VIII SA/Wa 1031/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na czynność Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami 1) stwierdza bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnienia kategorii B/B1 w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; 2) zasądza od Prezydenta Miasta R. na rzecz skarżącego M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na czynność Prezydenta Miasta R. w zakresie wpisu daty ważności uprawnienia kategorii B/B1. Wnioskiem z 9 lipca 2021 r. M. K. (skarżący) zwrócił się do Prezydenta Miasta R. (organ, Prezydent Miasta) o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z ubieganiem się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A. Do wniosku dołączył m.in. orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] lipca 2021 r. wystawione przez lekarza uprawnionego, w którym stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T i wyznaczono termin następnego badania na 1 lipca 2036 r. Decyzją z [...] października 2021 r. Prezydent Miasta przyznał skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A i wydał prawo jazdy. W dokumencie prawa jazdy w odniesieniu do przysługujących skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, w rubryce "ważne do" wpisano 1 lipca 2036 r.. Pismem z 5 listopada 2021 r zatytułowanym "odwołanie", które zostało zakwalifikowane jako skarga, skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezydenta Miasta z [...] października 2021 w sprawie rozszerzenia uprawnień do kierowania pojazdami w części ograniczenia ważności pojazdami kat B/B1 do 1 lipca 2036 r. zamiast bezterminowej ważności tych uprawnień. Skarżący wniósł o uznanie jego bezterminowych uprawnień do kierowania dla kategorii B i B1. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzją z [...] września 2011 r. uzyskał bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B1, a wniosek złożony 9 lipca 2021 r. o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy związany był z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami kat. A. Dlatego też w polu nr 11 dla kat. B i B1 powinien zostać umieszczony znak "-" oznaczający uprawnienia wydane bezterminowo. W ocenie skarżącego organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z aktualnymi danymi objętymi zmianą. Nowo wydany dokument powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta R. (organ) wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B skarżący uzyskał w 2011 r., tj., przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 341; dalej "u.k.p."). W postępowaniu administracyjnym, w sprawie nadania skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, organ nie mógł pominąć znajdującego się w aktach administracyjnych dowodu z orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ustalającego termin następnego badania na 1 lipca 2036 r. Uzyskanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. B bezterminowo uprawnia go do posiadania tych uprawnień przez całe życie jednak termin ważności uprawnień zależny jest od stanu zdrowia kierowcy. W prowadzonych przez organ aktach kierowcy znajdują się dwa orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Pierwsze to orzeczenie lekarskie z [...] lipca 2011 r. nr [...], w którym w miejscu "data ponownego lub kontrolnego badania" widnieje adnotacja "bezterminowo". Drugie to orzeczenie z [...] lipca 2021 r. nr [...], w którym w miejscu "termin następnego badania" widnieje adnotacja 1 lipca 2036 r. Skarżący zgodził się z treścią tego orzeczenia, albowiem nie wystąpił w terminie 14 dni od jego otrzymania z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Organ w decyzji z [...] października 2021 r. uwzględniał stanowisko Ministerstwa Infrastruktury wyrażone w piśmie z 21 listopada 2019 r. nr [...], w którym wskazano, że zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231), w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T za datę stosowania do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Osoba traci bezterminową ważność swojego prawa jazdy kategorii B w przypadku, gdy doniesie nowe orzeczenie lekarskie (np. w związku z rozszerzeniem posiadanych uprawnień) z dokładnie określoną datą ważności bloku kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. W takim przypadku prawo jazdy kat. B powinno być wydane z nową datą określoną na podstawie ostatniego dostarczonego orzeczenia lekarskiego. W ocenie Prezydenta Miasta skarżący nie został pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami i nie zostanie ich również pozbawiony po upływie terminu ważności orzeczenia lekarskiego. Po dniu 1 lipca 2036 r. skarżący będzie zobowiązany jedynie do przedłożenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów w zakresie kat. B, podobnie jak zobowiązany będzie do przedłożenia takiego orzeczenia w odniesieniu do kat. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej w skrócie "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym Sąd ocenił, że kwestionowana przez skarżącego czynność wpisania daty ważności kategorii B/B1 prawa jazdy nie stanowi elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej, zgodnie z jego wnioskiem, decyzji administracyjnej (nadającej uprawnienia kategorii A), lecz stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną dotyczącą wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień kategorii prawa jazdy B/B1. Wpis dotyczący kwestionowanego terminu ważności nie jest elementem decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu w drodze skargi wnoszonej na taką czynność bezpośrednio do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na czynność stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.,w którym ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej stosuje się odpowiednio. Przedmiotem kontroli jest czynność materialnotechniczna Prezydenta Miasta R. dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Wpisu takiego dokonano w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]. Jako datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami wpisano datę 1 lipca 2036 r. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący domagał się wydania nowego dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat A. Do wniosku skarżący dołączył wymagane przez art. 13 u.k.p. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. Prawo jazdy jest dokumentem, który zaświadcza i potwierdza uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Uprawnienie do kierowania pojazdem jest natomiast prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie upoważniającym do kierowania danego rodzaju pojazdem. Skarżący posiada już uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B ważne bezterminowo. Osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia Na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1 oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych (art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.k.p.). W świetle powyższych unormowań należy uznać, że w zakresie w jakim nie dotyczy to przyznania nowych kategorii uprawnień, tj. w przedmiotowej sprawie kategorii A, dokonana w trybie art. 18 u.k.p. wymiana prawa jazdy nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. W rozpatrywanej sprawie przed złożeniem wniosku w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było bowiem posiadanie przez skarżącego uprawnień kategorii B nabytych w dniu 29 września 2011 r. bezterminowo. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p,. w przypadku skarżącego - w zakresie uprawnień kategorii B - winien w istocie jedynie powtórzyć zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy. Dokonana w omawianym trybie wymiana prawa jazdy, za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień nowej kategorii, nie wpływa bowiem w żaden sposób na zakres posiadanych, na podstawie ostatecznej z dnia [...] września 2011 r. uprawnień oraz obowiązków skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ stoi na stanowisku, że z orzeczenia lekarskiego nr [...] wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Stanowisko zaprezentowane przez organ, w ocenie Sądu pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 poz. 231, dalej rozporządzenie). Przepis ten rozróżnia bowiem pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z ust. 1 wyżej wymienionego przepisu w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy mówi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. W tym drugim przypadku nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zob. m.in. wyrok TK z 12 grudnia 2013 r. K 5/13). Przepis art. 13 ust. 1 u.k.p nie reguluje zatem uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie może być zatem podstawą wpisu takiego ograniczenia. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 702) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m.in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 umieszcza się "datę ważności uprawnienia". Natomiast stosownie do treści § 10 ust.3 pkt. 10 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: 4) data ważności prawa jazdy: a) najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy, 10) data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-d. Dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego (§ 10 ust. 5. Rozporządzenia) Podstawą wydania orzeczenia lekarskiego z dnia 1 lipca 2021 r. był art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Organ uznał, że z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o kat. A, termin następnych badań określony został na dzień 1 lipca 2036 r., to mając na względzie przywołane przepisy jako datę ważności uprawnień w zakresie kat. B należało wpisać datę z tego orzeczenia. Mając na uwadze treść wniosku skarżącego, regulację wynikającą z art. 18 u.k.p. oraz brzmienie ww. przepisów rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów, należy uznać takie stanowisko za całkowicie nieuprawnione. W aktach administracyjnych (k-3) znajduje się orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wydane skarżącemu bezterminowo w zakresie uprawnienia kategorii B, skutki tego zaświadczenia dotyczą nowego uprawnienia a nie posiadanej dotychczas kategorii prawa jazdy, w związku z czym nie mogło zaświadczenie to stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej. Organ nie mógł z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie. Tylko w przypadku nowo nabytych uprawnień data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ich ważności. Skarżący przecież złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień. Zauważenia wymaga, że przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 ustawy, stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo. Ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a. Zatem podsumowując, stwierdzić należy, że w razie ubiegania się o wydanie nowej kategorii uprawnień do kierowania pojazdami organ nie dokonuje weryfikacji już wcześniej nadanych uprawnień. Nie może też z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w tym zakresie. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Organ dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanej wyżej kategorii, zamiast dotychczasowej kreski oznaczającej bezterminową ważność tego uprawnienia umieścił datę 1 lipca 2036 r. - uczynił to bez jakiejkolwiek podstawy prawnej naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1b u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia. Z wydanego blankietu prawa jazdy wynika bowiem, że organ ograniczył terminowo posiadane przez skarżącego bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami, chociaż czynność taka nie miała żadnych podstaw faktycznych i prawnych. Doszło w tej sytuacji do naruszenia art. 18 w zw. z art. 13 ust. 1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd ocenę i wykładnię przepisów. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.