I FSK 1199/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-11-17
Skład orzekający: Roman Wiatrowski, Danuta Oleś, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktura dokumentująca usługę pośrednictwa w zawarciu kontraktu, której świadczenie faktycznie należało do obowiązków członka zarządu spółki, może stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego VAT?Ratio decidendi
Faktura dokumentująca usługę pośrednictwa w zawarciu kontraktu, której świadczenie faktycznie należało do obowiązków członka zarządu spółki, nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego VAT. W takiej sytuacji nie jest spełniona konstytutywna przesłanka odliczenia podatku, jaką jest rzeczywiste wykonanie udokumentowanej usługi, co zwalnia organ podatkowy z obowiązku badania dobrej wiary podatnika.Stan faktyczny
Spółka H. [...] sp. z o.o. odliczyła podatek VAT naliczony wynikający z faktury wystawionej przez J. O., który był jednocześnie prezesem zarządu tej spółki oraz prowadził jednoosobową działalność gospodarczą. Faktura dotyczyła prowizji za pośrednictwo w zawarciu kontraktu. Organy podatkowe uznały, że usługa pośrednictwa była fikcyjna, ponieważ czynności te należały do obowiązków J. O. jako prezesa zarządu spółki, a nie jako odrębnego przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną H. [...] sp. z o.o. w S. Zasądzono od H. [...] sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA (del.) Adam Nita (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. [...] sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1518/21 w sprawie ze skargi H. [...] sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. [...] sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 21 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1518/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę H. [...] (dalej określanej jako Podatnik, Spółka, Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu odwoławczego lub Organu II instancji) z 28 kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. W decyzji z 27 stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (zwany dalej Organem I instancji lub NUS) określił Spółce za grudzień 2018 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Stało się tak, ponieważ w przekonaniu wspomnianego organu podatkowego Podatnik naruszył art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 710 ze zm. – dalej określanej jako u.p.t.u.). Doszło zaś do tego w wyniku obniżenia przez Stronę należnego podatku od towarów i usług o kwotę podatku naliczonego, wynikającą z faktur VAT dokumentujących nabycie płytki gresowej podstawowej nieszkliwionej, artykułów oświetleniowych oraz płytek R. [...]. Zdaniem Organu I instancji te zakupy nie były związane z czynnościami opodatkowanymi Spółki. Ponadto, NUS dopatrzył się w zachowaniu Skarżącego obrazy art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. w następstwie odliczenia przez ten podmiot naliczonego podatku od towarów i usług, wykazanego w fakturze wystawionej przez J. [...]. W dokumencie tym potwierdzono wypłatę wspomnianemu podmiotowi prowizji, należnej mu od zawartego kontraktu, na podstawie umowy o doradztwo dla zarządu Spółki. W ocenie Organu I instancji faktura wystawiona przez J. O. nie potwierdzała natomiast rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Materia odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług, zawartego w cenie towarów nabywanych przez Spółkę nie była przedmiotem sporu pomiędzy tym podmiotem a organami podatkowymi. Niezgodność stanowisk pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego ujawniła się natomiast co do kwestii dopuszczalności redukcji podatku należnego o naliczony podatek od towarów i usług, wykazany w fakturze przekazanej Skarżącemu przez J. [...].
Jak wyartykułowano, J. O. był 99 % udziałowcem Spółki i prezesem jej zarządu, a jednocześnie zasiadał w zarządzie H. [...] (pełnił funkcję prezesa zarządu tego podmiotu) oraz prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą J. [...]. Jest to o tyle istotne, że w spornej fakturze dokumentowano usługę pośrednictwa w zawarciu kontraktu dotyczącego "H. [...]", zawartej 1 lutego 2018 r. To dzięki aktywności J. O. działającego jako jednoosobowy przedsiębiorca Strona miała zaś podpisać umowę z firmą H. [...]. W przekonaniu administracji podatkowej, fikcyjne było zaangażowanie J. O. w pośredniczenie w zawarciu umowy pomiędzy dwiema spółkami, w których zarządach zasiadał. Wskazano też, że według zeznań złożonych przez udziałowca Spółki - D. O. kontrahentów dla tego podmiotu pozyskuje J. O. Spółka nie posiada natomiast regulaminu, czy innych dokumentów, które szczegółowo określałyby zakres obowiązków prezesa zarządu. Tym samym, J. O. "sam ze sobą" ustalił, że do jego obowiązków prezesa nie należy pozyskiwanie kontraktów.
W trakcie toczącego się postępowania podatkowego J. O. nie przedstawił organowi podatkowemu żadnej dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie badania rynku, czy wysłanie zapytań ofertowych do konkurencyjnych firm, które mogłyby starać się o pozyskanie kontraktu. Prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą J. [...] sam zgłosił się natomiast do H. [...] (w której był prezesem zarządu) z propozycją nawiązania współpracy ze Skarżącym (o którego pełnił tę samą funkcję). Dlatego właśnie w przekonaniu NUS, podzielonym następnie przez Organ II instancji pośrednictwo J. O. w zawarciu umowy było fikcyjne, bo podmiot ten, działając jako jednoosobowy przedsiębiorca nie pozyskał kontrahenta dla Strony. To, że doszło do zawarcia kontraktu było zaś efektem zasiadania J. O. w zarządzie Spółki i jego wiadomości o inwestycji, będącej rezultatem bycia prezesem zarządu H. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zapatrywanie Organu II instancji. Stało się tak, ponieważ Sąd I instancji był przekonany co do tego, że pozyskanie kontraktu dla Spółki było konsekwencją działania J. O. jako prezesa jej zarządu (i jednocześnie prezesa zarządu kontrahenta, z którym zawarto umowę). W związku z tym, faktura wystawiona przez J. [...] nie miała potwierdzenia w rzeczywiście wykonanej usłudze. Jak podkreślono, przedmiotem usług świadczonych przez przedsiębiorcę nie mogą być czynności, do których zobowiązana jest z mocy prawa osoba pełniąca funkcję członka zarządu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie sposób zaś było przyjąć, że do obowiązków J. O. jako prezesa zarządu Spółki nie należało pozyskiwanie kontraktów.
Tym samym Sąd I instancji nie dał wiary oświadczeniu wspomnianego podmiotu, który artykułował takie ograniczenie swoich zadań jako członka zarządu, dokonane "samemu ze sobą". Jak podkreślono, J. O. był jedynym członkiem zarządu Spółki, w której nie powstały żadne dokumenty określające obowiązki członków tego gremium. Ponadto z zeznań świadków jednoznacznie wynikało, że wszystkim sprawami Strony zajmował się J. O. Właśnie z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że Organ odwoławczy trafnie przyjął, iż nie miało uzasadnienia korzystanie przez Skarżącego z usług J. [...]. W tym kontekście podkreślono też, że na każdym etapie pozyskiwania kontraktu J. O. brał udział w negocjacjach i miał wiadomości na temat tego zlecenia.
Uzasadniając swoje racje Sąd I instancji wyartykułował konieczność właściwego dokumentowania usług niematerialnych – tak, aby nie było wątpliwości w ustaleniu faktu ich realizacji. Ponadto wskazano na brak w Spółce regulaminu lub innego dokumentu określającego zadania i obowiązki członka zarządu. Sam J. O. nie rozgraniczył zaś wykonywanych przez siebie czynności i nie udokumentował ich w sposób pozwalający na przyjęcie, że usługi pozyskania kontraktu były świadczone w ramach odrębnej działalności gospodarczej J. [...], a nie jako aktywność prezesa zarządu Spółki.
W przekonaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dokumenty przedłożone przez Skarżącego, tj. faktura VAT i umowa o współpracy nie dowodzą rodzaju czynności podejmowanych w ramach realizacji usług pozyskania kontraktu. Strona, chcąc odliczyć podatek na podstawie przedstawionej faktury zobligowana była natomiast starannie udokumentować wszelkie działania podjęte w ramach nabytych usług. Winna była ona również przedstawić dowody wskazujące w jaki sposób, w jakich okolicznościach faktycznych firma J. [...] świadczyła usługę pozyskania kontraktu na rzecz Podatnika.
Odnosząc się z kolei do kwestii materialnoprawnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że skoro w rzeczywistości nie została wykonana usługa J. O. działającego jako podmiot gospodarczy, wystawiona przez niego faktura nie daje podstaw do pomniejszenia podatku należnego o kwotę naliczonego podatku od towarów i usług. W tych okolicznościach brak jest zaś podstaw do badania dobrej wiary podatnika, umożliwiającej zachowanie odliczenia pomimo nieprawidłowości w świadczeniu usług przez podmiot zewnętrzny. Te nie miały bowiem miejsca.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego został przez Stronę zaskarżony w całości. Czyniąc to, Spółka wniosła o uchylenie tego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie od Organu odwoławczego na jej rzecz kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto zrzekła się ona rozprawy. Jednocześnie, wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 122 w zw. z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 – zwanej dalej O.p.). Zdaniem Strony, nastąpiło to poprzez zaaprobowanie stanowiska Organu II instancji wyrażonego w jego decyzji, że usługa świadczona przez J. O. na rzecz Spółki, udokumentowana fakturą, w rzeczywistości nie została wykonana;
2) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w zaaprobowaniu wadliwej wykładni art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 – zwanej dalej u.p.t.u.), zaprezentowanej w ostatecznej decyzji podatkowej. W przekonaniu Strony przejawiło się to w przyjęciu, że faktura nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, bowiem stwierdza czynności, które rzekomo nie zostały dokonane. Tymczasem, zdaniem Skarżącego działania udokumentowane fakturą rzeczywiście miały miejsce, zostały dokonane w warunkach nieodbiegających od standardu, a Spółka otrzymała usługę, którą nabyła na podstawie umowy zawartej z J. O. Z tego względu sporna faktura stanowiła dla Podatnika podstawę do obniżenia podatku należnego za grudzień 2018 r. o podatek naliczony, wykazany w tym dokumencie;
3) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zaaprobowaniu wadliwego wykładni art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., zaprezentowanej w decyzji Organu II instancji. Wyraziła się ona przyjęciem, że faktura nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, bowiem stwierdza czynności, które rzekomo nie zostały dokonane. Tymczasem zdaniem Strony, aktywność wskazana w tym dokumencie rzeczywiście miała miejsce w warunkach nieodbiegających od standardu, a Podatnik otrzymał usługę którą nabył na podstawie umowy zawartej z J. O. W związku z tym, faktura stanowiła dla Spółki podstawę do obniżenia podatku należnego za grudzień 2018 r. o podatek naliczony, uwidoczniony w tym dokumencie;
4) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 180 O.p. Według Skarżącego doszło do tego poprzez nieuchylenie decyzji, pomimo że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie przeprowadził rzetelnie postępowania dowodowego gdyż oddalił wniosek dowodowy Strony o przesłuchanie J. O. Stało się zaś tak w sytuacji, gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla przedmiotu postępowania oraz mógł się przyczynić do rzetelnego wyjaśnienia sprawy.
W odpowiedzi na te zarzuty i argumentację, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. W związku z tym, wniósł on o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie od Podatnika na rzecz Organu odwoławczego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka została oddalona. Doszło do tego na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Materialnoprawnym punktem odniesienia dla rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego były przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. W świetle art. 86 ust. 1 tego aktu prawego, odliczenie naliczonego podatku od towarów i usług od kwoty podatku należnego ma miejsce w takim zakresie, w jakim towary i usługi, w cenie których jest zawarty podatek naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Oznacza to, że wykluczona jest redukcja należnego podatku od towarów i usług, ciążącego na podatniku tej daniny o podatek naliczony w sytuacji, gdy jego ciężar ekonomiczny nie został poniesiony w związku z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., wykonywaną przez podmiot obowiązany z tytułu podatku, natomiast nastąpiło to przez wzgląd na realizację potrzeb osobistych tej osoby. Ponadto wskazać trzeba na dwa podstawowe wymogi sformułowane w art. 86 ust. 2, 10 i 11 u.p.t.u. (w brzmieniu na czas urzeczywistnienia przez Stronę podatkowego stanu faktycznego), a w aspekcie temporalnym doprecyzowane w art. 86 ust. 13 u.p.t.u. Sprawiają one, że w przypadku "obrotu wewnątrzkrajowego" (dostaw towarów lub świadczenia usług) istnieją dwie zasadnicze przesłanki odliczenia podatku naliczonego: podatnik musi posiadać szczególnego rodzaju rachunek, czyli fakturę (fakturę VAT) oraz powinien objąć ekonomiczne władztwo nad rzeczą albo świadczona mu usługa winna być rzeczywiście wykonana. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków wyklucza redukcję należnego podatku od towarów i usług o kwoty podatku naliczonego. Dlatego właśnie, samo legitymowanie się fakturą, bez objęcia ekonomicznego władztwa nad rzeczą lub bez rzeczywistego wykonania udokumentowanej w niej usługi, nie uzasadnia odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług.
Jednocześnie, przez wzgląd na neutralność podatku od towarów i usług - system naliczania i odliczania kwot tej daniny w poszczególnych fazach obrotu podkreśla się znaczenie "tożsamości dostawcy" lub "tożsamości usługodawcy" oraz "tożsamości towaru" lub "tożsamości usługi". Jeżeli bowiem rzeczywiście istniejący wyrób byłby dostarczany przez podmiot, który go nie nabył, albo gdyby przez daną osobę dostarczany był inny wyrób niż ten, który uzyskała ona w poprzedniej fazie obrotu, faktura dokumentująca określoną czynność nie odzwierciedlałaby prawdziwej (rzeczywistej) transakcji gospodarczej. To samo dotyczy świadczenia usługi – jeżeli w rzeczywistości byłaby ona wykonana przez inny podmiot niż ten, który wystawił fakturę, dokument ten nie potwierdzałby faktycznie mającego miejsce świadczenia. Równocześnie, w gruzach ległby cały system naliczania i odliczania kwot podatku od towarów i usług stanowiący gwarancję neutralności podatku od towarów i usług oraz gwarancję uzyskania przez państwo należnej mu (a niezaniżonej) kwoty daniny publicznej (tzw. podatku od towarów i usług do zapłaty). Dlatego właśnie, także niezgodność pomiędzy treścią faktury, a rzeczywistym stanem rzeczy co do tego, kto dostarczał towar albo wykonał usługę oraz brak tożsamości pomiędzy wyrobem lub usługą uwidocznioną w fakturze i faktycznie dostarczonymi dobrami, uzasadnia zanegowanie odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług.
W tym kontekście, zachowanie należytej staranności przez podatnika podatku od wartości dodanej otrzymującego zarówno fakturę, jak i towar (usługę) jest przesłanką ochrony jego praw jako słabszej niż organ podatkowy strony stosunku podatkowoprawnego. Powtarzając uprzednio sformułowaną tezę, zasadniczo bowiem, załamanie systemu naliczania i odliczania kwot podatku (już to ze względów podmiotowych, już to przedmiotowych) oznacza utratę odliczenia, bo godzi w interes finansów publicznych oraz w neutralność podatku od towarów i usług. Formą ochrony praw podatnika jest natomiast zagwarantowanie mu wspomnianej redukcji, o ile nie wiedział oraz przy dołożeniu należytej (a nie szczególnej, czy nadzwyczajnej) staranności nie mógł się dowiedzieć o tym, iż wcześniej (we wcześniejszych fazach obrotu) ów system naliczeń i odliczeń uległ zachwianiu. Oznacza to, że od podatnika nie można oczekiwać zachowań właściwych dla organu podatkowego (tym bardziej, że nie jest on organem podatkowym i nie dysponuje ani władztwem publicznym, ani instrumentami prawnymi właściwymi podmiotowi "górującemu" w stosunku prawnym podległości kompetencji). Zasadne jest natomiast (w imię wspomnianych wcześniej względów ochronnych) oczekiwanie od tzw. dłużnika podatkowego klasycznej, typowej przezorności pozwalającej mu na zachowanie odliczenia, pomimo wcześniejszego przerwania "łańcucha" naliczeń i odliczeń podatku od towarów i usług.
Jednocześnie podkreślić i przypomnieć należy, iż w sytuacji, gdy nie jest spełniona którakolwiek z dwóch podstawowych przesłanek odliczenia podatku naliczonego (brak faktury lub brak towaru albo usługi), podatnik nie może dokonać wspomnianej operacji. W takim bowiem przypadku nie jest urzeczywistniony ustawowy, wpisany w konstrukcję podatku od wartości dodanej, warunek redukcji kwot podatku należnego. Tym samym, jeżeli organ podatkowy stwierdzi jedną lub drugą niedoskonałość, bez potrzeby ustalania tzw. dobrej wiary podatnika ma prawo, a przede wszystkim – przez wzgląd na neutralność podatku oraz interes finansów publicznych - obowiązek zanegowania odliczenia.
Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego zaprezentowanego przez Sąd I instancji należy podkreślić, że przyczyną zakwestionowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odliczenia przez Podatnika naliczonego podatku od towarów i usług była nierzetelność faktury, rozumiana jako brak rzeczywistego wykonania usługi, towarzyszącej wystawieniu tego dokumentu. Tym samym, w przekonaniu organów podatkowych obydwu instancji, podzielonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie została spełniona jedna z dwóch konstytutywnych przesłanek pomniejszenia przez Spółkę ciążącej na niej kwoty podatku należnego o naliczony podatek od towarów i usług. To zaś uwalnia od powinności ustalania dobrej wiary (należytej staranności) Strony. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej aktywność w tym przedmiocie jest bowiem konieczna jedynie wtedy, gdy podatnik podatku od wartości dodanej otrzymał zarówno dokument potwierdzający dostawę, jak i towar (usługę). Jednocześnie istnieją jednak niespójności pomiędzy treścią tego dokumentu, a rzeczywistością (podmiotowe lub przedmiotowe), sprawiające że został zaburzony łańcuch naliczeń i odliczeń podatku od towarów i usług, w wyniku czego finanse publiczne są narażone na nienależny zwrot nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym (por. w szczególności wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 czerwca 2012 r. sygn. C-80/11 oraz C-142/11 sprawa M., Dz.U.UE.C.2012.250.2).
W tym kontekście należy zauważyć, że organy podatkowe obydwu instancji, a następnie aprobujący ich zapatrywanie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podnosili, że usługa wskazana w spornej fakturze została wykonana przez inną osobę niż wystawca tego dokumentu. Argumentowano natomiast, iż wskazany tam usługodawca, tj. J. [...] nie świadczył Stronie usługi pośrednictwa w zawarciu kontraktu dotyczącego "H. [...]". Wystawiona przez niego faktura była więc pusta (pusta w ścisłym słowa znaczeniu). To zaś uwalnia od badania dobrej wiary (należytej staranności) nabywcy usługi.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela to spostrzeżenie. Nie ma wątpliwości co do tego, że możliwe jest korzystanie ze wsparcia pośrednika w poszukiwaniu kontrahenta, któremu będą dostarczane towary, czy na rzecz którego będą świadczone usługi. Problem polega natomiast na tym, że w przedmiotowej sprawie czynności, jakie miał wykonywać J. O. jako jednoosobowy przedsiębiorca należały do jego powinności jako członka zarządu. Nie było przy tym sporne, że J. O. przyczynił się do zawarcia porozumienia pomiędzy Stroną a H. [...]. Wszak zasiadał on w zarządach obydwu tych podmiotów. Jednocześnie – przestrzegając zasady prawdy obiektywnej – w trakcie toczącego się postępowania podatkowego nie natrafiono na jakiekolwiek wiarygodne potwierdzenie tego, że kompetencje J. O. jako członka zarządu Spółki, uprawnionego do jej reprezentowania na zewnątrz zostały ograniczone i w swoisty sposób "scedowane" na J. O. prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą J. [...].
Czyniąc tę uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny nie twierdzi, że zarząd spółki, co do czynności leżących w jego gestii nie może się wspierać fachową pomocą podmiotu trzeciego. Sąd nie podaje też w wątpliwość treści zawartej umowy o pośrednictwo i ważności tej czynności cywilnoprawnej. Rzecz natomiast w tym, że dążąc do ustalenia prawdy materialnej i gromadząc materiał dowodowy, w trakcie toczącego się postępowania podatkowego nie natrafiono na jakiekolwiek potwierdzenie tego, iż J. O., działając jako jednoosobowy przedsiębiorca (a nie członek zarządu Spółki) przyczynił się do nawiązania relacji handlowych pomiędzy Podatnikiem a H. [...]. Tym samym, zawarta umowa nie miała swojej "kontynuacji" w postaci usługi zrealizowanej w jej wykonaniu przez podmiot zewnętrzny. To zaś, przez wzgląd na dyspozycję art. 86 ust. 1 u.p.t.u., a także art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) tej samej ustawy wyklucza odliczenie naliczonego podatku od towarów i usług, wykazanego w spornej fakturze wystawionej przez J. [...]. Dokument ten nie potwierdza bowiem nabycia usługi. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie rozeznał te okoliczności.
Na koniec, odnosząc się do czwartego z zarzutów skargi kasacyjnej godzi się zauważyć, że nie sposób przyjąć, iż Organ odwoławczy dopuścił się obrazy art. 180 O.p., bo nie uwzględnił wniosku o przesłuchanie J. O. Wspomniany podmiot złożył bowiem zeznania w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organy podatkowe obowiązane są zaś honorować wszelkie zasady postępowania podatkowego. Do tych pryncypiów należy zarówno zasada prawdy obiektywnej (por. art. 122 O.p), jak i zasada szybkości i prostoty (por. art. 125 § O.p). W tej sytuacji niepodobna wskazać, jaki byłby sens powtarzania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej dowodu raz już przeprowadzonego w tym samym postępowaniu, tyle że przed Organem I instancji. Jest tak tym bardziej, iż Strona nie wskazała jakich uchybień dopuścił się Naczelnik Urzędu Skarbowego (pracownik Urzędu Skarbowego) przesłuchując J. O.
W tym stanie rzeczy, nie znalazł potwierdzenia żaden z zarzutów podniesionych przez Podatnika w jego skardze kasacyjnej. Z tego względu, biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wcześniej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Stało się tak w oparciu o art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Adam Nita Roman Wiatrowski Danuta Oleś
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło