II SA/Wa 1389/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra–Błaszczykowska, Sędzia WSA Izabela Głowacka–Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B.P. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła w dniu [...] maja 2020 r. skarga Pani B. P. (zwanej dalej Skarżącą), na udostępnienie jej danych osobowych, w tym informacji o stanie zdrowia, przez Sąd Rejonowy w [...] (dalej Sąd), na rzecz osób nieuprawnionych. W treści skargi Skarżąca wskazała, że jej dane osobowe zawarte w piśmie z [...] stycznia 2018 roku skierowanym przez nią do zespołu ds. przeciwdziałania mobbingowi i naruszeniom praw osób wykonujących obowiązki zawodowe w sądach powszechnych, zawierające również dane o jej stanie zdrowia, zostały udostępnione przez pracowników Sądu: byłego Dyrektora (Panią E. L.), Prezesa (Pana P. P.), kuratora zawodowego (Panią A. S.), sędziego (Panią K. S.), starszego sekretarza sądowego (Panią J. K.), na rzecz osób nieuprawnionych. Do udostępnienia jej danych doszło [...] stycznia 2018 roku poprzez załączenie przez Prezesa Sądu oraz Dyrektora Sądu kopii ww. pisma z [...] stycznia 2018 roku do zarządzenia nr [...]. Po dokonaniu analizy skargi Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej Prezes UODO lub organ, działając na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej: k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1781), dalej: ustawa z 2018 roku, postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, iż Skarżąca objęła zakresem skargi nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych polegające na udostępnieniu ich na rzecz osób nieuprawnionych w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2016 r. poz. 922 ze zm.), dalej: ustawa z 1997 roku, a zdarzenia te nie mogą być rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w oparciu o przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm.), dalej: RODO, oraz ustawy z 2018 roku. Organ wyjaśnił, że proces przetwarzania danych osobowych przez skarżony podmiot rozpoczął się i zakończył przed 25 maja 2018 r. Artykuł 99 ust. 1 RODO, wprost wskazuje, że niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 25 maja 2018 r. W związku z tym, przepisy RODO mają zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których skargę wniesiono od 25 maja 2018 r. i w tej dacie kwestionowany proces przetwarzania danych osobowych trwał. Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 55 ust. 1 RODO każdy organ nadzorczy jest właściwy do wypełniania zadań i wykonywania uprawnień powierzonych mu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem na terytorium swojego państwa członkowskiego, natomiast do zadań organu nadzorczego należy prowadzenie postępowań w sprawie stosowania tego rozporządzenia (art. 57 ust. 1 lit. h RODO). Artykuł 58 RODO, określa uprawnienia organu nadzorczego. Przepisy art. 58 ust. 1, 2 i 3 RODO wyliczają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu - uprawnienia do prowadzenia postępowań, uprawnienia naprawcze i do nakładania kar, uprawnienia do udzielania zezwoleń i uprawnienia doradcze oraz uprawnienia do zgłaszania naruszeń organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Ocena dokonywana przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w każdym przypadku służy zbadaniu zasadności skierowania pod adresem określonego podmiotu rozstrzygnięcia odpowiadającego dyspozycji art. 58 ust. 2 RODO służącego przywróceniu stanu zgodnego z prawem. W tej sprawie organ nadzorczy nie ma możliwości zastosowania przysługujących mu uprawnień naprawczych. Zdarzenie, którego przedmiotowa sprawa dotyczy zakończyło się przed dniem 25 maja 2018 r., a skarga została złożona po dniu 25 maja 2018 r., tj. w okresie gdy zaczęły obowiązywać przepisy ustawy z 2018 roku. Powyższe oznacza, że do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie jest możliwe również zastosowanie przepisów ustawy z 1997 roku. Artykuł 160 ust. 1 i 2 ustawy z 2018 roku stanowi, że jedynie postępowania, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy z dnia 10 maja 2018 r., są prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, na podstawie ustawy z 1997 roku. Tym samym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie ma możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy ustawy z 1997 roku, gdyż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy z 2018 roku. Brak jest również podstawy do korzystania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z uprawnień przewidzianych w uchylonej ustawie z 1997 roku, w tym do oceny zgodności zachowania administratora z ww. przepisami w przypadku, gdy skarżony proces przetwarzania nie był kontynuowany po 25 maja 2018 r. Organ nie może również dokonać oceny zgodności kwestionowanych w skardze działań administratora z RODO, ponieważ zdarzenie będące przedmiotem skargi ma charakter zakończony i nie było kontynuowane po 25 maja 2018. Ponadto brak jest obecnie przepisów kompetencyjnych uprawniających organ do prowadzenia postępowania w przedmiocie oceny zgodności działania administratora z przepisami ustawy z 1997 roku. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżąca wystąpiła z żądaniem, które nie mieści się w kompetencjach przyznanych Prezesowi UODO, a zatem zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn". Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w k.p.a., dlatego należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczy się, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2019 roku, sygn. akt II SA/Po 273/19). Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła : 1. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności poprzez niewyjaśnienie z jakich powodów do czynów noszących znamię przetwarzania danych osobowych niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych z 1997r., przy jednoczesnym braku wszczęcia postępowania administracyjnego przed wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), a także przed wejściem w życie ustawy a dnia 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych były przetwarzane niezgodnie z przepisami nieobowiązującej ustawy o ochronie danych osobowych nie podlega jakiejkolwiek ochronie prawnej, skutkiem czego doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1) art. 175 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych poprzez jej niezastosowanie podczas gdy ww. przepis wskazuje, że ustawodawca nie uchylił regulacji dotyczących kompetencji organu ochrony danych osobowych, w tym: uprawnień kontrolnych; przebiegu kontroli; konsekwencji naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych oraz możliwości złożenia do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także skargi na jego decyzję do sądu administracyjnego; składania do organu powołanego do ścigania przestępstw zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa; kierowania wniosków i wystąpień; wnioskowania o dokonanie sprawdzeń i sporządzenie sprawozdań przez administratora bezpieczeństwa informacji; składania rocznego sprawozdania ze swej działalności, a także pomocniczego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 14-22 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. Skarżąca domagała się uwzględnienia skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinęła poszczególne jej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 175 ustawy z 2018 roku, wskazał, że zarzut ten również jest nieuzasadniony. W pierwszej kolejność wskazać należy, że Prezes Urzędu może działać jedynie w granicach przyznanych mu ustawowo kompetencji. Przechodząc natomiast do zarzutu naruszenia art. 175 ustawy z 2018 roku podniesienia wymaga, że przywołany przepis wskazuje, że niektóre z przepisów ustawy z 1997 roku nie tracą mocy m.in. w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania zwalczania czynów zabronionych, prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących tych czynów oraz wykonywania orzeczeń w nich wydanych. Wskazać jednak należy, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w żadnym z przypadków opisanych w art 175 ustawy z 2018 roku, wobec czego w ocenie Prezesa Urzędu przepis ten nie ma w niej zastosowania. Co więcej, odnieść należy się również do treści art. 160 ustawy z 2018 roku, który wskazuje, że jedynie postępowania wszczęte i niezakończone przed 25 maja 2018 roku prowadzi się na podstawie ustawy z 1997 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz. 1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż jest ono poprawne. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wyjaśnił w sposób wyczerpujący, brak istnienia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Materia odmowy wszczęcia postępowania została uregulowana w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem w/powołanej normy prawnej, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca w zacytowanym przepisie rozróżnił więc dwie sytuacje, w których nie będzie możliwe wszczęcie postępowania. Pierwsza z nich dotycząca przymiotu strony, nie budzi żadnych wątpliwości. Oczywistym jest bowiem, że inicjatorem postępowania, może być jedynie podmiot, któremu przysługiwać będzie w danym postępowaniu przymiot strony (zgodnie z regulacją art. 28 k.p.a.). Druga z przesłanek oznaczonych w art. 61a § 1 k.p.a. ma zaś zdecydowanie szerszy zakres. Odsyła bowiem do "innych uzasadnionych przyczyn" dla których postępowanie nie może być wszczęte. W ocenie tut. Sądu istnienie tej przesłanki powinno być badane przede wszystkim w odniesieniu do kompetencji organu a w szczególności do tego, czy organ posiada uprawnienie do wszczęcia danego postępowania (tj. czy konkretny przepis prawa upoważnia organ do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w danej sprawie). Jeśli więc okazałoby się, że przepis prawa będący podstawą wniosku inicjującego postępowanie, nie upoważnia organu do prowadzenia tego konkretnego postępowania, organ winien wydać postanowienie w trybie omawianego przepisu art. 61a k.p.a. Należy zaś pamiętać o tym, że ww. rozstrzygnięcie, nie zapada nigdy z przyczyn merytorycznych, tj. z uwagi na stwierdzenie, że konkretne żądanie strony nie jest zasadne. Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie Skarżąca wystąpiła z żądaniem, które nie mieści się w jego kompetencjach, a zatem zaistniała przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn". Jakkolwiek przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w k.p.a., rozumie się przez nie takie, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, brak jest przedmiotu postępowania. Jak wynika z akt sprawy kwestionowane przez skarżącą przetwarzanie jej danych osobowych miało miejsce [...] stycznia 2018 r.. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2016 r. poz. 922 ze zm.), dalej: ustawa z 1997 roku. Przepisy te określały zasady przetwarzania danych osobowych do 24 maja 2018 r. natomiast od 25 maja 2018 r., obowiązują przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm.), zwanego dalej RODO, oraz ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781), dalej: ustawa z 2018 roku. Oznacza to, że opisane w treści skargi zdarzenie nie może być rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w oparciu o przepisy RODO. Proces przetwarzania danych osobowych przez skarżony podmiot rozpoczął się i zakończył przed 25 maja 2018 r. Artykuł 99 ust. 1 RODO, wprost wskazuje, że niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 25 maja 2018 r. W związku z tym, przepisy RODO mają zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których skargę wniesiono od 25 maja 2018 r. i w tej dacie kwestionowany proces przetwarzania danych osobowych trwał. W art. 58 RODO określone są uprawnienia nadzorcze organu w tym uprawnienia naprawcze, których w niniejszej sprawie organ nie może zastosować. Zdarzenie, którego dotyczy skarga zakończyło się bowiem przed 25 maja 2018 r., a skarga została złożona [...] maja 2020 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r. w niniejszej sprawie nie znalazł również zastosowania artykuł 160 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 roku, który stanowi, że jedynie postępowania, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy z dnia 10 maja 2018 r. tj. 25 maja 2018 r., są prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, na podstawie ustawy z 1997 roku. W niniejszej sprawie postępowanie zostało zainicjowane skargą z dnia [...] maja 2020 r. dotyczącą zdarzenia ze stycznia 2018 r., a więc przepis powyższy nie ma zastosowania. Podsumowując, Sąd podziela stanowisko, że Prezes Urzędu może podejmować jedynie takie działania, które mieszczą się w posiadanych przez niego kompetencjach art. 58 ust. 2 RODO. Skoro więc Skarżąca wystąpiła z żądaniem, które nie mieści się w kompetencjach przyznanych Prezesowi UODO, a zatem zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn". W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie dopuścił się również naruszenia art. 8 i 107 § 3 k.p.a., gdyż przedmiotowe uzasadnienie jest jasne i czytelne i wskazuje, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy organ nie mógł prowadzić postępowania, gdyż nie posiada takich kompetencji. Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 175 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r. należy podzielić w pełni stanowisko organu, że przepis powyższy nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. W pierwszej kolejność wskazać należy, że Prezes Urzędu może działać jedynie w granicach przyznanych mu ustawowo kompetencji. Podniesienia wymaga, że przywołany przepis wskazuje, że niektóre z przepisów ustawy z 1997 roku nie tracą mocy m.in. w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania zwalczania czynów zabronionych, prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących tych czynów oraz wykonywania orzeczeń w nich wydanych. Wskazać jednak należy, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w żadnym z przypadków opisanych w art. 175 ustawy z 2018 roku, wobec czego w ocenie Sądu przepis ten nie ma w niej zastosowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.