VII SA/Wa 1287/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-31
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Artur Kuś, Elżbieta Granatowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która narusza przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, definicję powierzchni biologicznie czynnej oraz przepisy prawa budowlanego dotyczące liczby lokali w budynku jednorodzinnym, a także zawiera wadliwe postanowienia graficzne dotyczące linii zabudowy, podlega stwierdzeniu nieważności w całości lub części?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podlega stwierdzeniu nieważności w części, w której narusza przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przepisy prawa budowlanego dotyczące liczby lokali w budynku jednorodzinnym, a także zawiera wadliwe definicje lub postanowienia graficzne. Naruszenie to, jeśli jest istotne, uzasadnia stwierdzenie nieważności części uchwały, nawet jeśli inne jej postanowienia są zgodne z prawem. Sąd może również stwierdzić nieważność części graficznej planu, jeśli narusza ona interes prawny właścicieli nieruchomości w sposób nieuzasadniony.Stan faktyczny
Skarżący zakwestionowali uchwałę Rady Miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając jej naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o drogach publicznych oraz Kodeksu cywilnego. Główne zarzuty dotyczyły nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności poprzez przeznaczenie części nieruchomości pod drogi publiczne, naruszenia procedury planistycznej, braku zgodności z studium uwarunkowań, wadliwej prognozy skutków finansowych oraz błędnych definicji i postanowień planu. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności uchwały w całości lub części.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 6 pkt 2 lit. a) w zakresie słowa "podjazdów", § 6 pkt 6, § 24 pkt 2, § 31 pkt 8, § 32 pkt 6, § 33 pkt 9, § 34 pkt 6 w zakresie słów "oraz więcej niż jednego lokalu mieszkalnego w jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym". Sąd stwierdził również nieważność załącznika graficznego zaskarżonej uchwały w części wyznaczającej przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy od strony drogi publicznej klasy dojazdowej oznaczonej symbolem [...] (ul. G.), w odniesieniu do działek numer ewidencyjny [...] i [...] z obrębu [...]. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędzia WSA Artur Kuś, Asesor WSA Elżbieta Granatowska, , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skarg G. B., K. B., K. P., L. S., Z. S. i J. B. na uchwałę Rady Miejskiej K. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: a) § 6 pkt 2 lit. a) w zakresie słowa "podjazdów", b) § 6 pkt 6, c) § 24 pkt 2, d) § 31 pkt 8, e) § 32 pkt 6, f) § 33 pkt 9, g) § 34 pkt 6 w zakresie słów "oraz więcej niż jednego lokalu mieszkalnego w jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym"; II. stwierdza nieważność załącznika graficznego zaskarżonej uchwały w części wyznaczającej przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy od strony drogi publicznej klasy dojazdowej oznaczonej symbolem [...] (ul. G.), w odniesieniu do działek numer ewidencyjny [...] i [...] z obrębu [...]; III. w pozostałym zakresie oddala skargi G. B. i K. B. oraz L. S. i Z.S.; IV. oddala skargi K. P. i J. B.; V. zasądza od Gminy K. na rzecz G. B. i K.B. kwoty po 300 (trzysta) złotych oraz solidarnie na rzecz L. S. i Z. S. [...] (osiemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I.1
Skargą z 16 sierpnia 2021 r. (zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1973/21) K P, właścicielka nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], działka nr ewid. nr [...], obr. [...]a także współwłaścicielka nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], działka nr ewid. [...], obr. [...] zakwestionowała uchwałę Rady Miejskiej [...] nr [...]z [...]maja 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru północno-zachodniej części miasta [...]- etap 4 (Dz. Urz. Woj. [...][...]. z 2021 r. poz. [...]- dalej jako uchwała, plan).
Uchwale zarzuciła naruszenie:
1. art. 140 K.c., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP - z uwagi na nie uzasadnione ograniczenie prawa własności Skarżącej do nieruchomości na skutek uchwalenia zaskarżonej uchwały, na mocy której działka nr [...] z obrębu [...] bez racjonalnego uzasadnienia została w znacznej części przeznaczona pod drogę publiczną klasy dojazdowej [...] stanowiącą ul. [...] na odcinku ok. 60 m, na skutek czego skarżąca pozbawiona została możliwości dotychczasowego wykorzystania działki zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem;
2. art. 1 ust. 2 pkt 11 i 12 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm. - dalej jako u.p.z.p.) z uwagi na nie uzasadnione ograniczenie prawa skarżącej do udziału w pracach nad projektem planu prowadzonych także przy użyciu środków komunikacji elektronicznej oraz brak zachowania jawności przejrzystości procedur planistycznych. Przejawem takiego ograniczenia prawa skarżącej był brak odniesienia się organu do zgłoszonych przez skarżącą uwag do projektu planu w pismach z 05 maja 2020 r. oraz z 12 lutego 2021 r. Ponadto organ przeprowadzając konsultacje za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w postaci strony BlP Gminy [...] , na podstawie art. 17 pkt 9 u.p.z.p. ich zakres ograniczył jedynie do wskazanych nieruchomości. Organ nie odniósł się także w załączniku "Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do m.p.z.p." do uwagi wniesionej do planu zawartej w tabeli Lp. 74 w pkt 6 rubryki, zawierającej uzasadniony sprzeciw dotyczący projektu graficznego ulicy [...], która na odcinku ok. 60 m została zaprojektowana na działce stanowiącej współwłasność nr [...];
3. art. 15 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. gdyż dane zawarte w uzasadnieniu planu w zakresie prognozy skutków finansowych mają charakter szacunkowy służą wyłącznie do ustalenia orientacyjnych prawdopodobnych konsekwencji finansowych. Brak danych i stawek dotyczących wydatków związanych z wykupem nieruchomości zajętych pod planowane drogi publiczne, wydatki związane z budową dróg, wydatki związane z budową sieci infrastruktury, co może skutkować tym, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - etap 4 będzie martwym aktem prawa miejscowego;
4. art. 20 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 14 ust. 5 u.p.z.p. poprzez rozbieżność pomiędzy planem, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...], przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej [...]z [...]grudnia 1999 r. zawartych w rozdziale II Uwarunkowania rozwoju - Uwarunkowania w zakresie rolnictwa ust. 2 pkt 3, zgodnie z którym: Kierunki działań winny zmierzać do: ograniczenia wyłączeń z użytkowania rolnego gruntów III i IV klasy w pozostałej części gminy, z Prognozą oddziaływania na środowisko do planu - etap 4, gdyż gleby klas Illa lllb są chronione i wymagają zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze. Stosowna zgoda została uzyskana na wcześniejszym etapie prowadzenia procedury. Jednakże plan - etap 4 uchwalony w dniu [...] maja 2021 r. przeznaczył tereny rolnicze pod zabudowę jednorodzinną i usługową, nie dysponując dokumentem w postaci załącznika dotyczącego zgody na zmianę przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze;
5. art. 20 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 14 ust. 5 planu poprzez rozbieżność pomiędzy planem, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...], przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej [...] z [...] grudnia 1999 r. Rozdział V - Komunikacja ust. 4, z treścią § 39 planu, w którym zaprojektowano nadmierną ilość dróg publicznych klasy głównej ruchu przyspieszonego oraz dróg zbiorczych co zdecydowanie wpłynie negatywnie na środowisko naturalne poprzez emisję spalin dla strefy C uzdrowiska;
6. art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm. - dalej jako u.d.p.) - z uwagi na zaprojektowanie przebiegu drogi lokalnej ul. [...] odcinku długości ok. 60 m na prywatnej działce [...]. Ponadto organ planując przebudowę ul. [...] nie uwzględnił, iż została ona zlokalizowana na spornym gruncie, (fikcyjnej działce nr [...]z obrębu [...], utworzonej na potrzeby lokalizacji drogi, z części zabranych działek, w tym z części działki nr [...]). W sprawie tytułu prawnego do nieruchomości na której zlokalizowana jest ul. [...] toczy się postepowanie z wniosku Skarżącej, w ramach którego Wojewoda [...] pismem z [...]kwietnia 2021 r. przekazał do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] stycznia 2013 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] w [...] . Zasadnym jest, aby w sytuacji prawnej braku legitymowania się przez Gminę [...] prawem własności do gruntów po których planowany jest przebieg nowej drogi ul. [...] , działania w tym zakresie zostały wstrzymane do czasu wydania prawomocnej decyzji w tej sprawie. Ponadto ze szkicu do planu wynika, iż ponad 90% terenu wytyczonego na nową ul. [...] na odcinku ok. 60 m, czyli na odcinku nowo zaprojektowanym, pod przedmiotową ulicę zostanie zabrany grunt [...] Brak jest w treści opisowej planu ważnej informacji, a mianowicie jaka szerokość gruntu z poszczególnych działek zostanie zajęta (zabrana) pod drogę.
Precyzując na rozprawie wnioski skargi Strona wskazała, że wnosi o stwierdzenie nieważności uchwały w części w jakiej narusza jej interes prawny wynikający z prawa własności wskazanych wyżej działek.
I.2
Skargą z 16 sierpnia 2021 r. (zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1974/21) L i Z S, właściciele nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] , działki nr ewid. nr [...] i [...], obr. [...] a także współwłaściciele nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] działka nr ewid. [...], obr. [...] zakwestionowali uchwałę Rady Miejskiej [...]opisaną w pkt I.1 niniejszego uzasadnienia.
Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie:
1. art. 140 K.c., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP - z uwagi na nie uzasadnione ograniczenie prawa własności skarżących do ich nieruchomości na skutek uchwalenia planu zaskarżonej Uchwały, na mocy której tereny działki nr [...],[...] oraz [...]z obrębu [...] bez racjonalnego uzasadnienia zostały w znacznej części przeznaczone pod drogę publiczną klasy dojazdowej [...] stanowiącą ul. [...] na odcinku ok. 60 m, na skutek czego skarżący pozbawieni zostali możliwości dotychczasowego wykorzystania działek zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, a więc na cele zabudowy;
2. art. 1 ust. 2 pkt 11 i 12 up.z.p. z uwagi na nie uzasadnione ograniczenie prawa skarżących do udziału w pracach nad projektem planu prowadzonych także przy użyciu środków komunikacji elektronicznej oraz brak zachowania jawności i przejrzystości procedur planistycznych. Przejawem takiego ograniczenia prawa skarżących był brak odniesienia się organu do zgłoszonych przez skarżących uwag do projektu planu w pismach z 5 maja 2020 r. oraz z 12 lutego 2021 r. Ponadto organ przeprowadzając konsultacje za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w podstacji strony BlP Gminy [...], na podstawie art. 17 pkt 9 u.p.z.p. ich zakres ograniczył jedynie do wskazanych nieruchomości. Organ nie odniósł się także w załączniku "Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do m.p.z.p" do uwagi wniesionej do planu zawartej w tabeli Lp. 74 w pkt 6 rubryki, zawierającej uzasadniony sprzeciw dotyczący projektu graficznego ulicy [...] , która na odcinku ok. 60 m została zaprojektowana na działkach stanowiących własność skarżących nr [...],[...] i [...]
3. art. 15 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p., gdyż dane zawarte w uzasadnieniu planu w zakresie prognozy skutków finansowych mają charakter szacunkowy i służą wyłącznie do ustalenia orientacyjnych prawdopodobnych konsekwencji finansowych. Brak danych i stawek dotyczących wydatków związanych z wykupem nieruchomości zajętych pod planowane drogi publiczne, wydatki związane z budową dróg, wydatki związane z budową sieci infrastruktury, co może skutkować tym, iż plan będzie martwym aktem prawa miejscowego;
4. art. 20 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 14 ust. 5 u.p.z.p. poprzez rozbieżność pomiędzy planem a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...] , przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...]z [...] grudnia 1999 r. zawartych w rozdziale II Uwarunkowania rozwoju - Uwarunkowania w zakresie rolnictwa ust. 2 pkt 3, zgodnie z którym: Kierunki działań winny zmierzać do: ograniczenia wyłączeń z użytkowania rolnego gruntów III-IV klasy w pozostałej części gminy", z Prognozą oddziaływania na środowisko do planu, gdyż gleby klas IIIa i IIIb są chronione i wymagają zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze; Stosowna zgoda została uzyskana na wcześniejszym etapie prowadzenia procedury jednakże plan uchwalony w dniu [...] maja 2021 r. przeznaczył tereny rolnicze pod zabudowę jednorodzinną i usługową, nie dysponując dokumentem w postaci załącznika dotyczącego zgody na zmianę przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze.
5. art. 20 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 14 ust. 5 planu poprzez rozbieżność pomiędzy planem a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...], przyjętego uchwałą nr [...]Rady Miejskiej [...]z [...]grudnia 1999 r., Rozdział V - Komunikacja ust. 4, z treścią § 39 planu, w którym zaprojektowano nadmierną ilość dróg publicznych klasy głównej ruchu przyspieszonego oraz dróg zbiorczych, co zdecydowanie wpłynie negatywnie na środowisko naturalne poprzez emisję spalin dla strefy C uzdrowiska.
6. art. 7 ust. 2 u.d.p. z uwagi na zaprojektowanie przebiegu drogi lokalnej ul. [...]odcinku długości ok. 60 m na prywatnych działkach [...],[...] i [...]. Ponadto organ planując przebudowę ul. [...]nie uwzględnił, iż została ona zlokalizowana na spornym gruncie, (fikcyjnej działce nr [...]z obrębu [...] utworzonej na potrzeby lokalizacji drogi, z części zabranych działek, w tym z części działki nr [...]- własność skarżących); W sprawie tytułu prawnego do nieruchomości na której zlokalizowana jest ul. [...]toczy się postepowanie z wniosku skarżących, w ramach którego Wojewoda [...] pismem z [...]kwietnia 2021 r. przekazał do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...]stycznia 2013 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. własności gruntu zajętego pod część ulicy [...]w [...];
Zasadnym jest, aby w sytuacji prawnej braku legitymowania się przez Gminę [...]prawem własności do gruntów po których planowany jest przebieg nowej drogi ul. [...], działania w tym zakresie zostały wstrzymane do czasu wydania prawomocnej decyzji w tej sprawie;
Ponadto z ze szkicu do planu wynika, iż ponad 90% terenu wytyczonego na nową ul. [...]na odcinku ok. 60 m, czyli na odcinku nowo zaprojektowanym, pod przedmiotową ulicę zostanie zabrany grunt nr [...]z części działek nr [...]i [...]. Wskazać także należy, iż brak jest w treści opisowej planu ważnej informacji, a mianowicie jaka szerokość gruntu z poszczególnych działek zostanie zajęta (zabrana) pod drogę.
Precyzując na rozprawie wnioski skargi Strona wskazała, że wnosi o stwierdzenie nieważności uchwały w części w jakiej narusza jej interes prawny wynikający z prawa własności wskazanych wyżej działek.
I.3
Skargą z 16 sierpnia 2021 r. (zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1975/21) J B, właścicielka nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], działka nr ewid. nr [...] obr. [...]a także współwłaścicielka nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], działka nr ewid. [...], obr. [...], zakwestionowała uchwałę Rady Miejskiej [...]opisaną w pkt I.1 niniejszego uzasadnienia.
Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie:
1. art. 140 K.c., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP - z uwagi na nie uzasadnione ograniczenie prawa własności skarżącej do nieruchomości na skutek uchwalenia zaskarżonej Uchwały, na mocy której tereny działki nr [...] z obrębu [...]bez racjonalnego uzasadnienia została w znacznej części przeznaczona pod drogę publiczną klasy dojazdowej [...] stanowiącą ul. [...]na odcinku ok 60 m, na skutek czego skarżąca pozbawiona zastała możliwości dotychczasowego wykorzystania działki zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem oraz zaprojektowanie w projekcie planu § 9 pkt 2 "ustala się nieprzekraczalne linie zabudowy oznaczone i zwymiarowane na rysunku planu dotyczące obszaru MN 27 przy [...] wynoszącym 4 metry od linii rozgraniczającej, natomiast dla działki nr [...] nieprzekraczalne linie zabudowy od linii rozgraniczającej wynosi 6 metrów.
2. art. 1 ust. 2 pkt 11 i 12 u.p.z.p. z uwagi na nie uzasadnione ograniczenie prawa skarżącej do udziału w pracach nad projektem planu prowadzonych także przy użyciu środków komunikacji elektronicznej oraz brak zachowania jawności i przejrzystości procedur planistycznych; Przejawem takiego ograniczenia prawa skarżącej był brak odniesienia się organu do zgłoszonych przez skarżącą uwag do projektu planu w pismach z 5 maja 2020 r. oraz z 12 lutego 2021 r.; Ponadto organ przeprowadzając konsultacje za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w podstacji strony BlP Gminy [...] na podstawie art. 17 pkt 9 planu ich zakres ograniczył jedynie do wskazanych nieruchomości; Organ nie odniósł się także w załączniku Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag do planu do uwagi wniesionej do planu zawartej w tabeli Lp. 74 w pkt 6 rubryki zawierającej uzasadniony sprzeciw dotyczący projektu graficznego ulicy [...] , która na odcinku ok. 60 została zaprojektowana na działce stanowiącej współwłasność nr [...] oraz zmiany linii zabudowy dla działki nr [...].
3. art. 15 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. gdyż dane zawarte w uzasadnieniu planu w zakresie prognozy skutków finansowych mają charakter szacunkowy i służą wyłącznie do ustalenia orientacyjnych prawdopodobnych konsekwencji finansowych; Brak danych i stawek dotyczących wydatków związanych z wykupem nieruchomości zajętych pod planowane drogi publiczne, wydatki związane z budową dróg, wydatki związane z budową sieci infrastruktury, co może skutkować tym, że plan będzie martwym aktem prawa miejscowego;
4. art. 20 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 14 ust. 5 u.p.z.p. poprzez rozbieżność pomiędzy planem, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...] , przyjętego uchwałą Nr [...]Rady Miejskiej [...]z [...]grudnia 1999 r., zawartych w rozdziale II Uwarunkowania rozwoju - Uwarunkowania w zakresie rolnictwa ust. 2 pkt 3 zgodnie z którym: Kierunki działań winny zmierzać do: ograniczenia wyłączeń z użytkowania rolnego gruntów III i IV klasy w pozostałej części gminy, z Prognozą oddziaływania na środowisko do planu, gdyż gleby klas llla i IlIb są chronione i wymagają zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze; Stosowna zgoda została uzyskana na wcześniejszym etapie prowadzenia procedury jednakże plan uchwalony w dniu [...]maja 2021 r. przeznaczył tereny rolnicze pod zabudowę jednorodzinną i usługową, nie dysponując dokumentem w postaci załącznika dotyczącego zgody na zmianę przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze.
5. Art. 20 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 oraz art. 14 ust. 5 u.p.z.p. poprzez rozbieżność pomiędzy planem a studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...], przyjętego uchwała Nr [...]Rady Miejskiej [...] z [...] grudnia 1999 r., Rozdział V Komunikacja ust. 4, z treścią § 39 planu, w którym zaprojektowano nadmierną ilość dróg publicznych klasy głównej ruchu przyspieszonego oraz dróg zbiorczych, co zdecydowanie wpłynie negatywnie na środowisko naturalne poprzez emisję spalin dla strefy C uzdrowiska.
6. art. 7 ust. 2 u.d.p. z uwagi na zaprojektowanie przebiegu drogi lokalnej ul. [...] na odcinku długości ok. 60 m na prywatnej działce [...]; Ponadto organ planując przebudowę ul. [...]nie uwzględnił, iż została ona zlokalizowana na spornym gruncie, (fikcyjnej działce nr [...]z obrębu [...], utworzonej na potrzeby lokalizacji drogi, z części zabranych działek, w tym z części działki nr [...]); W sprawie tytułu prawnego do nieruchomości na której zlokalizowana jest ul. [...]toczy się postepowanie z wniosku skarżących, w ramach którego Wojewoda [...]pismem z [...]kwietnia 2021 r. przekazał do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]nr [...] z [...]stycznia 2013 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] w [...].
W sytuacji prawnej braku legitymowania się przez Gminę [...] prawem własności do gruntów po których planowany jest przebieg nowej drogi ul. [...], działania w tym zakresie zostały wstrzymane do czasu wydania prawomocnej decyzji w tej sprawie;
Ponadto ze szkicu do planu wynika, iż ponad 90% terenu wytyczonego na nową ul. [...]na odcinku ok. 60 m, czyli na odcinku nowo zaprojektowanym, pod przedmiotową ulicę zostanie zabrany grunt nr [...]. Brak jest także w treści opisowej planu ważnej informacji. a mianowicie jaka szerokość gruntu z poszczególnych działek zostanie zajęta (zabrana) pod drogę.
Precyzując na rozprawie wnioski skargi Strona wskazała, że wnosi o stwierdzenie nieważności uchwały w części w jakiej narusza jej interes prawny wynikający z prawa własności wskazanych wyżej działek.
I.4
Pismem procesowym z 13 października 2021 r. ww. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów, jednocześnie prezentując własną ocenę przedkładanych dowodów, tj.:
1) obwieszczenia Burmistrza Gminy [...] z [...] kwietnia 2020 r. o odwołaniu dyskusji publicznej nad przyjętymi rozwiązaniami w projekcie planu ustalonej na [...] kwietnia 2020 r. z informacją, że wyłożenie do publicznego wglądu projektu planu zostanie powtórzone po zniesieniu stanu epidemii, o czym zostanie dokonane stosowne zawiadomienie.
Zdaniem Stron stan epidemii nie został zniesiony i nie zaistniały przesłanki do wyłożenia do publicznego wglądu projektu miejscowego planu a dokonane wyłożenie stanowi jaskrawe ograniczenie ustawowych praw skarżących określonych w art. 1 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. oraz stanowi ewidentne podważenie zasady zaufania obywateli do organów administracji;
2) pisma Burmistrza Gminy [...] z [...]września 2021 r. nr [...] wraz z opinią Komisji Uzdrowiskowej Zdrowia i Opieki Społecznej wyrażoną na posiedzeniu w dniu [...]grudnia 2013 r., która negatywnie zaopiniowała projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru północno-zachodniej części miasta [...]. Skarżący nie dołączyli opinii Komisji Uzdrowiskowej Zdrowia i Opieki Społecznej, gdyż nie została zamieszczona w BIP a pozyskano ją w trybie dostępu do informacji publicznej. Brak pozytywnej opinii Komisji Uzdrowiskowej Zdrowia i Opieki Społecznej winien skutkować wstrzymaniem prac nad planem.
3) Pisma J S z wykazem mieszkańców adresowane do Burmistrza w przedmiocie dyskusji publicznej, na posiedzeniu komisji ładu przestrzennego w dniu [...] lutego 2020 r., w toku której kierownik Wydziału Planowania odpowiedzialna za procedowanie projektu planu, wyraziła opinię, iż mieszkańcy domagają się dyskusji publicznej co do etapu 2 i etapu 4 w celach towarzyskich (obecność J S na posiedzeniu Komisji), co stanowi rażące naruszenie przepisów art. 1 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p.;
4) Pisma skarżącej z 5 października 2021 r, adresowanego do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii Departament Orzecznictwa w toku postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]nr [...]z [...]stycznia 2013 r., które pozostaje w bezpośrednim związku z procedowanym planem gdyż dotyczy działki nr [...], stanowiącej teren prywatny, a więc korzystne rozstrzygnięcie w tej sprawie dla skarżących stanowić będzie przeszkodę w przedłużeniu ulicy [...] na działki nr [...] i [...];
5) kwestia obwodnicy nowej trasy [...], pozostaje bez wpływu na problematykę komunikacyjną planu. Obszar około 160 ha w dużej mierze jest terenem rolnym, nie jest wyposażony w żadne drogi gminne; obecnie ulica [...] nie jest utwardzona, stan prawny gruntu pod ulicą [...] nie został uregulowany; obwodnica drogi nr [...] spowoduje zmniejszenie ruchu drogowego dla terenów [...] , [...],[...]. Droga wojewódzka Nr [...] ulica [...] w [...] obsługuje bardzo duży ruch komunikacyjny osobowy i ciężarowy. W 2023 roku jest przewidziana rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] co zwiększy ruch komunikacyjny, natomiast nie jest przewidziana obwodnica odciążająca ruch komunikacyjny drogi wojewódzkiej nr [...] w [...];
6) wydruku księgi wieczystej Nr Kw [...], na okoliczność ustanowienia na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...]oraz działki nr [...] nieodpłatnej służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu i przejazdu przez działkę nr [...]drogą o szerokości 3 m przy zachodniej granicy działki. Ustanowienie drogi koniecznej dla nieruchomości nr [...] jest bezprzedmiotowe, gdyż każda wydzielona nieruchomość posiada dostęp do drogi publicznej. W konsekwencji brak jest podstaw do nadmiernej ingerencji w prawo własności skarżących.
7) decyzji Burmistrza Gminy [...] Nr [...] z [...].07.2013 r. o warunkach zabudowy dla działki nr ew. [...] z obr. [...], przy ul. [...], wykazująca w pkt 4, że działka ta posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej (drogi gminnej) - ul. [...]. Podniesiona zatem w odpowiedzi na skargę okoliczność, że działka nie posiada dostępu do drogi publicznej w świetle powyższej decyzji jest całkowicie chybiona;
8) decyzji Starosty [...]nr [...] z [...] grudnia 2015 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę na działce nr [...]z obr. [...];
9) wniosków w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej adresowanych do Wojewody [...]z [...].03.2021 r. oraz z [...].03.2021 r. dotyczących dokumentacji nabycia z mocy ustawy gruntu pod drogę obejmującą ulicę [...]. Z uzyskanych informacji wynika, że brak dokumentacji geodezyjnej uchwały zaliczającej ulicę [...]do kategorii dróg gminnych na dzień [...].01.1999 r.
10) wniosków do Burmistrza Gminy [...] w trybie dostępu do informacji publicznej w przedmiocie eSesji Rady Miejskiej z [...] maja 2021 r. nagranie eSesja na platformie Biuletynu Rady Miejskiej dotyczy głosowania nad przyjęciem lub odrzuceniem uwag do projektu planu. Powyższe ma potwierdzić, że E. K pracownik Urzędu Gminy [...] nie omawiała złożonych uwag dotyczących nieruchomości [...],[...] i [...] poz. 74 w wykazie i w sposób niedopuszczalny wywierała presję na radnych o odrzucenie uwag, informowała radnych, iż mieszkaniec strony wschodniej, tj. nieruchomość nr [...] i [...] nie posiada dostępu do drogi.
11) wniosku do Burmistrza Gminy [...] w trybie dostępu do informacji publicznej w przedmiocie zorganizowania niezgodnie z prawem dyskusji publicznej nad planem w dniu [...] lutego 2021 r. tylko w trybie video konferencji, który nie ma zastosowania do etapu 4 w czasie trwającego stanu epidemii jak przedstawiono w odpowiedzi na skargę, gdyż w dniu [...] lutego 2021 r. odbyła się dyskusja publiczna w urzędzie nad innym planem zagospodarowania przestrzennego działek nr [...],[...][...],[...],[...]i [...];
12) zdjęć obrazujących zagospodarowanie niezabudowanej działki nr [...] , [...] i [...]zgodnie z księgą wieczystą od 1992 roku około 20 lat. Drzewa są posadzone w 1994 roku natomiast krzewy po 2000 roku. Działka nr [...] nigdy nie była drogą, gdyż działki wydzielone [...],[...],[...] i [...] mają dostęp do drogi od ulicy [...]. W odpowiedzi na skargę bezpodstawnie zatem podniesiono, że działka nr [...] jest drogą, wypis z rejestru gruntów nie odzwierciedla aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Stan prawny nieruchomości oceniać można na podstawie zapisów zawartych w księdze wieczystej [...].
Jednocześnie Skarżący wyjaśnili, że powołany § 7 rozporządzenia Ministra Transportu Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie został uchylony. Racjonalne i zasadne jest jednak, aby dokonać analizy przepisów obowiązujących nie tylko w dacie uchwalania planu, ale także w toku prac nad nim. Przepisy nowego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, także zostały w treści skargi poddane analizie pod kątem ich uwzględniania w pracach planistycznych.
II.
Skargę na wskazany wyżej plan miejscowy wywiedli również G i K B, zaskarżając w całości plan i wnosząc o jej uchylenie w całości wobec okoliczności, że:
1. narusza interes prawny jak również uprawnienia skarżących,
2. został podjęty z naruszeniem art. 20 ust. 1 u.p.z.p., w szczególności procedura zgłaszania uwag do projektu uchwały miała charakter fikcyjny,
3. narusza postanowienia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w szczególności w zakresie minimalnej procentowej ilości terenów zielonych.
Skarżący wnieśli o dołączenie do akt sprawy studium.
Wyjaśnili, że w dniu 8 lutego 2021 r. zgłoszono uwagi do projektu planu w stosunku do działek o numerach ewidencyjnych nr [...] obręb [...], nr [...] obręb [...] , nr [...]obręb [...]. Konieczność zgłoszenia uwag wynikała z istotnych zmian poczynionych w projekcie planu, który stał się podstawą skarżonej uchwały, w stosunku do poprzedzającego go projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłożonego do publicznego wglądu w terminie od 23 marca 2020 r. do 14 kwietnia 2020 r.
Zmiany wprowadzone do projektu miały na celu przerzucenie obowiązków Gminy [...] w zakresie utrzymania procentu powierzchni terenów zielonych na terytorium Gminy zgodnie z wymaganiami Studium, z Gminy na mieszkańców. Tym samym plan ograniczył powierzchnię zabudowy działek mieszkańców, w tym działek skarżących i sposób ich użytkowania, po to by Gmina własnym staraniem nie musiała utrzymać stanu powierzchni zielonej, a by było to de facto obowiązkiem mieszkańców.
Mimo złożenia jasnych, czytelnych i merytorycznych uwag przez skarżących, jak również pozostałych mieszkańców, w ogóle nie zostały przyjęte przez organ. Nie były poddane dyskusji, zostały odrzucone hurtem "en bloc", ze względu na to, że w ocenie Strony ich uwzględnienie skutkowałoby koniecznością ponownego zainicjowania procesu konsultacyjnego.
Uchwała w przyjętym kształcie w sposób nadmierny ingeruje w prawo własności Strony. Uniemożliwia korzystanie z działek zgodnie z ich przeznaczeniem. Potwierdza to fakt, że projekt poprzedzający (wyłożony do zgłaszania uwag rok temu) nie przewidywał aż tak znaczących ograniczeń w zakresie pozostawienia na działkach przestrzeni zielonych, czy gęstości zabudowy i jej typu.
Uchwała w sposób nieodwracalny godziłaby w prawo własności Strony, jak i zniweczyłaby plany inwestycyjne, co do których poczyniono już przygotowania i poniesiono z tego tytułu koszty.
Ponadto mieszkańcy podejmowali swoje plany inwestycyjnie na podstawie projektu planu wyłożonego w 2020 roku, który w aktualnym planie został diametralnie zmieniony. Takie działanie godzi w pewność obrotu prawnego.
III.1
W odpowiedziach na skargi K P, L i Z S oraz J B organ wniósł o ich oddalenie.
Wyjaśnił, że przeznaczenie danego terenu pod drogę mieści się w pojęciu władztwa planistycznego gminy. Przedłużenie ul. [...] jest niezbędne w celu zapewnienia właściwej obsługi komunikacyjnej działek, które zostały przeznaczone w planie pod zabudowę. Wprowadzone rozwiązanie komunikacyjne nie tylko umożliwia właściwy dostęp nieruchomości do drogi publicznej ale również gwarantuje bezpieczeństwo użytkowników oraz zapewnia zachowanie ładu przestrzennego. Zaprojektowanie przedłużenia ulicy [...] ma na celu zapewnienie dojazdu drogą publiczną do działek przylegających jak również zapewnienie sprawnego i bezpiecznego korzystania z tej drogi nie tylko mieszkańcom ale również pojazdom służb publicznym.
Aktualnie ulica [...] jest drogą publiczną, zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dziennik Urzędowy woj. [...] z [...] .08.1988 r. Nr [...]poz. [...]), o szerokości pasa drogowego od ok. 3 m do 4,5 m. Długość ulicy [...] (po północnej stronie ul. [...]) wynosi ok. 238 m. Ze zdjęć lotniczych wynika, że ulica [...]zapewnia obsługę komunikacyjną dla 14 nieruchomości. W związku z tym, że tereny przylegające do ulicy [...]w przeważającej części są już zagospodarowane oraz zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, w uchwalonym planie dokonano jej poszerzenia do 5 m oraz przedłużenia o ok. 70 m. Na wysokości działek o nr ew. [...]i [...]z obrębu [...]dokonano jej poszerzenia do 5 m kosztem działek o nr ew. [...],[...],[...],[...] i [...]z obrębu [...]. Dokonano poszerzenia istniejącej drogi wzdłuż działek częściowo zagospodarowanych do niezbędnego minimum. Przedłużenia dokonano kosztem działki o nr ew. [...] z obrębu [...], która została wydzielona w 1992 r. jako droga o szerokości 3,40 m oraz kosztem działek o nr ew. [...][...] z obrębu [...]. Ponadto ze względu na nieprzelotowość drogi zaprojektowano na jej zakończeniu plac do zawracania samochodów, co wpłynie na bezpieczeństwo jej użytkowania, zwłaszcza w razie pożaru lub innego zagrożenia. Plac ten został zaprojektowany po przeciwnej stronie nieruchomości należących do Skarżących, kosztem działek [...] i [...]z obrębu [...].
Organ wskazał również, że Skarżący w piśmie z 02.11.2011 r. złożyli sprzeciw do prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki o nr ewid. [...]. Natomiast wnioskodawca w prowadzonym postępowaniu o wydanie warunków zabudowy zażądał ustanowienia drogi koniecznej. Przedłużenie ul. [...]uzasadnione było więc ze względu na rozwiązanie ww. trudności.
Uchwalając plan organ uprawniony był do tego, aby po przeanalizowaniu potrzeb wspólnoty samorządowej zdecydować o przeznaczeniu określonych terenów pod budowę nowych dróg, które utworzą sieć komunikacji na terenie gminy. Konieczność urządzania nowych dróg służących m.in. do swobodnego funkcjonowania mieszkańców, czy też przemieszczania się służb komunalnych i ratowniczych, a co za tym idzie przeznaczenie na ten cel terenów w planie zagospodarowania przestrzennego, mieści się w granicach zakreślonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przeznaczenie określonych gruntów pod drogi publiczne służy bowiem porządkowi publicznemu.
Organ nie zgodził się również ze stwierdzeniem, że zaproponowane rozwiązanie drogowe pozbawi możliwości dotychczasowego wykorzystania działek zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Organ wskazał, że do działek Skarżących nie odnoszą się przepisy ustalające szerokość frontu działki nie mniejszą niż 18 m gdyż dotyczą one zasad scalania i podziału nieruchomości.
Częściowe przeznaczenie działek pod komunikację nie uniemożliwia zagospodarowania ich pod zabudowę. Działka o nr ew. [...] wydzielona z działki o nr ew. [...]z obrębu [...] została wydzielona jako droga o szerokości 3,40 m co obrazuje mapa podziałowa przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego z [...].10.1992 r.
Również zastrzeżenia odnośnie do zaprojektowanej ulicy [...] ([...]), która graniczy z działkami Skarżących z drugiej strony nie są zasadne. Ulica [...] na odcinku 200 m jest droga publiczną zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta [...]z [...]maja 1988 r.
Całkowita długość ulicy [...]w planie wynosi ok. 448 m. Ulica posiada szerokość od ok. 2 in do ok. 3,80 m a ze zdjęć lotniczych wynika, że zapewnia obsługę komunikacyjną do 13 nieruchomości. Skoro nieruchomości są zagospodarowane i przeznaczone w planie pod zabudowę zasadnym było poszerzenie istniejącej ulicy [...]do 5m. Poszerzenie tej drogi nie tylko wpłynie pozytywnie na zapewnienie bezpieczeństwa dla Mieszkańców, ale również umożliwi dojazdu dla służb publicznych - straż pożarna, pogotowie, służby porządkowe. W ocenie organu przepisy nie przewidują wyznaczenia w planie miejscowym dróg, które nie mają charakteru dróg publicznych, a taką jest droga wewnętrzna.
Organ planistyczny nie posiada upoważnienia do zmiany lub pozbawienia w planie miejscowym kategorii istniejącej drogi publicznej bez wcześniejszego podjęcia przez Radę stosownej uchwały w tej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury uchwalania planu organ wyjaśnił, że projekt planu został wyłożony do publicznego wglądu w terminie 3-24 października 2016 r. i w tym czasie zorganizowano dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu miejscowego rozwiązaniami. W terminie do 7 listopada 2016 r. zostało zgłoszonych 62 uwagi, które następnie zostały rozpatrzone przez Burmistrza. Po przeanalizowaniu zgłoszonych uwag projekt tego planu został podzielony na etapy w celu ich szybszego uchwalenia. W ramach prowadzonej procedury wydzielono 5 etapów.
Działki należące do Skarżących znalazły się w wydzielonym etapie 4. Następnie projekt planu - etap 4 został wyłożony do publicznego wglądu w terminie od 23 marca 2020 r. do 15 kwietnia 2020 r. Do wyłożonego projektu wpłynęło 10 uwag, które zostały rozstrzygnięte przez Burmistrza.
Ze względu jednak na ogłoszenie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii została odwołana dyskusja publiczna, jednakże poinformowano o konieczności powtórzenia wyłożenia do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru - etap 4.
Organ podniósł, że uwaga z 5 maja 2020 r. na którą powołują się Skarżący nie wpłynęła do urzędu. Zgodnie z oświadczeniem Skarżących została wrzucona do urny (pismo z 11.08.2021 r.), jednakże zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Burmistrza Gminy [...]z [...]października 2020 r. urna została wystawiona w przedsionku Urzędu Miasta i Gminy [...]w październiku 2020 r. Skarżący nie mogli zatem złożyć tej uwagi do urny.
W dniu 3 stycznia 2021 r. ogłoszono o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu i wyłożono projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do w dniach od 26 stycznia 2021 r. do 16 lutego 2021 r. Dyskusja publiczna nad przyjętymi w projekcie planu miejscowego rozwiązaniami odbyła się w dniu [...] lutego 2021 r.
Termin składania uwag został ustalony do dnia 3 marca 2021 r. Następnie złożone uwagi zostały rozpatrzone przez Burmistrza.
Obwieszczenia i ogłoszenia dotyczące poszczególnych czynności planistycznych były publikowane w prasie miejscowej, w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy. Mieszkańcy mieli możliwość składania wniosków do planu, a następnie uwag do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu. Złożone uwagi były każdorazowo rozpatrywane przez Burmistrza Gminy [...]. Podczas Sesji Rady Miejskiej na której podjęto Uchwałę, Rada rozpatrywała kolejno każdą z nieuwzględnionych przez Burmistrza uwag, a zasadność ich nieuwzględnienia (z którą finalnie Rada się zgodziła) była szczegółowo omawiana uwaga po uwadze.
Z powodu epidemii koronawirusa i obowiązujących ograniczeń dotyczących organizacji spotkań, a także w trosce o bezpieczeństwo mieszkańców oraz pracowników Urzędu, dyskusja publiczna została zorganizowana w dniu 2 lutego 2021 r. w trybie video konferencji na platformie Microsoft Teams.
Sytuacja w tamtym czasie była wyjątkowa i trudno było organom antycypować, ile czasu potrwa, a jednocześnie nie było możliwym i uzasadnionym wstrzymanie procedur planistycznych do czasu wygaśnięcia pandemii. W związku z zaistniałą sytuacją epidemiczną ustawodawca przewidział możliwość przeprowadzenia dyskusji publicznej za pomocą środków porozumiewania się na odległość (art. 8d u.p.z.p.).
W przypadku braku możliwości udziału w dyskusji prowadzonej w trybie zdalnym, nadal jednak istniała możliwość konsultacji z zespołem odpowiedzialnym za sporządzenie projektu planu. Z projektem można było się zapoznać się w Wydziale Planowania Przestrzennego, jak również projekt planu był dostępny w Internecie. Każdemu zapewniona została tez możliwość złożenia uwag do projektu planu zarówno w formie papierowej jak i elektronicznej.
Odnośnie do prognozy finansowej organ wskazał, że żaden przepis prawa nie obliguje do sporządzenia na etapie planu miejscowego operatów szacunkowych zgodnie z przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Na potrzeby sporządzenia i uchwalenia planu miejscowego została sporządzona prognoza finansowa, która jest jednym z etapów czynności formalno-prawnych dotyczących jego sporządzenia.
Odnośnie do zarzutu braku zgody na odrolnienie gruntu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 10a ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 ze zm.) przepisów tej ustawy nie stosuje się do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położonych w granicach administracyjnych miast. Tereny objęte spornym planem położone są w graniach miasta [...].
Odnośnie do zarzutu zaprojektowania nadmiernej ilości dróg organ wskazał, że nowoprojektowana droga, oznaczona symbolem [...] (obwodnica drogi nr [...] ) została przeniesiona z ustaleń obowiązującego studium oraz z planu zagospodarowania przestrzennego Województwa [...] . Projektowana obwodnica drogi wojewódzkiej nr [...]jest inwestycją rezerwowaną przez Zarząd Województwa [...]. Na etapie składania wniosków do planu Zarząd Województwa wniósł o uwzględnienie ustaleń wynikających z planu wojewódzkiego, w tym m.in. o uwzględnienie możliwości modernizacji i rozbudowy układu drogowego w celu jego optymalizacji, ze szczególnym uwzględnieniem ul. [...] (droga wojewódzka nr [...]).
Układ drogowy przyjęty w planie jest adekwatny do możliwości zagospodarowania nieruchomości i zabudowy jakie mogą powstać na terenie objętym planem.
III.2
W odpowiedzi na skargę G i K B organ wyjaśnił, że działki należące do Skarżących znalazły się zgodnie ze Studium w następujących strefach:
1) działka o nr ew. [...]z obrębu [...], położona strefie rozwoju - Ur oraz w terenie przeznaczonym pod komunikację,
2) działka o nr ew. [...] z obrębu [...], położona w strefie rozwoju - Ur, strefie ochrony ekologicznej - 7E oraz na terenie projektowanej obwodnicy G,
3) działka o nr ew. [...]z obrębu [...], położona w strefie urbanizacji 2 Ur (M) (projektowanej zabudowy) oraz w strefie ochrony ekologicznej - 7E.
W ocenie Organu, analizując ustalenia obowiązującego Studium należy przyjąć, że obszar objęty planem winien zostać zainwestowany wyłącznie zabudową mieszkaniową jednorodzinną o charakterze ekstensywnym tj. na dużych działkach w przedziale 1.500 m2-3.000 m2 z maksymalnym zadrzewieniem.
Organ nie podzielił argumentacji skargi o naruszeniu zasad sporządzania planu oraz o przerzucaniu na mieszkańców ciężarów, które powinny obciążać gminę.
Zgłoszone przez tę Stronę uwagi opiewały na wprowadzenie zmian zmierzających do intensyfikacji zabudowy oraz były niezgodne z polityką przestrzenną gminy, tak zawartą w obowiązującym studium jak i realizowaną przez jej władze w odniesieniu do jedynego uzdrowiska na [...].
Postulowane zmiany były niezgodne z polityką przestrzenną gminy gdyż dotyczyły dopuszczenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w zabudowie bliźniaczej i szeregowej, zwiększenie powierzchni zabudowy, zmniejszenie udziału powierzchni biologicznie czynnej, zwiększenie intensywności zabudowy, zmniejszenie powierzchni nowo wydzielanych działek i ich parametrów, dopuszczenie dwóch lokali mieszkalnych w jednym budynku mieszkalnym, zmniejszenie ilości miejsc do parkowania na lokal mieszkalny, czy zmniejszenie szerokości nowo wydzielanych dróg wewnętrznych.
Z uwagi na możliwości rozwojowe gminy nie było możliwe uwzględnienie wszystkich uwag Skarżących i ich poprzednika prawnego, gdyż doprowadziłoby to do nadmiernego obciążenia gminy.
Obowiązek ustalenia minimalnego udziału procentowego powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej jest obowiązkowym elementem planu zagospodarowania przestrzennego i wynika z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. Teren biologicznie czynny na działce budowlanej nie jest zielenią publiczną tylko terenem zieleni należącym do poszczególnych właścicieli. Wymogi związane z powierzchnią biologicznie czynną są nieprzypadkowe. Teren biologicznie czynny pełni bardzo ważne funkcje, istotne z perspektywy całego regionu, a nie tylko posiadaczy nieruchomości. Ten teren stanowi dla poszczególnych właścicieli niezbędną przestrzeń dla rozwoju fauny i flory, umożliwia retencję wody poprzez odprowadzanie opadów oraz stopionego śniegu do gruntu, wpływa na estetykę okolicznego krajobrazu, roślinność ma wpływ na jakość powietrza. Tereny biologicznie czynne stanowią również ważny czynnik odpowiadający za klimat uzdrowiska.
Jednym z głównych priorytetów władz gminy [...] jest ochrona walorów kulturowo-przyrodniczo-uzdrowiskowych, które są konieczne do zachowania i ochrony z racji funkcji pełnionej przez Gminę.
Mając na uwadze ustalenia Studium oraz art. 20 u.p.z.p., przeznaczono tereny w planie wyłączenie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą.
Jak wynika z rysunku planu, znaczna część terenów została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Przewidziany w planie ogromny obszar zabudowy mieszkaniowej musi mieć zagwarantowaną obsługę komunikacyjną, możliwość podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Należy przy tym pamiętać, że gmina ma również ograniczenia zasobów wodnych. Na tym terenie są projektowane nowe ujęcia wodne, ale również ich zasoby są ograniczone. Obsługa komunikacyjna aktualnie opiera się na dwóch drogach: drodze wojewódzkiej [...] i drodze wojewódzkiej nr [...], do których będą podłączone drogi dojazdowe do przyszłych działek budowlanych. Projektowana obwodnica drogi wojewódzkiej nr [...]jest inwestycją rezerwowaną przez Zarząd Województwa [...]. Należy zatem przyjąć, że działki budowlane będą skomunikowane z istniejącymi drogami wojewódzkimi, które aktualnie są przeciążone i w godzinach szczytu zakorkowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.
Skargi L i Z S oraz G i K B są częściowo zasadne. W całości niezasadne są natomiast skargi K P i J B.
Na wstępie merytorycznych rozważań należy podnieść, że w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 - dalej jako u.s.g.) poza wymaganiami stricte formalnymi, podstawą legitymacji skargowej jest stan naruszenia interesu prawnego strony skarżącej, a nie jedynie sam fakt posiadania owego interesu. W sprawie dotyczącej kontroli miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego legitymację danego skarżącego kształtuje nie tyle sam fakt istnienia interesu prawnego lub uprawnienia, ale równoczesne jego naruszenie. Dopiero bowiem naruszenie interesu lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (oceny legalności planu), przy czym obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, w sposób nie znajdujący uzasadnienia w przepisach prawa. Nie chodzi przy tym o li tylko naruszenie pewnych uprawnień właścicielskich zapisami planu, ale o rzeczywiste ich ograniczenie, które oceniane musi być w ramach ewentualnego przekroczenia uprawnień do swobodnego planowania gminy na jej terenie (tzw. władztwo planistyczne).
Strona wskazująca na naruszenie jej interesu prawnego lub uprawnienia jest przy tym zobowiązana wyjaśnić, że w tym konkretnym wypadku istnieje ścisły związek pomiędzy jej własną, prawnie gwarantowaną a nie tylko faktyczną sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Uchwała ma zatem naruszać (całkowicie lub częściowo) interes prawny lub uprawnienie (zob. np. wyrok WSA w Krakowie z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1501/17).
Jedynie dla porządku przypomnieć należy, że z naruszeniem interesu prawnego mamy do czynienia wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostanie - w sferze prawnej - odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów, bądź też zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub zmieniony dotychczas ciążący na nim obowiązek. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej, a zaskarżoną uchwałą musi istnieć aktualnie, a nie w przyszłości oraz powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (zob. wyroki WSA we Wrocławiu z 11 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 424-426/16).
W ocenie Sądu wszyscy Skarżący niewątpliwie legitymują się nie tylko interesem prawnym wywodzonym z prawa własności konkretnych nieruchomości, ale również interes ten został sporną uchwałą naruszony względem dotychczasowego sposobu wykorzystania posiadanych nieruchomości i możliwości ich zagospodarowania.
O ile więc zakwestionowany plan narusza interes prawny Skarżących określając zarówno sposób przeznaczenia ich nieruchomości i niewątpliwie zdaniem Sądu w określonych sytuacjach (niżej opisanych) jest to naruszenie istotne, wykraczające poza przyznane gminie władztwo planistyczne, to jednak w znacznej części ingerencja Gminy była uzasadniona i mieściła się w ramach owego władztwa.
V.
(przyczyny unieważnienia części planu miejscowego)
Przystępując do oceny zaskarżonego planu należy rozpocząć od weryfikacji zasad jego sporządzania jakie wiążą organ.
Zauważyć zatem trzeba, że zaskarżona uchwała zawiera wymaganą część tekstową i graficzną - zgodnie z art. 20 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 u.p.z.p. Plan zawiera także obowiązkowe elementy wynikające z art. 15 ust. 2 u.p.z.p. z uwzględnieniem specyfiki terenu, którego dotyczy. Uregulowano w nim niewątpliwie przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania, zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokości zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów, granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym, szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy, zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę od wzrostu wartości nieruchomości związanego z uchwaleniem planu, kolorystykę obiektów budowlanych oraz pokrycie dachów, a także minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych.
Specyfika terenu, jak wskazano, uzasadniała odstąpienie od dokonywania ustaleń w zakresie zasad ochrony dóbr kultury współczesnej i wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych.
Plan zawiera zatem wszystkie obligatoryjne elementy przewidziane w przepisach u.p.z.p., a Sąd nie ma zastrzeżeń co do procedury jego uchwalania, o czym będzie mowa dalej, w ramach rozważań odnoszących się do konkretnych zarzutów.
Jak wspomniano, przesłanki stwierdzenia nieważności planu określa art. 28 ust. 1 u.p.z.p. i zgodnie z jego brzmieniem istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
We wszystkich wniesionych skargach konsekwentnie podnoszone są zarzuty dotyczące sposobu określenia możliwego zagospodarowania terenów objętych planem. Sąd co do zasady uznał jednak plan za sporządzony prawidłowo, niemniej jednak stwierdził istotne naruszenia zasad i przepisów prawa w odniesieniu do niektórych z jego postanowień.
Jedną z podstawowych zasad dotyczących tworzenia aktów prawa miejscowego jest to, że nie mogą one naruszać regulacji prawa powszechnie obowiązującego. Kontrolowany plan takie przepisy jednakże narusza.
W § 24 pkt 1 i 2 planu Rada Gminy wskazała, że w odniesieniu do infrastruktury technicznej z zakresu kanalizacji sanitarnej i gospodarki wodami opadowymi ustala się:
1) odprowadzenie ścieków sanitarnych - docelowo do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej,
2) do czasu realizacji sieci kanalizacji sanitarnej możliwość odprowadzania ścieków do szczelnych zbiorników bezodpływowych;
O ile pierwszy z zapisów (pkt 1) Sąd uznał za neutralny dla mieszkańców, jako stanowiący wyraz pewnego kierunku działania i raczej pożądanego sposobu zagospodarowania ścieków z terenu nieruchomości prywatnych, o tyle regulacja punktu 2 nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż istotnie narusza przepisy ustawowe i interes prawny wszystkich właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenie objętym planem, a jeszcze nie skanalizowanych. Kwestionowany zapis zawęża możliwości jakie wprost daje ustawa i stanowić może istotną przeszkodę w praktyce działania organów architektoniczno-budowlanych.
Jak już wspomniano, w stanowieniu aktów prawa miejscowego organy samorządu terytorialnego związane są ramami stworzonymi im przez ustawy. Akty prawa miejscowego są aktami o charakterze podustawowym, a zatem są stanowione na podstawie upoważnień ustawowych i nie mogą wykraczać poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, czynić wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań, a także powtarzać kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych. Prawo miejscowe ma charakter wykonawczy w stosunku do ustaw, bowiem w Konstytucji RP brak jest delegacji prawotwórczych dla organów samorządowych (szerzej W. Kisiel, Ustrój samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 2003, s. 84).
Jedną z zasad sporządzenia planu miejscowego, jest jego zgodność z przepisami odrębnymi, z którymi powinien być zgodny już sam projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną. W judykaturze podkreśla się, że zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, która wiąże organy władzy publicznej - również organy samorządu terytorialnego, organy władzy publicznej obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. To działanie na podstawie i w granicach prawa obowiązuje również w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego - patrz art. 94 Konstytucji RP. Tym samym akty prawa miejscowego nie mogą wkraczać w materię ustawową, jak i być sprzeczne z regulacją ustawową.
Istotne znaczenie w sprawie ma zatem art. 6 ust. 2 u.p.z.p., w którym ustawodawca wyraził regułę ogólną, zgodnie z którą w granicach określonych ustawą, każdy ma prawo do:
1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich;
2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Przepis ten wyznacza niewątpliwie zakres ingerencji gminy w ramach władztwa planistycznego wiążąc je przede wszystkim z tym, co regulują przepisy rangi ustawowej.
Biorąc to zatem pod uwagę Sąd zauważa, że ustawodawca w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm. - dalej jako u.c.p.g.) uregulował sposób odprowadzania ścieków z nieruchomości. W myśl przywołanego przepisu właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Z analizy art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wynika, że w przypadku braku możliwości budowy przez gminę sieci kanalizacyjnej, właściciele nieruchomości zobligowani są do wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Przy czym ustawodawca w przywołanym przepisie pozostawił właścicielom nieruchomości a nie Gminie prawo wyboru w zakresie sposobu realizacji nałożonego na nich obowiązku. Takie brzmienie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. zostało ukształtowane na podstawie nowelizacji prawa, która w art. 53 pkt 5 ustawy z 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. nr 100 poz. 1085) określiła jego brzmienie z mocą od 1 października 2001 r.
Z zacytowanego art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wynika również i to, że nawet w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę, właściciele nieruchomości mają obowiązek ich przyłączenia do zbiorczej sieci kanalizacyjnej, jednakże są z niego zwolnieni, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Zestawienie powyższego przepisu rangi ustawowej z zapisami zaskarżonego planu miejscowego prowadzi do wniosku, że Rada Gminy, wbrew art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. uchwaliła w istocie zakaz wyposażenia w tzw. okresie przejściowym (a więc do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej) nieruchomości objętych zapisami zaskarżonego planu w przydomowe oczyszczalnie ścieków.
W istocie plan nakazuje, tam gdzie nie ma możliwości podłączenia do sieci zbiorczej, realizację tylko zbiorników szczelnych, wyłączając możliwość realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Po pierwsze, jest to warunek nieokreślony i bliżej nieznany, gdyż brak jest wiarygodnych informacji co do tego, kiedy sieć kanalizacyjna zostanie na terenie planu (terenach przeznaczonych pod nowe zainwestowanie) wykonana. Po drugie, wyłącza możliwość realizacji, przewidzianych prawem powszechnie obowiązującym, przydomowych oczyszczalni ścieków. Taki zapis planu stoi zatem w oczywistej sprzeczności z postanowieniami art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., który nie tylko ustanawia obowiązek ale statuuje też uprawnienie dla właściciela nieruchomości do wyposażenia jej, w razie technicznego braku możliwości podłączenia do sieci m.in. w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię.
Przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie uzależnia prawa właściciela nieruchomości do wybudowania m.in. oczyszczalni od jakichkolwiek przesłanek, niż te w nim wskazane. W sytuacji, gdy na terenie gminy nie ma sieci kanalizacyjnej, ustawa gwarantuje właścicielowi nieruchomości możliwość dokonania wyboru sposobu odprowadzania ścieków i gmina nie może pozbawić kogokolwiek tego prawa, poprzez zmuszenie do stosowania jedynie określonego rozwiązania, zawężającego uprawnienia ustawowe.
Rada Gminy w § 24 pkt 2 planu, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, istotnie zmodyfikowała art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Ustawa ta nie dała jednak kompetencji gminie do wprowadzenia w istocie zakazu wyposażenia nieruchomości objętych zaskarżonym planem w przydomowe oczyszczalnie ścieków i pozostawienia jedynie zbiorników szczelnych. Zdaniem Sądu doszło więc do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Rada Gminy przekroczyła w tym przypadku przysługujące jej władztwo planistyczne bowiem w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przewidziano możliwość gromadzenia ścieków w zbiornikach szczelnych lub w przydomowych oczyszczalniach ścieków. Działanie Gminy uzasadnia zatem unieważnienie § 24 punkt 2 części tekstowej zaskarżonej uchwały, o czym orzeczono w pkt I lit. c) sentencji wyroku. Podkreślenia wymaga, że w razie braku możliwości podłączenia do sieci, to właściciel nieruchomości decyduje, w jaki sposób dokona zagospodarowania ścieków z własnej nieruchomości, mając w tym względzie prawo wyboru - zbiornik szczelny lub przydomowa oczyszczalnia ścieków. Gmina, nawet o statusie uzdrowiskowym, nie ma takiego uprawnienia.
Przechodząc do kolejnego naruszenia należy wskazać na § 6 pkt 6 planu, w którym zdefiniowano pojęcie powierzchni biologicznie czynnej. Zgodnie z tą definicją jeżeli mowa jest o powierzchni biologicznie czynnej - należy przez to rozumieć teren o nawierzchni urządzonej w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych oraz wodę powierzchniową na tym terenie. Nie są powierzchnią biologicznie czynną:
a) powierzchnia tarasów i stropodachów z nawierzchnią urządzoną w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych,
b) inne powierzchnie zapewniające naturalną wegetację roślin, o których mowa w przepisach dotyczących warunków technicznych dla budynków.
W ocenie Sądu, tego rodzaju zapis istotnie narusza postanowienia prawa, wyłączając z definicji terenu/powierzchni (pojęcia równoznaczne) biologicznie czynnej te jej elementy, które prawodawca generalny uznał za kwalifikujące się, pod określonymi warunkami, jako biologicznie czynne.
Inaczej mówiąc, w art. 2 pkt 12 ustawy z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1301 ze zm.), na który notabene powołuje się Gmina, wskazano, że tereny biologicznie czynne to tereny z nawierzchnią ziemną urządzoną w sposób zapewniający naturalną wegetację, w szczególności jako trawniki lub kwietniki, a także stanowiące 50% sumy powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią, nie mniejszej jednak niż 10 m2, oraz wodę powierzchniową na tych terenach.
Z kolei w § 3 pkt 22 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) teren biologicznie czynny zdefiniowano jako teren o nawierzchni urządzonej w sposób zapewniający naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych, a także 50% powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią oraz innych powierzchni zapewniających naturalną wegetację roślin, o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2, oraz wodę powierzchniową na tym terenie.
Zdaniem Sądu doszło do oczywistego i rażącego wkroczenia przez Radę Gminy w sferę uregulowaną przepisami prawa powszechnie obowiązującego, gdyż z niewiadomych powodów doszło do ograniczenia w planie definicji powierzchni biologicznie czynnej. Wskazuje na to zapis "Nie są powierzchnią biologicznie czynną" i następujące po tym sformułowaniu wyliczenie powierzchni, które zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi taki biologicznie czynny teren mogą stanowić np. tarasy.
Jakkolwiek wydaje się, że jest to w istocie pomyłka organu planistycznego w redakcji przepisu, to jednak nie zmienia ona faktu, że tak sformułowany zapis obowiązuje i wiąże w obrocie. Jest to więc zdaniem Sądu istotne naruszenie zasad sporządzania planów i to z dwóch powodów.
Po pierwsze, organ dotyka materii, która jest już kompleksowo uregulowana w prawie, zatem powtarza regulacje powszechnie obowiązujące.
Po drugie, dokonana ingerencja organu narusza wprost i bezprawnie definicję ustawową i podustawową terenu biologicznie czynnego, w której mieszczą się również powierzchnie tarasów i stropodachów o określonych cechach.
Rada Gminy również i w tym przypadku przekroczyła przysługujące jej władztwo planistyczne bowiem w art. 12 ust. 2 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym... oraz w § 3 pkt 22 rozporządzenia technicznego, inaczej tj. znacznie szerzej, uregulowano pojęcie terenu/powierzchni biologicznie czynnej. Takie działanie uzasadnia unieważnienie § 6 punkt 6 części tekstowej zaskarżonej uchwały, o czym orzeczono w pkt I lit. b) sentencji wyroku. Gmina nie miała podstaw prawnych aby ograniczyć w planie pojęcie powierzchni/terenu biologicznie czynnego.
Kolejnym, istotnym naruszeniem prawa stwierdzonym przez Sąd jest zawężające określenie możliwości zabudowy działek budowlanych poprzez określenie dopuszczalnej ilości lokali jakie mogą zostać wyodrębnione w pojedynczym budynku mieszkalnym jednorodzinnym.
W § 31 pkt 8 i § 32 pkt 6 planu wprost zakazano lokalizacji więcej niż jednego lokalu mieszkalnego w jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Analogiczny w swej wymowie jest § 33 pkt 9 planu, w którym organ zakazuje lokalizacji więcej niż jednego lokalu mieszkalnego w jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym, z wyjątkiem działek o nr ew. [...] , [...],[...],[...],[...]z obrębu [...].
Z kolei w § 34 pkt 6 planu Rada Gminy zakazała lokalizacji więcej niż jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na jednej działce budowlanej oraz więcej niż jednego lokalu mieszkalnego w jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym.
W związku z powyższym Sąd wskazuje, że definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawiera prawo powszechnie obowiązujące tj. art. 3 pkt 2a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.). W rozumieniu tego przepisu budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym jest budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.
O ile Sąd nie ma zastrzeżeń co do tego, że na tle wskazanego przepisu Gmina, w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego, dysponuje uprawieniem do decydowania o rodzaju zabudowy jednorodzinnej na określonym terenie, tj. czy wznoszone budynki mają być wolno stojące, bliźniacze, szeregowe lub posadowione w zabudowie grupowej, o tyle takiej swobody Gmina już nie posiada w odniesieniu do ilości lokali mieszkalnych/użytkowych, jakie w owym budynku mogą zostać wyodrębnione. Powołana wyżej definicja ustawowa dopuszcza wydzielenie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i jednego lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Przepis jasno i w sposób oczywisty ustanawia więc maksymalne limity wydzielanych lokali w budynku jednorodzinnym, a kompetencja do decydowania o tym, ile ich ostatecznie zostanie wydzielonych, należy wyłącznie do inwestora, a nie Gminy. Organ nie może tym samym dokonywać ingerencji w tekst przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który uprawnia do realizacji w ramach zabudowy jednorodzinnej maksymalnie dwóch lokali mieszkalnych lub lokalu mieszkalnego i użytkowego o odpowiednich parametrach powierzchniowych.
Powołane przez organ w piśmie procesowym z 26 stycznia 2022 r. orzeczenia: NSA (wyrok z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 331/17) oraz WSA w Gliwicach (wyrok z 6 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1632/19) nie uzasadniają i nie przemawiają za tezą, że ograniczenie liczby lokali mieszkalnych leży zawsze w ramach władztwa planistycznego gminy. Przede wszystkim rozstrzygnięcia te dotyczą zgoła odmiennego stanu faktycznego, w ramach którego ocenie podlegały tereny objęte zabudową wielorodzinną a nie jednorodzinną i już z tej przyczyny nie mogą stanowić prawnego odniesienia do sprawy niniejszej. Nadto, określenie ilości lokali mieszkalnych nie stanowi, w tej konkretnej sytuacji rodzajowej, kryterium kształtowania ładu przestrzennego, skoro przepis prawa powszechnie obowiązującego wprost przewidział górny limit owych lokali.
Z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. wynika uprawnienie do określenia w planie miejscowym zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu, maksymalnej i minimalnej intensywności zabudowy jako wskaźnika powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalnego udziału procentowego powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalnej wysokości zabudowy, minimalnej liczby miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów. Interpretacja tego przepisu nie uzasadnia twierdzenia, że mieści się w nim również prawo do ograniczenia bądź rozszerzenia regulacji ustawowej odnoszącej się do liczby lokali jakie mogą zostać wydzielone w budynku jednorodzinnym. Skoro bowiem ustawodawca generalny przewidział górny limit lokali jakie można wyodrębnić w budynku jednorodzinnym, to plan tych postanowień nie może modyfikować.
Żadnego znaczenia nie mają przy tym uwagi Gminy, że ograniczenie liczby lokali mieszkalnych w budynkach jednorodzinnych może być elementem kształtowania ładu przestrzennego gminy, w sytuacji wykazania, że dokonane w ten sposób ograniczenie prawa własności ma charakter proporcjonalny i uzasadniony. Władztwo planistyczne nie może wykraczać poza wyraźnie sformułowane przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a te z cechą zabudowy jednorodzinnej wiążą prawo do wyodrębnienia maksymalnie dwóch lokali mieszkalnych. To więc, że na podstawie dokonanych analiz i ocen wolą Gminy było ograniczenie ilości lokali do jednego, nie pozostaje w zgodzie z przepisami prawa powszechnego.
W związku z powyższym Sąd unieważnił § 31 pkt 8, § 32 pkt 6 i § 33 pkt 9 planu w całości oraz § 34 pkt 6 w zakresie słów "oraz więcej niż jednego lokalu mieszkalnego w jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym", o czym orzeczono w pkt I lit. d), e), f), g) sentencji wyroku.
W § 6 pkt 2 planu zdefiniowano pojęcie nieprzekraczalnej linii zabudowy, przez którą należy rozumieć linię określającą najmniejszą dopuszczalną odległość zewnętrznego lica ściany budynku w stosunku do: linii rozgraniczających, istniejących granic działki oraz obiektów terenowych - od których tę linię wyznaczono, z wyłączeniem:
a) wysuniętych poza ten obrys o nie więcej niż 1,5 metra: schodów, podjazdów, okapów, otwartych ganków, zadaszeń oraz balkonów,
b) obiektów do czasowego gromadzenia odpadów, obiektów dozoru posesji oraz urządzeń i obiektów technicznych.
Z powyższego przepisu miejscowego wynika, mówiąc w pewnym uproszczeniu, że pomiędzy granicą działki budowlanej a wyznaczoną na rysunku planu linią nieprzekraczalnej zabudowy nie jest możliwe lokalizowanie zabudowy (co jest zrozumiałe i oczywiste) za wyjątkiem wysuniętych poza ten obrys (a ściślej poza ową linię nieprzekraczalną) o nie więcej niż 1,5 metra: schodów, podjazdów, okapów, otwartych ganków, zadaszeń oraz balkonów. Z powyższego wynika więc, że linię nieprzekraczalnej zabudowy mogą "naruszać" wskazane elementy zabudowy i urządzenia budowlane, jednakże wyłącznie w zakresie odległości nie większej niż 1,5 m od tej linii. Inaczej mówiąc, schody i okapy budynku umiejscowionego dokładnie na linii nieprzekraczalnej zabudowy mogą poza nią wykraczać, jednakże tylko na głębokość nie większą niż 1,5 m.
Rada Gminy użyła w planie niezdefiniowanego pojęcia "podjazdów", które jest wieloznaczne i nie ma definicji legalnej. W toku postępowania sądowego ze strony organu wyjaśniano, że w ramach wykładni tego pojęcia nie można dojść do przekonania, że mieszczą się w nim dojazdy do nieruchomości, po których poruszają się pojazdy. Zdaniem organu nie było jego intencją objęcie definicją podjazdu utwardzonej części działki, po której następuje np. wjazd pojazdów z ulicy do garażu umiejscowionego w budynku usytuowanym na działce.
Sąd tych wyjaśnień nie podziela z dwóch powodów.
Po pierwsze, tworząc prawo miejscowe organ ma obowiązek formułowania przepisów w sposób jasny i klarowny. Rozważanie więc obecnie, co mieści się w użytym w planie pojęciu "podjazdu", ograniczonego jedynie do 1,5 m od linii nieprzekraczalnej zabudowy w kierunku granicy działki budowlanej, jest działaniem nieco spóźnionym, zaś sam przepis planu sformułowany został wadliwie, tj. w sposób pozostawiający miejsce do jego nieuprawnionej interpretacji. Podkreślenia wymaga że pod pojęciem podjazd mieści się np. "droga dla samochodów prowadząca bezpośrednio do jakiegoś budynku" (patrz internetowy słownik języka polskiego PWN - https://sjp.pwn.pl). Twierdzenia o jasności tego przepisu nie potwierdza odwoływanie się przez organ do pojęcia "dojazdu", które w warstwie funkcjonalnej ma tożsame znaczenie co pojęcie "podjazd".
Po drugie, tak sformułowany przepis jest także niezgodny z § 12 ust. 6 pkt 1 warunków technicznych, który określa m.in. odległość od granicy działki budowlanej nie mniejszą niż 1,5 m do rampy lub pochylni - z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Niedookreślone pojęcie podjazdu może być więc na etapie spraw o wydanie pozwolenia na budowę interpretowane również jako obejmujące rampy i pochylnie z § 12 ust. 6 pkt 1 warunków technicznych, dla których norma 1,5 m dotyczy nieprzekraczalnej odległości od granicy a nie od linii nieprzekraczalnej zabudowy.
W tej sytuacji Sąd stwierdził nieważność § 6 pkt 2 lit. a) w zakresie użytego nim słowa "podjazdów", o czym orzeczono w pkt I lit. a) sentencji wyroku. Sąd orzekał przy tym jedynie w zakresie podniesionym przez Strony, które wskazywały na wadliwość takiego zapisu.
Sąd uznał także, że część graficzna planu narusza uzasadniony interes L i Z S. Skarżący są właścicielami nieruchomości składającej się z działek nr ewid. [...] i [...]z obrębu [...]. Szerokość tych nieruchomości jest zmienna i wynosi ok 15-17 metrów. Z rysunku planu wynika zaś, że działki te znajdują się pomiędzy ul. [...] i [...], które w kierunku działek Skarżących wyznaczają 4-metrowe linie nieprzekraczalnej zabudowy.
W ocenie Sądu nie można podzielić w rzeczywistości zbyt dowolnej argumentacji organu o tym, że pozostawienie pasa terenu o ok. 8-metrowej szerokości (
16 m szerokość działki minus obustronna linia nieprzekraczalnej zabudowy po 4 metry z każdej strony) nadal umożliwia racjonalną zabudowę tej nieruchomości.
Decydując się na lokalizację dróg i poszerzenie tych istniejących, organ ma obowiązek uwzględniać uzasadniony interes właścicieli nieruchomości, tak długo jak długo nie przeważa nad nim interes publiczny i istnieje realna oraz zgodna z prawem szansa pogodzenia obu spornych wartości. Sąd uznaje więc, że Gmina miała prawo określić w ramach władztwa planistycznego przebieg zarówno ul. [...] jak i [...], w tym tej ostatniej jako przedłużenia dotychczasowego odcinka. Niemniej jednak organ nie może wskutek swoich działań, doprowadzić do w zasadzie budowlanej bezużyteczności nieruchomości Skarżących, w sytuacji gdy istnieje inne, alternatywne rozwiązanie umożliwiające uwzględnienie uzasadnionego interesu Stron.
Niewątpliwie organ planistyczny przewidując drogę ma obowiązek wyznaczenia również linii nieprzekraczalnej zabudowy w zbliżeniu do tej drogi, tak aby zabezpieczyć prawidłowe jej funkcjonowanie (takie jest m.in. ratio legis linii nieprzekraczalnej zabudowy). Jednakże ten swoisty "bufor terenowy" pomiędzy drogą a możliwą linią zabudowań nie może być traktowany ani bezwzględnie ani tym bardziej dogmatycznie i musi uwzględniać warunki lokalne. Niewątpliwie ul. G. będzie drogą nieprzelotową, kończącą się placem do zawracania i obsługującą wyłącznie ruch lokalny do położonych wzdłuż niej kilkunastu nieruchomości, co musi mieć wpływ na poziom jej "ochrony" w planie. Niewątpliwe jest jednak i to, że działki Skarżących są położone z wystawą południową, co ma z kolei duży wpływ na ewentualną możliwość ich najkorzystniejszej zabudowy poprzez umiejscowienie ewentualnego budynku niejako prostopadle do ul. [...] i [...], z wyeksponowaniem części mieszkalnej, ewentualnych tarasów i ogrodów zimowych właśnie na południe. Rozwiązanie przyjęte przez organ powoduje natomiast, że na tak wykrojonej nieruchomości, zwłaszcza działce nr [...] , będzie można co najwyżej zrealizować albo niezwykle mały budynek mieszkalny albo nieco większy budynek jednotraktowy. Tymczasem uwzględniając tak sytuację lokalną (zaplanowaną nieprzejezdność ul. [...]), jak również interes prawny Skarżących możliwe jest inne wyznaczenie linii nieprzekraczalnej zabudowy ul. [...], położonej nawet na granicy działek. Takie rozwiązanie pozwoliłoby bardziej korzystnie umiejscowić ewentualną zabudowę na nieruchomości Skarżących i w większym stopniu ochronić przed ingerencją ich uzasadniony interes prawny.
W związku z powyższym Sąd wskazuje, że doszedł do przekonania o konieczności wyeliminowania linii zabudowy w określonym zakresie, dlatego też stwierdził nieważność załącznika graficznego zaskarżonej uchwały w części wyznaczającej przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy od strony drogi publicznej klasy dojazdowej oznaczonej symbolem [...] (ul. [...]), w odniesieniu do działek nr ewid. [...]i [...] z obrębu [...]. Rozstrzygnięcie to jest powiązane z zakresem orzekania sądu administracyjnego, który dostrzegając wady planu nie może wydawać orzeczeń reformujących jego konkretne rozwiązania a wyłącznie stwierdzić nieważność kwestionowanych postanowień.
Zaznaczyć końcowo należy, że w ramach władztwa planistycznego organ ma obowiązek wyjaśnienia przesłanek, z powodu których decyduje się na określone rozwiązania planistyczne.
Jak wynika z dostępnej w Internecie transmisji obrad Rady (https [...].htm - dostęp w dacie wyrokowania), podczas których głosowano uwagi Skarżących zgłoszone do planu, podstawowym motywem wyznaczenia 4 metrowej linii nieprzekraczalnej zabudowy od ul. [...] były względy wymuszenia parkowania pojazdów na własnej nieruchomości. W wyniku uwag Skarżących zmniejszono wprawdzie nieprzekraczalną linię zabudowy z 6 m do 4 m uzasadniając, że 3 m będą niewłaściwe z uwagi na "pokusę" przysunięcia ewentualnego budynku do granicy o te 3 m właśnie i w konsekwencji parkowania pojazdów na drodze a nie na własnej działce (zob. dyskusja na sesji Rady Miasta [...]nad uwagą skarżących nr [...] od g. 1:30:37 do g. 1:41:55). Powody takiego działania Gminy nie są wystarczające dla wprowadzenia daleko idącego ograniczenia w budowlanym zagospodarowaniu działek Skarżących S.
O ile bowiem wyznaczenie linii nieprzekraczalnej zabudowy od strony ul. [...]jest uzasadnione, gdyż ma ona charakter "przelotowy" łącząc ul. [...] z ul. [...]i ma pewien szerszy potencjał rozwoju i wzrostu z tych powodów natężenia ruchu, o tyle nie ma podstaw do takiego samego traktowania ul. [...], która ma obsługiwać ściśle lokalny ruch o ograniczonych rozmiarach a nadto jest to z założenia droga nieprzelotowa. Nadto, organ może również tak sterować ruchem na każdej z tych dróg np. poprzez ustalanie odpowiednich zakazów lub nakazów jako zarządca drogi, aby uzyskać zamierzony skutek, a jednocześnie uszanować interes Skarżących.
VI.
(przyczyny oddalenia skarg)
Sąd nie stwierdził powodów aby kwestionować procedurę prowadzącą do uchwalenia zaskarżonego planu. Rada Gminy dochowała wymagań procesowych związanych z podjęciem uchwały, w szczególności w pierwszej kolejności wydała uchwałę o przystąpieniu do prac nad planem zawiadamiając o tym lokalną społeczność w sposób wskazany w u.p.z.p., dokonała niezbędnych ogłoszeń w prasie, zasięgnęła opinii i uzgodnień oraz wyłożyła plan do publicznego wglądu, organizując dyskusję nad jego zapisami, a także rozpatrzyła uwagi zgłoszone do planu. Z tego punktu widzenia nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, że doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzania planu.
Głównym powodem skarg L i Z S, K P i J B jest podjęta przez organ planistyczny próba uregulowania w planie przebiegu ul. [...] , a także ul. [...]. Uregulowanie stanu ul. [...]jest przy tym motywowane przez organ potrzebą zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działek nr ew. [...] i [...] które takiego dostępu nie posiadają.
Sąd w ramach prowadzonego postępowania przeanalizował księgi wieczyste nieruchomości znajdujących się w okolicy ul. [...] , tj.:
▪ działki nr ewid. [...], obr. [...] KW nr [...] , która jest obciążona służebnością na rzecz działek władnących o nr ewid. [...] i [...]i należy do J B i K B,
▪ działka nr ewid. [...], obr. [...], KW nr [...], której właścicielem jest J B,
▪ działka nr ewid. [...] , obr. [...] KW nr [...] której właścicielem jest T B i U M B,
▪ działki nr ewid. [...],[...],[...],[...],[...] (ul. [...] ), obr. [...] , [...] , które są obciążone służebnością na rzecz działek władnących o nr ewid. [...] i [...] i stanowią własność Gminy [...].
Analiza wskazanych ksiąg wieczystych nie potwierdza stanowiska Skarżących, że działki nr [...] i [...] mają odpowiedni dostęp do drogi publicznej, stąd działania Gminy są nacechowane w istocie złą wolą. Działki te nie mają wymaganego, jak słusznie wskazuje organ, co najmniej 4,5 metrowego dostępu do drogi publicznej.
Sąd zauważa, że w ramach władztwa planistycznego Gmina może a nawet powinna określać układ drogowy, nie pozostawiając żadnych istniejących nieruchomości budowlanych bez dostępu do drogi publicznej. Realizacja ul. [...]wpisuje się właśnie w ten obowiązek i jest zasadna.
Zauważyć wypada, że działki Skarżących wymienionych na wstępie niniejszych uwag są położone w obszarze studium o oznaczeniu Ur ([...],[...],[...]) i Ua ([...]), które nie przewidują żadnych restrykcji ani ograniczeń ze względu na możliwości lokalizacji w tym terenie dróg. Nie jest to więc strefa ścisłej ochrony uzdrowiskowej, jak sugerują skargi, co mogłoby stanowić podstawę do pewnego zastanowienia nad siecią dróg.
Jak wynika z załącznika graficznego, lokalizacja zarówno ul. [...] jak i ul. [...], następuje niewątpliwie po ich dotychczasowym śladzie - zob. http://gsip. [...]pl/map/ i jest to uzasadniony przebieg, dokonywany jak najmniejszym kosztem działek Skarżących zaś największym kosztem działek, które uzyskują dostęp do drogi publicznej. Sąd podziela zatem takie działanie Gminy, gdyż pomimo nieakceptowania przez Skarżących przedstawianych rozwiązań, bez wątpienia naruszających ich własność, nie występuje w sprawie sytuacja, która pozwalałaby na stwierdzenie, że owa ingerencja jest nieuzasadniona, nadmierna czy wręcz złośliwa.
Dla samej lokalizacji drogi w planie (szczególnie ul. [...]) nie ma też większego znaczenia podnoszone na rozprawie zagadnienie braku zbadania natężenia ruchu. Badanie tego rodzaju dotyczy po pierwsze funkcjonowania drogi a nie jej umiejscawiania w planie. Po drugie zaś, już w momencie podejmowania prac nad planem wiadomym było, że ruch na ul. [...] będzie w zasadzie wyłącznie lokalny, pomimo tego jej lokalizacja jest uzasadniona.
W konsekwencji nie można przyjąć, aby określając przebieg ul. [...]organ postąpił wadliwie, wykraczając poza granice władztwa planistycznego.
Sąd nie podziela również zarzutów wadliwego rozstrzygnięcia uwag wszystkich Skarżących, zgłoszonych przez nich do projektu planu.
W ramach dyskusji na sesji Rady Miejskiej [...] maja 2021 r. przeanalizowano wszystkie uwagi zgłoszone do planu, których organ nie uwzględniał. Pomimo procedowania w formie w zasadzie zdalnej, wyświetlono pełną treść uwag, odczytując je w całości, wskazano na potrzebę skomunikowania działek nieposiadjących dostępu do drogi oraz odniesiono się do kwestii linii nieprzekraczalnej zabudowy.
Nie ma zatem podstaw by uznać, że procedura rozpatrywania uwag Skarżących została przeprowadzona nieprawidłowo i że nie przedstawiono istoty problemu. Nadto, organ słusznie podkreśla, że ostatecznie nad uwagami dyskutują i głosują radni i to oni w głosowaniu przesądzają ostatecznie o losie uwag.
W odniesieniu do kwestii zdalnego posiedzenia w sprawie dyskusji publicznej należy podkreślić, że jest to uzasadnione przepisami prawa - art. 8d u.p.z.p. Warunkiem jest przewidziane w ust. 2 prowadzenie dyskusji publicznej za pomocą środków porozumiewania się na odległość w sposób umożliwiający:
1) zabieranie głosu, zadawanie pytań i składanie uwag przez jednoczesną transmisję obrazu i dźwięku, oraz
2) zadawanie pytań i składanie uwag w formie zapisu tekstowego.
Powyższe możliwości zapewniła platforma Microsoft Teams, z której korzystał organ.
Ponadto, Skarżący podnoszą zarzut braku możliwości udziału w spotkaniu organizowanym w tej formie przez niektórych z nich, z uwagi na ograniczenia w dysponowaniu sprzętem elektronicznym, wiek i niedostateczne umiejętności. Należy jednak przypomnieć, że już na etapie postępowania przed organem Skarżący byli reprezentowani przez adwokata, który z pewnością dysponował możliwościami komunikacji elektronicznej. Ponadto, sprawa tego planu procedowana jest przez organ od wielu lat, a Skarżący aktywnie uczestniczą w każdym stadium procedury.
Ostatnie wyłożenie planu przed jego uchwaleniem dostępne jest pod adresem (http://bip. [...] pl/artykul/[...] wylozenie-do-publicznego-wgladu-projektu-miejscowego-planu-zagospodarowania-przestrzennego-zachodniej-czesci-miasta-[...] -etap-4). W aktach dostępny jest także protokół z dyskusji publicznej przeprowadzonej [...]lutego 2021 r. (k. 379-384) oraz wcześniejszej dyskusji publicznej z [...]października 2016 r. (k. 373-378), w której zabierała głos m.in. E S w sprawie ul. [...] i [...].
W ocenie Sądu organ zorganizował realną, adekwatną do okoliczności wówczas panujących, możliwość dyskusji na forum publicznym odnośnie do postanowień planu i Sąd nie widzi podstaw by działania te uznać za wadliwe.
Zarzut jest więc niezasadny.
Żadnego znaczenia w sprawie nie ma również fakt niejasności co do pisma z 5 maja 2020 r. W sprawie sporne jest to czy owo pismo w ogóle wpłynęło do organu, który twierdzi, że urnę, do której rzekomo je wrzucono, w okresie COVIDu i zamknięcia urzędów wystawiono dopiero w październiku 2020 r.
Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia w sprawie z tej przyczyny, że uwagi Skarżących sformułowane w piśmie z maja 2020 r. (dołączonym do akt) zostały w całości powtórzone w późniejszej korespondencji oraz rozpatrzone jako uwagi do planu.
W odniesieniu do zarzutów braku zgodności uchwalonego planu z obowiązującym Studium należy wskazać, że Sąd nie podziela tego stanowiska Stron.
W kwestii wadliwego zdaniem Skarżących przeznaczenia terenów rolnych w ze Studium na zagospodarowanie mieszkaniowe należy wskazać, że tereny rolne niewątpliwie zgodnie ze studium podlegają ochronie, zwłaszcza grunty klas I-III ale także i te o niższej klasie bonitacyjnej. Niemniej jednak dotyczy to terenów wskazanych w Studium jako rolne - patrz oznaczenie R na rysunku studium, a nie wszystkich terenów, które mają klasoużytek rolny, jednak leżą w zupełnie innym obszarze funkcjonalnym studium. Nadto, na odrolnienie terenów na terenie [...] nie była wymagana odrębna zgoda z uwagi na art. 10a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co organ szczegółowo wyjaśnił.
Jak wskazano, działki Skarżących S, B i P znajdują się na terenach Ua i Ur.
Zgodnie ze studium ustalenia dla stref urbanizacji Ua (adaptowanej zabudowy) są takie, że obejmują one tereny istniejącego, adaptowanego zainwestowania, w tym zawierające rezerwy na uzupełnienie zabudowy.
W strefie urbanizacji Ua znajdują się tereny dzielnicy uzdrowiskowej i terenów przyległych, obejmujące:
1) 1 Ua - teren dzielnicy uzdrowiskowej w granicach A, B1(Z) i B1(W) ochrony uzdrowiska,
2) 2 Ua - teren dzielnicy uzdrowiskowej poza granicami A i B1 ochrony uzdrowiska
3) 3 Ua - teren dzielnicy uzdrowiskowej poza granicami A i B1 ochrony uzdrowiska (część zachodnia) w granicach ochrony konserwatorskiej historycznej parcelacji letnisk (projekt),
4) 4Ua/E - teren zabudowany w dolinie rzeki [...] ,
5) pozostałe tereny Ua obejmują zakończone realizacje i będące w toku, na terenach w granicach administracyjnych miasta i na terenach wiejskich.
Działki Skarżących, za wyjątkiem nr ewid. [...] znajdują się na terenie Ur w ramach pozostałych terenów (brak oznaczenia numerycznego na mapie studium). Przyjęte więc przez organ zagospodarowanie tych terenów jest prawidłowe, o czym dalej w ramach zarzutów Skarżących B.
Z kolei działka nr ewid. [...] znajduje się w strefie Ua - pozostałe tereny Ua, które obejmują zakończone realizacje i będące w toku, na terenach w granicach administracyjnych miasta i na terenach wiejskich.
Również i w tym przypadku przewidziany teren funkcjonalny planu jest zgodny z przeznaczeniem ze studium.
Odnośnie do zarzutu braku należytego rozważenia skutków finansowych uchwały Sąd w całości akceptuje wyjaśnienia organu. Nie ma żadnych podstaw by kwestionować przedstawioną prognozę skutków finansowych, która ocenia szacunkowo kluczowe elementy finansowe, tj. wzrost dochodów, spadek dochodów, koszty wykupu nieruchomości. Na tym etapie jedynie takie szacunki są możliwe.
Prognoza ma oszacować potencjalne przyszłe przychody i wydatki gminy, jakie nastąpią na skutek uchwalenia planu. Ma ona dać przybliżony ogląd sytuacji finansowej, jaka zostanie stworzona w wyniku uchwalenia planu. Podawane w prognozie dane mają charakter szacunkowy i służą określeniu prawdopodobnych wielkości finansowych związanych z realizacją planu i ewentualnymi zyskami lub obciążeniami z tego tytułu wynikającymi. Dodatkowo prognoza daje ogląd tego, czy na pierwszy rzut oka rozwiązania proponowane w planie będą możliwe do realizacji w ramach budżetu gminy (np. ma udzielić odpowiedzi na pytanie, czy dana gmina ze swoim budżetem będzie w stanie w rozsądnej perspektywie wykonać założony w niej cel publiczny). Prognoza nie jest zaś jakimkolwiek kosztorysem, czy sztywną pozycją budżetu gminy.
Nie ma także znaczenia dla lokalizacji ul. [...] podnoszony zarzut niejasności prawnych w odniesieniu do działki nr ewid. [...] . Dzieje się tak z tej przyczyny, że dla zlokalizowania drogi kwestia własności nieruchomości przeznaczonych w planie na ten cel jest drugorzędna. Nawet bowiem brak własności nieruchomości po stronie Gminy może nadal uzasadniać wyznaczenie drogi w planie, a jej wykup to kwestia wtórna. Właściciele nieruchomości mają natomiast instrumenty prawne umożliwiające im zrealizowanie wykupu przez Gminę.
Nadto, to że wszczęto na wniosek Skarżących postępowanie w przedmiocie unieważnienia decyzji komunalizacyjnej (przejmującej na rzecz Gminy działkę nr ewid. [...]), nie ma znaczenia, albowiem w tym momencie decyzja ta pozostaje w obrocie (nie jest też wstrzymana), wywołując skutki prawne.
Kończąc ten wątek rozważań, Sąd nie podziela również zarzutu wadliwego wyznaczenia w części graficznej planu linii rozgraniczających ul. [...] i [...] , co ma uniemożliwiać ustalenie jej przebiegu. W ocenie Sądu obie ulice zostały wyznaczone na załączniku graficznym w sposób prawidłowy, umożliwiający zwymiarowanie ich w terenie. Plan w części tekstowej ani graficznej nie określa dokładnie ile metrów kwadratowych każdej z działek zostanie przeznaczonych pod drogę, wynika to bowiem z jej przebiegu uwidocznionego na załączniku graficznym.
Nie ma także znaczenia w sprawie podnoszony zarzut braku wyłożenia opinii Komisji Uzdrowiskowej Zdrowia i Opieki Społecznej z [...] grudnia 2013 r. w BIP. Opinia ta nie jest wiążąca dla organu uchwalającego plan, a ma charakter doradczy i została sporządzona w odniesieniu do założenia planistycznego już nieaktualnego. Brak pewności Skarżących co do tego, czy radni z ową opinią się zapoznali nie ma znaczenia, gdyż opinia ta znajduje się w aktach.
Odnosząc się z kolei do zarzutów K i G B należy rozpocząć od przypomnienia, że działki tych Skarżących znalazły się zgodnie z postanowieniami studium i planu w następujących strefach i terenach:
▪ nr ewid. [...] - położona w strefie rozwoju - Ur oraz w terenie przeznaczonym pod komunikację, zaś w planie na terenach MNU 16, MNU 17 i MN 22,
▪ nr ewid. [...] położona w strefie rozwoju - Ur, strefie ochrony ekologicznej - 7E oraz na terenie projektowanej obwodnicy G, zaś w planie na terenach MNU 14 i MNU 15,
▪ nr ewid. [...]położona w strefie urbanizacji 2 Ur (M) (projektowanej zabudowy) oraz w strefie ochrony ekologicznej - 7E, zaś w planie na terenach MNU 8, MN 20 i MN 21.
Studium co do strefy 7E stanowi, że:
1. Strefa obejmuje tereny powiązań ekologicznych - zastoje pomiędzy doliną [...], parkiem w [...]i Parkiem [...]a terenami buforowymi 9E.
2. Ustala się utrzymanie terenu wolnego od zabudowy w pasie o szerokości minimum 20 m od istniejącego cieku, po obydwu stronach. Szczegółowy zasięg ochrony dna doliny przed zabudową należy ustalić w oparciu o operat tzw. wysokiej wody. Ostateczna wielkość terenu - do sprecyzowania w planie miejscowym.
3. Postulowane maksymalne zadrzewienie terenów, również jako zieleń izolacyjna od bocznicy kolejowej i projektowanej drogi.
Postanowienia studium dla strefy 7E, jak wskazuje porównanie lokalizacji działek Skarżących nr ewid. [...] i [...], mogła zostać określona w planie w sposób jaki został przyjęty, tj. MNU 15, KDGP1 i MNU 8.
Nie ma zatem sprzeczności pomiędzy studium a uchwalonym planem w tym zakresie.
Z kolei ustalenia dla stref rozwoju - Ur (projektowanej zabudowy) zgodnie ze studium obejmują:
1) 1Ur - tereny wolne od zabudowy, przeznaczone do realizacji, dla których zatwierdzono lub podjęto opracowanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, obejmują rejony: wsi [...] , [...] , [...],[...],[...], osiedle "[...] " - żadna z działek Skarżących nie znajduje się na tym terenie;
2) 2Ur - teren projektowanego mieszkalnictwa jednorodzinnego w rejonie [...]- działka nr ewid. [...] znajduje się właśnie na tym terenie (z dodatkowym oznaczeniem M - mieszkaniowe),
3) 3Ur - teren projektowanego budownictwa mieszkaniowego, w tym wielorodzinnego - komunalnego i usług - żadna z działek Skarżących nie znajduje się na tym terenie;
4) pozostałe tereny Ur uzupełniające istniejącą zabudowę w mieście i na terenach wiejskich.
W ramach strefy 2 Ur studium stanowi jak niżej:
1. Postuluje się ekstensywną formę zabudowy (rezydencjonalna) na działkach 1500-3000 m2, z usługami podstawowymi. Nieprzekraczalna wysokość 2 kondygnacje (1 kondygnacja z poddaszem użytkowym). Maksymalne zadrzewienie działek. Pełne uzbrojenie bezpieczne ekologicznie.
2. Obowiązkowe opracowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dla pozostałych terenów Ur studium stanowi:
1. Obowiązuje realizacja w oparciu o miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.
2. Dopuszcza się realizację mieszkalnictwa jednorodzinnego, zagrodowego, usług i funkcji produkcyjnej.
3. Usługi i zakłady produkcyjne mogące stwarzać uciążliwość dla środowiska lokalizowane jedynie poza strefą B ochrony uzdrowiska, o uciążliwości nie wykraczającej poza granice działki (bez zewnętrznej strefy ochronnej).
4. Nieprzekraczalna wysokość zabudowy - 3 kondygnacje (2 kondygnacje z poddaszem użytkowym), dla zabudowy wiejskiej postulowana wysokość - 2 kondygnacje (1 kondygnacja z poddaszem użytkowym).
5. Należy dążyć do pełnego uzbrojenia bezpiecznego ekologicznie.
Studium określa również ogólnie Politykę Przestrzenną dla Poszczególnych Funkcji. W ramach zatem ustaleń dla funkcji mieszkaniowej wskazano więc, że:
3. Jednorodzinne
1) na obszarze dzielnicy uzdrowiskowej - na terenach 1Ua, 2Ua, 3Ua z zachowaniem warunków ochrony uzdrowiskowej, ochrony konserwatorskiej, ochrony środowiska przyrodniczego (leśnego) i ochrony sanitarnej (pełne uzbrojenie, ochrona przed hałasem). Dla zabudowy i zagospodarowania terenu przyjmuje się:
a) nieprzekraczalną wysokość - 3 kondygnacje (2 kondygnacje z poddaszem użytkowym),
b) wielkość działki minimum 3000 m2,
c) powierzchnię biologicznie czynną minimum 85% powierzchni działki,
d) realizację zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
2) na terenach rozwojowych: [...] , [...],[...] , osiedle [...] , rejon wsi [...],[...].
Dla zabudowy i zagospodarowania ww. terenów przyjmuje się:
a) minimalną powierzchnię działek 1000-3000 m2, w zależności od specyfiki obszaru,
b) nieprzekraczalną wysokość 3 kondygnacje (2 kondygnacje z poddaszem użytkowym),
c) maksymalne zalesienie działek,
d) realizację zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
3) na terenie rozwojowym mieszkalnictwa rezydencjonalnego 2Ur (rejon [...]).
Dla zabudowy i zagospodarowania terenu przyjmuje się:
a) powierzchnię działek 1500-3000 m2,
b) nieprzekraczalną wysokość 3 kondygnacje (2 kondygnacje z poddaszem użytkowym),
c) maksymalne zalesienie działek,
d) realizację zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Preferowana zorganizowana działalność inwestycyjna.
4) na pozostałych terenach, również jako budownictwo letniskowe:
Dla zabudowy i zagospodarowania terenu przyjmuje się:
a) na obszarach zainwestowania miejskiego wysokość 3 kondygnacje (2 kondygnacje z poddaszem użytkowym), forma budynku w nawiązaniu do standardowych budynków istniejących), (...)
c) w ciągach i zespołach zabudowy zagrodowej na terenach wiejskich, zalecana wysokość 1 kondygnacja z poddaszem użytkowym.
Mając powyższe na uwadze Sąd wyjaśnia, że Gmina nie naruszyła w odniesieniu do nieruchomości Skarżących władztwa planistycznego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Ustalając wskaźniki zabudowy, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. organ był związany ustaleniami Studium oraz kierował się polityką planistyczną Gminy dla terenów objętych tym planem miejscowym, która zakłada przeznaczenie terenu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą o małej intensywności z dużym udziałem powierzchni biologicznie czynnej oraz w odniesieniu do działki nr ewid. [...] również zabudowę usługową. Tereny objęte planem nie były do tej pory zainwestowane, są to tereny rolne i leśne. Plan umożliwia zatem realizację inwestycji mieszkaniowych i usługowych, jednak z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.p.z.p.
Zarówno w studium, jak i w prognozie oddziaływania na środowisko zwraca się uwagę na charakter uzdrowiskowy gminy, który ma wpływ na określoną intensywność zabudowy na tym terenie. Sąd akceptuje zatem dążenie organu do ograniczenia zabudowy, stąd niekwestionowane są zapisy o jednym budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce budowlanej, z zastrzeżeniem jednak stwierdzonego naruszenia przepisów o ilości lokali.
W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia procedury planistycznej polegającego na łącznym rozpatrzeniu uwag Skarżących razem z uwagami innych osób, wskazać należy, że przepisy ustawy nie zabraniają łącznego rozpatrywania uwag zarówno przez organ wykonawczy gminy na podstawie art. 17 pkt 12 u.p.z.p., jak i przez radę gminy na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Jest to powszechna praktyka w procedurach planistycznych, zwłaszcza z uwagi na powielanie się zakresów zgłaszanych uwag. Z akt sprawy wynika, że część uwag Zbigniewa Białowąsa (poprzednik prawny Skarżących) złożonych w piśmie z 8 lutego 2021 r. została uwzględniona przez Burmistrza Gminy rozstrzygnięciem z [...]marca 2021 r. Uwagi te dotyczą przebiegu linii energetycznej (nr 2), odstępstwa od ograniczenia geometrii dachów dla zabudowy usługowej (uwagi nr 11, 33, 46, 58), zmiany kąta położenia granic działek w stosunku do przyległego pasa drogowego (uwaga nr 49). Nie można zatem zgodzić się z zarzutem skargi, że organ w ogóle tych uwag nie przeanalizował, a procedura ich zgłaszania była fikcyjna.
Nietrafne są zarzuty naruszenia postanowień studium, w szczególności w zakresie minimalnej procentowej ilości terenów zielonych, powierzchni działki czy wysokości budynków. Nieruchomości skarżących znajdują się głównie na terenach oznaczonych w studium symbolem 2 Ur (M) - działka nr [...] oraz Ur - działka nr [...]i częściowo działka nr [...].
Jak stwierdzono powyżej, w strefie 2 Ur postuluje się ekstensywną formę zabudowy (rezydencjonalną) na działkach o pow. 1500-3000 m2 z usługami podstawowymi. Nieprzekraczalna wysokość 2 kondygnacje (1 z poddaszem użytkowym). Maksymalne zadrzewienie działek. Pełne uzbrojenie ekologiczne.
Z kolei w strefie Ur dopuszcza się mieszkalnictwo jednorodzinne, zagrodowe, usługi i funkcje produkcyjne. Zabudowa do 3 kondygnacji (2 z poddaszem).
W odniesieniu do tych terenów brak jest w studium ograniczeń odnośnie do powierzchni biologicznie czynnej. Nie jest zaś tak, że ową powierzchnię Gmina ma realizować wyłącznie na własnych terenach. Powierzchnia biologicznie czynna to teren, który musi co do zasady występować w ramach każdej działki budowlanej, aby zapewnić jej odpowiednie, samodzielne funkcjonowanie chociażby z punktu widzenia właściwej chłonności gleby wód opadowych i roztopowych. Stąd też ustalenie takiego współczynnika powierzchni biologicznie czynnej jak przyjęty dla terenów na których działki mają Skarżący nie jest naruszeniem zasad sporządzania planu (w ocenie Sądu ustalenia dla terenów MN (§ 31) i MNU (§ 33) nie naruszają tych ustaleń studium).
Jeżeli zaś chodzi o zarzuty związane z nadmierną wielkością działek również i w tym względzie ustalenia planu mieszczą się w widełkach przewidzianych w studium. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania tego współczynnika.
Na rozprawie przed Sądem Skarżący B wskazywali, że w planie niewłaściwie określono maksymalną wysokość budynków, która uniemożliwia im praktyczne zrealizowanie rozsądnej inwestycji usługowej, w szczególności związanej z opieką nad osobami starszymi, a tego rodzaju działalnością zajmują się w chwili obecnej. Sąd nie podzielił tych argumentów z dwóch powodów. Po pierwsze, studium określa wielkość w odniesieniu do współczynnika kondygnacji a nie metrów, stąd nie można postawić organowi zarzutu oczywiście wadliwego działania. Po drugie, nawet pomimo takiego dysonansu pomiędzy studium a uchwalonym planem (dla podkreślenia: studium przyjmuje kondygnacje, plan wysokość zabudowy w metrach) Sąd skontrolował praktyczną możliwość realizacji inwestycji. W § 33 pkt 4 określono wysokość zabudowy dla inwestycji m.in. usługowych na terenach MNU 15 - 10 metrów oraz MNU 16 i MNU 17 - 12 metrów. Uwzględniając fakt, że zabudowa usługowa, a taką byłaby zabudowa związana z organizacją domu opieki, mogłaby mieć dach płaski, to w ocenie Sądu bez trudu, uwzględniając § 72 warunków technicznych, Skarżący osiągnął zakładany cel inwestycyjny (3 kondygnacje) nawet przy wysokości zabudowy do 10 m. Zaznaczyć należy bowiem, że wszelkie urządzenia techniczne, mogą w takiej sytuacji zostać umiejscowione na dachu budynku i nie będą się wliczać do jego wysokości.
W powyższej sytuacji Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części opisanej w pkt I i II wyroku, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) w związku z opisanymi wyżej przepisami prawa powszechnie obowiązującego, które Gmina naruszyła uchwalając plan. Sąd wyeliminował przy tym całość spornych postanowień planu, uznając że naruszenie jest istotne i wykracza poza indywidualny interes skarżących.
Jednocześnie Sąd w pozostałym zakresie skargi małżonków S oraz G i K B oddalił, nie znajdując podstaw do ich uwzględnienia.
Z kolei całkowicie bezzasadne okazały się skargi K P i J B, które w kontekście indywidualnego interesu prawnego tych Skarżących dotyczą wyłącznie kwestii lokalizacji ul. [...] i [...] . Jak jednak wynika z załącznika graficznego, ul. [...] nie jest planowana na wysokość działek tych Skarżących.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z zasadą zwrotu skarżącym kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony oraz wynagrodzenia pełnomocnika, ustalając w wysokości po 300 zł na rzecz G i K B (zwrot wpisu) oraz solidarnie 814 zł na rzecz L i Z S (wpis od skargi - 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło