III SA/Łd 898/21

Dnia 1 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku nr [...]. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego Z.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r. w przedmiocie zatrzymania Z.S. prawa jazdy kat. B. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z 31 sierpnia 2011 roku Komendant Wojewódzki Policji w Ł. zwróciła się do Starosty [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień Z.S. Z treści wniosku wynikało, że w okresie od 16 lutego do 12 kwietnia 2011 roku dopuścił się on wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z które przypisana została mu liczba 26 punktów karnych. Decyzją z [...] r. Starosta [...] orzekł o zatrzymaniu stronie prawa jazdy kat. B numer [...], druk [...]. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej jako u.p.r.d. Organ pierwszej instancji zaznaczył, iż z treści przywołanego przepisu prawa jednoznacznie wynika, że wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest pozostawione uznaniu organu administracji. Decyzja ta ma charakter związany. Organ ma obowiązek jej wydania w przypadku otrzymania stosownej informacji o przekroczeniu dopuszczalnej liczby punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Starosta nie jest również uprawniony by w toku prowadzonego przez siebie postępowania samodzielnie weryfikować poprawność (nałożonych przez właściwe w tej sprawie organy) - punktów karnych. Kwestia ta stanowić może bowiem przedmiot wyłącznej oceny sądu karnego, działającego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania w sprawach wykroczeń. Nie zgadzając się z powyższą decyzja 27 maja 2021 r. Z.S. wniósł od niej odwołanie wskazując, że "9 kwietnia 2021 r. w trakcie przypadkowej wizyty w Wydziale Komunikacji w Starostwie w B. dowiedziała się od pracownika urzędu, że w okresie 16.02.2011 - 12.04.2011 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co nałożono na niego punkty karneh w rażącej wysokiej liczbie. Wskazał, że Sąd Rejonowy dla [...] Wydział [...] Karny, sygn. akt [...] wyrokiem z [...] r. skazał go na karę 900 zł, którą w całości wraz z odsetkami zapłacił. Poinformował, że Sąd ten postanowieniem z [...] r. zwrócił zatrzymane mu 12 kwietnia 2011 r. prawo jazdy "z powodu, że prawo jazdy nie zostało zatrzymane dłużej niż 6 miesięcy". O powyższym Sąd poinformował Starostwo Powiatowe w B. pismem z 6 maja 2011 r. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r. w przedmiocie zatrzymania stronie prawa jazdy kat. B. Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw oraz art. 130 u.p.r.d. wskazał, że organ jest zobowiązany do zatrzymania prawa jazdy w przypadku, gdy otrzyma od właściwego organu Policji informacje o przekroczeniu przez kierowcę liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W tym zakresie starosta ma jedynie możliwość wglądu do ewidencji kierowców i ustalenia, że liczba punktów w niej wpisana równa się podanej w informacji, ale to nie oznacza możliwości kwestionowania liczby uwidocznionej w ewidencji. Starosta przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy ustala stan faktyczny, jakim jest przekroczenie przez kierującego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ustaleń tych organ dokonuje na podstawie dokumentu urzędowego jakim jest sformalizowana informacja nadesłana przez Komendanta Wojewódzkiego Policji - wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W toku prowadzonego postępowania organ administracji nie jest uprawniony do badania, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, skuteczności wpisów ostatecznych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Następnie organ odwoławczy podkreślioł, iż Z.S. w okresie od dnia 16 lutego 2011 r. do dnia 12 kwietnia 2011 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które przypisana została mu liczba 26 punktów karnych. Okoliczność ta wynika wprost z dokumentów urzędowych - wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia 31 sierpnia 2011 r. o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Z treści tegoż wniosku wynika, że licząc od 16 lutego 2011 r. do dnia 12 kwietnia 2011 r., czyli w okresie krótszym niż rok, Z.S. kierując pojazdami dopuścił się: 1) 16.02.2011 r. [...] - obszar wiejski, [...] - KI, samochód osobowy -E01 - przekroczenia prędkości powyżej 50 km/h -10 pkt; 2) 12.04.2011 r. Ł., A, B, samochód osobowy - A02 -spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizji drogowej; A03 -kierowania pojazdem mechanicznym w stanie po użyciu alkoholu lub środka podobnie działającego do alkoholu - 16 pkt. We wniosku wskazano daty w jakich odwołujący się naruszał przepisy ruchu drogowego, rodzaj naruszeń, jak i przypisaną tym naruszeniom odpowiednią liczbę punktów, określoną zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002r., Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji związany był popwyższym wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. Skoro więc Starosta [...] otrzymał od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. wniosek potwierdzający przekroczenie przez skarżącego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów prawa ruchu drogowego, to zobligowany był do wydania - na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny i niektórych innych ustaw - decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ podkreślił, że okoliczność zwrotu stronie zatrzymanego 12 kwietnia 2011 r. prawa jazdy postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. Wydział [...] Karny z [...] r. sygn. akt [...], nie ma żadnego wpływu na treść podejmowanego obecnie rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego złożył Z.S. argumentując, iż jako osoba niepełnosprawna i stale przestrzegająca przepisów i prawa ruchu drogowego, wnosi o ponowne przeanalizowanie danych z pomiaru alkomatem i stwierdzenie nie popełnienia wykroczenia. Posiadanie umiejętności prowadzenia samochodu kat. B oraz związane z tym posiadane prawo jazdy kat B, jest dla skarżącego jedyną możliwością poruszania się z domu po zakupy czy na kontrolne wizyty lekarskie, gdyż będąc osobą niepełnosprawną nie mam innej możliwości poruszania się. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W piśmie procesowym z 31 stycznia 2022 roku skarżący wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na upływ czasu- 10 lat od zdarzenia i wykonanie wyroku karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. Ustawy). Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiot kontroli sądowej w rozstrzyganej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] roku utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] roku o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego popełnione przez skarżącego w okresie od 16 lutego do 12 kwietnia 2011 roku. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: "p.r.d."). W tym miejscu wskazać należy, że powyższy przepis obowiązuje od 18 maja 2015 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Regulacja ta wpisuje się w system sankcji, jakie ustawodawca przewidział wobec kierowców, którzy wielokrotnie dopuszczają się naruszeń przepisów ruchu drogowego. Stosownie do art. 130 ust. 1 p.r.d. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Uprzednio ustawodawca analogiczne rozwiązanie przewidywał w art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g p.r.d., jednakże art. 138 p.r.d. został uchylony z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r., Nr 30 poz.151 dalej "u.k.p.", to jest z dniem 19 stycznia 2013 r. (art. 125 pkt 14 w związku z art. 139 u.k.p.). Jednocześnie względem rozwiązań określonych w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw nie przewidziano żadnych przepisów intertemporalnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, opubl. ONSAiwsa 2006 r. nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, opubl. ONSA 1998 r. z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie należy kierować się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm. Z retroaktywnym działaniem prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń zamkniętych w przeszłości, zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela stanowisko powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego skutkujących przekroczeniem dopuszczalnej liczby punktów karnych zastosowanie winien znaleźć tryb postępowania oraz skutki tego nagannego zachowania określone w stanie prawnym obowiązującym na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1787/17; wyrok WSA w Poznaniu z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 75/16; wyrok WSA w Warszawie z. 27 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 837/15, wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 374/16, wyrok WSA w Łodzi z 8 maja 2019 r. sygn.. akt III SA/Łd 948/17 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www. orzeczenia.nsa.gov.pl w skrócie CBOSA). W rozstrzyganej sprawie ze stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z 31 sierpnia 2011 roku wynika, że w okresie od 16 lutego do 12 kwietnia 2011 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (tj przed 18 maja 2015 r.) skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, co skutkowało nałożeniem na niego 26 punktów karnych. A zatem to w tym okresie miało miejsce naruszenie, które doprowadziło do przekroczenia dopuszczalnej liczby 24 punktów. Stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowił zdarzenie o charakterze zamkniętym i ograniczonym czasowo. W stanie faktycznym sprawy nie mamy więc do czynienia z sytuacją w której naruszenie przepisów prawa, miało miejsce jeszcze pod rządami poprzednio obowiązujących regulacji i trwało nadal po 18 maja 2015 r., (po dniu wejścia w życie zastosowanych przez organy przepisów) czyniąc zasadnym rozważenia kwestii retrospektywności zastosowanych przez organ przepisów. W ocenie sądu, zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw do zdarzeń mających miejsce w okresie od 16 lutego do 12 kwietnia 2011 r doprowadziło do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Z przedstawionych wyżej względów sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 2 Konstytucji RP. Rozpoznając ponownie sprawę organy dokonają oceny sytuacji skarżącego w oparciu o właściwe normy prawne, z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej przez sąd w uzasadnieniu wyroku. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. is