IV SA/Wa 1409/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez R. G. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: organ odwoławczy, kolegium) z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z [...] czerwca 2021 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy G. z [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie budynku inwentarskiego – obory – na terenie gospodarstwa rolnego w miejscowości [...] gmina G., na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości B.. Stan sprawy przedstawia się następująco: Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. Wójt Gminy G. na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 150 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku R. G., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej opisaną wyżej decyzją odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazywał wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi tj. fakt, że decyzję odebrała małżonka skarżącego pomimo, że doszło do ustanowienia rozdzielności majątkowej umową z 3 czerwca 2019 r. Organ I instancji uznał, że brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nowe okoliczności lub nowe dowody muszą dotyczyć przedmiotu sprawy i mieć znaczenie prawne. Tymczasem przedłożona umowa nie stanowi okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Organ uznał, że ewentualne niezgodne z procedurą doręczenie decyzji mogło stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskutek zażalenia wniesionego przez stronę Kolegium postanowieniem z [...] lipca 2021 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy G. . Organ II instancji potwierdził stanowisko Wójta podnosząc, że na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności i nowe dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy i powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Skuteczne powołanie się na przesłankę określoną w tym przepisie może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy nowe okoliczności lub dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w tym sensie, że wraz z innymi okolicznościami lub dowodami powinny stać się podstawą wydania odmiennej decyzji niż ta, która zapadła poprzednio. W skardze na postanowienie Kolegium skarżący wniósł o "uchylenie w całości przez organ odwoławczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2021 r. i w tym zakresie o orzeczenie przez organ co do istoty sprawy poprzez uchylenie ww postanowienia", ewentualnie o uchylenie przez organ zaskarżonego postanowienia Kolegium z [...] lipca 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Kolegium podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia sprawy, przede wszystkim kwestii doręczenia decyzji Wójta Gminy G. z [...] października 2020 r. – w ramach tego wyjaśnienie oświadczenia domownika o zobowiązaniu się do oddania podjętej korespondencji adresatowi (w ocenie skarżącego takie zobowiązanie nie istniało), na skutek czego skarżący uchybił terminowi wniesienia środka odwoławczego od decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, iż nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (T.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała jego zgodność z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi. Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony. Wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok NSA z 18 września 2019 r. sygn. akt OSK 1833/19). Jednocześnie na tym etapie postępowania dopuszczalne jest zbadanie, czy wskazywane we wniosku podstawy wznowieniowe pozostają w związku przyczynowym z treścią decyzji ostatecznej, której wzruszenia domaga się wnioskujący o wznowienie. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody były istotne dla sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 1 pkt 1 k.p.a. przedmiotem postępowania administracyjnego ogólnego są sprawy indywidualne rozstrzygane decyzją administracyjną. Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. mogą zaistnieć wyłącznie w takim stanie prawnym, w jakim o prawach lub obowiązkach jednostki stanowi się w przepisach pośrednio, a nie kształtuje się ich, lub stwierdza bezpośrednio (z mocy prawa). Regulacja pośrednia charakteryzuje się tym, że do powstania jej skutków w sferze prawa lub faktu konieczna jest konkretyzacja indywidualnych praw lub obowiązków przez taki podmiot, który jest prawnie do tego umocowany i dokonuje tego w normatywnie przepisanej formie (vide komentarz do k.p.a. B. Adamiak, J. Borkowski, 2016 r., str. 15-16). Sprawą administracyjną w powyższym rozumieniu jest stwierdzenie konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko planowanej inwestycji polegającej na przebudowie budynku inwentarskiego na gruncie ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r, poz. 383 ze zm.). Organ odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ze względu na obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, którego – mimo zobowiązania przez organ – inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie. Zakres przedmiotowy tej sprawy administracyjnej wyznaczony jest normą art. 73, art. 74, art. 74a, art. 80, art. 81 i art. 82 w/w ustawy. Kwestie merytoryczne odnoszące się do praw i obowiązków strony uregulowane decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach nie dotyczą procedury doręczenia takiej decyzji inwestorowi. Kłóci się to bowiem z istotą postępowania wznowieniowego, które może być skutecznie prowadzone wyłącznie wobec decyzji ostatecznej. Postępowanie bowiem wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Decyzja musi zostać doręczona stronom postępowania (art. 109 § 1 k.p..). Organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. Kwestia doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji odnosi się wyłącznie do wejścia decyzji do obrotu prawnego, nie zaś do jej treści. Decyduje o jej statusie tj. czy jest ona ostateczna, czy nie uzyskała takiego waloru. Rację mają zatem organy wskazując, że nowy dowód w sprawie tj. umowa o rozdzielności majątkowej w sposób oczywisty nie dotyczy sprawy administracyjnej w rozumieniu kodeksowym, lecz odnosi się do prawidłowości doręczenia decyzji administracyjnej. Te kwestie zaś badane są na etapie postępowania zwykłego, kiedy jeszcze decyzja nie uzyska cechy ostateczności, ewentualnie na etapie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący mógł wywodzić, że ze względu na nieprawidłowe doręczenie decyzji uchybił bez własnej winy terminowi do złożenia odwołania. Przy czym zupełnie inną kwestią jest, czy wniosek zostałby uwzględniony przy takiej argumentacji prawnej. Niemniej w sposób oczywisty nie odnosi się do treści decyzji, której wznowienia domaga się strona. W takiej sytuacji zasadnie organ we wstępnej, formalnej fazie postępowania rozstrzygnął o braku zasadności wniosku o wznowienie i wydał postanowienie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.