II OSK 1044/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-03-11
Skład orzekający: Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Małgorzata Masternak - Kubiak, Magdalena Dobek - Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonanie zadaszenia tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego, polegające na podwyższeniu ścian i zamknięciu przestrzeni dachem, stanowi rozbudowę budynku wielorodzinnego, wymagającą pozwolenia na budowę, czy też instalację urządzenia budowlanego, z której wykonania zwolniono z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Wykonanie zadaszenia tarasu poprzez podwyższenie jego ścian i zamknięcie przestrzeni dachem, trwale połączone z budynkiem, prowadzące do zwiększenia jego kubatury i zmiany charakterystycznych parametrów, stanowi rozbudowę budynku, a nie instalację urządzenia budowlanego. W przypadku braku pozwolenia na budowę, zasadne jest wszczęcie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na postanowienie Podlaskiego WINB wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych polegających na nadbudowie części budynku mieszkalnego wielorodzinnego przez wykonanie konstrukcji dachowej nad tarasem. Organy administracji uznały roboty za nadbudowę, WSA za rozbudowę, jednak obie kwalifikacje uzasadniały zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Skarżący kasacyjnie twierdzili, że wykonane prace stanowiły instalację urządzenia budowlanego (zadaszenia tarasu), nie wymagającą pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
1) prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 886/21 w ten sposób, że w miejsce błędnych nazwisk skarżących: "M.P.2, N.P., P.P." wpisuje prawidłowe: "M.P.2, N.P., P.P.", 2) oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak, Sędzia WSA (del.) Magdalena Dobek - Rak (spr.), Protokolant inspektor sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P., N.P., M.P.1 i M.P.2 od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 886/21 w sprawie ze skargi P.P., N.P., M.P.1 i M.P.2 na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 13 października 2021 r. nr WOP.7722.89.2021.MM w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych 1) prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 886/21 w ten sposób, że w miejsce błędnych nazwisk skarżących: "M.P.2, N.P., P.P." wpisuje prawidłowe: "M.P.2, N.P., P.P.", 2) oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 27 stycznia 2022 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 886/21, oddalił skargę M.P.1, M.P.2, N.P. i P.P. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 października 2021 r., nr WOP.7722.89.2021.MM, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodziskiego w Białymstoku z 27 sierpnia 2021 r., nr NB.I.5160.139.2020.MK, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, organ wstrzymał N.P. i P.P. prowadzenie robót budowlanych polegających na nadbudowie części budynku mieszkalnego wielorodzinnego przez wykonanie konstrukcji dachowej nad tarasem przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] przy Al. [...] w B. oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację nadbudowanej części obiektu budowlanego oraz o opłacie legalizacyjnej.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę M.P.1, M.P.2, N.P. i P.P. stwierdził, że zrealizowane przez inwestorów roboty budowlane stanowiły rozbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a nie jego nadbudowę, jak przyjęły orzekające organy. Sąd Wojewódzki uznał jednak zaskarżoną decyzję za prawidłową, ponieważ w okolicznościach sprawy organy zasadnie zastosowały tryb legalizacyjny przewidziany w art. 48 Prawa budowlanego.
W skardze kasacyjnej M.P.1, M.P.2, N.P. i P.P., zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, przytoczyli podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6, 7 i 9 Prawa budowlanego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie doszło do rozbudowy, co w myśl przepisu art. 28 ust. 1 tej ustawy rodzi obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy skarżący nie dokonywali rozbudowy części budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a jedynie instalacji urządzenia budowlanego, tj. zadaszenia (osłony) nad tarasem przynależnym do lokalu mieszkalnego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego oraz w zw. z § 14a ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. z 1999 r., Nr 74, poz. 836), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wykonane przez skarżących roboty budowlane stanowią rozbudowę, podczas gdy w ich wyniku nie doszło do zwiększenia ani powierzchni zabudowy, ani też kubatury budynku, a wykonane roboty budowlane nie skutkowały wykonaniem nowego (nieistniejącego wcześniej) pomieszczenia w lokalu mieszkalnym;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wykonanie zadaszenia istniejącego tarasu jest rozbudową, bowiem zmianie uległy granice zewnętrzne obiektu budowlanego wydzielające go z przestrzeni oraz funkcja tarasu, który stał się dodatkowym pomieszczeniem przynależnym do lokalu, podczas gdy granice zewnętrzne tarasu nie uległy zmianie (podobnie jak kubatura oraz powierzchnia zabudowy) i niezależnie od wykonanych robót - nadal pełni on funkcję tarasu;
- art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt 6, 7 i 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 3a Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wykonanie zadaszenia (osłony) tarasu nie jest instalacją urządzenia budowlanego na obiekcie budowlanym, ponieważ zadaszenie nie jest urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, ale stanowi wykonanie robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku wielorodzinnego, które podlegają procedurze uzyskania pozwolenia na budowę, podczas gdy właściwym winno być przyjęcie, że instalacja urządzenia budowlanego, jakim jest zadaszenie tarasu wykonane na obiekcie budowlanym, jako nieprzekraczające wysokości 3 m, nie wymaga ani decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia;
- art. 28 ust. 1 i art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego w zw. z art. 4 Prawa budowlanego oraz art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykonane zadaszenia nad istniejącym tarasem przynależnym do lokalu mieszkalnego jest rozbudową i wymaga pozwolenia na budowę, podczas gdy Sąd pierwszej instancji przy interpretacji ww. przepisów Prawa budowlanego wprowadzających ograniczenia własności, winien się kierować również zasadą wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zachowując racjonalne proporcje przy ocenie wykonanych robót budowlanych, tym bardziej, iż wykonane roboty budowlane miały na celu wyłącznie ochronę mienia skarżących.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucili:
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, iż organy w wydanych rozstrzygnięciach naruszyły wskazane przepisy postępowania administracyjnego oraz niewłaściwie ustaliły stan faktyczny sprawy, co w konsekwencji doprowadziło również do błędnego zastosowania art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, pomimo że z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżący wykonali roboty budowlane polegające na instalacji urządzenia budowlanego, które nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. polegające na oddaleniu wniesionej skargi i przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy mimo tego, że kwestionowane rozstrzygnięcia organów obu instancji wadliwie zakwalifikowały wykonane zadaszenie nad tarasem przynależnym do lokalu mieszkalnego jako nadbudowę, co przyznał sam Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, stwierdzając we własnym zakresie (także wadliwie), że ww. roboty budowlane należy uznać za rozbudowę, co nie wynika z zebranego przez organy materiału dowodowego ani rozstrzygnięć wydanych przez organy obu instancji;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe skonstruowane uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przyjęcia stanu faktycznego, który został ustalony przez organy w oparciu o niepełny materiał dowodowy i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Analiza zarzutów skargi kasacyjnej, zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego wskazuje, że zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest kwalifikacja prawnobudowlana robót budowlanych zrealizowanych w obrębie tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy al. [...] w B., determinująca właściwy tryb procedowania przez organy nadzoru budowlanego. W ocenie organów administracji obu instancji, wykonane roboty budowlane stanowią nadbudowę części budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Sąd pierwszej instancji stwierdził natomiast, że zrealizowana inwestycja doprowadziła do rozbudowy obiektu. Sąd Wojewódzki uznał przy tym, że odmienna kwalifikacja prawnobudowlana spornych robót nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż w obu przypadkach, wobec braku legitymowania się przez inwestorów pozwoleniem na budowę, uzasadnione było wszczęcie postępowania przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego. Skarżący kasacyjnie dążą z kolei do wykazania, że prace w obrębie tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w istocie stanowiły instalację urządzenia budowlanego (art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego), która w świetle art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia.
Wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania wskazanych w podstawach kasacyjnych, akceptując sposób i zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Ustalenia wynikające z dokonanych oględzin oraz dokumentacji fotograficznej były wystarczające do określenia charakteru robót budowlanych związanych z zabudową przedmiotowego tarasu. Tak zgromadzony materiał dowodowy dotyczący przedmiotowej inwestycji pozwolił na ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, a jego ocena nie jest dowolna, ale zgodna z przepisami. Organy orzekające w sprawie nie pominęły okoliczności faktycznych, które z punktu widzenia właściwych przepisów prawa materialnego, miały znaczenie w sprawie. Polemiczne stanowisko skarżących co do wyniku tej oceny nie świadczy o tym, że doszło do jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania mogących podważyć legalność działania organów administracji publicznej. Skarżący kasacyjnie sformułowanymi zarzutami ani towarzyszącą im argumentacją nie podważyli prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych ani ich oceny co do konsekwencji prawnych wykonanych samowolnie robót budowlanych. Odmienna kwalifikacja prawnobudowlana wykonanych robót poczyniona przez Sąd a quo nie podważa legalności wydanych postanowień, albowiem Sąd w oparciu o niezmienione i niepodważone ustalenia faktyczne organów dokonał innej kwalifikacji robót, co nie miało z kolei wpływu na zastosowany przez organy właściwy tryb postępowania.
Ponadto, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wyroku i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Przy tym podkreślić należy, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów zawartych w skardze. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji decyzji.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z 29 lutego 2008 r., nr 228/08, zmieniony następnie decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z 20 sierpnia 2010 r., nr 924/10, projekt budowlany dotyczący budynku mieszkalnego wielorodzinnego przewidywał wykonanie niezadaszonego tarasu (przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...]) ze ścianami osłonowymi do wysokości kondygnacji (4 m) z dwoma otworami nieprzeszklonymi. W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych organ pierwszej instancji ustalił, że w grudniu 2020 r. N.P. i P.P. przystąpili do realizacji robót polegających na wykonaniu jednospadowego aluminiowo-szklanego zadaszenia tarasu przynależnego do lokalu nr [...], usytuowanego na ostatnim piętrze wielorodzinnego budynku mieszkalnego. Przedmiotowe zadaszenie ma wysokość od 0,3 m do 1 m oraz zostało przymocowane kotwami chemicznymi do muru budynku wielorodzinnego, a także w czterech punktach do żelbetowych ścian nośnych. Wody opadowe z dachu odprowadzane są rynną na główną połać dachu budynku i spływają grawitacyjnie do istniejących wpustów dachowych kanalizacji deszczowej obiektu. Wykonano także dodatkową obróbkę zabezpieczającą przed zalewaniem i zaciekaniem. Pomieszczenie od dwóch stron zewnętrznych osłonięte jest wysokimi ścianami (4 m) posiadającymi przeszklone, otwieralne otwory. W toku przedmiotowego postępowania skarżący kasacyjnie zgodnie oświadczyli, że zrealizowane prace miały zabezpieczyć taras przed skutkami niekorzystnych warunków atmosferycznych. Jak wskazywali, pierwotny stan tarasu uniemożliwiał odprowadzanie wody opadowej oraz śniegu, co skutkowało zalewaniem, przeciekaniem i podmakaniem.
W oparciu o niepodważone ustalenia faktyczne, Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska Sądu a quo, który uznał, że sporne roboty budowlane stanowią rozbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a ich wykonanie bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, co uzasadniało zainicjowanie procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 Prawa budowlanego i wydanie postanowienia na podstawie ust. 1 tego artykułu.
Zgodnie z generalną zasadą, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego), a przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego). Samowolą budowlaną jest wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Sankcjonowanie tego rodzaju nieprawidłowości następuje w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
W Prawie budowlanym brak jest legalnej definicji nadbudowy i rozbudowy, a zakwalifikowanie robót budowlanych do kategorii jednego z tych pojęć musi być dokonywane z uwzględnieniem specyficznych okoliczności stanu faktycznego każdej konkretnej sprawy. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że nadbudowa polega na powiększeniu istniejącego obiektu budowlanego przez zwiększenie jego wysokości prowadzące do powstania dodatkowej kondygnacji z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej. Przez rozbudowę należy rozumieć natomiast zmianę charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość. Rozbudową będzie zatem powiększenie istniejącego obiektu budowlanego o taki stanowiący charakterystyczny parametr budynku element techniczny, który stanowi (zewnętrzną) część obiektu budowlanego. Rozbudowa obejmuje więc szerszy zakres ingerencji w substancję budowlaną, która może polegać nie tylko na wymianie elementów konstrukcyjnych, ale także na zmianie granic przestrzennych obiektu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, opis wykonanych prac odzwierciedlony w protokołach z oględzin oraz dokumentacji fotograficznej potwierdza, że w następstwie wykonanych robót polegających na podwyższeniu ścian wydzielających taras o od 0,3 m do 1 m i zamknięciu tak wydzielonej przestrzeni zadaszeniem, doszło do rozbudowy budynku wielomieszkaniowego. Wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, zabudowa powierzchni dotąd odkrytej i "domknięcie" w ten sposób bryły budynku w tej części, z jednoczesnym podwyższeniem wysokości budynku, doprowadziła do zwiększenia jego kubatury. O ile bowiem, obudowany ścianami o wysokości 4 m taras wliczał się do kubatury budynku, zgodnie z posiłkowo stosowanym § 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), definiującym pojęcie "kubatury brutto", to jednak podwyższenie tych ścian spowodowało zmianę wysokości mającą bezpośredni wpływ na zmianę kubatury stanowiącej iloczyn powierzchni i wysokości kondygnacji.
Powstało w ten sposób nowe pomieszczenie, którego funkcja z racji wydzielenia z przestrzeni ze wszystkich stron, uległa zmianie względem dotychczasowej. Granice obiektu budowlanego zostały poddane modyfikacji, dzięki czemu zwiększyła się jego kubatura o kolejne pomieszczenie domknięte ze wszystkich stron. W zaistniałym stanie faktycznym bryła budynku została zmieniona, ponieważ dotychczas otwartą przestrzeń zabudowano. Substancja budowlana budynku ulegała istotnej zmianie, a kubatura powiększeniu. Nie bez znaczenia pozostaje również skutek w postaci ingerencji wykonanymi robotami w elementy wspólne budynku wielomieszkaniowego, w tym w dach i wspólną kanalizację deszczową wykorzystaną do odprowadzania wód opadowych z nowopowstałego pokrycia dachowego tarasu.
Sąd a quo trafnie przyrównał efekty prac zrealizowanych przez inwestorów do zabudowy podcieni budynku, w wyniku której powstają nowe pomieszczenia użytkowe, którą w orzecznictwie kwalifikuje się jako rozbudowę obiektu budowlanego. Wskazuje się bowiem, że zabudowa ta skutkuje zmianą charakterystycznych parametrów budynku, przede wszystkim kubatury jego części wewnętrznych, przy jednoczesnym pomniejszeniu części dotychczas niezamkniętej. W ten sposób dochodzi do zmiany bryły budynku, ponieważ dotychczas otwarte i dostępne z zewnątrz podcienia zostają zamknięte, co prowadzi do domknięcia całej bryły budynku i zmiany jej granic przestrzennych. W ten sposób budynek powiększa się o dodatkowe pomieszczenia w miejsce dotychczas nieprzesłoniętych i ogólnodostępnych przestrzeni (por. wyroki NSA z 17 lipca 2013 r., II OSK 668/12, WSA w Poznaniu z 25 września 2013 r., IV SA/Po 640/13).
Z przedstawionych względów na aprobatę nie zasługiwały sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 6, 7 i 9 Prawa budowlanego. Sąd a quo trafnie przyjął, że zrealizowana inwestycja doprowadziła do rozbudowy budynku, a właściwym trybem do doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem będzie tryb legalizacji w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do wskazanego w skardze kasacyjnej niewłaściwego zastosowania § 14a ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych należy wyjaśnić, że przywołany przepis dotyczy możliwości zabudowy balkonów i logii, ale nie wskazuje na prawną drogę ich realizacji (w ramach zgłoszenia czy też pozwolenia na budowę). Przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, skoro wykonane roboty budowlane nie stanowiły "instalowania" urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego a rozbudowę budynku. Zgodnie z tym przepisem, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m. Należy podkreślić, że "instalowanie", o którym mowa w przywołanym przepisie, oznacza wykonywanie prostych prac odnoszących się do poszczególnych elementów obiektu budowlanego, pojedynczych urządzeń lub konstrukcji, a nie do budowy (a także odpowiednio przebudowy czy rozbudowy) obiektu. Zakwalifikowanie określonych robót jako instalowania urządzeń na obiektach budowlanych w rozumieniu art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego może więc nastąpić tylko wtedy, gdy ich umiejscowienie na obiektach budowlanych nie jest wynikiem robót budowlanych, czyli nie stanowi budowy, rozbudowy, nadbudowy lub przebudowy tych obiektów. Zatem wskazany w skardze kasacyjnej przepis, wyłączający obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, ma zastosowanie jedynie do tego rodzaju robót budowlanych, które polegają na instalowaniu, a więc prostym montowaniu (zakładaniu, umieszczaniu) określonych urządzeń na istniejących legalnie obiektach budowlanych. Zakres robót stanowiących przedmiot niniejszego postępowania znacząco wykracza poza warunki zwolnienia wynikającego z art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego. Nie wykonano bowiem prostej instalacji obudowy tarasu, a podwyższono ściany konstrukcją aluminiowo – szklaną, przytwierdzono ją trwale do konstrukcji muru budynku, zamknięto dachem wykonując dodatkową obróbkę zabezpieczającą przed zalewaniem i zaciekaniem przymocowaną do ścian nośnych żelbetonowych, a nową konstrukcję włączono do wspólnej kanalizacji deszczowej budynku. Otwory w ścianach zamknięto materiałem szklanym. W wyniku tych robót powstało nowe pomieszczenie, o nowej funkcji, co spowodowało zwiększenie powierzchni użytkowej, a sposób jego wykonania polegający nie tylko na przykryciu dachem, ale również na podwyższeniu dotychczasowych ścian spowodował zwiększenie kubatury budynku. Cechy wykonanych robót, w tym ich konstrukcyjne powiązanie z murami istniejącego budynku potwierdzają, że doszło do trwałego połączenia zabudowy z budynkiem. Skoro zatem doszło do trwałego połączenia zabudowy z budynkiem, do zmiany charakterystycznych parametrów użytkowych (zwiększenie kubatury) i parametrów technicznych poprzez dodatkowe obciążenie stropodachu wskutek umieszczenia konstrukcji aluminiowo – szklanej, a tym samym jednocześnie ingerencji w części wspólne budynku, to doszło do rozbudowy obiektu wymagającej pozwolenia na budowę, a w jego braku skutkującej potrzebą wszczęcia i przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Oceny tej nie mogły zmienić przywołane w skardze kasacyjnej odmienne orzeczenia sądów administracyjnych, w których zabudowę tarasu uznano za instalację urządzenia budowlanego, albowiem wydane one zostały w innych okolicznościach faktycznych.
Na tle tych ustaleń i ocen, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia i oddalił skargę. Skoro Sąd a quo nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to nie można skutecznie zarzucić wyrokowi oddalającemu skargę naruszenia art. 151 p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie to jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd normy prawnej. Skoro bowiem doszło do samowolnej rozbudowy budynku to organy prawidłowo zainicjowały pierwszy etap postępowania legalizacyjnego, umożliwiając samowolnikowi przywrócenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem na zasadach ściśle określonych w Prawie budowlanym.
Mając zatem na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Na podstawie z art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu sprostował dostrzeżone omyłki pisarskie w komparycji wyroku Sąd pierwszej instancji poprzez wpisanie w miejsce błędnych nazwisk skarżących: "M.P.2, N.P. i P.P." prawidłowych: "M.P.2, N.P. i P.P.".
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło