II SA/Łd 938/21

WyrokWSA w Łodzi2022-01-28

Skład orzekający: Robert Adamczewski, Sławomir Wojciechowski, Marcin Olejniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w tym samym okresie pobierał zasiłek dla opiekuna, a jedynie warunkowo zadeklarował rezygnację z tego drugiego świadczenia?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane za okres, w którym wnioskodawca miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, nawet jeśli złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne i warunkowo zadeklarował rezygnację z zasiłku. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nabywa się dopiero od daty prawomocnego uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, co usuwa negatywną przesłankę materialnoprawną.
Stan faktyczny
J.P. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, jednocześnie składając oświadczenie o rezygnacji z pobieranego zasiłku dla opiekuna od dnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia za okres do 15 lipca 2021 r., wskazując na pobieranie zasiłku dla opiekuna, a przyznał je od 16 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], którą: w punkcie pierwszym odmówiono J.P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.G.-K., w okresie od 1 stycznia do 15 lipca 2021 r.; w punkcie drugim przyznano J.P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.G.-K.: w kwocie 1.017,30 zł, na okres od 16 do 31 lipca 2021 r. oraz w kwocie 1.971 zł miesięcznie bezterminowo, począwszy od 1 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu wymienionej wyżej decyzji z [...] organ pierwszej instancji wskazał, że 14 stycznia 2021 r. J.P. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.G.-K.. Do wniosku dołączyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 18 września 2012 r., z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 maja 2006 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Poza tym, jak wynika z załączonych do akt sprawy dokumentów ostatni stosunek pracy wnioskodawczyni trwał w okresie od 5 maja 2010 r. do 31 marca 2011 r. Po tym okresie nie podejmowała zatrudnienia. Z oświadczenia J.P. wynika, że jej matka choruje przewlekle, przebyła trzy udary oraz wylew. Wymaga stałej pomocy przy ubieraniu i rozbieraniu się, przygotowaniu posiłków i ich podaniu, a także całkowitej pomocy przy kąpieli. Nie może zostać na dłużej sama w domu, ponieważ w związku z chorobą występują widoczne zaburzenia psychiczne, które powodują nieprzewidywalne zachowania. Jest osobą schorowaną, często śpi, nie chce wychodzić z domu na spacery, ma zawroty i bóle głowy. Postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z 8 grudnia 2014 r. H.G.-K. została częściowo ubezwłasnowolniona z powodu zaburzeń psychicznych i w ocenie organu, w związku z problemami zdrowotnymi wymaga stałej opieki, w tym m.in. pomocy przy takich czynnościach jak: przygotowywanie posiłków i ich podanie oraz pomoc przy ubieraniu i rozbieraniu, kąpieli, podawaniu leków, stałego nadzoru nad zachowaniem ze względu na zaburzenia psychiczne. Ponadto konieczność sprawowania stałej opieki w aspekcie zapewnienia pomocy w codziennych potrzebach higienicznych oraz żywieniowych, uniemożliwia J.P. podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wobec tego organ uznał, iż jest ona jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad matką. Końcowo wskazano, że J.P. do 15 lipca 2021 r. była uprawniona do zasiłku dla opiekuna, zatem przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego było możliwe od 16 lipca 2021 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.P., kwestionując ją w części, co do punktu pierwszego. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wydanie decyzji, poprzez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - u.ś.r.), co spowodowało nieprzyznanie skarżącej świadczenia począwszy od dnia, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od dnia 1 stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję przypomniało, że H.G.-K., jest wdową, a orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B., z 18 września 2012 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. J.P. do 15 lipca 2021 r. posiadała prawo do zasiłku dla opiekuna przyznane od 1 lipca 2013 r. Organ odwoławczy podkreślił, że bezspornym jest, że osoba wymagająca opieki legitymuje się wymaganym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i to, że skarżąca i jej matka pozostają w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Niekwestionowana jest także okoliczność, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką H.G.-K., a zakres wykonywanych czynności nie pozwala jej na podjęcie pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, co znajduje potwierdzenie w dokonanych przez organ ustaleniach stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższego skoro spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przy jednoczesnym niezaistnieniu przesłanek negatywnych, określonych wart. 17 ust. 5 u.ś.r., organ pierwszej instancji przyznał skarżącej przedmiotowe świadczenie, a stanowisko to Kolegium w pełni podzieliło. Kolegium dodało, że kwestią sporną w sprawie pozostaje data początkowa, od której świadczenie pielęgnacyjne powinno być skarżącej przyznane, w związku z wystąpieniem przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. Wobec tego organ odwoławczy przypomniał, że bezspornym jest, że Prezydent Miasta B., decyzją z [...] uchylił własną decyzję z [...] 2014 r. zmienioną decyzją z [...] 2018 r., przyznającą J.P. zasiłek dla opiekuna, w związku z opieką nad matką bezterminowo, począwszy od 1 lipca 2013 r. W związku z tym prawo do zasiłku dla opiekuna przysługiwało wnioskodawczyni do 15 lipca 2021 r. Okolicznością niekwestionowaną jest także, iż występując o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia, o czym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., rezygnując z pobieranego dotychczas zasiłku dla opiekuna w przypadku przyznania jej przedmiotowego świadczenia. J.P. wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożyła oświadczenie, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna, które wskazuje, że był to wniosek warunkowy i nie mógł skutkować uznaniem, że spełniona została norma art. 24 ust. 2 u.ś.r. umożliwiająca wypłatę świadczenia. Organ dodał, że adekwatnie w samym wniosku, w pkt 3 pełnomocnik strony wniósł o uchylenie z dniem wydania decyzji przyznającej ww. świadczenie - decyzji przyznającej J.P. zasiłek dla opiekuna. Zdaniem organu w sytuacji, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpił po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, organ był nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego nabywa się z chwilą uostatecznienia się decyzji przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny. Tak długo zatem jak w obrocie prawnym pozostaje decyzja orzekająca o przyznaniu tego świadczenia (w analizowanej sprawie zasiłku dla opiekuna), na gruncie regulacji związanych z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego istnieje przeszkoda do przyznania tego właśnie świadczenia. Zdaniem organu w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. Zatem warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest brak uprawnienia do otrzymywania konkurencyjnego świadczenia. Wskazano też, że decyzja przyznająca skarżącej zasiłek dla opiekuna, jako ostateczna, miała charakter wiążący, a uchylenie takiej decyzji mogło nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U . z 2021 r. poz. 735 ze zm. - k.p.a.), który statuuje zasadę trwałości decyzji administracyjnych i służy zapewnieniu pewności obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uchylił decyzję dotyczącą przyznania zasiłku dla opiekuna dla J.P., w związku z opieką nad matką, przez co usunął negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. Skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, nie kwestionowała zarówno daty, z jaką uchylono decyzję przyznającą ww. świadczenie, jak i trybu, w jakim podjęto ww. rozstrzygnięcie. Decyzja ta jest ostateczna. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż skarżąca od 16 lipca 2021 r. nie ma prawa do zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad matką H.G.-K., Kolegium uznało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić począwszy od 16 lipca 2021 r. na czas nieokreślony. Podkreśliło, że nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, tj. od 1 stycznia 2021 r. do 15 lipca 2021 r., gdyż w tym okresie skarżącej przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze J.P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.s.r., co spowodowało nie przyznanie skarżącej świadczenia, począwszy od dnia, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od 1 stycznia 2021 r. Mając na uwadze powyższy zarzut wniosła o: - uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]; - zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; - rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – p.p.s.a.). Zdaniem skarżącej Kolegium przyznając świadczenie pielęgnacyjne uczyniło to z pominięciem normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skarżąca nie podzieliła stanowiska organu, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna, oraz niezłożenie wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego bezwarunkowego oświadczenia o rezygnacji z jego pobierania, uzasadnia odmowę przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku. Złożenie takiego wniosku pozbawiłby ją środków pieniężnych niezbędnych dla własnego utrzymania. Skarżąca wskazała, że w jej ocenie nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich. Ponadto zdaniem skarżącej nie można zaakceptować literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., skutkującej odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskanie przez nią prawa do zasiłku dla opiekuna, bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady z art. 2 Konstytucji RP. Oczywistym zatem jest, że skarżąca korzystała z tej formy pomocy, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Należy również zauważyć, że z treści oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika jednoznacznie intencja skarżącej wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego. Jednakże organ nie wziął powyższego pod uwagę dokonując przedmiotowego rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że intencją skarżącej był wybór określonego świadczenia w sytuacji, w której spełnia ona przesłanki uzyskania różnych świadczeń niepodlegających z mocy prawa kumulacji, z jednoczesną rezygnacją z otrzymywania konkurencyjnego lecz mniej korzystnego ekonomicznie świadczenia. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje wyłącznie możliwość dokonania wyboru świadczenia i nie reguluje kwestii uchylenia decyzji przyznającej mniej korzystne świadczenie. Nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego i pobieranego świadczenia przed wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia wybranego przez uprawnionego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Ponadto wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Istota sprawy sprowadza się do kwestii określenia daty początkowej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a mianowicie, czy w rozpoznawanej sprawie przysługuje ono począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia, czy też od daty uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, jak wywodzi Kolegium. Rację w tym sporze należy przyznać organowi administracji publicznej. Na wstępie zaznaczyć jednak trzeba, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ukształtowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, według której jeśli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej organ obowiązany jest poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (zob. przykładowo wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19 oraz z 19 maja I OSK 209/21; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., III SA/Gd 575/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Poszukiwanie owych rozwiązań musi się jednak odbywać w granicach obowiązujących norm prawa. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (14 stycznia 2021 r.), zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] 2014 r., zmienioną decyzją z [...] 2018 r. skarżąca miała ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad matką. Wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła pismo, w którym oświadczyła, że rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem sądu dokonanie wyboru świadczenia przez skarżącą, w oparciu o art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez złożenie oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna i jednoczesne złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie skutkowało zaprzestaniem korzystania przez skarżącą z zasiłku dla opiekuna od daty złożenia wniosku. Warunkiem koniecznym do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego było ostateczne uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna po uprzedniej rezygnacji z tego prawa, poprzez złożenie przez skarżącą oświadczenia w tej kwestii, co nastąpiło odrębną decyzją Prezydenta Miasta B. z [...], której skarżąca nie zakwestionowała. Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b, w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, na który miała już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do zasiłku dla opiekuna. Stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Dyspozycja art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (por. ww. wyrok NSA z 19 maja I OSK 209/21). Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna za dany okres, w przepisanym trybie, pozwalała na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia (zasiłku dla opiekuna) nowo wybranego (świadczenia pielęgnacyjnego). Wobec powyższego, odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od stycznia 2021 r. do 15 lipca 2021 r., a więc za okres, w którym obowiązywała decyzja ustalająca na rzecz skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna, podzielić należy stanowisko organu, że mając na uwadze, że decyzja przyznająca zasiłek dla opiekuna nie została wzruszona za wskazany wyżej okres, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie było możliwe. Datą początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest data wyłączenia z funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji ustalającej na rzecz skarżącej prawa do świadczenia konkurencyjnego, w tym przypadku zasiłku dla opiekuna. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja miała miejsce dopiero w dniu 16 lipca 2021 r. Zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w zw. z art. 27 ust. 3 u.ś.r. należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.ś.r., mającymi zastosowanie tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku, a zatem spełnienia przesłanek materialnoprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. odnosi się bowiem do okoliczności formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych. Nie ma żadnego uzasadnienia do wycinkowego stosowania przepisów prawa, skoro oczywistą przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest korzystanie ze świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. Dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istniała w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu skarżącej zasiłku dla opiekuna, dopóty niemożliwe było przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres w którym skarżąca była uprawniona i pobierała zasiłek dla opiekuna. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. we wskazanych powyższej okolicznościach faktycznych sprawy ustały dopiero od dnia uchylenia decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna. Osoba, która spełnia warunki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera zasiłek dla opiekuna, winna móc zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, niemniej wybór ten nie może zostać urzeczywistniony w sposób naruszający przepisy prawa. Konsekwencją dokonania tego wyboru, nie może być zaistnienie sytuacji, w której osoba otrzymywałaby dwa świadczenia za ten sam okres. Dlatego koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. Wobec powyższego należy uznać, że organy prawidłowo przyznały skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia 16 lipca 2021 r., gdyż skarżąca dopiero od tego momentu spełniła przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie, aż do 15 lipca 2021r., tj. dnia w którym uchylona została decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku dla opiekuna, istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącą za ten okres wnioskowanego świadczenia. Ostatecznie podkreślić należy, że skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – we wniosku złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna od dnia przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, i takie też było rozstrzygnięcie Kolegium. W konsekwencji sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. k.ż.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło