II SA/Gd 577/21
WyrokWSA w Gdańsku2022-02-09
Skład orzekający: Diana Trzcińska, Magdalena Dobek-Rak, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie przycięcia krzewów, uznając je za bezprzedmiotowe, czy też powinny były przeprowadzić szczegółowe postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy doszło do zniszczenia krzewów podlegającego karze administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, który mógłby uzasadniać zastosowanie przepisów o karach administracyjnych za zniszczenie krzewów. Organy przedwcześnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, nie weryfikując szczegółowo, czy krzewy rosną w skupisku, jaką powierzchnię zajmują, ani czy pełnią funkcje ozdobne, co jest kluczowe dla zastosowania przepisów wyłączających obowiązek uzyskania zezwolenia na ich usunięcie.Stan faktyczny
Skarżąca M. E. wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie zniszczenia krzewów i drzew na jej nieruchomości. Prezydent Miasta umorzył postępowanie w części dotyczącej przycięcia krzewów, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ zabiegi te zostały wykonane na zlecenie sąsiadki i nie wymagały zezwolenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o ochronie przyrody i k.p.a., wskazując m.in. na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego dotyczącego powierzchni i funkcji krzewów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądzono od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przycięcia krzewów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. E. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
M. E. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 13 stycznia 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przycięcia krzewów.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 20 października 2020 r. M. E. zwróciła się do Prezydenta Miasta o wszczęcie postępowania w sprawie związanej ze zniszczeniem krzewów oraz drzew rosnących na jej nieruchomości przy ul. J. w G. i nałożenia kary administracyjnej za ich zniszczenie.
Zawiadomieniem z dnia 19 listopada 2020 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przycięcia krzewów z gatunku żywotnik oraz działań skutkujących zamieraniem drzew iglastych, rosnących na nieruchomościach położonych przy: ul. J. oraz przy ul. J.
Po dokonaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. oględzin krzewów i drzew na znajdującej się w G. działce przy ul. J. nr [..] stanowiącej własność M. E. i na działce sąsiedniej, znajdującej się przy ulicy J. nr [..] należącej do H. S., przeprowadzonych z udziałem właścicielek obu nieruchomości, stwierdzono przycięcie pędów 14 sztuk krzewów z gatunku żywotnik zachodni rosnących na terenie działki przy ul. J. [..], przechodzących na teren nieruchomości J. [..], w odległości 15-20 cm od granicy cięcia poza obręb posesji nr [..]. Stwierdzono ponadto, że na nieruchomości nr [..] rośnie zamierający świerk kłujący, znajdujący się w odległości 13 cm od granicy nieruchomości (od podmurówki płotu), natomiast na nieruchomości [..], w odległości 57cm od granicy, rośnie drugi świerk z wyraźnymi oznakami zamierania. Pod świerkiem na posesji [..] stwierdzono brak trawy i innych roślin, podobnie jak na posesji [..]. W toku postępowania H. S. wyjaśniła, że zleciła posprzątanie swojej posesji od strony sąsiadów, tj. od ul. J., oraz przecinkę wystających za ogrodzenie gałęzi drzew iglastych. Pracownik fizyczny dokonał tych prac podczas jej nieobecności. Wskazała, że z jej strony nie były to celowe działania zmierzające do zniszczenia drzew iglastych.
Decyzją z dnia 13 stycznia 2021 r. Prezydent Miasta umorzył postępowanie w części dotyczącej przycięcia krzewów, które rosły w G. na działce przy ul. J. [..]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, w odniesieniu do kwestii przycięcia krzewów z gatunku żywotnik rosnących na nieruchomości położonej w G. przy ul. J.[..], dotyczyło ono gałęzi krzewów, które rosły wzdłuż granicy obu nieruchomości: przy ul. J.[..] i ul. J.[..]. Przycięcie zostało dokonane na zlecenie właściciela nieruchomości położonej przy ul. J. [..] –H. S. przez osobę trzecią. W ocenie organu, przycięcie krzewów dotyczyło zieleni, na usuniecie i przycięcie której nie jest wymagane uzyskanie zgody organu. Tym samym, zgodnie z art. 83f ust.1, pkt 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, brak jest podstaw prawnych do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za przycięcie krzewów, które rosną na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych. Wobec tego, zdaniem organu, postępowanie administracyjne w tej sprawie jako bezprzedmiotowe musiało zostać umorzone. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że sprawę działań skutkujących zamieraniem drzewa z gatunku świerk rosnącego na nieruchomości położonej przy ul. J.[..] oraz drzewa z gatunku świerk, rosnącego na nieruchomości położonej przy ul. J.[..], wyłączył do odrębnego postępowania administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie M. E., decyzją z dnia 6 lipca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 13 stycznia 2021 r. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie w zakresie przycięcia 14 sztuk krzewów żywotnika zachodniego rosnących na posesji przy ul. J. [..] w G., albowiem nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej. Z tej racji postępowanie prowadzone w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. Przycięcie tych krzewów nosi znamiona zabiegów pielęgnacyjnych wykonanych w ramach uprawnień przewidzianych w art. 140 k.c. i następnych, które regulują kwestie związane z wykonywaniem prawa własności, w tym między innymi również możliwych środków przysługujących właścicielowi nieruchomości, na którą zwieszają się gałęzie z sąsiedniego gruntu. Stosownie do art. 150 k.c. właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu. Kolegium wskazało, że w takim wypadku właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia. Dopiero gdy wezwanie pozostanie bez stosownej reakcji, wolno obciąć takie gałęzie. Kolegium wskazało, że przepis art. 150 k.c. nie wyklucza stosowania sankcji wynikających z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w postaci wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, jednak taka okoliczność nie zachodzi w niniejszym przypadku. Przepis art. 88 ust. 10 ustawy wyłącza zastosowanie kary do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Zdaniem Kolegium, w sprawie nie znajduje też zastosowania art. 87a ustawy dotyczący wykonywania prac w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub krzewu z uwagi na jego ust. 6 wyłączający przepis art. 83f ust. 1 ustawy. W rezultacie organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej usunięcia części gałęzi krzewów żywotnika rosnących na posesji przy ul. J.[..], przedostających się na teren posesji przy ul. J. [..] w G. Administracyjną karę pieniężną za zniszczenie lub usunięcie drzew i krzewów wymierza się bowiem wówczas, gdy wymagane jest zezwolenie na ich usunięcie. Jeżeli zezwolenie na usunięcie gałęzi krzewów nie jest wymagane, kary pieniężnej nie można ustalić.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucono naruszenie:
1. art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że krzewy rosnące na nieruchomości skarżącej są w skupisku o powierzchni do 25 m2 i pełnią funkcję ozdobną, podczas gdy rosną one w znacznie większym skupisku, wynoszącym w całym ogrodzie około 180m2 (a na tym tylko fragmencie ponad 30m2); nie pełnią przede wszystkim funkcji ozdobnej, ale przede wszystkim zapewniają powierzchnię biologiczną w ogrodzie, pełnią funkcję żywopłotu i zapewniającą prywatność,
2. art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wskazała też, że usunięcie pędów (gałęzi) w wymiarze przekraczającym 30%, zgodnie z ustawą o ochronie przyrody to już zniszczenie krzewów, za co grozi kara pieniężna (art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 672 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na zbadaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, tj. na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga danej sprawy administracyjnej a ocenia jedynie, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego podejmowania. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, akceptując przedwcześnie umorzenie postępowania przez organ I instancji z powodu bezprzedmiotowości i wykluczając bezpodstawnie możliwość podjęcia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego.
Podstawą prawną kwestionowanej decyzji jest art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji publicznej. Przesłanki umorzenia postępowania należy oceniać w odniesieniu do przedmiotu postępowania w trybie zwykłym, w którym rozstrzyga się o prawach lub obowiązkach stron w obu instancjach.
Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych, tj. śmierć osoby fizycznej lub o utratę przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, zniesienie danej kategorii uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach, czy też niedopuszczalności wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych wynikającej z przepisów odrębnych albo z oceny prawnej orzeczenia sądu administracyjnego (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2021).
Do przypadków bezprzedmiotowości należy zaliczyć sytuację, gdy żądanie strony dotyczy sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ administracji publicznej, co ujawni się w toku postępowania (zob. wyrok NSA z 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, Nr 1, poz. 16). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyr. NSA z 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, poczynione przez organy orzekające w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne, w świetle przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm.), zwanej dalej u.o.p., nie dawały podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, co czyni zaskarżoną decyzję nieprawidłową.
Kontrolowane postępowanie administracyjne wszczęte przez organ w następstwie sygnalizacji skarżącej dotyczyło zniszczenia krzewów rosnących na nieruchomości skarżącej przy ul. J. [..], w części przechodzącej na nieruchomość sąsiednią przy ul. J. [..] stanowiącej własność H. S. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że usunięcia części krzewów przechodzących na nieruchomość sąsiednią dokonano na zlecenie H. S.
W takiej sytuacji faktycznej, po przeprowadzonych w dniu 15 grudnia 2020 r. oględzinach, organ I instancji stwierdził brak podstaw do merytorycznego orzeczenia o karze z tytułu zniszczenia krzewów ze względu na dyspozycję art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., konstytuującą wyjątek od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów rosnących na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i usuwanych na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ odwoławczy, w niezmienionym stanie faktycznym, którego ustaleń nie uzupełnił żadnymi czynnościami wyjaśniającymi, odstąpił od wskazanej argumentacji uznając, że bezprzedmiotowość postępowania wynika z faktu, że stosowanie przepisów o karach administracyjnych za zniszczenie krzewów jest wyłączone, z mocy art. 88 ust. 6 u.o.p., w okolicznościach przewidzianych w art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. Organ uznał, że okoliczności niniejszej sprawy wypełniają hipotezy przepisów art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p., wobec czego nie można wymierzyć administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie krzewów.
Stanowiska żadnego z organów nie można uznać za prawidłowe.
Niniejsza sprawa powinna zostać rozpoznana w świetle przepisów u.o.p., której art. 88 ust. 1 pkt 3 stanowi, że administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa lub krzewu. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.).
Ustawodawca określił jednak przypadki, w których kara wymierzana na podstawie wskazanego powyżej przepisu nie będzie nakładana (art. 88 ust. 10 u.o.p.). Zgodnie z art. 88 ust. 10 u.o.p., przepisu ust. 1, nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Przepis ten określa wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów i uściśla w ust. 1, że przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się m.in. do krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2 (pkt 1) oraz krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni (pkt 2).
Ze względu na wyjątkowy charakter powyższej regulacji jej stosowanie i w konsekwencji odstąpienie od orzekania kary administracyjnej za zniszczenie krzewów wymaga szczegółowych ustaleń faktycznych nie pozostawiających wątpliwości co do tego, że okoliczności sprawy wypełniają hipotezy tych norm wyjątkowych. Normy art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. w zw. z art. 88 ust. 10 u.o.p. stanowią punkt odniesienia dla określenia przedmiotowych, a w konsekwencji także podmiotowych granic sprawy administracyjnej. Hipotezy wskazanych norm prawnych wyznaczają zakres faktów sprawy, czyli wszystkich tych faktów, które są relewantne przy rozstrzyganiu sprawy zniszczenia krzewów.
Nie ulega wątpliwości, że przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, co należy rozumieć w ten sposób, że podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, odbywa się w zgodzie z przepisami prawa procesowego oraz prawa materialnego, które mają zastosowanie w konkretnej sprawie administracyjnej.
Tymczasem z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie, w tym przede wszystkim z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 15 grudnia 2020 r. w odniesieniu do krzewów wynika, że stwierdzono przycięcie pędów 14 sztuk krzewów z gatunku żywotnik zachodni rosnących na nieruchomości przy ul. J. [..] i przechodzących na nieruchomość przy ul. J. [..], w odległości 15-20 cm od granicy cięcia poza obręb posesji nr [..].
Powyższe ustalenia wyczerpały aktywność dowodową organów w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, organy nie ustaliły żadnych okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przepisów art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie organy powinny były podjąć próbę wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na ewentualne wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej.
Jeśli zatem z woli ustawodawcy w okolicznościach faktycznych przewidzianych w art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. nie stosuje się przepisów art. 88 ust. 1 u.o.p. stanowiących podstawę wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, ze względu na treść art. 88 ust. 10 u.o.p., to organ przeprowadzający postępowanie wyjaśniające, w tym prowadzący oględziny, powinien podjąć działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego na nieruchomości, na której rosną zniszczone krzewy, w stopniu pozwalającym na ich weryfikację z zakresem przedmiotowym zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p.
Treść art. 83f ust. 1 pkt 1 u.o.p. wymaga, aby zweryfikować czy krzewy rosną w skupisku oraz jaką mają powierzchnię, uwzględniając ustawową definicję krzewu wynikającą z art. 5 pkt 26b u.o.p., zgodnie z którą nie ma znaczenia gatunek konkretnej rośliny, ale sposób jej ukształtowania (brak pnia i korony) oraz określony w art. 85 ust. 4 u.o.p. sposób liczenia powierzchni krzewów jako powierzchni ich rzutu poziomego. Szczegółowość ustaleń faktycznych we wskazanym zakresie jest w tym przypadku bardzo ważna ze względu aktualny stan prawny, stwarzający poprzez brak precyzji rozwiązań, pole do nadużyć, na co zwrócono już uwagę w doktrynie (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Leglis/el. 2021, do art. 88f). Dołożenie należytej staranności na etapie ustalania stanu faktycznego może ograniczyć w sposób znaczący możliwość występowania wątpliwości związanych z interpretacją przepisów. Natomiast z punktu widzenia hipotezy art. 83f ust. 1 pkt 2 u.o.p. ważne jest odpowiednie zakwalifikowanie konkretnych krzewów, charakterystyka roślinności pokrywającej nieruchomość oraz jej rodzaj.
Jak wynika z powyższego, zarówno powierzchnia skupiska, w którym rosną krzewy, jak i ich rodzaj oraz pełnione na nieruchomości funkcje, a także stan zagospodarowania roślinnością całej nieruchomości, na której rosną, mogą rzutować na konieczność uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów lub ich części, którego brak skutkować będzie wymierzeniem kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1-3 u.o.p.
Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje, że żadna z tych istotnych okoliczność nie została ustalona. Z ustaleń organów nie wynika bowiem czy przedmiotowe krzewy rosną w skupisku, nie ustalono jaką powierzchnię zajmują, czy rosną na terenie pokrytym roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych roślin bądź też na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków.
W ocenie Sądu, za niewystarczające uznać należało stwierdzenie organu odwoławczego, że sprawa wyczerpuje przesłanki określone w art. 83f ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p., bez poczynienia szczegółowych ustaleń faktycznych zmierzających do wykazania tożsamości okoliczności sprawy z hipotetycznym stanem określonym we wskazanych normach prawnych. Zwłaszcza w świetle twierdzeń skarżącej wyrażonych w skardze co do powierzchni zajmowanej przez krzewy oraz funkcji na nieruchomości weryfikacja wskazanych okoliczności jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy. Brak wskazania powyższych argumentów w toku postępowania administracyjnego nie obciąża skarżącej chociażby z tego powodu, że treść jej odwołania była adekwatna do uzasadnienia decyzji organu I instancji, który w przeciwieństwie do organu odwoławczego, bezprzedmiotowość postępowania błędnie wywiódł z treści art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., który zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na marginesie wyjaśnić należy, że z powyższej regulacji wynika, że zwolnieniem zostały objęte wyłącznie osoby fizyczne usuwające drzewa lub krzewy z terenu nieruchomości stanowiącej ich własność. Poza tym, zgodnie z art. 88 ust. 10 u.o.p. w takiej sytuacji nie przewidziano odstąpienia od stosowania art. 88 ust. 1 u.o.p., czego nie dostrzegł organ I instancji.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do przedwczesnego stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego i bezpodstawnego odstąpienia od stosowania przepisów u.o.p.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że dostrzeżone wadliwości organ odwoławczy może usunąć w ramach posiadanych kompetencji zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a., a katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego określony w art. 138 k.p.a. umożliwia mu podjęcie adekwatnej decyzji w każdej sytuacji. Ponownie rozpoznając sprawę organ usunie wskazane w niniejszym wyroku uchybienia przede wszystkim uzupełniając odpowiednio materiał dowodowy, w zgodzie z oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania sformułowanymi w uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.). Dopiero po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy i przeprowadzeniu pełnej oceny zgromadzonych dowodów - w tym przy rozważeniu zarzutów skarżącej - możliwe będzie zastosowanie przepisów prawa materialnego i podjęcie właściwego rozstrzygnięcia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w związku z wnioskiem skarżącej w tym przedmiocie, któremu nie sprzeciwiły się pozostałe strony.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło