III FSK 545/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1181/21 w sprawie ze skargi L. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.106.2021.DG w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 1 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1181/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. W. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., nr 2201-IEE.711.2.106.2021.DG w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 i art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia wyroku, w szczególności przez nie odniesienie się co do wszystkich zarzutów strony skarżącej, w tym pominięcie zarazem podnoszonych przez skarżącego dowodów i wynikających z nich okoliczności, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. nie wykazał w swoim piśmie z 25 listopada 2020 r. w jaki sposób uzyskał dnia 19 lipca 2019 r. informacje o wszczęciu w dniu 27 października 2017 r. postępowania karno-skarbowego wobec skarżącego, jak również przez błędne odniesienie się do zarzutu zaniedbań, których miał dopuścić się organ umarzając postępowanie egzekucyjne, gdyż zaniedbania te nie miały polegać na braku ustalenia czy wystąpiły okoliczności przerywające bieg przedawnienia, na podstawie posiadanych przez organ informacji, a na ich przeoczeniu przy wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania, a w konsekwencji błędnym uzasadnianiu podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uniemożlwiającym dokonanie prawidłowej kontroli kasacyjnej; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez nieuchylenie postanowienia z 17 czerwca 2021 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 6 kwietnia 2021 r., pomimo że: a) nie zostało uprawdopodobnione, że dopiero dnia 19 lipca 2019 r. organ skarbowy uzyskał stosowną informację o wszczęciu w dniu 27 października 2017 r. postępowania karno-skarbowego wobec skarżącego, przez co brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.; b) powstał nowy dowód w postaci pisma Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z 25 listopada 2020 r., na podstawie którego dokonano błędnie wznowienia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oraz nieuchyleniu postanowienia z 17 czerwca 2021 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 6 kwietnia 2021 r., pomimo że orzeczenia organu pierwszej i drugiej instancji oraz wyrok sądu pierwszej instancji wydane zostały bez rozważenia całego materiału dowodowego, jak również przez dowolną jego analizę, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi, oraz nieprawidłowym uzasadnieniem obu decyzji, z pominięciem w szczególności dowodu w postaci pisma z 25 listopada 2020 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. oraz z niego wynikającego faktu, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. nie wykazał w swoim piśmie z 25 listopada 2020 r. w jaki sposób uzyskał 19 lipca 2019 r. informacje o wszczęciu w dniu 27 października 2017 r. postępowania karno-skarbowego wobec skarżącego. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku z 28 lutego 2022 r. Sądu Okręgowego w Gdańsku V Wydział Karny Odwoławczy sygn. akt [...], na wykazanie faktu, iż skarżący dnia 28 lutego 2022 r. został uniewinniony przez Sąd Okręgowy w Gdańsku V Wydział Odwoławczy w sprawie oskarżenia z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 54 § 2 k.k.s. (sygn. akt [...]). Mając powyższe zarzuty na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie. Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o: 1. oddalenie skargi kasacyjnej w całości; 2. zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych; 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zarządzeniem z 8 marca 2024 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Spór w sprawie dotyczy oceny zasadności wznowienia z urzędu uprzednio umorzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia tego przepisu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ administracji badając z urzędu ziszczenie się przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zobowiązany jest zatem wykazać, że przyjmowane jako podstawa wznowienia - okoliczności i dowody, są rzeczywiście nowe, jak też są istotne dla sprawy, a nadto, te nowe dowody i okoliczności istniały już w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi rozstrzygającemu sprawę. W niniejszej sprawie podstawę wznowienia postępowania stanowiło uzyskanie przez organ egzekucyjny informacji od wierzyciela o wszczęciu w dniu 27 października 2017 r. postępowania karnoskarbowego wobec skarżącego, w związku z należnością w podatku akcyzowym. Niewątpliwie ujawniona okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, w związku z wszczęciem postępowania w sprawie karnoskarbowej (o której to okoliczności podatnik został zawiadomiony), stanowiła okoliczność istotną dla sprawy. Gdyby bowiem organ wydając postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia dysponował taką informacją, wówczas nie podjąłby decyzji o umorzeniu postępowania z tej przyczyny. Dysponując bowiem danymi o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym organ mógłby dalej prowadzić postępowanie egzekucyjne. Okoliczność wszczęcia postępowania karnoskarbowego miała też charakter okoliczności nowej i nieznanej organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne w momencie wydawania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ egzekucyjny o istnieniu tej okoliczności dowiedział się od wierzyciela dopiero z pisma z 25 listopada 2020 r. Wiedza o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego została zatem pozyskana przez organ egzekucyjny już po wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny, umarzając postępowanie egzekucyjne postanowieniem z 30 maja 2018 r., opierał się na wniosku Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. wskazującym na przedawnienie dochodzonej należności podatkowej. Następnie, w związku z wątpliwościami jakie pojawiły się z uwagi na otrzymanie drugiego tytułu wykonawczego (z 7 września 2020 r.), w piśmie z 4 listopada 2020 r. zwrócił się do wierzyciela o wyjaśnienie przyczyn wystawienia kolejnego tytułu, a nie okoliczności związanych z przedawnieniem. Informacje w tym zakresie, dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia, organ egzekucyjny uzyskał dopiero na podstawie pisma wierzyciela z 25 listopada 2020 r. Sama okoliczność uzyskania przez wierzyciela w dniu 19 lipca 2019 r. informacji o wszczęciu w dniu 27 października 2017 r. postępowania karno-skarbowego wobec skarżącego wynikała z pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z 25 listopada 2020 r. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał znaczenia sposób uzyskania tej informacji przez wierzyciela. Na brak posiadania wiedzy w tym zakresie przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego w dniu 30 maja 2018 r. wskazuje wprost fakt złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego w dniu 28 maja 2018 r. wniosku o zakończenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonej należności. Zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z 3 listopada 2017 r. o wszczęciu wobec skarżącego postępowania karnoskarbowego w związku z niewykonaniem zobowiązania zapłaty podatku akcyzowego w tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego zostało skutecznie doręczone 8 listopada 2017 r. Wystąpienie tej okoliczności ma zatem uprzedni charakter wobec wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pismo Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z 25 listopada 2020 r. nie zostało i nie mogło potraktowane jako nowy dowód w sprawie. Niewątpliwie powstało ono już po umorzeniu postępowania egzekucyjnego postanowieniem z 30 maja 2018 r. i nie spełniało warunków określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W sprawie zaistniały zatem podstawy do wznowienia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji istniały również podstawy do uchylenia przez organ egzekucyjny, na mocy postanowienia z 6 kwietnia 2021 r., ostatecznego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 30 maja 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, wobec stwierdzenia, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, prawidłowo rozstrzygnięto w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na kwestię oceny skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie rzutuje, podniesiona wraz z wnioskiem dowodowym, kwestia wydania orzeczenia uniewinniającego oskarżonego od stawianych zarzutów. Stosownie do art. 70 § 7 pkt 1 o.p., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, a zatem niezależnie od sposobu zakończenia tego postępowania. Sposób zakończenia postępowania karnego nie ma znaczenia dla określenia, czy doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu. Okoliczność późniejszego uniewinnienia nie ma więc znaczenia dla oceny istnienia przesłanek zawieszenia postępowania określonych w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Warunek zakończenia postępowania karnego wyrokiem skazującym nie został bowiem sformułowany w tym przepisie. Ustawodawca nie wprowadził również instytucji "uchylenia skuteczności zawieszenia terminu przedawnienia" (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., II FSK 1661/17). Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zachowanie przez organ egzekucyjny reguł procedowania wyrażonych w przepisach k.p.a., stosowanych odpowiednio na podstawie art. 18 u.p.e.a. Ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego. W niniejszej sprawie wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia w ramach wznowienia postępowania okoliczności zostały wyjaśnione, a uzasadnienie postanowienia umożliwia poznanie toku rozumowania organu i kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Podniesione przez skarżącego zarzuty stanowią w istocie polemikę z ustaleniami organów. Samo niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia nie mogło stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Organ egzekucyjny niewątpliwie nie pominął dowodu w postaci pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z 25 listopada 2020 r., ani wynikających z niego okoliczności. Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy zauważyć, że może być on skutecznie podniesiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania, przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. We wniesionej skardze kasacyjnej nie powołano okoliczności o tym charakterze. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast zwalczać zaaprobowanej przez sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11 oraz z 13 maja 2013 r., II FSK 358/12), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, kwestionując stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Jolanta Sokołowska sędzia NSA Bogusław Dauter