II SA/Lu 786/21
WyrokWSA w Lublinie2022-01-27
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Joanna Cylc-Malec, Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę stacji paliw gazu płynnego, której pozwolenie na budowę i użytkowanie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą wsteczną, jest zgodna z prawem, mimo że inwestorzy działali w zaufaniu do organów wydających te pozwolenia?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę stacji paliw gazu płynnego jest zgodna z prawem, gdy pozwolenie na budowę i użytkowanie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą wsteczną, a inwestycja rażąco narusza obowiązujące przepisy, w szczególności dotyczące odległości od budynków użyteczności publicznej i granic działki. W takiej sytuacji, postępowanie naprawcze ma na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, a brak możliwości legalizacji skutkuje obowiązkiem wydania nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę J. C. i M. C. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję PINB i nakazała rozbiórkę stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym. Pozwolenie na budowę i użytkowanie tej stacji zostało wcześniej wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą wsteczną z powodu braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wadliwego ustalenia warunków zabudowy. Stacja paliw, w tym budynek socjalno-biurowy, została zrealizowana na dwóch działkach, z czego część budynku znajduje się na działce sąsiedniej, a sama stacja paliw narusza przepisy dotyczące odległości od budynków użyteczności publicznej i granic działki. Skarżący kwestionowali zasadność nakazu rozbiórki, argumentując, że działali w zaufaniu do organów wydających pozwolenia i że normy powinny być oceniane według stanu z daty budowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. C. i M. C. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 28 lipca 2021 r. nr ZOA-VI.7721.14.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki stacji paliw oddala skargę.
Decyzją z 28 lipca 2021 r., znak: ZOA-VI.7721.14.2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołania J. C. i M. C. wspólników [...] S.C. [...] [...] z siedzibą w Z., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość z 17 maja 2021 r., znak: PINB.7356.13.2018/2020 nakazującą rozbiórkę stacji paliw gazu płynnego zlokalizowaną na działce nr [...] wraz z zapleczem socjalno-biurowym zlokalizowanym na działkach nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w Z. i nakazał inwestorom, tj. J. C. i M. C. wykonanie rozbiórki stacji paliw gazu płynnego zlokalizowanej na działce nr [...] wraz z zapleczem socjalno-biurowym zlokalizowanym na działkach nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w Z..
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Prezydent Miasta Zamość decyzją z 3 sierpnia 2001 r., znak: PPiB-VI-7353/l544/304/2001 zatwierdził projekt budowlany i udzielił D. H. i A. H. prowadzącym działalność gospodarczą pod spółką [...] S.C. pozwolenia na budowę stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym i przyłączami oraz wjazdem z ulicy [...] na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w Z., a następnie decyzją z 30 kwietnia 2002 r., znak: PPiB-VI-7353/732/99/2002, przeniósł decyzję z 3 sierpnia 2001 r. na J. C. i M. C..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość decyzją z 15 grudnia 2003 r., znak: PINB.7360/33/2003 udzielił J. C. i M. C. pozwolenia na użytkowanie stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym zrealizowanych na działce nr [...] z jednoczesnym określeniem wykonania wiaty nad dystrybutorem o wymiarach określonych w projekcie w terminie do 30 czerwca 2004 r.
Decyzją z 28 lutego 2017 r., znak: IF-VII.7840.7.57.2016.ŁD Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta Zamość z 3 sierpnia 2001 r., znak: PPiB-VI- 7353/1544/304/2001, przeniesionej następnie decyzją Prezydenta Miasta Zamość z 30 kwietnia 2002 r., znak: PPiB-VI-7353/732/99/2002. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania J. C. i M. C., decyzją z 9 października 2017 r., znak: DOA.7110.161.2017.SPE. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z 28 lutego 2017 r.
Następnie Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, po wszczęciu postępowania z urzędu, decyzją z 6 czerwca 2018 r., znak: ZOA-V.7721.16.2018, stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość z 15 grudnia 2003 r., znak: PINB.7360/33/2003 udzielającej J. C. i M. C. pozwolenia na użytkowanie stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym zrealizowanej na działce nr [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania J. C. i M. C., decyzją z 17 października 2018 r., znak: DON.7100.223.2018.ABL utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z 6 czerwca 2018 r.
J. C. i M. C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 października 2018 r., znak: DON.7100.223.2018.ABL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 maja 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2371/18, oddalił skargę J. C. i M. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2018 r., znak: DON.7100.223.2018.ABL. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 czerwca 2020 r. oddalił skargę kasacyjną złożoną od wyroku sądu pierwszej instancji.
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Zamość postanowieniem z 16 lutego 2021 r. podjął zawieszone z powodu toczącego się postępowania sądowego postępowanie administracyjne w sprawie legalności inwestycji budowlanej polegającej na budowie stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym na działce nr [...] w Z.. Podczas oględzin ustalono, że na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w Z. znajduje się stacja paliw gazu płynnego (LPG) wraz z zapleczem socjalno-biurowym, tj. dwa zbiorniki naziemne o pojemności 4,85 mł każdy, posadowione na płycie i słupach żelbetowych, z wiatą stanowiącą zadaszenie nad dystrybutorem oraz budynek konstrukcji murowanej o wymiarach w rzucie poziomym [...] x [...] m kryty blachą (zlokalizowany częściowo na działce sąsiedniej nr [...] - ok. 9 m˛). Do protokołu oględzin dołączono aktualne dane z ewidencji gruntów, z których wynika, że w obecnym stanie prawnym działka nr [...] stanowi własność J. C. i M. C. prowadzących działalność gospodarczą pod spółką [...] S.C. C. J. C. M. z siedzibą w Z., natomiast działka nr [...] jest własnością S. O. i H. R. prowadzących działalność gospodarczą pod spółką [...] S.C. S. O. i H. R. z siedzibą w Z..
Ustalono również na podstawie mapy przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego w 15 października 2012 r. i zaewidencjonowanej pod nr 156.221-240/2012 (aneks do projektu zagospodarowania działki nr [...] – k. 103 akt I instancji), że przedmiotowa stacja paliw gazu płynnego usytuowana jest przy granicy z działką sąsiednią nr [...], w odległości 41,08 m od budynku handlowego (hurtownia kwiatów), w odległości 34,00 m od budynku stacji kontroli pojazdów oraz w odległości 7,50 m od granicy z działką stanowiącą drogę publiczną (ul. [...]).
Organ przyjął, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Zgodnie bowiem z treścią art. 25 tej ustawy, do spraw uregulowanych ustawą zmienioną w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienionej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym (postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte 15 lutego 2019 r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. do 19 września 2020 r.). Za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji przyjął art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji) oraz § 124 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1853 ze zm.), w myśl którego magazyny butli z gazem płynnym o masie do 1350 kg, odmierzacze tego gazu na stanowisku tankowania pojazdów samochodowych oraz zbiorniki gazu płynnego powinny być sytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m - od miejsc postojowych dla pojazdów samochodowych oraz od granicy działki lub krawędzi jezdni, jeżeli przepisy o drogach publicznych nie stanowią inaczej oraz 60 m - od obiektów użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych wielorodzinnych i zamieszkania zbiorowego.
Organ wskazał, że skoro stacja paliw gazu płynnego zlokalizowana jest przy granicy z działką sąsiednią nr [...] oraz w odległości 41,08 m od budynku handlowego (hurtownia kwiatów), w odległości 34,00 m od budynku stacji kontroli pojazdów i w odległości 7,50 m od granicy z działką stanowiącą drogę publiczną (ul. Dzieci Zamojszczyzny), to ma miejsce naruszenie § 124 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia.
Organ nadzoru budowlanego drugiej instancji podzielił stanowisko zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej, że w rozpatrywanej sprawie brak jest możliwości doprowadzenia przedmiotowej stacji paliw gazu płynnego do stanu zgodnego z prawem ze względu na usytuowanie naziemnych zbiorników gazu płynnego w odległości 41,08 m od budynku użyteczności publicznej, jakim jest budynek handlowy (hurtownia kwiatów) oraz w odległości 34 m od budynku użyteczności publicznej, jakim jest budynek stacji kontroli pojazdów oraz usytuowanie ich tuż przy granicy działki nr [...]. Odległość naziemnych zbiorników gazu płynnego od budynków użyteczności publicznej powinna wynosić co najmniej 60 m (§ 124 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 21 listopada 2005 r.), a od granicy działki co najmniej 10 m (§ 124 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia). Organy podniosły, że zgodnie z § 124 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5, mogą być zmniejszone o połowę w przypadku: zastosowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej REI 120, zasłaniającej zbiornik od strony obiektu, z wyjątkiem obiektów określonych w ust. 1 pkt 3 i 4. Jak zauważyły organy, przepis § 124 ust. 2 nie pozwala na zmniejszenie odległości zbiornika gazu płynnego od budynków użyteczności publicznej.
Za zasadne organ odwoławczy uznał również stanowisko PINB, że brak jest możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku socjalno-biurowego. Budynek ten znajduje się częściowo (ok. 9 m˛) na terenie działki sąsiedniej nr [...] należącej do S. O. i H. R., co do której inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania na cele budowlane. Współwłaściciele działki nr [...] wnioskiem z 8 listopada 2018 r. wnieśli o nakazanie rozbiórki przedmiotowej stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym. Z powyższego wynika, że nie wyrażają oni zgody na usytuowanie budynku socjalno-biurowego na ich działce.
Organy podniosły, że wobec powyższego, w przypadku braku możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, były obowiązane wydać decyzję nakazującą rozbiórkę stacji paliw gazu płynnego wraz z zapleczem socjalno-biurowym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Powodem uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym co do istoty sprawy był jedynie fakt, że w decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano adresata nałożonego obowiązku. Dlatego też WINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył obowiązek wykonania rozbiórki, zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, na inwestorów przedmiotowej inwestycji, tj. J. C. i M. C. wspólników spółki [...] S.C.
W skardze na powołaną na wstępnie decyzję WINB J. C. i M. C. podnieśli, że nakaz rozbiórki jest bezzasadny, ponieważ wskazane w decyzji obiekty nie powstały wskutek samowoli budowlanej, ale na podstawie pozwolenia na budowę i były użytkowane w oparciu o pozwolenie na użytkowanie. Zdaniem inwestorów, w takiej sytuacji nie powinni oni ponosić "kary". Wskazali, że teren, którego dotyczy sprawa, był w latach 70-tych ubiegłego wieku wywłaszczony od prywatnych właścicieli z przeznaczeniem na powiększenie parku wypoczynkowego. W związku z tym, że zamiar ten nie został zrealizowany, byli właściciele tych terenów bądź ich spadkobiercy mogli starać się o ich odzyskanie. Do chwili odzyskania terenów, czyli do 2010 r., prawnym właścicielem było M. Z., od którego w 2002 r., jak wskazali skarżący, uzyskali zgodę na dzierżawę i budowę stacji autogazu, budynku socjalno-biurowego oraz myjni samochodowej z zapleczem (łączny koszt inwestycji wynosił 750 tys. zł, częściowo sfinansowany z kredytów bankowych). Skarżący wskazali, że w 2002 r. obiekty, które wybudowali na działkach dzierżawionych od Miasta, spełniały wszelkie normy, aby otrzymać pozwolenie na użytkowanie. W 2010 r. okazało się, że na skutek odzyskania działki przez byłych właścicieli i nowego podziału terenu obiekty przez nich wybudowane znalazły się na dwóch różnych działkach. Moduł stacji autogazu posadowiony jest na działce nr [...] (której są właścicielami), natomiast budynek socjalno-biurowy w części (około 9 m˛) znajduje się na działce nr [...] (działka sąsiadów).
Skarżący ponieśli, że o ile są w stanie zrozumieć, że budynek socjalno-biurowy znajduje się na sąsiedniej działce i właściciele tej działki domagają się jego usunięcia, o tyle nie są w stanie zrozumieć, dlaczego muszą rozebrać moduł stacji autogazu, który w całości znajduje się na ich działce. Argumentacja, że stacja autogazu nie spełnia przepisów związanych z odległościami jest dla nich kompletnie niezrozumiała ("przecież stacja autogazu powstała w 2002 r. i wszystkie inne obiekty powstające w późniejszych latach powinny się dostosować do niej z odległościami, a nie na odwrót. Wyeliminowanie z obiegu prawnego pozwolenia na budowę z 2002 r. w żaden sposób nie kwestionowało odległości stacji autogazu od innych obiektów czy granic działki, a jedynie aspekt związany z umową dzierżawy"). Według skarżących, gdy obiekty stacji paliw były oddawane do użytku, odległości od innych obiektów były zachowane (w 2002 r. była tam niezabudowana łąka), natomiast obecnie proces naprawczy nie jest możliwy, ponieważ stacja autogazu nie spełnia odległości od innych obiektów. Idąc tym tokiem rozumowania, skarżący wskazali, że wszystkie obiekty, jakie powstały później niż stacja autogazu, nie powinny otrzymać pozwoleń na budowę, bo powstawały w okresie późniejszym niż 2002 rok i one też w momencie wydawania pozwoleń na budowę nie spełniały odległości od stacji autogazu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji nakazującej skarżącym rozbiórkę stacji paliw gazu płynnego zlokalizowanej na działce nr [...] wraz z zapleczem socjalno-biurowym zlokalizowanym na działkach nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w Z., wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (art. 25 ustawy zmieniającej) oraz § 124 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie.
Sporna inwestycja została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i użytkowana w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma okoliczność, że obie te decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ze skutkiem ex tunc). Rozstrzygnięcia organów stwierdzające nieważność tych decyzji są ostateczne i prawomocne.
W tym stanie rzeczy organy nadzoru budowlanego wszczęły tzw. procedurę naprawczą uregulowaną w art. 50-51 Prawa budowlanego. Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia na budowę ze skutkiem wstecznym już po zrealizowaniu inwestycji inwestorowi nie sposób bowiem zarzucić samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż działał on legalnie, w zaufaniu do organu, który mu tego pozwolenia udzielił. Organ nadzoru budowlanego ma natomiast obowiązek zbadać, czy możliwe jest doprowadzenie objętej unieważnionym pozwoleniem inwestycji do stanu zgodnego z prawem (zob. zamiast wielu: wyrok NSA z 31 stycznia 2017 r., II OSK 1199/15, CBOSA).
Prowadząc postępowanie naprawcze w przypadku zrealizowania inwestycji na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, następnie wyeliminowanej z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie, organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszym rzędzie kierować się okolicznościami, które stały się podstawą stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak wynika z uzasadnienia decyzji GINB z [...] października 2017 r. stwierdzającej nieważność decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę stacji paliw, pierwszą z przyczyn jej wyeliminowania z obrotu prawnego było rażące naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez brak po stronie inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Umowa nr [...] dzierżawy działki nr [...] z [...] stycznia 2001 r. upoważniała dzierżawców (poprzedników prawnych skarżących) jedynie do wzniesienia obiektów niezwiązanych trwale z gruntem, o konstrukcji lekkiej, łatwej do zdemontowania, gdy tymczasem wszystkie elementy zrealizowanej przez inwestorów stacji paliw wraz z zapleczem i budynkiem socjalno-biurowym są bezspornie obiektami trwale związanymi z gruntem. Drugą przyczyną stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę było rażące naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez dołączenie do wniosku o pozwolenie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z [...] października 2000 r. dla działki nr [...], która w dacie wydania tej decyzji już nie istniała, gdyż [...] sierpnia 2000 r. została podzielona na dwie działki: nr [...] i nr [...], zaś decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana dla działki nr [...].
Niesporne w sprawie jest, że już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na realizację stacji paliw działka nr [...] została podzielona, w wyniku czego powstały działki nr [...] i nr [...]. Aktualnie na działce nr [...] znajduje się stacja paliw gazu płynnego (LPG) wraz z zapleczem socjalno-biurowym, tj. dwa zbiorniki naziemne o pojemności 4,85 mł każdy, posadowione na płycie i słupach żelbetowych, z wiatą stanowiącą zadaszenie nad dystrybutorem oraz budynek konstrukcji murowanej o wymiarach w rzucie poziomym [...] x [...] m kryty blachą, zlokalizowany w części obejmującej powierzchnię około 9 m˛ na działce nr [...].
Niekwestionowana jest również okoliczność, że w obecnym stanie prawnym działka nr [...] stanowi własność skarżących, natomiast działka nr [...] jest własnością S. O. i H. R.. Znaczna część budynku socjalno-biurowego zlokalizowana jest zatem na działce, do której skarżący nie mają prawa do dysponowania na cele budowlane. Jest to samodzielna i wystarczająca przyczyna nakazania rozbiórki tego obiektu z uwagi na brak możliwości doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Nie sposób nakazać rozbiórki jego części obejmującej 9 m˛ na działce nr [...], ponieważ z jednej strony byłoby to po prostu nieracjonalne z uwagi na niewielką powierzchnię budynku (około 34 m˛), z drugiej zaś nie przywróciłoby stanu zgodnego z prawem z uwagi na konieczność zachowania odległości od granic z działką sąsiednią (3 m – ściana bez otworów okiennych i drzwiowych; 4 m – z tymi otworami). Nie ulega zatem wątpliwości, że nakaz rozbiórki był w tym wypadku jedynym zgodnym z prawem rozwiązaniem. Jak wynika z treści skargi, rozstrzygnięcia w tym zakresie w zasadzie nie kwestionowali nawet sami skarżący.
Zasadniczym przedmiotem sporu jest natomiast nakaz rozbiórki pozostałych elementów stacji paliw, posadowionych na należącej do skarżących działce nr [...]. Zdaniem skarżących, nie do zaakceptowania jest fakt, że wznieśli oni stację paliw wraz z zapleczem oraz użytkowali ją na podstawie pozwoleń właściwych organów administracji budowlanej, działając w zaufaniu do tych organów, a teraz muszą ponieść surowe konsekwencje popełnionych przez te organy błędów, za które przecież nie są odpowiedzialni. Co więcej, według nich, organy nie powinny oceniać kwestii odległości elementów stacji paliw od obiektów posadowionych na działkach sąsiednich, skoro w dacie realizacji stacji paliw tych obiektów na sąsiednich działkach nie było.
Żadnego z tych argumentów nie sposób podzielić. Trzeba bowiem pamiętać, że odpowiedzialność za naruszenie norm prawa budowlanego jest odpowiedzialnością o charakterze obiektywnym, tj. niezależnym od tego, czy to naruszenie było zawinione, a nawet świadome, i niezależne od tego, czy wywołało jakąkolwiek szkodę. W sferze tej odpowiedzialności zupełnie obojętne są czynniki ekonomiczne, na które powołują się skarżący, czy względy osobiste. Zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i sądy administracyjne badają, czy inwestycja budowlana narusza prawo administracyjne, na czym to naruszenie prawa polega i czy jest możliwość przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Skarżącym nie zarzucono samowoli budowlanej w rozumieniu at. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, ponieważ dysponowali oni odpowiednimi pozwoleniami. Nie zmienia to faktu, że zrealizowana inwestycja rażąco naruszała porządek prawny, co skutkowało trwałym wyeliminowaniem pozwolenia na budowę oraz pozwolenia na użytkowanie z obrotu prawnego. W tej sytuacji, jak wyżej już wskazano, obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było zbadanie, czy w świetle prawa można w drodze postępowania naprawczego doprowadzić taką inwestycję do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie określonych robót budowlanych czy wykonanie innych czynności (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego).
W niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że takiej możliwości nie ma z uwagi na niezachowanie przez elementy stacji paliw odległości od obiektów znajdujących się na nieruchomościach sąsiednich. Bezsporne jest, że stacja paliw gazu płynnego usytuowana jest przy granicy z działką nr [...] - w odległości 41,08 m od budynku hurtowni kwiatów i w odległości 34 m od budynku stacji kontroli pojazdów.
W myśl § 124 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie, magazyny butli z gazem płynnym o masie do 1350 kg, odmierzacze tego gazu na stanowisku tankowania pojazdów samochodowych oraz zbiorniki gazu płynnego powinny być sytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od miejsc postojowych dla pojazdów samochodowych oraz od granicy działki lub krawędzi jezdni, jeżeli przepisy o drogach publicznych nie stanowią inaczej; 60 m od obiektów użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych wielorodzinnych i zamieszkania zbiorowego.
Usytuowanie naziemnych zbiorników gazu płynnego w odległości 41,08 m od hurtowni kwiatów oraz w odległości 34 m od budynku stacji kontroli pojazdów, które są obiektami użyteczności publicznej, przy granicy działki nr [...], stanowi oczywiste naruszenie § 124 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia (odległość naziemnych zbiorników gazu płynnego od budynków użyteczności publicznej powinna wynosić co najmniej 60 m), a także naruszenie § 124 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (odległość naziemnych zbiorników gazu płynnego od granicy działki powinna wynosić co najmniej 10 m). W sprawie nie ma zastosowania § 124 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia pozwalający na zmniejszenie o połowę wskazanych w ust. 1 odległości, ponieważ nie dotyczy on odległości zbiornika gazu płynnego od budynków użyteczności publicznej.
Z istoty postępowania naprawczego wynika, że celem postępowania z art. 50-51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć obecnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego, w tym aktualnie obowiązujące normy techniczno-budowlane. Ratio legis art. 51 polega więc zawsze na doprowadzeniu wykonanych niezgodnie z prawem robót budowlanych do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, a nie prawem obowiązującym na dzień ich realizacji, czy też prawem obowiązującym w okresie pomiędzy wykonaniem robót budowlanych a ich legalizacją. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 51 nie ma jedynie charakteru kontrolnego i w związku z tym nie może odnosić się do nieaktualnego stanu faktycznego i prawnego, lecz jako postępowanie naprawcze powinno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach prawa (tak m. in. wyrok WSA w Lublinie z 15 kwietnia 2021 r., II SA/Lu 779/20, LEX nr 3185095). W świetle powyższego nie może zostać uwzględniony zarzut skarżących, że organy nie powinny oceniać kwestii odległości elementów stacji paliw od obiektów posadowionych na działkach sąsiednich, skoro w dacie realizacji stacji paliw tych obiektów na sąsiednich działkach nie było. Zrealizowanie w sposób niezgodny z prawem (z obojętnie jakich powodów) obiektu budowlanego zawsze wiąże się z ryzykiem, że w przyszłości stan zagospodarowania działek sąsiednich, a także stan prawny może zmienić się tak dalece, że nie będzie możliwe zalegalizowanie takiej inwestycji i jedynym rozwiązaniem będzie nakazanie rozbiórki obiektu czy przywrócenie na działce stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd nie może odnieść się do twierdzenia zawartego w skardze, że "wszystkie obiekty, jakie powstały później niż stacja autogazu, nie powinny otrzymać pozwoleń na budowę, bo powstawały w okresie późniejszym niż 2002 rok i one też w momencie wydawania pozwoleń na budowę nie spełniały odległości od stacji autogazu", ponieważ wykracza to poza przedmiot niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy organy nadzoru budowlanego zobligowane były do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zrealizowanego na podstawie wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę z mocy art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Szkoda, jaką ponieśli skarżący wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, może być naprawiona jedynie na podstawie orzeczenia sądu powszechnego, przed którym możliwe jest dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od organu, który udzielił wadliwego pozwolenia na budowę. Kwestie te nie mogą jednak skutkować uwzględnieniem skargi na decyzję o nakazie rozbiórki, skoro decyzja ta nie narusza prawa.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło