III FZ 276/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. G. i A. G. na zarządzenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 654/21 w przedmiocie pozostawienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bez rozpoznania w sprawie ze skargi E. G. i A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 lipca 2021r. Nr SKO.4140.183.2021 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Zarządzeniem z 11 maja 2022 r., I SA/Łd 654/21, Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, działając na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), pozostawił wniosek E. G. i A. G. (dalej: "skarżący", "strona") o sporządzenie i doręczenie wyroku bez rozpoznania. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu zarządzenia, wyrokiem z 15 lutego 2022 r. sąd pierwszej instancji oddalił skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 15 lipca 2021r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019r. W dniu 22 lutego 2022r. pełnomocnik skarżących r. pr. Z. N. przesłał na adres poczty elektronicznej Wydziału Informacji WSA w Łodzi ([email protected]) wiadomość, w której sformułował wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyżej wskazanego wyroku. Wiadomość tę w sądzie pierwszej instancji wydrukowano i dołączono do akt sprawy, a następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 lutego 2022r. pełnomocnik strony został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez jego podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika strony w placówce pocztowej 7 marca 2022 r. W dniu 12 marca 2022 r. drogą elektroniczną (na adres ePUAP) wpłynął wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek nie zawierał podpisu elektronicznego. W związku z dostrzeżonym brakiem zgodnie z zarządzeniem z 15 marca 2022 r. ponownie - pocztą elektroniczną (ePUAP) - wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 15 lutego 2022 r., poprzez jego podpisanie, bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. Ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że korespondencja nie została odebrana, a zatem, zgodnie z treścią zarządzenia z 4 kwietnia 2022 r., ww. wezwanie zostało uznane za doręczone z dniem 30 marca 2022 r. Pozostawiając wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bez rozpoznania w uzasadnieniu zarządzenia wyjaśniono, że w świetle jednoznacznego brzmienia art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., jeżeli pismo wnoszone jest w formie elektronicznej musi zostać należycie podpisane, zaś wymóg złożenia podpisu dotyczy również załączników do tego pisma. W rozpoznawanej sprawie skoro pełnomocnik skarżących nie uzupełnił w terminie braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez jego należyte podpisanie, na zasadzie art. 49 § 2 p.p.s.a., należało pozostawić wniosek bez rozpoznania. 3. Na powyższe zarządzenie strona wniosła zażalenie żądając jego uchylenia, uznania, że brak formalny w postaci uzupełnienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia został uzupełniony i sporządzenia oraz doręczenia uzasadnienia wyroku z 15 lutego 2022r. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik strony wyjaśnił, że swój podpis elektroniczny składa za pomocą profilu zaufanego, a brak formalny wniosku został uzupełniony w dniu 12 marca 2022r. poprzez platformę ePUAP autoryzując profilem zaufanym. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony nie złożył bowiem skutecznie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. 4.1. Po pierwsze podkreślenia wymaga, że przesłana na adres e-mail [email protected] w dniu 22 lutego 2022r. wiadomość nie oznaczała wniesienia pisma procesowego do sądu administracyjnego. Z dniem 31 maja 2019 r. wszedł w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 183 z późn. zm.). Na mocy tego przepisu dopuszczono możliwość wnoszenia pism do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego podpisanych przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a.). Pismo do sądu administracyjnego można wnieść w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu (art. 12b p.p.s.a.). Elektroniczna skrzynka podawcza organu (sądu), to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego" (art. 3 pkt 17 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - Dz. U. z 2020 r. poz. 346, z późn. zm.). Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę, natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu. Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej (por. postanowienia NSA: z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4856/21; z 27 kwietnia 2022r., I OZ 134/22; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Pismo wysłane na adres elektroniczny sądu (adres e-mail), czyli z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu, tak jak to uczynił pełnomocnik strony w niniejszej sprawie w dniu 22 lutego 2022r. nie wywołuje więc skutków prawnych, które ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże ze złożeniem pisma procesowego. W konsekwencji skoro wiadomość pełnomocnika strony (radcy prawnego) przesłana na adres e-mail w dniu 22 lutego 2022r. nie stanowiła pisma procesowego, w sprawie nie było podstaw do "drukowania wiadomości" i uznawania tego "dokumentu" za pismo procesowe obarczone brakiem formalnym w postaci braku podpisu osoby wnoszącej. 4.2. Biorąc jednak pod uwagę, że sąd pierwszej instancji zdecydował się uznać tego rodzaju działanie pełnomocnika strony za złożenie pisma procesowego (w terminie, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a.) i wezwał do uzupełnienia jego braków formalnych, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie zasadę niedziałania na niekorzyść strony, uznał za właściwe skontrolowanie, czy autor wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia w wyznaczonym 7-dniowym terminie podpisał prawidłowo wniosek. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jeżeli strona nie uzupełniła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie (§ 2). Jednym z braków formalnych podlegających uzupełnieniu w tym trybie jest niepodpisanie pisma. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 lutego 2022r. umożliwiono stronie prawidłowe złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku, z której to możliwości pełnomocnik skarżących – radca prawny – nie skorzystał. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w dniu 12 marca 2022 r. drogą elektroniczną (na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu - ePUAP) wpłynęło pismo zatytułowane "wniosek - Uzupełnienie Wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sygn. akt I SA/Łd 654/21", w którym pełnomocnik strony stwierdził, że "Niniejszym potwierdzam wysłany pocztą e-mail Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt I SA /Łd 654/21". Wniosek nie zawierał podpisu elektronicznego (informacja wygenerowana automatycznie na dokumencie – "Dokument nie zawiera podpisu" – k. 70 akt). Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w zażaleniu, wniosek nie został prawidłowo podpisany. Wynika to też z załączonego do zażalenia wydruku rzekomo potwierdzającego podpisanie w dniu 12 marca 2022 r. wniosku – na dokumencie tym w miejscu "podpis elektroniczny" również wskazano, że "Dokument nie zawiera podpisu" (k. 87 akt). W tak ustalonym stanie faktycznym, już na tym etapie postępowania, należało – stosownie do art. 49 § 2 p.p.s.a. - wniosek strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku pozostawić bez rozpoznania. Tym samym nie było podstaw do wydawania zarządzenia z 15 marca 2022r. o treści "wezwać ponownie" (k. 70 akt). Jak wynika z akt sprawy, na podstawie zarządzenia z 15 marca 2022r. stronę (pełnomocnika) ponownie wezwano do uzupełnienia wniosku poprzez jego podpisanie (bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza wniosku) w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - art. 49 § 1 p.p.s.a. Ze znajdującego się w aktach sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że przesłana przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu pierwszej instancji (ePUAP) korespondencja nie została odebrana przez adresata, a zatem, zgodnie z treścią zarządzenia z 4 kwietnia 2022 r., ww. wezwanie zostało uznane za doręczone z dniem 30 marca 2022 r. Pełnomocnik skarżących braku formalnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie uzupełnił. Skoro więc pełnomocnik skarżących nie uzupełnił w terminie braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez jego należyte podpisanie, na zasadzie art. 49 § 2 p.p.s.a., należało pozostawić wniosek bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.