II SA/Wa 2862/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-15
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, gdy istnieje spór co do skuteczności wypowiedzenia umowy najmu lokalu, a tym samym co do posiadania tytułu prawnego do lokalu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, gdy skarżący kwestionuje skuteczność wypowiedzenia umowy najmu. Organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych dotyczących ważności umów najmu; takie kwestie należą do właściwości sądów powszechnych. Jeśli skarżący kwestionuje wypowiedzenie umowy, powinien wystąpić z powództwem do sądu cywilnego, a dopiero wówczas organ administracji może rozważyć zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji odmówił przyznania dodatku, uznając, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, ponieważ umowa najmu została wypowiedziana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji. Skarżąca w skardze podniosła, że wypowiedzenie umowy najmu było nieskuteczne, a organy powinny były zawiesić postępowanie w celu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd powszechny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. znak [...] z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] lutego 2021 r. (data wpływu do organu) B. B. (zwana dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła do Prezydenta Miasta [...] (zwany dalej: Prezydent, organ I instancji) wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Prezydent, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art, 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2133, zwana dalej: u.d.m.), art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego.
Podstawę negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie organu I instancji, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Jak ustalił organ I instancji, skarżąca była najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...] na podstawie umowy najmu nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Najem lokalu został wypowiedziany przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (zwany dalej: ZGN) pismem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. z dniem [...] maja 2020 r., ze skutkiem prawnym na dzień [...] sierpnia 2020 r. W związku z bezumownym zajmowaniem lokalu, spowodowanym wypowiedzeniem umowy najmu, został skierowany do sądu pozew o nakazanie eksmisji wnioskodawczyni z ww. lokalu.
W odwołaniu złożonym wobec ww. decyzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżąca podała, że jest najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], bowiem wypowiedzenie umowy przez ZGN było bezskuteczne w całości. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U z 2020 r. poz. 611, zwana dalej: u.o.p.l). Przepis ten stanowi, że możliwe jest wypowiedzenie umowy najmu osobie, której przysługuje tytuł prawny do innego lokalu położonego w tej samej miejscowości, a lokator może używać tego lokalu, jeżeli lokal ten spełnia warunki przewidziane dla lokalu zamiennego. W chwili złożenia wypowiedzenia (a więc w chwili, w której ocenia się jego zasadność), przesłanki o których mowa w tym przepisie nie były spełnione. Prezydent posiadał wiedzę, iż w lokalu objętym wnioskiem o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego na moment wypowiedzenia (tj. [...] kwietnia 2020 r.) zamieszkiwała z dwoma synami, a więc posiadał wiedzę, że dokonane przez niego wypowiedzenie jej umowy najmu jest bezskuteczne. Wskazywała to również we wcześniej złożonych pismach kierowanych do ZGN. Podała, że odmawiając jej przyznania dodatku mieszkaniowego, organ I instancji nie zweryfikował, czy wypowiedzenie umowy najmu było dokonane poprawnie, a jedynie oparł się na piśmie ZGN, które nie zawierało jakiegokolwiek odniesienia się do podnoszonych przez nią argumentów świadczących o nieprawidłowości dokonanego wypowiedzenia umowy najmu.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot kontroli Sądu decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (zwane dalej: SKO, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 u.d.m., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie po przedstawieniu stanu sprawy organ odwoławczy stwierdził, że warunkiem uwzględnienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest łączne spełnienie następujących przesłanek: posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do lokalu - rozumianego w sposób
określony w art. 2 u.d.m.; spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 3 u.d.m.; odpowiednia wielkość lokalu określona z uwzględnieniem tzw. normatywnej powierzchni.
Wyjaśnił, iż jak wynika z akt sprawy, na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wnioskodawczyni prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z synami M. B. i M. B. w zajmowanym mieszkaniu komunalnym przy ul. [...] m [...] w [...], składającym się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju, łazienki z w.c, o powierzchni użytkowej 37m2, w tym powierzchni mieszkalnej 27,10 m2. Lokal ten został przydzielony wnioskodawczyni na podstawie umowy najmu Nr [...] zawartej w dniu [...] stycznia 2005 r. między ww. i ZGN, na czas nieokreślony. Umowa najmu została wypowiedziana przez ZGN pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. ze skutkiem prawnym na dzień [...] sierpnia 2020 r. na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 2 u.o.p.l. Z uwagi na fakt, że wypowiedzenie umowy najmu jest jednostronną czynnością prawną, należy przyjąć, że umowa Nr [...] zawarta w dniu [...] stycznia 2005 r. uległa rozwiązaniu z dniem [...] sierpnia 2020 r. i od dnia [...] września 2020 r. skarżąca zajmuje lokal bez tytułu prawnego. W związku z powyższym ZGN zobowiązał ww. do uiszczania odszkodowania w wysokości wynikającej z zawiadomienia z dnia [...] marca 2021 r. Wystąpił też do sądu powszechnego z powództwem o eksmisję z lokalu nr [...] przy ul. [...].
W związku z powyższym SKO oceniło, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Wyjaśniło, że ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku mieszkaniowego dokonywana jest w momencie jego przyznawania na dany okres sześciomiesięczny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że wnioskodawczyni w dacie złożenia i rozpatrywania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania komunalnego, a zatem nie spełnia przesłanki ustawowej z art. 2 ust. 1 u.d.m. Podstawowym warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego jest posiadanie tytułu prawnego do lokalu, wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 1-3 u.d.m. Natomiast osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego może otrzymać dodatek mieszkaniowy tylko w przypadku, gdy oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo najem socjalny lokalu (art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m.), przy czym prawnie "oczekiwać" można tylko w ramach realizacji konkretnego uprawnienia, a sformułowanie "osobom oczekującym" trzeba rozumieć w ten sposób, że osobie ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy musi już przysługiwać prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego, na którego realizację oczekuje w lokalu, do którego nie ma tytułu prawnego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione. Organ I instancji, tak jak SKO rozpatrujące sprawę o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie są uprawnione do dokonania oceny zgodności z prawem dokonanego wypowiedzenia umowy najmu, bowiem organy winny opierać się na dokumentach zgromadzonych w trakcie postępowania administracyjnego. Z uwagi na fakt, że najem jest stosunkiem cywilnoprawnym, spory powstałe na tle zawartej umowy podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu sądowym przez sądy powszechne. Skoro wnioskodawczyni kwestionowała zasadność dokonanego pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. wypowiedzenia umowy najmu, właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu w sposób wiążący dla stron, byłby sąd powszechny. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca wystąpiła z takim powództwem, wobec czego wynajmujący skierował do sądu powództwo o eksmisję.
Podkreślił także, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane - bez możliwości odstępstw. Ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Organy rozpatrujące wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego muszą kierować się kryteriami określonymi wyłącznie w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Nie mogą brać pod uwagę żadnych innych okoliczności poza wskazanymi w ww. akcie normatywnym.
W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.:
1. art. 2 u.d.m. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego;
2. art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku podstaw do jej wydania z uwagi na istnienie zagadnienia wstępnego.
W uzasadnieniu skargi wnioskodawczyni wskazała, że wypowiedzenie umowy najmu nastąpiło z powołaniem się na art. 11 ust. 3 pkt 2 u.d.m. Przepis ten stanowi, że możliwe jest wypowiedzenie umowy najmu osobie, której przysługuje tytuł prawny do innego lokalu położonego w tej samej miejscowości, a lokator może używać tego lokalu, jeżeli lokal ten spełnia warunki przewidziane dla lokalu zamiennego. W toku postępowania przed organami skarżąca wskazywała, że przesłanki wypowiedzenia nie zaistniały. Co więcej, organy dysponowały dokumentacją posiadaną
przez Prezydenta w związku z dokonywanym wypowiedzeniem umowy najmu, która w sposób jednoznaczny pozwalała na dokonanie oceny skuteczności dokonanego
wypowiedzenia umowy najmu i stwierdzenie, że wypowiedzenie to było nieskuteczne.
Lokal z art. 11 ust. 3 pkt 2 u.d.m. musi spełniać warunki przewidziane dla lokalu zamiennego, a zatem być wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas; o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi.
Inny lokal posiadany przez wnioskodawczynię (którego własność była podstawą do wypowiedzenia umowy najmu) posiada powierzchnię pokoi 27,1 m2, a więc na jednego członka gospodarstwa domowego przypadałoby 9,03 m2. Oznacza to, że lokal ten nie spełniał warunków do uznania go za lokal zamienny, gdyż na jedną osobę nadal przypadałoby mniej niż wymagane przez art. 2 ust. 1 pkt 6 u.d.m. 10 m2 powierzchni pokoi. Tym samym brak było przesłanek ustawowych z art. 11 ust. 3 pkt 2 u.d.m., a umowa najmu lokalu przy ul. [...] m. [...] w [...] nie została skutecznie wypowiedziana, w konsekwencji umowa najmu nadal obowiązuje w dotychczasowym kształcie. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, SKO przyzwala na niewłaściwą interpretację przesłanek ustawowych oraz pozbawienie prawa do lokalu niezgodnie z przepisami prawa. W działaniach organów można dopatrywać się uchybień tak przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle przepisów prawa materialnego.
Skarżąca podniosła dalej, że nawet w sytuacji, w której SKO uznałoby, że
nie jest uprawnione do oceny poprawności wypowiedzenia umowy najmu przez Prezydenta wobec skarżącej (a w konsekwencji do dokonywania tej oceny nie był również uprawniony organ I instancji), winno uchylić decyzję Prezydenta z
uwagi na występowanie w danej sprawie zagadnienia wstępnego. Skoro przesłanką do uzyskania przez skarżącą dodatku mieszkaniowego jest posiadanie umowy najmu do lokalu, to kwestia czy wypowiedzenie tejże umowy było skuteczne, należy uznać za zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Organ I instancji posiadał wiedzę, że pozwem datowanym na 17 lutego 2021 r. (a więc przed datą wydania decyzji przez organ I instancji) zostało wszczęte postępowanie o eksmisję wnioskodawczyni z lokalu, w związku z którym występowała ona o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. Postępowanie to jest prowadzone przed Sądem Rejonowym dla [...] pod sygnaturą [...].
Wskazała dalej, że SKO prawidłowo wskazuje w swojej decyzji, iż organy administracji publicznej nie są uprawnione do samodzielnego dokonywania ocen skuteczności (albo braku skuteczności) czynności cywilnoprawnych. Pomimo tego nie wskazuje, z jakich względów przy ustaleniu stanu faktycznego bierze pod uwagę jedynie treść wypowiedzenia, a nie argumenty skarżącej pokazujących wadliwość oświadczenia o wypowiedzeniu. Okoliczność ta, tj. konieczność przyjęcia przez organy obu instancji stanu faktycznego, w którym umowa najmu obowiązuje lub nie obowiązuje, nie powinna być więc samodzielnie rozstrzygana przez organy administracji publicznej, a stanowić podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i przekazania zagadnienia wstępnego do rozstrzygnięcia sądowi powszechnemu. SKO winno więc uchylić decyzję organu I instancji i przekazać ją do ponownego rozpoznania, wskazując Prezydentowi, iż powinien zawiesić postępowanie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę wydanych w postepowaniu administracyjnym decyzji stanowiły przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.m., dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w ust. 1 (art. 2 ust. 2 u.d.m.).
Przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 u.d.m. wymieniają rodzaje tytułów prawnych, pozwalających określonym w nim osobom o ubieganie się o dodatek mieszkaniowy. Osoba niemająca jednego z tytułów prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 4 u.d.m. lub oczekująca na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny - art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m., nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie tego dodatku. Ocena natomiast istnienia prawa do lokalu mieszkalnego dokonywana jest przez organ na podstawie dokumentów zgromadzonych w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
Niewątpliwie organ rozpoznający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w pierwszej kolejności musi ustalić, czy osoba wnioskująca o przedmiotowy dodatek posiada jeden z tytułów prawnych do lokalu. Oczywistym jest, że brak tytułu prawnego uniemożliwia przyznanie dodatku mieszkalnego: po takim stwierdzeniu zbędne są dalsze ustalenia i czynności, dotyczące wysokości dodatku.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Z dokumentów sprawy wynika bowiem, że pismem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., zawarta ze skarżącą w dniu [...] lipca 2005 r. umowa najmu została wypowiedziana przez ZGN ze skutkiem prawnym na dzień [...] sierpnia 2020 r., na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 2 u.o.p.l. Przepis ten stanowi, że właściciel lokalu może wypowiedzieć stosunek najmu z zachowaniem miesięcznego terminu wypowiedzenia, na koniec miesiąca kalendarzowego osobie, której przysługuje tytuł prawny do innego lokalu położonego w tej samej lub pobliskiej miejscowości, a lokator może używać tego lokalu, jeżeli lokal ten spełnia warunki przewidziane dla lokalu zamiennego.
Skoro zawarta ze skarżącą umowa najmu lokalu mieszkalnego została wypowiedziana – ze skutkiem prawnym na [...] sierpnia 2020 r., to w dacie złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy, tj. w dniu [...] lutego 2021 r. nie posiadała ona tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Bez wątpienia wnioskodawczyni nie jest też osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.o.m., oczekującą na przysługujący jej lokal zamienny bądź socjalny. Z akta administracyjnych niniejszej sprawy wynika także, że w związku z bezumownym zajmowaniem lokalu skarżąca zobowiązana została do uiszczenia odszkodowania.
Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Prawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych.
Skoro zatem skarżąca nie spełnia podstawowego warunku do otrzymania dodatku mieszkaniowego jakim jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego i nie należy do osób oczekujących na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny, to oczywistym jest, iż w tym stanie rzeczy odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego jest prawnie uzasadniona. Bez znaczenia jest przy tym fakt zamieszkiwania przez skarżącą w danym lokalu (które aktualnie ma charakter bezumowny), jak też fakt kwestionowania prawidłowości i skuteczności wypowiedzenia umowy najmu. Okoliczność, że skarżąca kwestionuje prawidłowość i skuteczność wypowiedzenia umowy najmu nie jest w tym przypadku istotna. Po pierwsze wypowiedzenie umowy najmu jest czynnością prawną jednostronną i nie wymaga akceptacji przez drugą stronę. Po wtóre w odniesieniu do dokonanego przez ZGN wypowiedzenia umowy najmu, wnioskodawczyni nie złożyła stosownego pozwu do sądu cywilnego.
Organy rozpoznające wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o dodatek posiada tytuł prawny do lokalu, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 u.d.m., lub brak tego tytułu. Nie są natomiast uprawnione, w razie sporu między wynajmującym a najemcą, do oceny prawidłowości dokonanego przez wynajmującego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego i z całą pewnością nie są władne ustalić, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony, tak jak tego chce skarżąca. W postępowaniu administracyjnym wynajmujący nie jest stroną postępowania. Umowa najmu jest umową prawa cywilnego, której stronami są wynajmujący i najemca. Wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy najmu, są przedmiotem spraw cywilnych, które w myśl art. 2 § 1 k.p.c. są rozpoznawane przez sąd cywilny. Jeżeli zatem zarządca nieruchomości, działający w imieniu właściciela lokalu, oświadcza, że wnioskodawczyni zajmuje lokal bez tytułu prawnego, gdyż umowa najmu została wypowiedziana i przedstawia dokumenty, które to wykazują, to ich podważenie może się odbyć wyłącznie przed sądem powszechnym, a nie przed organem administracji. Skuteczne złożenie przez skarżącą pozwu w sądzie powszechnym powinno spowodować wówczas zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W innym przypadku organ nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia zarządcy nieruchomości o braku tytułu prawnego skarżącej do zajmowanego lokalu. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, by wnioskodawczyni podjęła takie działania, co skutkowało skierowaniem przez organ do sądu cywilnego powództwa o eksmisję.
W kontekście powyższych ustaleń, Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące procedowania w sprawie, pomimo zaistniałej podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego, z uwagi na istnienie zagadnienia prawnego dotyczącego ustalenia w postępowaniu cywilnym, czy doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy najmu oraz, czy skarżąca posiada tytuł prawny do spornego lokalu.
W ocenie Sądu organy obu instancji w swoich decyzjach poczyniły właściwe ustalenia w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego zakres wyznaczał art. 2 ust. 1 u.d.m., polegające na wyjaśnieniu, czy skarżąca posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego dający jej prawo do przyznania dodatku mieszkaniowego. Poczynione w tym zakresie ustalenia jednoznacznie wskazują, że skarżącej, na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie przysługiwał tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 u.d.m., a co za tym idzie brak było podstawy prawnej do przyznania dodatku mieszkaniowego. Tym samym organy prawidłowo uznały, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Tylko te kwestie leżą w kognicji sądu administracyjnego, rozpoznającego niniejszą sprawę. Wszelkie wątpliwości i zarzuty dotyczące zasadności wypowiedzenia umowy najmu nie mogły być przedmiotem zainteresowania tutejszego Sądu.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło