II SA/Bk 939/21
WyrokWSA w Białymstoku2022-02-10
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Grzegorz Dudar, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, nakładające na przedsiębiorcę obowiązek uregulowania stanu formalnoprawnego urządzeń wodnych i powiadamiania o jego wykonaniu, jest zgodne z prawem, jeśli nie zawiera precyzyjnego opisu naruszeń, nie analizuje stanu prawnego urządzeń z uwzględnieniem przepisów przejściowych i nie wskazuje konkretnych działań do podjęcia?Ratio decidendi
Zarządzenie pokontrolne, nakładające na przedsiębiorcę obowiązek uregulowania stanu formalnoprawnego urządzeń wodnych, jest niezgodne z prawem, jeśli nie zawiera precyzyjnego opisu naruszeń, nie analizuje stanu prawnego urządzeń z uwzględnieniem przepisów przejściowych i nie wskazuje konkretnych działań do podjęcia. Organ kontrolny musi wykazać podstawę prawną i faktyczną nałożonych obowiązków, a także przeprowadzić analizę formalnoprawną urządzeń, uwzględniając przepisy obowiązujące w momencie ich budowy oraz przepisy przejściowe po zmianach prawa.Stan faktyczny
Pracownicy Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej przeprowadzili kontrolę urządzeń wodnych należących do P. Sp. z o.o. w B. Ustalono, że niektóre z urządzeń, wybudowane w latach 80-tych XX w., nie posiadały pozwoleń wodnoprawnych. Na tej podstawie wydano zarządzenie pokontrolne nakładające na spółkę obowiązek uregulowania stanu formalnoprawnego urządzeń oraz składania oświadczeń dotyczących opłat za usługi wodne. Spółka wniosła skargę, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak precyzyjnego określenia obowiązków i analizy stanu prawnego urządzeń z uwzględnieniem przepisów historycznych. Sąd uchylił zaskarżone zarządzenie w części dotyczącej uregulowania stanu formalnoprawnego urządzeń i powiadomienia o jego wykonaniu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne w punktach 1 i 3; umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego P. Sp. z o.o. w B. kwotę 697,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie gospodarowania wodami 1. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne w punktach 1 i 3; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego P. Sp. z o.o. w B. kwotę 697,00 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] października 2021 r. pracownicy Wydziału Kontroli Gospodarowania Wodami Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, legitymujący się upoważnieniem zastępcy dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "dyrektor RZGW’), przeprowadzili kontrolę doraźną przelewu awaryjnego z przepompowni ścieków na działce nr [...], wylotu kanalizacji deszczowej na działce nr [...] oraz wylotu kanalizacji deszczowej na działce nr [...], należących do Przedsiębiorstwa Komunalnego sp. z o.o. w B. (dalej: "PK"), w zakresie korzystania z wód i ochrony zasobów wodnych, przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy Prawo wodne oraz wykonywania urządzeń wodnych. Kontrola miała na celu określenie stanu faktycznego na rzece B. Na okoliczność przeprowadzenia kontroli sporządzono protokół kontroli nr [...] (dalej: "protokół kontroli"), w którym wymieniono 14 decyzji Starosty Powiatu B. dotyczących różnych kwestii wodnoprawnych, a także zamieszczono ustalenia dotyczące ww. urządzeń wodnych.
Ustalono, że betonowy wylot na wysokości działki nr [...] ma średnicę około 800 mm, utrzymywany jest w stanie dobrym, zaś w dniu kontroli pozostawał zamknięty zasuwą nożową. Wylot ten powstał w latach 80-tych, zaś obecnie zostanie zmodernizowany, tzn. uszczelniony oraz zostanie wymieniona zasuwa nożowa. Betonowy wylot na wysokości działki nr [...] ma z kolei średnicę około 300 mm i również jest utrzymywany w stanie dobrym; w dniu kontroli był suchy. Odprowadza on wody opadowe i roztopowe z terenu przepompowni ścieków oraz z terenu ul. [...] (za pomocą czterech wpustów deszczowych posadowionych w okolicy wjazdu na teren przepompowni). Wedle oświadczenia pracownika PK powstał on w latach 80-tych XX w., w czasie gdy powstawała przepompownia ścieków. Ostatni z kontrolowanych wylotów – posadowiony na działce nr [...], odprowadza wody opadowe i roztopowe z terenu oczyszczalni, najpierw do rowu zlokalizowanego na ww. działce, a następnie do rzeki B. Na ww. działce zlokalizowano studnię zbiorczą, w której widoczny był ww. betonowy wylot. Ma on średnicę około 300 mm i został wykonany w latach 80-tych XX w. kiedy powstawała oczyszczalnia (oddano ją do użytku w 1986 r.). W protokole wskazano również, że na wykonanie ww. wylotów PK nie posiada pozwoleń wodnoprawnych. Dodatkowo ustalono, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są z terenu oczyszczalni również do kanalizacji deszczowej na działce nr [...], niebędącej własnością PK. Betonowy wylot tej kanalizacji ma średnicę około 1000 mm, nie należy do PK, zaś w czasie kontroli pozostawał w złym stanie – był zamulony i częściowo zarośnięty. Protokół kontroli został podpisany przez wszystkich uczestników kontroli, zaś przedstawiciele PK nie wnieśli do niego uwag.
W dniu [...] października 2021 r. uczestniczący w ww. kontroli pracownik Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "RZGW") sporządził notatkę służbową, skierowaną do dyrektora RZGW, w której zawarł informacje dotyczące ww. kontroli, poczynionych w jej toku ustaleń, a także propozycje działań, wśród których wskazał na wydanie zarządzenia pokontrolnego w celu zobowiązania PK do uregulowania stanu formalno-prawnego ww. urządzeń wodnych, tj. legalizacji i uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną.
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] października 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 341 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2021, poz. 624 ze zm.; dalej: "P.w."), dyrektor RZGW nałożył na PK następujące zalecenia: 1) uregulowanie stanu formalnoprawnego urządzeń wodnych zlokalizowanych na wysokości działek nr: [...], [...] i [...] w obrębie B., w terminie do dnia [...] grudnia 2021 r.; 2) składanie do Zarządu Zlewni w B. oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast – w ciągu 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału – działalność ciągła; 3) pisemnego powiadomienia dyrektora RZGW o stanie wykonania obowiązków wynikających z pkt 1 niniejszego zarządzenia pokontrolnego, w terminie do dnia [...] stycznia 2022 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku kontroli gospodarowania wodami, przeprowadzonej na terenie PK w dniu [...] października 2021 r., ustalono, że: (-) na wysokości działki nr [...] znajduje się wylot awaryjny z przepompowni ścieków o średnicy 800 mm, na którego wykonanie oraz odprowadzanie bim ścieków, PK nie posiada pozwolenia wodnoprawnego; (-) na wysokości działki nr [...] znajduje się wylot o średnicy około 300 mm, którym odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z terenu przepompowni ścieków oraz z części ul. [...], na którego wykonanie oraz odprowadzanie nim wód opadowych i roztopowych, PK nie posiada pozwolenia wodnoprawnego; (-) na działce nr [...] znajduje się wylot o średnicy około 300 mm, którym odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z terenu oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w B. Na wykonanie tego wylotu oraz odprowadzanie nim wód opadowych i roztopowych PK nie posiada pozwolenia wodnoprawnego. Powołując się na art. 389 pkt 1 i 6 P.w. organ wskazał, że na wykonanie urządzeń wodnych oraz na usługi wodne, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 5 i 7 P.w., wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Z kolei zgodnie z art. 552 ust. 2b pkt 1 P.w. podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne, są obowiązane składać Wodom Polskim oświadczenia, o których mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 P.w., zgodnie z wzorami zamieszczonymi w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Wód Polskich. Końcowo dodał, że zarządzenie to stanowi przypomnienie o podstawowych obowiązkach wynikających z przepisów P.w oraz, że nie nałożono nim na PK żadnych nowych obowiązków poza tymi, które powinny być realizowane z mocy prawa oraz posiadanych pozwoleń wodnoprawnych.
W skardze na ww. zarządzenie pokontrolne, skierowanej do sądu administracyjnego, PK zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 340 i art. 341 P.w. przez przeprowadzenie kontroli, a następnie sporządzenie protokołu z kontroli, w sposób nie odzwierciedlający stanu faktycznego sprawy, co skutkowało nieprawidłowym sporządzeniem protokołu pokontrolnego, a następnie wydaniem błędnych zaleceń skarżącej spółce;
b) przeprowadzenie kontroli w sposób naruszający art. 10, art. 11, art. 48 ust. 1 i 11, art. 54 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2021, poz. 162, dalej: "P.p.") przez niewyczerpujące rozpatrzenie sprawy i brak rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do niewłaściwego przeprowadzenia kontroli, błędnego sformułowania treści protokołu z kontroli, a następnie zarządzenia pokontrolnego.
II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
a) art. 341 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 P.w. przez nałożenie na skarżącą spółkę obowiązku realizacji zadania określonego w pkt 1 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, w terminie do dnia [...] grudnia 2021 r., podczas gdy w zarządzeniu pokontrolnym możliwe jest wyłącznie wyznaczenie terminu, w którym kontrolowany ma obowiązek powiadomienia organu o realizacji zaleceń wskazanych w zarządzeniu;
b) art. 341 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 P.w. przez nałożenie obowiązków o charakterze niewykonalnym polegających na:
– wydaniu zaleceń pokontrolnych nie mających odzwierciedlenia ani w ustalonych okolicznościach faktycznych, ani w obowiązujących regulacjach prawnych i ponadto sformułowanych niekonkretnie - tym samym nie ukształtowano w sposób szczegółowy wszystkich istotnych elementów stosunku administracyjno-prawnego;
– braku wskazania co oznacza sformułowanie "uregulowanie stanu formalnoprawnego urządzeń", w przypadku gdy wskazane w uzasadnieniu zarządzenia urządzenia, zostały wybudowane zgodnie z prawem obowiązującym pod rządami ustawy prawo wodne z 1974 r. oraz posiadają stosowne pozwolenia;
– wyznaczeniu terminu na uregulowanie stanu formalnoprawnego urządzeń do dnia [...] grudnia 2021 r., będącym terminem niewykonalnym;
c) art. 341 ust. 1 pkt 1 P.w. przez wydanie zaleceń pokontrolnych niemających oparcia w treści protokołu pokontrolnego takich jak: uregulowanie stanu formalnoprawnego, czy też nałożenie obowiązku składania oświadczeń określonych w pkt 2 zarządzenia pomimo, że takie oświadczenia są składane.
Pełnomocnik strony skarżącej wniósł w skardze o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości, jednakże w trakcie rozprawy w dniu [...] lutego 2022 r. cofnął skargę w zakresie pkt 2 zarządzenia pokontrolnego, dotyczącego składania oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, podtrzymując skargę w zakresie pkt 1 i 3 (k. 77). W uzasadnieniu skargi wskazał zaś, że ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, organ oparł na lakonicznym protokole kontroli, zawierającym jedynie stwierdzenie, że opisane tam urządzenia, nie posiadają pozwolenia wodnoprawnego. Protokół ten nie zawiera natomiast ustaleń stanu prawnego urządzeń, będących przedmiotem wydanych nakazów, nie dołączył również dokumentów dotyczących budowy oraz funkcjonowania tych urządzeń, mimo posiadania wiedzy o ich budowie w latach 80-tych XX w., co skutkowało wydaniem błędnych zaleceń. Pełnomocnik wyjaśnił przy tym, że urządzenia te stanowią część przepompowni ścieków w B. (pierwsze dwa opisane urządzenia) lub oczyszczalni ścieków w B. (ostatnie z opisanych urządzeń). Były one projektowane w latach 70-tych XX w., wybudowane zostały w latach 80-tych XX w, zaś do użytku zostały oddane w 1986 r. Pełnomocnik wskazał, że strona skarżąca dysponuje dokumentacją archiwalną, m.in. pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] marca 1986 r. na odprowadzanie ścieków i wykonanie urządzeń miejskiej oczyszczalni ścieków w B. oraz pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] września 1988 r. na odprowadzanie ścieków z miejskiej oczyszczalni ścieków w B., które złożył do akt dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 46-47). Pełnomocnik stwierdził, że żadna z ww. decyzji, nie była przedmiotem analizy dyrektora RZGW, ani też nie została załączona do protokołu kontroli, do którego dołączono natomiast m.in. aktualne pozwolenie wodnoprawne z [...] listopada 2017 r. na szczególne korzystanie z wód, polegające na odprowadzaniu oczyszczonych ścieków z komunalnej oczyszczalni ścieków do rzeki B. w B., a także część poprzedzających je decyzji.
W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik wskazał, że w związku z tym, że przedmiotowe urządzenia wodnoprawne, zostały wybudowane przez inny podmiot (Wojewódzką Dyrekcję Inwestycji), a w dniu [...] maja 1991 r. zostały przekazane na rzecz Gminy B., która powierzyła administrowanie jej majątkiem poprzednikowi prawnemu skarżącej, nie dysponuje ona kompletem dokumentacji archiwalnej dotyczącej budowy oraz oddania do użytku przepompowni i oczyszczalni ścieków, do których należą opisane urządzenia wodne, jednakże zostały wykonane zgodnie z regułami wynikającymi z obowiązującej w 1986 r. ustawy – Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. 1974, Nr 38, poz. 230 ze zm.; dalej: "P.w. z 1974 r."), w szczególności wymagającymi uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód. Wedle ówcześnie obowiązującego stanu prawnego, odprowadzanie wód opadowych i roztopowych nie wymagało zaś pozwolenia wodnoprawnego. Ustalenia te nie znalazły się jednak w protokole kontroli, ani w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym, które w pkt 1 nałożyło na stronę skarżącą niedoprecyzowany obowiązek polegający na uregulowaniu stanu formalnoprawnego urządzeń. W ocenie pełnomocnika skarżącej, zakładając, że chodzi tu o pozwolenie wodnoprawne, obowiązek ten jest niezasadny, bowiem ostatnie z urządzeń opisanych w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego, jest objęte pozwoleniem wodnoprawnym, natomiast w odniesieniu do dwóch pozostałych urządzeń, pozwolenie takie nie jest wymagane. Do skargi pełnomocnik załączył dokumentację dotyczącą realizacji inwestycji polegającej na budowie oczyszczalni i przepompowni ścieków w B. wraz z infrastrukturą techniczną (k. 13-34 i 40-43). W końcowej części skargi, pełnomocnik zwrócił uwagę, że wedle orzecznictwa, brak jest podstaw prawnych do wymuszania w trybie zarządzenia pokontrolnego, konieczności wdrożenia procedury legalizacyjnej zrealizowanych urządzeń wodnych. Ponadto, w ocenie pełnomocnika, organ pomiął at. 206 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2001, Nr 115, poz. 1229; dalej: "P.w. z 2001 r."), uchylającej P.w. z 1974 r., wedle którego jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane na podstawie decyzji lub dokumentów odpowiednich organów, innych niż pozwolenie wodnoprawne, to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, mógł w terminie do 3 lat od dnia wejścia w życie ww. ustawy, nałożyć obowiązek jego dostosowania do przepisów ustawy. Jeżeli obowiązku takiego nie nałożono, znaczy to, że urządzenie nie kolidowało z przepisami ustawy i nie wymaga decyzji legalizacyjnej.
Ponadto pełnomocnik PK podkreślił, że Kontrola została przeprowadzona w sposób naruszający przepisy P.p., w szczególności: art. 48 ust. 1, 10 i 11, art. 10 i art. 11 P.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz ustosunkował się do zarzutów skargi, wskazując, że z protokołu kontroli wynika, że w jej trakcie PK nie okazała pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie skontrolowanych wylotów oraz na odprowadzanie nimi ścieków, a także wód opadowych i roztopowych. W dalszej części pisma organ wyjaśnił, że w czasie, gdy powstały ww. urządzenia wodne, kwestię pozwoleń wodnoprawnych regulowały przepisy P.w. z 1974 r., w tym art. 20 ust. 1 tej ustawy, wedle którego korzystanie z wód, wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe oraz wykonywanie urządzeń wodnych, (do których wedle art. 18 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zaliczano m.in. wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wody lub do ziemi oraz inne urządzenia służące do szczególnego korzystania z wód) wymagało pozwolenia wodnoprawnego. Organ odniósł się przy tym, do złożonych do akt sprawy przez pełnomocnika skarżącej spółki, decyzji z dnia [...] marca 1986 r. i z dnia [...] września 1988 r. stanowiących pozwolenia wodnoprawne na odprowadzanie ścieków i wykonanie urządzeń miejskiej oczyszczalni ścieków w B., wskazując, że odnoszą się one do odprowadzania ścieków oczyszczonych z miasta B. oraz wykonania urządzeń wyszczególnionych w pkt 4 pierwszej z ww. decyzji, wśród których nie wymieniono wylotów kanalizacji deszczowej, jak również nie uwzględniono sposobu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu oczyszczalni ścieków przy ul. [...] oraz z terenu przepompowni ścieków przy ul. [...]. W ww. decyzji brak jest również informacji o wykonaniu wylotu awaryjnego odprowadzania ścieków z przepompowni ścieków przy ul. [...]. Informacji tych nie zawierają również kolejne decyzje udzielające pozwoleń wodnoprawnych, dotyczące oczyszczalni ścieków w B., wydane na rzecz PK, tj.: decyzje z dnia [...] stycznia 2001 r., z dnia [...] stycznia 2001 r. oraz z dnia [...] listopada 2017 r.
Organ wyjaśnił ponadto, że PK nie została poinformowana zawiadomieniem o przeprowadzeniu kontroli, ze względu na art. 337 ust. 4 pkt. 1 i 2 P.w., stanowiące, że w przypadku gdy podjęcie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania przestępstwa lub wykroczenia lub przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego - pracownicy Wód Polskich są uprawnieni do jej przeprowadzenia, po okazaniu legitymacji służbowej, co w trakcie kontroli uczyniono. Dodatkowo organ wskazał na art. 48 ust. 11 pkt. 4 P.p. wedle którego zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska; wskazując, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu oczyszczalni ścieków, jak również ewentualny awaryjny zrzut ścieków do rzeki B., bez wymaganych pozwoleń wodnoprawnych, stanowi realne zagrożenie dla środowiska, co uzasadniało przeprowadzenie kontroli bez uprzedniego o niej zawiadomienia. Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącej spółki o trwającej w tym samym czasie kontroli innego organu, dyrektor RZGW powołał się na art. 54 ust. 1 pkt. 4 P.p., wedle którego, nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy, z wyłączeniem przypadków, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska.
Organ podkreślił przy tym, że w trakcie czynności kontrolnych sporządzono protokół kontroli, z którego wynika, że skarżąca nie posiada pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie przedmiotowych urządzeń wodnych i odprowadzanie ścieków oraz wód opadowych i roztopowych z terenu oczyszczalni ścieków przy ul. [...] oraz przepompowni ścieków przy ul. [...], a więc działa niezgodnie z prawem. Podmiot kontrolowany zgodził się z treścią protokołu i nie wniósł do niego uwag. Końcowo organ wyjaśnił, że zalecenie uregulowania stanu formalnoprawnego, czyli doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, dotyczy nie tylko kwestii legalności wykonanych urządzeń wodnych, ale również uzyskania pozwolenia na usługę wodną, obejmującą odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Organ wyjaśnił również, że zalecenia z pkt 1 należy odczytywać jako całość, zaś określony tam termin, nie jest terminem, o którym mowa w art. 341 ust. 2 P.w., lecz jest to treść zalecenia, o wykonaniu którego należy powiadomić dyrektora RZGW, o czym stanowi pkt 3 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. W ocenie organu zarządzenie pokontrolne stwierdza jakie obowiązki prawne ciążą na kontrolowanej jednostce, a wynikają z przepisów, bądź z decyzji odnoszących się do prawa wodnego; jakie naruszenia tych obowiązków wykryto w toku kontroli oraz zwraca uwagę na konieczność podjęcia działań, w celu wyeliminowania tych naruszeń. Terminy określone w celu poinformowania o podjętych działaniach nie są zaś terminami zawitymi i podlegać mogą zmianom na wniosek podmiotu kontrolowanego. Skarżąca natomiast, ani nie wystąpiła z wnioskiem o ich przedłużenie, ani nie podjęła próby
kontaktu z organem, w celu doprecyzowania niejasności budzących wątpliwość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie art. 341 ust. 1 pkt 1 P.w. wedle którego, na podstawie ustaleń kontroli, o której mowa w art. 335 ust. 1 P.w. (tj. kontroli gospodarowania wodami), organ wykonujący kontrolę (tj. Wody Polskie – vide: art. 335 ust 1 pkt 1 P.w.), może wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne. Kontrolowany, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, jest obowiązany powiadomić organ wykonujący kontrolę o realizacji zaleceń wskazanych w tym zarządzeniu, o czym stanowi art. 341 ust. 2 P.w. Wedle zaś art. 334 pkt 1, 2 i 4 P.w., kontrola gospodarowania wodami dotyczy m.in.: korzystania z wód oraz ochrony zasobów wodnych (pkt 1), przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy (pkt 2) oraz wykonywania urządzeń wodnych (pkt 4).
Zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie kontroli gospodarowania wodami (zawartych w protokole kontroli), przeprowadzonej w dniu [...] października 2021 r. na terenie PK, w ww. zakresie. Jego treścią dyrektor RZGW nałożył na PK następujące zalecenia: 1) uregulowanie stanu formalnoprawnego urządzeń wodnych zlokalizowanych na wysokości działek nr: [...], [...] i [...] w obrębie B. (tj. przelewu awaryjnego z przepompowni ścieków na działce nr [...], wylotu kanalizacji deszczowej z terenu przepompowni ścieków oraz z terenu ul. [...] na działce nr [...] oraz wylotu kanalizacji deszczowej z terenu oczyszczalni ścieków na działce nr [...]), w terminie do dnia [...] grudnia 2021 r.; 2) składanie do Zarządu Zlewni w B. oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast – w ciągu 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału – działalność ciągła; 3) pisemne powiadomienie dyrektora RZGW o stanie wykonania obowiązków wynikających z pkt 1 niniejszego zarządzenia pokontrolnego, w terminie do dnia [...] stycznia 2022 r.
Zważywszy na cofnięcie w trakcie rozprawy, przez pełnomocnika skarżącej, skargi co do pkt. 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, sąd umorzył w tym zakresie postępowanie, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), według którego sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi jest dla sądu wiążące, jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W ocenie sądu cofnięcie skargi w ww. zakresie jest dopuszczalne, bowiem nie zachodzą negatywne przesłanki dopuszczalności jej cofnięcia, określone w ww. przepisie. Przede wszystkim przedmiotowe oświadczenie, złożone w trakcie rozprawy w dniu [...] lutego 2022 r. przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika strony skarżącej, nie budzi wątpliwości co do jego treści. W konsekwencji kontrola sądowa została zawężona do pkt 1 i 3 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, obejmujących: zalecenie uregulowania stanu formalnoprawnego ww. urządzeń wodnych w terminie do dnia [...] grudnia 2021 r. (pkt 1) oraz pisemne powiadomienie dyrektora RZGW, o stanie wykonania tych obowiązków, w terminie do dnia [...] stycznia 2022 r. (pkt 3).
Nie budzi wątpliwości sądu, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne, wydane na podstawie art. 341 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z art. 335 ust. 1 P.w., jest aktem z zakresu administracji publicznej o charakterze władczym, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Od dnia 17 czerwca 2017 r. skarga na ww. akt nie wymaga uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Jest to akt wydawany w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, nakładający na jego adresata określone obowiązki, które powinny być sformułowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny. Należy zatem oczekiwać nadania mu takiej treści, która pozwoli adresatowi jasno odczytać, jakie naruszenie oraz z jakiego powodu, jest mu zarzucane, tzn. w oparciu o które konkretne ustalenia i przepisy prawa, doszło do stwierdzenia konkretnego naruszenia, polegającego na sprecyzowanym działaniu lub zaniechaniu, a także w jaki sposób owe naruszenie powinien wyeliminować. W orzecznictwie wskazuje się, że zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego uwarunkowana jest prawidłowym zrekonstruowaniem odnośnej normy indywidualnej (praw i obowiązków), prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, trafnym zidentyfikowaniem niezgodności stanu rzeczywistego ze stanem powinnym oraz wskazaniem adekwatnego działania bądź zaniechania, dzięki któremu wspomniana niezgodność ustanie. Jego część dyspozytywna nie została przez ustawodawcę sprecyzowana, wobec czego - zważywszy na jej istotę i funkcję - należy przyjąć, że podlega ona kształtowaniu a casu ad casum i jest determinowana celem w postaci usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości. Zarządzenie pokontrolne zasadniczo zorientowane jest prospektywnie (cześć dyspozytywna), ale zawiera też element deklaratywny, tj. stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego ze stanem powinnym (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 września 2019 r., Lex nr 2729668). Nie do zaakceptowania jest zatem sytuacja, w której jakikolwiek obowiązek nakładany byłby bez wyjaśnienia jego podstawy faktycznej i prawnej.
W tym względzie zauważyć należy, że uzasadnienie ww. aktu, musi wskazywać na ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynika, z jakich względów organ zastosował określone przepisy prawa, a także stwierdził w działalności jednostki kontrolowanej, konkretne naruszenia, do usunięcia których wezwał w zakreślonym terminie, wskazując sposób ich usunięcia. Nie jest przy tym wystarczające umieszczenie w uzasadnieniu aktu samych tylko odesłań do ustaleń zawartych w protokole kontroli, bowiem do obrotu prawnego wchodzi ów akt, a nie protokół kontroli. Nie jest również dopuszczalne samo wskazanie na nieprawidłowości oraz naruszonego przepisu prawa, bez jednoczesnego odniesienia do szczegółowych ustaleń protokołu kontroli. W treści uzasadnienia zarządzenia pokontrolnego nie mogą znaleźć się zatem jedynie ogólne sformułowania, pozbawione uszczegółowienia, jakimi konkretnie działaniami (okolicznościami faktycznymi) kontrolowany podmiot, będący adresatem zarządzenia, naruszył przepisy prawa. Skoro bowiem obowiązki nakładane na kontrolowanego w treści aktu, stanowią w istocie konsekwencje nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli, (tj. na podstawie jej ustaleń – vide art. 341 ust. 1 P.w.), jego treść musi korespondować z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2020 r., II OSK 3441/18, Lex nr 3019722).
Tymczasem poddane kontroli sądowej zarządzenie pokontrolne (w kontrolowanym zakresie,) nie spełnia ww. wymogów. Jak słusznie podnosi skarżąca spółka, z treści jego pkt 1 nie wynika, na jakim konkretnie działaniu polegać ma zalecone uregulowanie stanu formalnoprawnego skontrolowanych urządzeń wodnych. Nie wynika to również z uzasadnienia zaskarżonego aktu, które ponadto nie spełnia wymogu precyzyjnego opisu stwierdzonych uchybień oraz wyczerpującego wskazania naruszonych przepisów prawa. Wywiedzione w tym względzie zarzuty skargi okazały się więc zasadne.
Powołując się na art. 389 pkt 1 i 6 P.w. organ wskazał lakonicznie, że pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na wykonanie urządzeń wodnych (pkt 6) oraz na usługi wodne (pkt 1), o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 5 i 7 P.w., tj.: na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych (pkt 5) oraz na odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (pkt 7). Organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego aktu ww. podstawy prawnej, ani też nie przytoczył jej wyczerpującego brzmienia. Co więcej, posiadając wiedzę, że przedmiotowe urządzenia wodne zostały wykonane w latach 80-tych XX w. i od tego czasu są używane, organ nie przeprowadził jakiejkolwiek analizy, mającej na celu wyjaśnienie, czy okoliczność ta w jakikolwiek sposób wpływa na obecny stan prawny przedmiotowych urządzeń oraz na korzystanie przez PK z ww. usług wodnych.
Dysponując szeregiem decyzji administracyjnych, wymienionych w protokole kontroli, organ nie podjął nawet próby analizy ich treści, ani też ustalenia, czy odnosi się ona do kwestii objętych przedmiotem kontroli gospodarowania wodami, tym bardziej, że np. wymieniona w pkt 13 decyzja z dnia [...] listopada 2017 r. (wydana do dnia [...] listopada 2027 r.) dotyczy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków z komunalnej oczyszczalni ścieków. Ani z protokołu kontroli, ani z zaskarżonego aktu, nie wynika natomiast jaki jest zakres normatywny tej decyzji oraz, czy obejmuje ona kontrolowane urządzenia wodne. Zamiast analizy zgromadzonej dokumentacji formalnoprawnej, organ skoncentrował się na wyszczególnieniu każdej z decyzji, mimo, że w większości nie dotyczą one kwestii objętych przedmiotem kontroli.
Nie wiadomo również, jaki jest faktycznie obecny stan prawny kontrolowanych urządzeń, który powinien stanowić podstawę do ewentualnego rozważenia konieczności i zasadności nakładania na PK określonych zaleceń, związanych z gospodarowaniem wodami. Organ nie może ograniczać się jedynie do stwierdzenia, że na wykonanie urządzeń wodnych (co więcej powstałych pod rządami innego aktu prawnego) oraz na usługi wodne, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 5 i 7 P.w., wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Powinien uprzednio dokonać analizy formalnoprawnej kontrolowanych urządzeń wodnych, ocenić, czy w chwili ich budowy, inwestor legitymował się zgodą wodnoprawną, a przede wszystkim – czy była ona wówczas wymagana, a jeśli tak - to w jakim zakresie, ewentualnie, czy taką zgodę uzyskano w okresie późniejszym. Kompletna analiza w tym zakresie powinna zostać zawarta w protokole kontroli, a następnie w uzasadnienia zarządzenia pokontrolnego. Organ powinien przy tym wskazać na obowiązujące w chwili budowy urządzeń wodnych przepisy prawa, a także dokonać ich wyczerpującego wyjaśnienia oraz przeprowadzić szczegółową analizę dokumentacji - zarówno posiadanej przez niego, jak i mu udostępnionej przez podmiot kontrolowany. Zważywszy zaś na upływ ponad trzydziestu lat od chwili budowy kontrolowanych urządzeń wodnych, a także dwukrotną zmianę stanu prawnego regulującego materię pozwoleń wodnoprawnych, dyrektor RZGW powinien przeprowadzić analizę formalnoprawną z uwzględnieniem przepisów przejściowych, które w kontrolowanej sprawie zostały całkowicie pominięte. Poza wymieniem w protokole kontroli czternastu decyzji administracyjnych (wydanych w latach 1999-2017) dotyczących kwestii wodnoprawnych, organ w ogóle się do nich nie odniósł. Nie wiadomo zatem, które z tych decyzji pozostają w związku z kontrolowanymi urządzeniami wodnymi, ani też jaki konkretnie stan prawny tych urządzeń z nich wynika (oraz czy w ogóle decyzje te dotyczą kontrolowanych urządzeń wodnych).
Co więcej, organ nie powołał się na jakiekolwiek akty wydane w latach budowy urządzeń wodnych, ani też nie wyjaśnił, aby zaniechanie to było skutkiem braku możliwości odnalezienia takich aktów, czy też brakiem ich udostępnienia przez podmiot kontrolowany. Zwraca przy tym uwagę, że zarówno w protokole kontroli jak i w zarządzeniu pokontrolnym, organ wskazał, że PK "nie posiada" pozwoleń wodnoprawnych, zarówno na wykonanie ww. urządzeń wodnych, jak również na korzystanie z nich, przy czym w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że podmiot kontrolowany "nie okazał" w trakcie kontroli pozwoleń wodnoprawnych. Nie wiadomo zatem, czy finalnie PK nie okazała w trakcie kontroli wymaganych decyzji, (a także czy w ogóle została do tego wezwana), czy też takowe okazała, jednakże po dokonaniu ich analizy organ stwierdził, że nie stanowią one decyzji wymaganych przepisami prawa. Nawet jeśli organ takową analizę przeprowadził, powinien był ją zaprezentować, najpierw w protokole kontroli, a następnie w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego. Co prawda w odpowiedzi na skargę organ podjął próbę analizy pozwoleń wodnoprawnych, którymi skarżąca spółka wylegitymowała się wnosząc skargę na przedmiotowe zarządzenie pokontrolne, jednakże jest to analiza spóźniona i nie posiadająca wiążącej mocy prawnej, ze względu na jej zaprezentowanie dopiero na etapie postępowania sądowego, w piśmie o charakterze procesowym.
Podkreślić należy, że zarządzenie pokontrolne jest wydawane w przypadku, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenia prawa. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli przez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej, do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa. W związku z powyższym powinno ono precyzować sposób wyeliminowania stwierdzonych naruszeń oraz zawierać ich wyczerpujący opis, z powołaniem naruszonych regulacji obowiązujących kontrolowany podmiot, w taki sposób, aby mógł się on do nich skutecznie dostosować.
W kontrolowanej sprawie trudno jednak stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego aktu zawiera wyczerpujący i precyzyjny opis naruszeń, opartych na ustaleniach kontroli. Jakkolwiek dyrektor RZGW stwierdził, że PK nie posiada pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie kontrolowanych wylotów oraz odprowadzanie nimi ścieków oraz wód roztopowych i opadowych, to nie wyjaśnił jednak z których regulacji prawnych owe obowiązki wynikają. Powołanie obecnie obowiązującego art. 389 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 5 i 7 oraz art. 389 ust. 6 P.w. nie jest zaś wystarczające, skoro urządzenia te powstały pod rządem P.w. z 1974 r., co zostało stwierdzone już w trakcie kontroli. Wyczerpująca regulacja prawna, na mocy której nakładane są na podmiot kontrolowany określone nakazy, powinna więc uwzględniać stosowne przepisy przejściowe, nie tylko zawarte w P.w., ale również w P.w. z 2001 r., które uchyliło P.w. z 1974 r. Skoro zatem z uzasadnienia zaskarżonego aktu nie wynika w sposób jednoznaczny, jakie uregulowania prawne zostały naruszone, trudno stwierdzić na czym w istocie polegają stwierdzone uchybienia. Protokół kontroli zaś, poza wymieniem czternastu decyzji Starosty Powiatu B., wskazaniem przybliżonej daty powstania kontrolowanych urządzeń wodnych oraz opisem ich stanu technicznego i stanu utrzymania, zawiera jedynie nieumotywowane tezy o braku posiadania przez PK pozwoleń wodnoprawnych, (tj. niepoparte argumentacją obejmującą analizę dokumentacji formalnoprawnej oraz uprzednio obowiązujących przepisów prawa).
Jeżeli chodzi o zalecenie z pkt 1 zaskarżonego aktu, w ocenie sądu rację ma skarżąca spółka, że nie precyzuje ono jakiego konkretnego działania oczekuje od niej organ. Jakkolwiek z treści uzasadnienia wynika, że dopatrzył się on braku pozwoleń wodnoprawnych, co sugeruje, że oczekuje on legalizacji przez PK tych urządzeń (co potwierdza treść notatki służbowej z dnia [...] października 2021 r.), jednakże sąd podtrzymuje stanowisko orzecznicze, że brak jest podstawy do wydania w zarządzeniu pokontrolnym władczego nakazu dokonania legalizacji (por. wyrok WSA w Białymstoku z 29 września 2020 r., II SA/Bk 419/20, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Charakter prawny postępowania legalizacyjnego odnoszącego się do urządzenia wodnego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia wskazuje zatem, że postępowanie to jest wyłącznie uprawnieniem podmiotu dopuszczającego się samowoli. Przepisy nie przewidują żadnych mechanizmów prawnych pozwalających "nakłonić zobowiązanego do złożenia wniosku o legalizację". W przypadku zrealizowania urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia i niewystąpienia przez inwestora o wdrożenia trybu legalizacyjnego, P.w. przewiduje wyłącznie obowiązek likwidacji takiego urządzenia. Przy czym, co należy podkreślić, obowiązek ten jest nakładany przez właściwy organ w drodze decyzji administracyjnej. Brak jest podstaw prawnych do "wymuszania", w trybie zarządzenia pokontrolnego, konieczności wdrożenia procedury legalizacyjnej zrealizowanych urządzeń wodnych. Organ nie mógł też władczo i w tej formie nakazać skarżącej spółce likwidację wybudowanego urządzenia wodnego (por. wyrok NSA z 19 września 2017 r., II OSK 2205/16; wyrok WSA w Gdańsku z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 105/20, CBOSA).
W tym względzie zauważyć również należy, że zakres kontroli sądowej nie pozwala na rozstrzygnięcie przez sąd sporu zaistniałego między skarżącą spółką a organem, co do faktycznego zaistnienia przedmiotowych naruszeń. Rola sądu sprowadza się bowiem do zbadania, czy kontrola została przeprowadzona przez właściwy organ, a także czy treść aktu koresponduje z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli oraz, czy znajduje oparcie w przepisach prawa. W postępowaniu tym sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym poczynienia tych ustaleń w zgodzie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem postępowanie kontrolne nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, do którego znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. W ramach tego postępowania działania organu i kontrolowanego są ograniczone i ukierunkowane, zaś przepisów k.p.a. nie stosuje się. Normatywnym punktem odniesienia do oceny legalności zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, są natomiast przepisy P.w. dotyczące kontroli gospodarowania wodami, a w szczególności regulujące uprawnienia i obowiązki podmiotu wykonującego kontrolę, a także działania podejmowane po przeprowadzeniu kontroli (rozdział 3 działu VII P.w.).
Jakkolwiek kontrola gospodarowania wodami została przeprowadzona w dniu [...] października 2021 r. przez uprawniony organ, na podstawie prawidłowo sporządzonego upoważnienia, to jednak dokumentujący ją protokół kontroli nie zawiera opisu naruszeń, do których usunięcia można by zobowiązać PK zarządzeniem pokontrolnym. Poza opisem stanu technicznego kontrolowanych urządzeń oraz niepopartym żadną argumentacją stwierdzeniem o braku posiadania przez PK pozwoleń wodnoprawnych, nie zawiera on w istocie żadnych ustaleń dotyczących aktualnego stanu prawnego urządzeń wodnych. Co więcej, z treści protokołu kontroli nie wynika, aby wykonujący kontrolę skorzystali z uprawnień do: wykonania czynności kontrolnych w celu ustalenia, na terenie kontrolowanej nieruchomości, przestrzegania warunków wynikających z przepisów ustawy; żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego; żądania okazywania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli (art. 336 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 P.w.). Tym samym, wbrew treści art. 341 ust. 1 pkt 1 P.w., nie można stwierdzić, aby zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie ustaleń kontroli. Wywiedzione w tym względzie zarzuty skargi, zasługiwały zatem na pełne uwzględnienie.
Sąd dopatrzył się ponadto naruszenia art. 48 ust. 10 P.p., stosowanego w odniesieniu do kontroli przedsiębiorcy w zakresie nieuregulowanym w rozdziale 3 działu VII P.w. na zasadzie art. 337 ust. 9 P.w. Przepis ten nakazuje organowi kontroli umieszczenie w protokole kontroli, uzasadnienia przyczyny braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Co do zasady bowiem organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli (art. 48 ust. 1 P.p.). Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się natomiast w ściśle określonych przypadkach, sprecyzowanych w art. 48 ust. 11 P.p. m.in. w sytuacji gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem środowiska. Jakkolwiek w niniejszej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 i ust. 11 pkt 4 P.p., z tego względu, że odprowadzanie ścieków do rzeki może narażać środowisko na bezpośrednie niebezpieczeństwo, co mogło uzasadniać nie tylko odstąpienie przez organ od uprzedniego zawiadomienia PK o zamiarze wszczęcia kontroli, ale również równoczesne prowadzenie więcej niż jednej kontroli przedsiębiorcy (vide: art. 54 ust. 1 pkt 4 P.p., którego naruszenia sąd się nie dopatrzył), to jednak w takim przypadku, zgodnie z art. 48 ust. 10 P.p. uzasadnienie przyczyny odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, a także wzmianka o jej podstawie prawnej, powinny były zostać zawarte w protokole kontroli, czego organ kontrolujący zaniechał.
Trafny nie okazał się również zarzut z pkt II. lit. a. skargi, bowiem w ocenie sądu, termin na wykonanie zaleceń należy odczytywać jako treść samego zalecenia, o wykonaniu którego należy powiadomić organ, stosownie do art. 341 ust. 2 P.w.
W tym stanie rzeczy sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony akt w pkt 1 i 3, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.
W punkcie 2 wyroku sąd orzekł o umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie, tj. obejmującym pkt 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej spółki od dyrektora RZGW, w łącznej kwocie 697 zł, orzeczono w punkcie 3 wyroku na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę tą składa się: uiszczony przez skarżącą spółkę wpis sądowy w wysokości 200 zł (k. 56), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (k. 11) oraz kwota 480 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło