II SA/Wa 1064/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz skarżącej A. C. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w [...] (dalej: "Rektor", "organ") z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmawiająca przyznania A. C. (dalej: "strona", "skarżąca") stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2020/2021. W podstawie prawnej ww. decyzji organ powołał art. 200 ust. 1 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183), dalej: "p.s.w.", art. 280 i art. 283 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), dalej: "p.w.p.s.w.n.", art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej: "k.p.a.", § 12 ust. 1, § 13 ust. 2, § 14 ust. 3, § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. poz. 1696), dalej: "rozporządzenie", § 19 Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Statutu Uniwersytetu [...] w [...] (Monitor [...] z 2019 r., poz. [...]) oraz § 2, § 3, § 4, § 6 ust. 2, § 8 ust. 1 zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] w [...] (Monitor [...] poz. [...]) zmienione zarządzeniem Rektora [...] Nr [...] z dnia [...] października 2019 r. (Monitor [...] poz. [...]), dalej: "zarządzenie". W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że w dniu [...] listopada 2020 r. Wydziałowa Komisja Doktorancka na Wydziale [...] dokonała oceny wniosku A. C. o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2020/2021. Następnie powołano § 3 ust. 2 zarządzenia, zgodnie z którym stypendium na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który łącznie spełnia następujące kryteria: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich, 2) wykazuje się zaangażowaniem w: a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych, b) albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni, 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Dalej wskazano, iż Rektor przyznał stypendia doktoranckie 10 doktorantom z Wydziału [...] według listy rankingowej sporządzonej przez Komisję, w tym 3 stypendia dla doktorantów przedłużających studia. Komisja za osiągnięcia przedstawione przez stronę we wniosku przyznała 126,5 punktów. Ilość uzyskanych punktów skwalifikowała stronę na [...] miejscu listy rankingowej rekomendowanych doktorantów przedłużających studia, która to pozycja znajduje się poniżej progu uprawniającego do uzyskania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2020/2021. W związku z powyższym należało orzec o nieprzyznaniu stronie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2020/2021. Pismem z dnia 23 lutego 2020 r. A. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając organowi rażące naruszenie art. 138, art. 127, art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz art. 200 ust 3. p.s.w. poprzez procedowanie niezgodnie z przepisami prawa i odmowę przyznania stypendium mimo spełniania kryteriów do jego otrzymania. W związku z powyższym skarżąca wniosła o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji bądź jej uchylenie; zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych; zwolnienie od kosztów sądowych; rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Wskazała, że "ze względu na obecnie panujące warunki" nie mogła przygotować kompletnego uzasadnienia zarzutów, co uczyni po otrzymaniu od Sądu pisma. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z powołanego przez organ art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że decyzja taka jest decyzją podjętą w indywidualnych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków doktoranta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i potwierdzonej w art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, powinny spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Nadto zasada autonomii szkół wyższych musi się mieścić w granicach wynikających z ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1419/13, z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 245/15; z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 448/21; publ. CBOSA). Tym samym, prowadząc postępowanie w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego, organy winny poczynić niezbędne ustalenia w oparciu o materiał dowodowy, zebrany zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i oceniony stosownie do art. 80 k.p.a. Podjęta decyzja winna z kolei spełniać wymogi określone w art. 107 k.p.a.. który to przepis organ sam powołał w komparycji zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Natomiast w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie spełnia wskazanych wyżej wymogów. W uzasadnieniu decyzji, za wyjątkiem § 3 ust. 2 zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] w [...], organ nie przytoczył przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, nie wyjaśnił też podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że w dniu [...] listopada 2020 r. Wydziałowa Komisja Doktorancka dokonała oceny wniosku skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego i za osiągnięcia przedstawione w ww. wniosku przyznała 126,5 punktów. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wniosek skarżącej z dnia [...] października 2020 r. (złożony zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 14 do zarządzenia nr [...] z dnia [...] września 2018 r.), przy czym na stronie 2 wniosku w miejscu przeznaczonym na "opinię Komisji Doktoranckiej" znajduje się wpis: "Doktorantka uzyskała 111,5 pkt". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do tej rozbieżności. Nie wyjaśnił też podstaw zmiany punktacji, co powinien był uczynić wobec znajdującego się w aktach sprawy "Odwołania dotyczącego błędnego wyliczenia punktów" skarżącej z dnia [...] listopada 2020 r. złożonego do Komisji Doktoranckiej w związku z zamieszczeniem na stronie internetowej [...] listy rankingowej. W "Odwołaniu" tym skarżąca domagała się przyznania jej dodatkowo (ponad ocenę przedstawioną we wniosku) 110,5 punktów, szczegółowo przedstawiając swoje stanowisko. Z odręcznych zapisów zamieszczonych pod "Odwołaniem", choć częściowo nieczytelnych, wynika, że wniosek skarżącej uzyskał dodatkowe 15 punktów. Oznaczałoby to, że oceny wniosku skarżącej dokonano ostatecznie w dniu [...] listopada 2020 r. Kwestia ta nie została w ogóle wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co ma istotne znaczenie w sprawie zważywszy na rozbieżność pomiędzy żądaniem "Odwołania", a ostatecznie dokonaną oceną wniosku. Nie wyjaśniono również, w oparciu o obowiązujące przepisy, powyższego trybu procedowania Komisji Doktoranckiej oraz podjęcia ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznanej liczby punktów. W zaskarżonej decyzji wskazano, że Rektor [...] przyznał stypendia doktoranckie 10 doktorantom z [...] według listy rankingowej sporządzonej przez Komisję Doktorancką, w tym 3 stypendia dla doktorantów przedłużających studia. Nie wyjaśniono jednak z jakich względów liczbę doktorantów przedłużających studia ograniczono do 3. Stwierdzono, że skarżąca została sklasyfikowana na [...] miejscu listy rankingowej doktorantów przedłużających studia i znalazła się poniżej progu uprawniającego do przyznania stypendium. Nie wyjaśniono przy tym jaka liczba punktów stanowiła ów próg uprawniający do otrzymania stypendium i z jakich względów został on określony na przyjętym poziomie. Niewątpliwie decyzja Rektora w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy, jednak z jej uzasadnienia musi wynikać, że organ przeanalizował sytuację doktoranta w stopniu adekwatnym do podjęcia rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie odmowne musi zawierać przekonującą argumentację z jakich względów w danej sprawie nie zachodzi przypadek uprawniający do przyznania stypendium doktoranckiego. Decyzja podjęta w kontrolowanej sprawie nie spełnia powyższych przesłanek, a w konsekwencji nie poddaje się kontroli Sądu, co skutkowało jej uchyleniem. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną ocenę prawną i wyeliminuje stwierdzone uchybienia. Zważy, że uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia stanowi obowiązek organu. Nie jest rzeczą Sądu zastępowanie organu w wypełnianiu tego obowiązku poprzez "poszukiwanie" w materiale aktowym argumentacji, która miałaby stanowić wyjaśnienie dla podjętego rozstrzygnięcia. Organ zważy również, że w świetle § 8 w związku z § 4 ust. 1 zarządzenia nr [...] z dnia [...] września 2018 r. decyzję w sprawie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego podejmuje Rektor, którego kompetencje na podstawie pisemnego upoważnienia wykonuje dziekan wydziału, na którym prowadzone są studia doktoranckie. Natomiast zaskarżona decyzja została podpisana przez Kierownika Studiów Doktoranckich w zakresie [...], co nie odpowiada dyspozycji ww. przepisu. Organ weźmie również pod uwagę, że zaskarżona decyzja została opatrzona dwiema datami: [...] grudnia 2020 r. oraz [...] grudnia 2020 r., przy czym zarówno skarżąca jak i organ powoływali w toku postępowania sądowego datę: [...] grudnia 2020 r. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.