II SAB/Sz 166/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2022 r. sprawy ze skargi F. K. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Inne dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku F. K. z dnia [...] maja 2021 r., II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt I, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Inne do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosku skarżącego z dnia 29 maja 2021 r., III. zasądza od Inne na rzecz F. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. W dniu 29 maja 2021 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w M. na adres poczty elektronicznej [...] wpłynął wniosek Fundacji [...] w K. o udzielenie następujących informacji: 1. Ile było prowadzonych naborów na wniosek o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w latach 2019-2020 z podziałem na poszczególne kwartały? 2. Ile w każdym kwartale 2019 i 2020 roku było do wykorzystania środków finansowych dla potencjalnych składających wnioski o udzielenie dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej? Strona poinformowała jednocześnie, że wystarczająca będzie odpowiedź w formie zwrotnej wiadomości e-mail. W dniu 8 listopada 2021 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w M. otrzymał skargę na bezczynność tego organu wniesioną przez Fundację [...] w K., reprezentowaną przez adwokata D. Z.. Skarżąca fundacja, wskazując na niezałatwienie jej wniosku z 29 maja 2021 r. o udzielenie informacji publicznej, co stanowiło naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.) wniosła o: 1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 29 maja 2021 roku, 2. zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie skarżącej, jest ona fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu skarżąca m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów skarżącej obejmuje m.in. badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednocześnie podkreśliła, że we wniosku skarżąca wyjaśniła w jakim celu chce pozyskać w/w dane, wskazała na jedną z możliwych dróg ich udostępnienia, a także podał dane identyfikujące fundację. Skarżąca nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Bez wątpienia bezczynność organu stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej fundacji. W ocenie fundacji, wnioskiem pisemnym w myśl u.d.i.p. uznać należy przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r. IOSK 1277/08). Jak wskazuje orzecznictwo, do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r. I OSK 1968/15; post. NSA z dnia 3 listopada 2015 r. I OSK 1940/15, CBOSA). Jednocześnie zaznaczono, że skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r. I OSK 2186/14). Konkludując powyższe, w ocenie skarżącej nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, nie może obciążać wnioskodawcy. Podkreślono ponadto, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r. I OSK 1924/16). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi lub umorzenie postępowania z uwagi na przesłanie skarżącemu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze Organ poinformował, że e-mail nie dotarł do na skrzynkę, natomiast zakres żądanych informacji dostępny jest na stronie internetowej Powiatowego Urzędy Pracy w M.. Jednocześnie Organ nie podważa treści wniosku o udzielenie informacji publicznej, a jedynie termin skutecznego doręczenia tego wniosku, który w ocenie Dyrektora przypada na 8 listopada 2021 r. i w tym też dniu została udzielona odpowiedź na wniosek. Organ wskazał, że nie mógł udzielić odpowiedzi na wniosek z 29 maja 2021 r. wystany w postaci e-maila, ponieważ wniosek ten nie został Dyrektorowi doręczony i wnioskodawca w skardze nie udowodnił, że środki techniczne, z których korzystał nadając swój wniosek nie były uszkodzone i pozwalały na prawidłowe nadanie/wysłanie wniosku, tym samym w całości przerzucając odpowiedzialność na Organ. Nadto w odpowiedz na skargę wskazano, że zgodnie z wymogami aktualnie obowiązujących przepisów, do bezpiecznej komunikacji drogą elektroniczną z Organum służy wortal praca.gov.pl, który umożliwia załatwienie wszystkich spraw i jest udostępniony na stronie internetowej Powiatowego Urzędu Pracy w M. oraz skrzynka nadawcza ePUAP, której adres jest udostępniony w PIB Organu. Pismem procesowym z dnia 7 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej w związku z powyższym również wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 29 maja 2021 r., stwierdzenie bezczynności organu oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Pełnomocnik podkreślił, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (wyrok NSA z 16 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1924/16). Nadto pełnomocnik wskazał, że Skarżąca nie otrzymała z serwera poczty adresata informacji o błędzie w postaci zwrotnej wiadomości e-mail, że wiadomość nie została doręczona odbiorcy. Dlatego też, w przypadku braku otrzymania informacji zwrotnej o niedoręczeniu wiadomości należy uznać, że wysłana wiadomość e-mail została doręczona skutecznie na serwer pocztowy adresata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym zgodnie z wnioskami obu stron postępowania z uwagi na udzielenie informacji publicznej w żądanym zakresie, po dacie wniesienia skargi, należało umorzyć postępowanie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej powoływanej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. Sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Zdaniem sądu, sposób sformułowania wniosku z 29 maja 2021 r. jednoznacznie wskazywał, iż jest on skierowany w trybie dostępu do informacji publicznej. Taką informacją jest bowiem każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a więc też organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Żądanie sformułowane we wniosku z 29 maja 2021 r. odnosi się do władczej działalności organu administracji publicznej, a więc dotyczy informacji o sprawach publicznych w wyżej wskazanym rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Niewątpliwie zatem istniała podstawa do wskazanej kwalifikacji, gdyż wniosek dotyczy zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 10 u.d.i.p., informacja publiczna podlega udostępnieniu na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dopuścił się tak rozumianej bezczynności. Niewątpliwie wniosek Skarżącej dotyczył informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zaś Organ, należący do kategorii wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązany był do udzielenia tej informacji. Bezspornie również informacja została udzielona po terminie 14 dniowym, tj. powinna być udzielona do 14 czerwca 2021 r. (poniedziałek). Żądania informacja publiczna została zaś wysłana skarżącej dopiero w dniu 8 listopada 2021 r.– po otrzymaniu przez Organ skargi. Okoliczności te są nie kwestionowane przez strony postępowania, co skutkowało wnioskiem obu stron o umorzenie postępowania. Tym samym Sąd uznał, że skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie ww. informacji i spełniony został warunek podmiotowy jak i przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji, to tym samym Sąd uznał, że określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14- dniowy termin na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej upłynął z dniem 14 czerwca 2021 r. Powyższe skutkowało z kolei koniecznością uznania, że udzielenie przez organ odpowiedzi na ww. wniosek dnia 8 listopada 2021 r. nastąpiło z uchybieniem ww. 14-dniowemu terminowi. Organ w tym zakresie wyjaśnił, iż niedotrzymanie 14-dniowego terminu udostępnienia informacji publicznej wyniknęło z przeoczenia. W tym zakresie organ powoływał się na ryzyko załatwiania spraw poprzez wysyłanie korespondencji drogą elektroniczną, z uwagi na brak możliwości potwierdzenia, czy wniosek w ogóle został wysłany i czy dotarł do adresata. Okoliczności te nie mają jednak wpływu na przedmiot niniejszego postępowania, bowiem w sytuacji zaistnienia stanu bezczynności Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia tej bezczynności. Przy czym Sąd zauważa jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka art. 13 ust. 2 u.d.i.p. uprawniająca Organ do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej z naruszeniem ww. 14-dniowego terminu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Organ w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie powiadomił skarżącej o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację/dokona czynności (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku). Skoro nie budzi wątpliwości, że Organ nie załatwił wniosku skarżącej w terminie wyznaczonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a zastosowanie w sprawie dwumiesięcznego terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek nie miało miejsca, to zaszły podstawy do stwierdzenia, że w czasie składania skargi do sądu administracyjnego Organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu ww. wniosku skarżącej z 29 maja 2021 r. Stwierdzając, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności po stronie Organu, Sąd uznał jednocześnie, iż bezczynność organu ustała 8 listopada 2021 r. Sąd wskazuje bowiem, że sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się w ten sposób, że po złożeniu skargi na bezczynność Organ udzielił skarżącej ww. odpowiedzi na wniosek. Skoro zatem Organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec dokonania ww. czynności przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec tego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z 28 września 2021 r., o co wnosiły obie strony postępowania (pkt III sentencji). Zgodne z przepisami u.d.i.p. załatwienie wniosku przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek nastąpiło w dniu 19 listopada 2021 r., a więc – jak powyżej wskazano - doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (pkt I sentencji). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Reasumując powyższe, Sąd uznał, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W niniejszej sprawie nie zachodził jednak przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak bowiem wynikało z akt sprawy, po złożeniu skargi przez Skarżącą w dniu 8 listopada 2021 r., Organ bez zbędnej zwłoki udzielił skarżącej odpowiedzi na ww. wniosek. Zarówno wymiar przekroczenia terminu na załatwienie sprawy (ponad miesiąc), jak i podniesione przez organ okoliczności wskazują, że bezczynność nie wynikała ze złej woli organu. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na koszty te składają się wpis sądowy w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika [...] zł wraz z opłatą skarbową w kwocie [...]zł. Zgodnie z art. 206 p.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zawarte w tym przepisie określenie "w szczególności" świadczy o tym, że może on mieć także zastosowanie w innych okolicznościach. W ocenie Sądu, mimo niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ po wniesieniu skargi brak było podstaw, aby kosztów zastępstwa procesowego nie zasądzić, w sytuacji gdy pełnomocnik sporządził skargę z należytą starannością, przytaczając w tym zakresie orzecznictwo. Okoliczność zaś niewłaściwej organizacji pracy czy też natłok obowiązków organów nie może obciążać strony postępowania. W tym zakresie słusznie pełnomocnik skarżącego podkreślił, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r. I OSK 1968/15; post. NSA z dnia 3 listopada 2015 r. I OSK 1940/15, CBOSA). Jednocześnie zaznacza się, że skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r. I OSK 2186/14). Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołanych w sprawie dostępne są na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.