III FSK 683/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 596/21 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 1 października 2021 r. nr 0601-IEE.711.197.2021.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 596/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę W. K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 1 października 2021 r., nr 0601-IEE.711.197.2021.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji składnika majątkowego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie w wyniku czego nie zwolniono rachunku bankowego. Przedmiotowemu dokumentowi zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez niepodpisanie tytułu wykonawczego oraz klauzuli wykonalności. Mając na uwadze powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji a także pozostawienie sądowi pierwszej instancji prawa o rozstrzygnięciu o kosztach postępowania drugiej instancji. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 15 marca 2024 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania naruszonych przez sąd przepisów, tego na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie, a w przypadku naruszenia prawa procesowego - wskazanie także wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Wynikającym z art. 176 § 1 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, Strona przedstawiając swoją argumentację w uzasadnieniu powinna wykazać, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji gdyby do nich nie doszło - wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Wskazać należy, że kontroli sądu pierwszej instancji podlegało postanowienie DIAS w Lublinie, który utrzymał w mocy postanowienie NUS w Ł., wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o wyłączenie spod egzekucji składnika majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego. WSA w Lublinie podzielił stanowisko organów, że sprawa korzysta z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co oznacza niedopuszczalność prowadzenia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. We wniesionej skardze kasacyjnej pełnomocnik strony nie sformułował zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa stanowiących podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, którego kontroli legalności dokonał sąd pierwszej instancji. Nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 13 u.p.e.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 13 u.p.e.a., regulujący wniosek o zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, nie stanowił podstawy rozstrzygania organu, który – jak wskazano powyżej - w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wniosku skarżącego. W związku z tym organ nie odnosił się merytorycznie do żądania zwolnienia spod egzekucji. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, zaś okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., I OSK 528/19). W sprawie nie było też jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej egzekucji w ramach tego zarzutu usiłuje zakwestionować prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego, co pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie spod składnika majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego. Analogiczne próby podjęto w skardze do sądu pierwszej instancji i pomimo jednoznacznego stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia braku możliwości dokonania oceny w ramach niniejszej sprawy, argumentacja w tym zakresie została podtrzymana przez pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny ponownie zauważa, że poprzez wniesienie skargi kasacyjnej uruchomiona zostaje procedura weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie kontroli zaskarżonego do niego aktu. Aby jednak kontrola taka była możliwa, strona wnosząca skargę kasacyjną musi wykazać błąd w dokonanej kontroli przez sąd pierwszej instancji, czego zabrakło w przedłożonej skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyroki NSA z 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska sędzia NSA Jacek Brolik sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]