I GSK 2020/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-02-01
Skład orzekający: Henryk Wach, Piotr Pietrasz, Beata Sobocha-Holc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczący przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z Konstytucją RP i czy jego wykładnia powinna uwzględniać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z Konstytucją RP. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18, który stwierdził konstytucyjność tego przepisu. W związku z tym, wyrok WSA, który opierał się na odmiennej wykładni, został uchylony, a skarga oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wniesionych przez skarżącą z powodu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił uwzględnienia zarzutu, jednak organ odwoławczy uchylił to postanowienie, wskazując na potrzebę dalszego wyjaśnienia. WSA w Gliwicach uchylił postanowienie organu odwoławczego w części dotyczącej uzasadnienia, uznając, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. jest niezgodny z Konstytucją RP w świetle wyroku TK z 2013 r. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA, oddalił skargę skarżącej i zasądził od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kwotę 460 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc Protokolant starszy asystent sędziego Monika Tutak - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 204/19 w sprawie ze skargi U. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], [...],[...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od U. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 204/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...][...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym: uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uzasadnienia.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie prowadził wobec skarżącej oraz jej małżonka Z. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2018 r. o numerach od [...] do [...] obejmujących zaległości składkowe za okres od kwietnia 2004 r. do czerwca 2008 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącej w dniu 11 września 2008 r.
W dniu [...] września 2018 r. skarżąca i Z. S. złożyli odrębnymi pismami z dnia [...] września 2018 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wnosząc o jego umorzenie. Podnieśli, że dochodzone należności, zabezpieczone poprzez wpis hipoteki na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], wygasły na skutek przedawnienia. Zdaniem skarżącej, składki te uległy przedawnieniu w dniu 1 stycznia 2017 r., gdyż zmieniona od dnia 1 stycznia 2012 r. treść art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) skraca okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat, z tym że do przedawnienia należności z tytułu składek, których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., 5-letni bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się 1 stycznia 2012 r.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., wydanym na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 1-10 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej "u.p.e.a.") odmówił uwzględniania zarzutu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi numerach od [...] do [...].
Organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. W ocenie organu odwoławczego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 ma odniesienie jedynie do ustanawianych na wniosek ZUS hipotek przymusowych w okresie od 25 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., nie ma natomiast wpływu na hipoteki przymusowe ustanawiane po dniu 31 grudnia 2002 r. Od tej daty ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera w art. 24 ust. 5 samodzielną regulację w zakresie przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, a ponieważ Trybunał Konstytucyjny nie uznał jej za niekonstytucyjną, to przyjąć należy, że posiada moc obowiązującą.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że nieuiszczone przez skarżącą składki na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2004 r. do czerwca 2008 r. zostały przez ZUS zabezpieczone wpisem hipoteki w dniach 31 marca 2008 r. i 13 sierpnia 2009 r., a więc nie uległy przedawnieniu, gdyż stosownie do art. 24 ust. 5 u.s.u.s., po upływie terminu przedawnienia mogą być dochodzone tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości należnych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Zaległości skarżącej obejmują okres od kwietnia 2004 r. do czerwca 2008 r., zatem w dacie skrócenia terminu ich przedawnienia z 10 do 5 lat, tj. 1 stycznia 2012 r., były wymagalne.
Zdaniem organu odwoławczego, z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika by organ egzekucyjny weryfikował wymagalność dochodzonych należności pod kątem wystąpienia okoliczności mających wpływ na zawieszenie biegu 5-letniego terminu przedawnienia określonego w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. W swoim rozstrzygnięciu organ egzekucyjny ograniczył się jedynie do analizowania zarzutu przedawnienia zaległości składkowych ZUS, zawężając swoje stanowisko tylko do art. 24 ust. 5 u.s.u.s. dotyczącego należności składkowych zabezpieczonych hipoteką. W ocenie organu odwoławczego, dla właściwej więc oceny wymagalności dochodzonych od skarżącej zaległości składkowych poddanych egzekucji administracyjnej, koniecznym jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego tę najistotniejszą dla dalszych losów prowadzonego postępowania egzekucyjnego kwestię, dlatego należało uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego w części dotyczącej jego uzasadnienia, wnosząc o jego uchylenie w tej części.
Zarzuciła naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. poprzez niezgodne z prawem stwierdzenie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. (sygn. akt. SK 40/12) nie dotyczy zabezpieczeń hipotecznych ZUS dokonanych po 31 grudnia 2002 r.
WSA w Gliwicach uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uzasadnienia. Przy czym wyjaśnił, że uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej uzasadnienia pozostawia w obrocie sentencję, a obliguje organ jedynie do ponownego sporządzenia uzasadnienia zgodnego ze wskazaniami zawartymi w niniejszym orzeczeniu. W ocenie Sądu I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny dopuścił się błędnej wykładni art. 24 ust. 5 u.s.u.s.
W ocenie Sądu wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. powinna zostać dokonana przez pryzmat zastrzeżeń przedstawionych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1313; OTK-A 2013/7/97), w którym stwierdzono, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483). Dostrzec bowiem trzeba, że w uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał istotne (i bezpośrednio związane z treścią art. 64 ust. 2 Konstytucji) powody, dla których domniemanie konstytucyjności art. 70 § 6 o.p. w badanym brzmieniu nie może zostać utrzymane.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że stwierdzona przez Trybunał cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 o.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności także tego przepisu z art. 64 ust. 2 Konstytucji w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją wraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę pytań prawnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 808/16, jak również przytoczone w nim orzecznictwo i poglądy formułowane w doktrynie).
Sąd I instancji wskazał również, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w treści swej jest zbieżny z art. 70 § 8 o.p. i art. 70 § 6 o.p. Przesądza to o konieczności uznania, że także i jego dotyczą zastrzeżenia sformułowane w wyżej powołanym wyroku Trybunału. Słuszność tego poglądu potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym akcentuje się, że obowiązkiem sądów jest dokonywanie kompleksowej interpretacji prawa uwzględniającej nie tylko czysto językowe brzmienie danej jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, ale także jego wykładnię systemową i celowościową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2706/17).
W rezultacie Sąd I instancji przyjął, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia także zabezpieczonych należności składkowych, przy czym termin ich przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych. Odniesienie tych spostrzeżeń do analizowanego przypadku wymaga stwierdzenia, że stanowisko organu zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia było nieprawidłowe, albowiem opierało się na założeniu możliwości zastosowania art. 24 ust. 5 u.s.u.s., którego niezgodność z Konstytucją jest oczywista, a wynika z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Zarazem trudno nie dostrzec, że przyjęcie odmiennej kwalifikacji, przy jednoczesnym ustaleniu braku istnienia innych okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia, ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zaskarżając powyższy wyrok w całości.
Skargę kasacyjną oparł na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. art. 141 § 4 i w zw. z art. 24 ust. 5 u.s.u.s, poprzez błędną wykładnię dokonaną w uzasadnieniu wyroku polegającą na przyjęciu przez Sąd, że organ przy ponownym rozstrzyganiu sprawy powinien zastosować szerszą wykładnię art. 70 § 6 o.p. dokonaną w wyroku TK z 8.10.13 r., która ma zastosowanie do art. 24 ust. 5 u.s.u.s, który to przepis zadaniem Sądu jest również niezgodny z Konstytucją RP podczas gdy przepis ten nie był w ogóle przedmiotem kontroli przez Trybunał Konstytucyjny oraz nie został wspomniany w uzasadnieniu wyroku z 08.10.2013 r.,
2) art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a w zw. z art. 7, 178 ust. 1 , art. 188 pkt 1 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia wskutek naruszenia zasady działania organów władzy publicznej, zasady związania sędziego ustawą oraz przez wkroczenie w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, dla którego zastrzeżono wyłączną kompetencje do orzekania o niekonstytucyjności przepisów rangi ustawowej i de facto niezastosowanie się do wyroku Trybunału poprzez nakazanie organowi zastosowanie się do wykładni Sądu w zakresie szerszym niż to wynika z wyroku TK ,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w zw. art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezasadne uchylenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskutek przyjęcia, iż organ nie dokonał zgodnej z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.10.13 r., sygn. akt SK 40/12 wykładni oraz nienależycie uzasadnił swoje stanowisko w uchylonym postanowieniu podczas gdy organ uzasadnił należycie swoje stanowisko i prawidłowo nie zastosował się do wyroku TK , który nie stwierdził niekonstytucyjności art. 24 ust. 6 u.s.u.s .
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmianę w zakresie uzasadnienia, dotyczącego kwestii o której mowa w uzasadnieniu niniejszej skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie i wydanie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie wszystkie zarzuty w niej zawarte okazały się zasadne.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Zasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Zgodnie z tym przepisem nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
Dokonując oceny zarzutu naruszenia ww. przepisu prawa przez Sąd I instancji wskazać należy, na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18, który odpowiedział na pytanie, czy art. 24 ust. 5 u.s.u.s. jest zgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W wyniku tej oceny Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s., w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Trybunał odnosząc się do swego poprzedniego wyroku z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdził niekonstytucyjność analogicznego rozwiązania obowiązującego względem należności podatkowych w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, a który to wyrok wywołał wątpliwości, co do konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s. zwrócił uwagę, że ocena konstytucyjności nie może być dokonywana w sposób oderwany od konkretnej sytuacji prawnej. Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego, lecz wpływają na konto ZUS, wywierając znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która z kolei przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucanie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez art. 24 ust. 5 u.s.u.s. zasady równości, poprzez zróżnicowanie sytuacji płatników w zależności od tego, czy posiadają składniki majątkowe, na których można ustanowić hipotekę, czy też nie posiadają takich składników, Trybunał podniósł, że zróżnicowanie skutków prawnych stosowanych form zabezpieczenia jest w sposób naturalny związane z rodzajem składników majątkowych. Próba ich ujednolicenia, tak by doprowadzić do zrównania sytuacji podmiotów, oznaczałaby konieczność oparcia regulacji prawnych na fikcyjnym założeniu, że z punktu widzenia prawnych form zabezpieczenia wykonywania zobowiązań, sytuacja majątkowa tych, którzy posiadają różne składniki majątkowe, i tych, którzy ich w ogóle nie posiadają, jest taka sama. Trybunał spostrzegł przy tym, że choć ustanowienie hipoteki dla zabezpieczenia należności składkowych i jej skutki w postaci wyłączenia przedawnienia może być postrzegane, jako zróżnicowanie sytuacji płatników składek, to nie jest to bezpośrednią konsekwencją modyfikacji przez ustawodawcę terminów przedawnienia zobowiązań w odniesieniu do poszczególnych grup podmiotów, tylko pośrednim skutkiem wynikającym z możliwości stosowania różnych, przyjętych w prawie powszechnym, środków zabezpieczenia wierzytelności.
Trybunał nie uznał, aby powyższe zróżnicowanie było niedopuszczalne w świetle zasady równości. Rozważając zachowanie przez ustawodawcę granic swobody, przy zróżnicowaniu sytuacji podmiotów, wskazał, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. służy nie tylko ochronie konstytucyjnego prawa wierzyciela hipotecznego realizującego obowiązki wynikającego z art. 67 Konstytucji RP, ale także ochronie praw podmiotowych beneficjentów funduszu. Niedofinansowanie funduszu będące skutkiem nieuiszczania składek przekłada się na wysokość i dostępność wypłacanych świadczeń. Niewywiązywanie się z obowiązków w postaci uiszczania należności składkowych przez płatników powoduje także przerzucenie ciężaru finansowania wypłacanych z niego świadczeń na inne podmioty. Jeżeli zatem istnieje majątek dłużnika, pozwalający na pokrycie zaległych świadczeń, uchylanie się od ich spełnienia z powołaniem na przedawnienie jest nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej. Płatnicy składek powinni liczyć się z obowiązkiem ich uiszczania i nieuchronnością poniesienia ich ciężaru, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. W sytuacjach szczególnych ustawa systemowa umożliwia umorzenie należności składkowych (art. 28 u.s.u.s.). Natomiast przedawnienie tych należności nie powinno być wykorzystywane jako sposób wygasania stosunków zobowiązaniowych przez płatników. Trybunał wskazał jednocześnie, że uchylenie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ograniczyłoby w znacznym stopniu ściągalność składek ZUS. Brak przedawnienia w połączeniu z możliwością odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty jest rozwiązaniem korzystniejszym niż konieczność przeprowadzenia egzekucji przed upływem terminu przedawnienia. Dłużnik hipoteczny nadal pozostaje właścicielem nieruchomości. Może z niej korzystać, pobierać pożytki, może też nią rozporządzać. Art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w pewnych sytuacjach może zatem chronić także właściciela przedmiotu zabezpieczenia przed wywłaszczeniem nieruchomości mieszkalnych, czy niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, w trybie postępowania egzekucyjnego. Nieprzedawnienie należności zabezpieczonych hipoteką nie powinno z drugiej strony być traktowane i wykorzystywane przez organy, jako możliwość niewywiązywania się z ciążących na nich obowiązków w zakresie ściągalności zobowiązań, lecz jako inny środek stosowany wówczas, gdy istnieje możliwość spłaty bez konieczności dokonywania drastycznych czynności egzekucyjnych dla dłużnika. W związku z tym art. 24 ust. 5 u.s.u.s. stwarza bardziej elastyczne i dogodne możliwości w zakresie spłaty długu dla płatników składek i ZUS. Dlatego Trybunał uznał, że przepis ten w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że tracą na aktualności dotychczasowe orzeczenia sądów administracyjnych, które odnosiły się do konieczności uwzględnienia, przy wykładni art. 24 ust. 5 u.s.u.s., wytycznych zawartych w wyroku TK z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12.
W świetle powyższego zasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5 u.s.u.s., a w konsekwencji zasadne są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Niezasadny okazał się zarzut ujęty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Otóż Sąd I instancji nie naruszył wymienionych w tym zarzucie przepisów rangi konstytucyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem stanowisko, zgodnie z którym oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją wraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawy. W żadnej mierze nie stanowi to wejścia w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, gdyż sąd administracyjny w takim przypadku nie orzeka o niekonstytucyjności przepisu, tylko w konkretnej sprawie odmawia jego zastosowania.
Również niezasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny związany skargą kasacyjną nie miał podstaw prawnych i faktycznych do zweryfikowania zaskarżonego orzeczenia z perspektywy tego zarzutu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok narusza prawo. Jednocześnie Sąd uznał, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co z kolei pozwoliło na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego, obejmujące wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (360 zł) orzeczono na podstawie 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło