III SA/Gd 659/20
WyrokWSA w Gdańsku2020-12-14
Skład orzekający: Jacek Hyla, Jolanta Górska, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która nie podjęła zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, która korzysta ze wsparcia środowiskowego domu samopomocy w określonych godzinach, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, gdy zakres tej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Samo korzystanie przez osobę niepełnosprawną z zajęć w środowiskowym domu samopomocy w określonych godzinach, przy jednoczesnym samodzielnym dojeździe, nie stanowi wystarczającej przeszkody do podjęcia przez opiekuna zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia pracy zarobkowej, a związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a opieką nie został wykazany. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym błędną interpretację wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
M. S. (zwany dalej jako: "wnioskodawca", "strona" albo "skarżący") złożył w dniu 9 stycznia 2020 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej
w S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - córką A. S. ur. 6 sierpnia 1987 r.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 4 lutego 2020 r. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia, powołując w podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; zwanej dalej w skrócie jako: "u.ś.r." lub "ustawa").
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że na podstawie posiadanych dokumentów i wywiadu środowiskowego z dnia 30 stycznia 2020 r. ustalono, że do około 1996 r. wnioskodawca pracował w [...] w G., od 27 kwietnia 1996 r. otrzymał z ZUS-u rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, od 1 grudnia 1996 r. świadczenie przyznano na stałe. W okresie od 1 lutego 1989 r. do 31 lipca 1989 r. wnioskodawca pracował w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a od 1 października 2003 r. do 31 listopada 2003 r. w Przedsiębiorstwie Handlowym [...] i od tego czasu nie pracował i nie szukał pracy, utrzymywał się z renty. W związku ze śmiercią żony od 11 lipca 2019 r. M. S. podjął się opieki nad córką. Podczas wywiadu podał, że córka wymaga wsparcia w takich czynnościach jak: zakupy, sprzątanie cięższych rzeczy, gospodarowanie pieniędzmi, w tym opłaty rachunków, przygotowywanie posiłków, dawkowanie i podawanie leków, rejestracja i wizyty u lekarza, wykonywanie czynności wymagających umiejętności pisania i czytania, posługiwanie się zegarkiem, załatwianie spraw urzędowych, wspólne wyjścia na basen, pilnowanie diety, sporadycznie w ćwiczeniach wyciszających i uspakajających. Córka wnioskodawcy od 1 sierpnia 2015 r. do 31 grudnia 2020 r. korzysta ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w środowiskowym domu samopomocy przy Al. [...] (ostatnia decyzja z dnia 30 stycznia 2020 r., nr [...]). Pobyt córki w ośrodku wsparcia odbywa się od poniedziałku do piątku w godz. od 9.00 do 15.00. Organ zaznaczył przy tym, że córka sama jeździ autobusem miejskim do ośrodka wsparcia i sama również wraca do domu. Ponadto, kryterium kwalifikujące do uczestnictwa w zajęciach w ŚDS jest stan zdrowia (potwierdzony zaświadczeniami lekarskimi), który pozwala na udział w indywidualnych i zespołowych treningach samoobsługi i umiejętności społecznych polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności z zakresu czynności życia codziennego, funkcjonowania w życiu społecznym. W kwietniu 2019 r. córka wnioskodawcy korzystała z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w formie pobytu w mieszkaniu chronionym przez około 10 dni.
Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji uznał, że rozmiar opieki sprawowanej przez wnioskodawcę nad córką nie jest na tyle duży, aby uniemożliwił mu poszukiwanie i podjęcie pracy, np. w niepełnym wymiarze. Jednocześnie organ pierwszej instancji stwierdził, że nie została spełniona ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem nie zaistniał związek przyczynowo - skutkowy rezygnacji z pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez M. S. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także jako: "SKO") decyzją
z dnia 21 kwietnia 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.
SKO wskazało, że z przekazanych akt postępowania wynika, iż A. S. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 17 września 2019 r. stwierdzającym, że jest ona trwale i całkowicie niezdolna do pracy od urodzenia, jest też trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jednakże z akt sprawy wynika również, że od 1 sierpnia 2015 r. do 31 grudnia 2020 r. A. S. korzysta ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w środowiskowym domu samopomocy przy Al. [...] nr 6. Pobyt w ośrodku wsparcia odbywa się od poniedziałku do piątku w godz. 9.00 do 15.00. Córka wnioskodawcy sama jeździ autobusem miejskim do ośrodka wsparcia i sama również wraca do domu. Ponadto, w kwietniu 2019 r. A. S. korzystała z pomocy Ośrodka w formie pobytu w mieszkaniu chronionym przez około 10 dni. Ta forma usamodzielniania jej jednak nie odpowiadała i wróciła do domu.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji, że zakres opieki wnioskodawcy nad córką nie jest tak znaczny, aby uniemożliwić mu podjęcie pracy przynajmniej w ograniczonym zakresie. Wskazując, że skoro od kilku lat stan zdrowia córki pozwala na korzystanie ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w środowiskowym domu samopomocy
w godzinach zbliżonych do dnia pracy, to jest to czas, gdy wnioskodawca nie sprawuje bezpośredniej opieki nad córką. Udział w zajęciach ośrodka jest dla córki korzystny, bowiem uczy się samodzielności tak niezbędnej w życiu każdej osoby.
Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż M. S. ostatnio był zatrudniony do 30 listopada 2003 r., i od tego czasu nie pracował i nie szukał pracy. Nie ma więc mowy o rezygnacji z pracy z powodu opieki nad córką. Można by jedynie rozważać spełnienie drugiej przesłanki niepodejmowania pracy z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co jednak w sytuacji, gdy nie ma konieczności stałej, ciągłej opieki, rozważania te byłyby bezprzedmiotowe.
M. S. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz zobowiązanie organu odwoławczego do wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w świetlne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca
2019 r. (sygn. akt SK 2/17), wymaga istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z poszukiwania zatrudnienia przez skarżącego a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.
Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że z powodu możliwości korzystania przez jego córkę ze wsparcia MOPS-u w formie uczestnictwa z zajęciach
w środowiskowym domu samopomocy organ uznał, że może on podjąć się pracy
w niepełnym wymiarze etatu, pokrywającym się czasowo z godzinami pobytu córki na zajęciach. Zdaniem skarżącego, organ pominął jednak okoliczności, że jest on córce niezbędny w zorganizowaniu przyjazdu do placówki (przygotowanie śniadania, dawkowanie porannych leków, przygotowanie do wyjścia z domu, odprowadzenie na przystanek autobusowy, zakupienie biletu na autobus), jak również musi pozostawać
w kontakcie z placówką w razie potrzeby pilnego kontaktu. Po śmierci żony spadły na niego wszystkie obowiązki opiekuńcze nad niepełnosprawną córką. Jego córka, legitymująca się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS stwierdzające jej całkowitą niezdolność do pracy od urodzenia oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji także od urodzenia, nie wykonuje samodzielnie żadnych czynności życia codziennego. Wymaga pomocy przy robieniu zakupów, sprzątaniu, gospodarowaniu pieniędzmi, nie wykonuje samodzielnie żadnych opłat, nie przygotowuje sobie sama posiłków, nie potrafi dawkować sobie lekarstw, nie potrafi czytać ani pisać, nie potrafi posługiwać się zegarkiem, niemożliwe są samodzielne wizyty u lekarza, pilnowanie diety czy ćwiczeń.
Skarżący wskazał ponadto, że zrezygnował z zatrudnienia nie z powodu lenistwa, czy wygody. Posiada on wyraźne przeciwskazania zdrowotne dla wykonywania pracy, której oferty znaleźć można na rynku pracy kierowanym dla osób bez wyuczonego zawodu, gdyż są to wyłącznie prace fizyczne, wielozmianowe
i niemieszczące się w godzinach pracy od 9.00 - 15.00.
Zatem błędem merytorycznym było przyjęcie przez organ, że skarżący nie jest pozbawiony możliwości zarobkowania, gdyż może podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy, a to dyskwalifikuje go do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro w świetle wyroku TK świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, której przysługuje renta z powodu częściowej niezdolności do pracy, nie można od takiej osoby żądać wykazania, że jej nieaktywność zawodowa jest skutkiem sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. W takim wypadku należy porzucić obowiązek istnienia ciągu przyczynowo - skutkowego dotyczących osób zdrowych
i czynnych zawodowo, to jest nieposiadających innych przeciwwskazań do wykonywania pracy zawodowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w [...] z dnia 21 kwietnia 2020 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 lutego 2020 r., nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką A. S. ze względu na rozmiar sprawowanej opieki i brak związku pomiędzy sprawowaną opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia.
Skarżący w niniejszej sprawie wnioskował o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną, dorosłą córką A. S., urodzoną w dniu 6 sierpnia 1987 r.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Jest oczywiste, że skarżący - ojciec A. S. należy do kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Świadczenie to, jak wynika z brzmienia powyższego przepisu ustawy, przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Nie było w sprawie kwestionowane, że córka skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 17 września 2019 r., nr [...] została uznana za osobę trwale i całkowicie niedolną do pracy od urodzenia oraz trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od urodzenia ze wskazaniem, że wymaga ona stałej opieki osób drugich. Jest ona upośledzona w stopniu umiarkowanym, choruje na otyłość, zburzenia tarczycy i cukrzycę. Zatem organy obu instancji zasadnie przyjęły, że córka skarżącego legitymuje się wymaganym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego orzeczeniem łącznie ze wskazaniami do opieki (art. 17 ust. 1 ustawy).
Bezsporne było również w sprawie, że skarżący zamieszkuje wraz z córką w jednorodzinnym domu i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Córka mieszka na piętrze, a skarżący na parterze domu.
Skarżący, zgodnie z oświadczeniem, opiekuje się córką od momentu śmierci żony, tj. od 11 lipca 2019 r. Do tej daty płacił alimenty na córkę. Deklaruje, że córka wymaga pomocy m.in. przy takich czynnościach, jak: zakupy, sprzątanie cięższych rzeczy, gospodarowanie pieniędzmi, przygotowanie posiłków, dopasowanie odzieży do pory roku i okoliczności, podanie i dawkowanie leków, rejestracja u lekarzy i wspólne wyjścia do lekarzy, wykonywanie czynności wymagających umiejętności pisania i czytania, odczytu godzin i dat, reprezentowanie interesów w urzędach, wspólne wyjścia na basen czy pilnowanie diety. Ponadto, w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wskazano, że A. S. została przyznana odpłatna pomoc w postaci ośrodka wsparcia (ostatnia decyzja obejmuje okres od stycznia do grudnia 2020 r.). Córka skarżącego od 1 sierpnia 2015 r. do 31 grudnia 2020 r. korzysta ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...] przy Al. [...] nr 6. Pobyt w ośrodku wsparcia odbywa się od poniedziałku do piątku w godz. od 9.00 do 15.00. Córka wnioskodawcy samodzielnie jeździ autobusem miejskim do ośrodka wsparcia i sama również wraca do domu.
Zasadniczą kwestią sporną w okolicznościach rozpatrywanej sprawy pozostaje ocena czy zakres (charakter) sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną osobą (dorosłą córką) wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 definiuje pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych nie musi to być opieka całodobowa. Jednak, nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.
Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem (w tym przypadku dorosłą córką), gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest kompensacją strat materialnych.
Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których - zakres opieki - wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16).
Istotne jest jednak, że opieka taka musi - w sposób oczywisty - stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.
Tymczasem ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, co nie jest sporne, że córka skarżącego uczęszcza sama na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w [...] pięć razy w tygodniu i przebywa w ośrodku wsparcia od godz. 9:00 do godz. 15:00. Sytuacja, gdy dorosła osoba niepełnosprawna (od kilku lat) samodzielnie dojeżdża do ośrodka na zajęcia i jest poza domem, co najmniej 6 godzin dziennie przez pięć dni w tygodniu wskazuje, że taki rodzaj - związku bezpośredniego i ścisłego - pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaną opieką nie istnieje. Tym samym nie jest wykluczona możliwość podjęcia zatrudnienia.
Należy też przypomnieć, że ostatnie zatrudnienie skarżącego miało miejsce w roku 2003. Po uzyskaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (1996 r.) skarżący podejmował dwukrotnie pracę (okoliczności poza sporem). W swoim zaś oświadczeniu z dnia 30 stycznia 2020 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, skarżący wprost przyznał, że od 2003 r. (czyli od 17 lat) nie szukał pracy.
Ponadto, podany przez skarżącego zakres opieki (nawet z uwzględnieniem opisanego w skardze zakresu czynności) obejmuje de facto poranki, popołudnia i dni wolne od zajęć w ośrodku wsparcia. Zakres ten, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie przekreśla możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Na marginesie poczynionych rozważań można dodać, że w stanie gotowości do zapewnienia dziecku opieki poza godzinami nauki w szkole (w rozpatrywanej sprawie będą to zajęcia w ośrodku wsparcia), podczas dni wolnych od nauki czy też w czasie choroby dziecka, pozostaje w szczególności każdy rodzic samotnie wychowujący dziecko, co nie jest równoznaczne z niezdolnością takiej osoby do wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej lub zarobkowej.
W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających
w sprawie, że świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych, skarżącemu nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego
w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana przez niego opieka nad córką nie stanowi opieki, która stałaby na przeszkodzie w podjęciu przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trudno też upatrywać w takiej sytuacji istnienia związku skutkowo-przyczynowego, o którym mowa w omawianym przepisie.
Odnosząc się natomiast do powołanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., w sprawie sygn. akt SK 2/17, to w wyroku tym orzeczono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Wyjaśnić należy, że skarżący błędnie przyjmuje, powołując się na ten wyrok, iż od osoby, która ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie można żądać wykazania, że jej nieaktywność zawodowa jest skutkiem sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Trybunał Konstytucyjny w wyroku tym nie negował ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym warunku zaistnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną. Zakwestionował jedynie racjonalność istnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w kontekście osób, które mają przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wynika to wprost z uzasadnienia wyroku, w którym wskazano, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.
Końcowo należy podnieść, że Sąd orzekający, nie kwestionuje, że skarżący wspiera w życiu codziennym córkę i troszczy się o jej zdrowie oraz prawidłowy rozwój psychofizyczny.
Należy podnieść, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji (w całości lub w części). Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, materiał zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie. Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżący również nie wykazał.
W tym stanie sprawy, uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zarządzeniem Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nr 49/2020 z dnia 19 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło