III SA/Kr 1165/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie S WSA Elżbieta Czarny - Drożdżejko S WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały w Krakowie Michała Przybycienia sprawy ze skargi P. M-K. na czynność Starosty z dnia 1 lipca 2021 r. w przedmiocie wpisania terminów ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii: AM, A2, C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE; II.nakazuje ściągnąć od Starosty na rzecz Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia 19 lipca 2021 r. P. M. – K. (dalej: skarżący) zwrócił się do Starosty o usunięcie naruszenia prawa polegającego na wpisaniu w dokumencie prawa jazdy, w kolumnie 11, w wierszach AM, A2, C1, C, D1, D, D1E ,CE ,D1E, DE terminu ważności uprawnień ww. kategorii. Skarżący wniósł o wydanie prawidłowego dokumentu prawa jazdy "pozbawionego ww. ograniczenia". W odpowiedzi, pismem z dnia 9 sierpnia 2021 r., Starosta poinformował skarżącego, że wymiana prawa jazdy na podstawie art. 15 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 poz. 1268) uregulowana została w § 10 ust. 4 oraz § 10 ust. 5 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm.). Starosta odnosząc się do treści ww. przepisów wyjaśnił skarżącemu, że nie ma możliwości wymiany dokumentu prawa jazdy z uwagi na wpis potwierdzający posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej, nie określając terminu ważności tej kategorii w rubryce 11, gdyż termin ten jest jasno wskazany w ww. rozporządzeniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na powyższą czynność materialno – techniczną Starosty skarżący – na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U z 2020 r., poz. 920), zarzucił organowi naruszenie praw obywatela do posiadania dokumentu stwierdzającego prawidłowy zakres posiadanych uprawnień, w związku z odmową usunięcia naruszenia prawa polegającego na błędnym oznaczeniu terminu ważności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami i wniósł o usunięcie naruszenia prawa, polegającego na wpisaniu w dokumencie prawa jazdy w kolumnie 11, w wierszach AM, A2, Cl, C, Dl, D, C1E, CE, D1E, DE terminów ważności uprawnień ww. kategorii przez przygotowanie i wydanie prawidłowego dokumentu prawa jazdy pozbawionego opisanego ograniczenia. W uzasadnieniu skarżący podał, że z powodu utraty dokumentu prawa jazdy i dostarczenia na potrzeby nowego dokumentu orzeczenia lekarskiego nr [...], orzeczenia psychologicznego nr [...], świadectwa kwalifikacji zawodowej nr [...] (szkolenia okresowego), wydano mu nowe prawo jazdy ograniczone terminem ważności uprawnień - w kolumnie 11, w wierszu AM - do dnia 1 lipca 2036r., A2 – do 1 lipca 2036 r., AN - do 1 lipca 2036 r., C1 – 15 czerwca 2026 r., C – 15 czerwca 2026 r., D1 - do 15 czerwca 2026 r., D – 15 czerwca 2026 r., C1E do 15 czerwca 2026 r., CE do 15 czerwca 2026 r., D1E do 15 czerwca 2026 r. oraz DE - do 15 czerwca 2026 r. W ocenie skarżącego taka czynność była nieprawidłowa z uwagi na to, że pierwsze uprawnienie do kierowania pojazdami zostało mu przyznane bezterminowo. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 18 ustawy o kierujących pojazdami, utrata dokumentu stanowi przesłankę wydania nowego dokumentu, jest to jednak czynność materialnotechniczna, a tym samym nie daje podstawy do zmiany samej decyzji administracyjnej przyznającej bezterminowe uprawnienia. Pismo wzywające do usunięcia przedmiotowego ograniczenia i wydanie prawidłowego dokumentu prawa jazdy wystosował 19 lipca 2021 r. Skarżący podniósł też, że organ odmawiając mu wydania prawidłowego dokumentu prawa jazdy pominął fakt, że uprawnienia nadano mu pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tj. przed 19 stycznia 2013 r. Podniósł też, że pojęcia uprawnienie do kierowania pojazdami oraz dokument prawa jazdy nie były tożsame. To drugie jedynie stwierdzało posiadanie uprawnienia przez konkretną osobę. Zdaniem skarżącego zmiana zapisów w nowym dokumencie prawa jazdy przekracza zakres określony treścią złożonego przez niego wniosku opartego o art. 18 ustawy o kierujących pojazdami, przepis ten nie stanowi bowiem podstawy do zmiany wydanej uprzednio decyzji ale jedynie powtórzenia zapisów poprzedniego dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie Z akt sprawy wynika, że utrata prawa jazdy została zgłoszona 15 lipca 2021 r. przez samego skarżącego, który pod rygorem odpowiedzialności karnej złożył oświadczenie, że poprzedni dokument został zagubiony (k. 2 akt administracyjnych). Skarżący twierdził, że wszystkie uprawnienia zostały mu przyznane bezterminowo tj.: dla kategorii A – dnia 11 czerwca 1990 r; dla kategorii C -13 grudnia 1993 r.; dla kategorii D - 7 grudnia 2004 r.; dla kategorii BE - 13 grudnia 1993 r.; dla kategorii CE -13 grudnia 1993 r., a dla kategorii DE -7 grudnia 2004 r. Jak wynikało więc z powyższego wszystkie uprawnienia zostały nabyte przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami. Co więcej, organ nie kwestionował, aby poprzednio nadane uprawnienia zostały nadane bezterminowo. Sporne było jedynie ograniczenie uprawnień w związku z wydaniem nowego dokumentu prawa jazdy po zgłoszeniu utraty starego dokumentu. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę m.in. zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia, przy czym na wniosek uprawnionej osoby starosta wydaje, za opłatą, wtórnik dokumentu pod warunkiem złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 i 1517). Sąd podkreśla, że problem prawny dotyczący wykładni spornego przepisu doczekał się utrwalonego w orzecznictwie poglądu, że przy wydawaniu wtórnika organ nie jest uprawniony do ograniczenia terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli wpisy poszczególnych kategorii uprawnień w utraconym dokumencie były bezterminowe (wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl i zawarte tam odwołania do innych orzeczeń). Z tych to powodów uzasadnienie zawarte w powołanym orzeczeniu w znacznej mierze zostanie poniżej zacytowane. Błędne jest stanowisko Starosty, że z orzeczenia lekarskiego wynikały ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM,A2,C1,C,D1,D,D1E,CE,D1E,DE Zdaniem Sądu, stanowisko takie nie może zostać wywiedzione ani z przytoczonej wyżej treści art. 18 ustawy o kierujących pojazdami, ani z przepisów rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 ww. rozporządzenia: "Dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji «data ważności uprawnienia» wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego". Aczkolwiek literalne odczytanie § 10 ust. 5 ww. rozporządzenia może potwierdzać sposób interpretacji Starosty, bowiem użyte w tym przepisie określenie "w pozycji «data ważności uprawnienia» wpisuje się" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności również uprawnień nabytych bezterminowo, to jednak taki rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 ww. rozporządzenia na co trafnie zwracał uwagę skarżący. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2 ww. rozporządzenia, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE L 403 z 30 grudnia 2006 r., s. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym. Podsumowując, stwierdzić należy, że w razie ubiegania się o wydanie nowej kategorii uprawnień do kierowania pojazdami organ nie dokonuje weryfikacji już wcześniej nadanych uprawnień. Nie może też z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w tym zakresie. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na pozostałe uprawnienia organ uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 29 rozporządzenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 223 §2 cytowanej ustawy. Przepisy te stanowią, że W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przy czym jeżeli nie została uiszczona należna opłata (a tak było w tej sprawie) sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę.