym przekonaniem. Pamiętać przy tym należy, że organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym. Skarżący nie wskazali na naruszenie jakiekolwiek przepisu prawa materialnego, tym samym nie podważyli zakresu badania opinii, jaki został nakreślony przez Sąd. Wbrew temu co twierdzą, WSA odniósł się w tym zakresie do wątpliwości, jakie zostały zgłoszone przez skarżących na okoliczność prac, jakie miały miejsce na nieruchomości, na okoliczność pobliskiej inwestycji, czy okoliczności znanej powszechnie wzrostu cen nieruchomości. W ramach niepodważonej wykładni prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał analizy szeregu przepisów u.p.e.a., § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 maja 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, Dz.U. z 2014 r., poz. 742), art. 149 do art. 159 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i uznał, że organy administracji wywiązały się z obowiązku zbadania, czy operat szacunkowy został sporządzony przez osobę uprawnioną, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków. WSA wyjaśnił, że zasadę swobodnej oceny dowodów organu podatkowego modyfikuje art. 157 ust. 1 u.g.n. i jeśli istnieją zastrzeżenia odnośnie do prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego należy zwrócić się do tej organizacji, a nie oczekiwać, iż to organ podatkowy zakwestionuje jego prawidłowość. Jasno wskazał, że poza zakresem analizy i oceny organów administracji, jak i sądów administracyjnych, jest kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Skarżący nie podważa stanowiska, a zatem należy powtórzyć za Sądem pierwszej instancji, że wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, dokonuje zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Dotyczy to także wyboru nieruchomości podobnych, nadających się do szacunku przy zastosowaniu odpowiednich współczynników korygujących. Prawidłowa kontrola konkretnego dowodu z opinii biegłego powinna obejmować zbadanie zgodności z prawem tego dowodu, tj. m. in. tego czy zawiera on elementy przewidziane prawem, a ponadto jego przydatność i wiarygodność dowodową, czemu powinna służyć ocena opinii biegłego pod względem jej zupełności, spójności, a także logiczności wyprowadzanych wniosków w świetle okoliczności sprawy. WSA uznał, że należy odróżnić ocenę wiarygodności dowodowej operatu szacunkowego od oceny prawidłowości tego operatu. Podważenie metody wyceny, prawidłowości zastosowanych w operacie szacunkowym współczynników korygujących, czy przyjętych nieruchomości do porównania mogłoby nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, na podstawie art. 157 ust. 1 i 1a u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że samo subiektywne przekonanie strony o nieprawidłowości sporządzonej wyceny nieruchomości, jeżeli nie jest potwierdzone obiektywnie weryfikowalnymi dowodami czy okolicznościami powszechnie znanymi, jest niewystarczające dla skutecznego podważenia jego wiarygodności. W skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów co do oceny dokonanej według tychże kryteriów, a jedynie ponownie wskazano na trzy okoliczności, jakie zdaniem skarżących powinny wpłynąć na inną wycenę co do wartości. Niemniej biegły nie uznał ich za istotne. Nie wiadomo, bo skarżący tego nie wyjaśnia, jak przekonanie, że ceny nieruchomości rosną a nie maleją, ma się do wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę, którego powołania wymagały przepisy prawa. Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Bogusław Dauter