I GSK 1670/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-01-10
Skład orzekający: Piotr Pietrasz, Bogdan Fischer, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny (ZUS) może zaliczyć wpłaty dokonane przez zobowiązanego na poczet najstarszych zaległości, pomimo że wpłaty te zostały dokonane w odpowiedzi na upomnienie dotyczące konkretnych, późniejszych należności?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sytuacji, gdy organ egzekucyjny (ZUS) wystosował do zobowiązanego upomnienie dotyczące konkretnych należności, a zobowiązany zastosował się do tego upomnienia, wpłaty dokonane w odpowiedzi na nie powinny być zaliczone na poczet tych konkretnych należności. Przepisy Prawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 15 § 1 u.p.e.a.) mają pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami rozliczania wpłat określonymi w rozporządzeniu, jeśli dotyczą one wpłat dokonanych po doręczeniu upomnienia. W takim przypadku nie można stosować § 7 i § 12 rozporządzenia, które pozwalają na zaliczenie wpłat na najstarsze zaległości.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania nieopłaconych składek. Zobowiązany wniósł zarzuty, podnosząc, że organ dochodzi należności pomimo wygaśnięcia obowiązków. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty. Po odrzuceniu skargi do WSA i złożeniu zażalenia, które zostało zakwalifikowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ przywrócił termin do złożenia wniosku, ale utrzymał w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że wpłaty dokonane przez skarżącego w odpowiedzi na upomnienia powinny być zaliczone na poczet wskazanych w nich należności, a nie najstarszych zaległości. ZUS wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 15 § 1 u.p.e.a. w związku z przepisami rozporządzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del.WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1692/21 w sprawie ze skargi K. R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz K. R.kwotę 360 (słownie trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1692/21 po rozpoznaniu skargi K. R. (dalej "skarżący") uchylił zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...].
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniu 13 października 2020 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie działając jako organ egzekucyjny wszczął skarżącego postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania nieopłaconych składek za okres od 10/2019 do 07/2020 na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
W dniu 3 listopada 2020 r. zobowiązany wniósł zarzuty, na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a., na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W ramach zarzutów podniósł, że organ dochodzi należności pomimo wygaśnięcia w całości obowiązków objętych tytułami wykonawczymi.
W dniu [...] grudnia 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie Inspektorat w Bochni działając jako wierzyciel wydał postanowienie numer [...] w sprawie oddalenia zgłoszonych zarzutów. W postanowieniu wyjaśnił, że od 1 stycznia 2018 r. zmieniły się zasady opłacania i rozliczania składek pobieranych przez ZUS. Aktualnie składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Emerytur Pomostowych są opłacane jedną wpłatą, przy użyciu standardowego dokumentu płatniczego. Taką zasadę wprowadziła ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych usta.
Na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, w Tarnowie Inspektorat w Bochni nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego. Skargę tę złożył zgodnie z pouczeniem zawartym w przedmiotowym postanowieniu z zachowaniem terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r. odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. W dniu 19 maja 2021r. skarżący nadał w placówce pocztowej w Brzesku wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z zażaleniem na postanowienie organu z dnia [...] grudnia 2020 r. Na podstawie art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 479), dalej "u.p.e.a." oraz art. 83c ust. 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423), dalej "u.s.u.s." w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. złożone zażalenie zostało zakwalifikowane jako wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wyniku złożenia zażalenia organ zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 k.p.a., w związku z art. 83c ust. 1a u.s.u.s. przywrócił termin do złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], w sprawie zarzutów do egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych. Jednocześnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie Inspektorat w Bochni numer [...] z [...] grudnia 2020r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ uznał, że sposób postępowania w zakresie złożonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego do egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych oraz postanowienie oddalające złożone zarzuty do tego postępowania były prawidłowe. Organ prawidłowo rozliczył dokonane wpłaty na najstarsze zaległości a nie tak jak wskazywał w opisie tych wpłat na należności, które następnie zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał rozliczenia wpłat stosownie do obowiązujących przepisów na czas dokonywania tych wpłat. Bowiem wpłaty dokonane po 1 stycznia 2018 r., zaliczane są na poczet należności o najwcześniejszym terminie płatności.
Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1692/21 uchylił zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]. W ocenie Sądu I instancji, działanie Dyrektor Oddziału ZUS, będącego wierzycielem i jednocześnie organem egzekucyjnym, było nieprawidłowe, co skutkować musiało uchyleniem zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia je poprzedzającego. Sąd I instancji podkreślił, że wpłaty dokonane przez skarżącego związane były z otrzymaniem wcześniej upomnień wystawionych na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., zawierających wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie to, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Stanowi ono obligatoryjne pismo procesowe w postępowaniu egzekucyjnym, poprzedzające a jednocześnie warunkujące jego wszczęcie. Postępowanie egzekucyjne może bowiem być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Skarżący zastosowała się do otrzymanego upomnienia. Skarżący nie wpłacił kwot wedle własnego uznania i za dowolnie wybrane przez siebie okresy. Regulując należności określone w wystawionych przez Zakład upomnieniach skarżący nie dokonał zatem samodzielnie wyboru należności, które chce uregulować, a jedynie zastosowała się do treści skutecznego prawnie wezwania wystosowanego przez Zakład do uiszczenia tych konkretnych należności. Dlatego też, w ocenie Sądu I instancji nie było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego ww. należności. Wystosowanie do strony upomnień dotyczących konkretnych składek, a następnie zaliczenie dokonanych przez stronę wpłat na najwcześniej wymagalne zobowiązania (pomimo wskazania w tytułach przelewu, iż są to wpłaty związane z wezwaniem organu) pozbawia jakiejkolwiek mocy prawnej wystosowanych przez organ I instancji upomnień. Powyższe działanie organu, podjęte na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. ,,wyłącza" ogólną, zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1831), dalej "rozporządzenie", podstawę zaliczania przez Zakład wpłat dokonanych przez skarżącego na należności o najwcześniejszym terminie płatności. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych a zatem organy I i II instancji (będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) uznając przedstawiony zarzut strony za nieuzasadniony, dopuściły się naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. jak również § 7 i § 12 rozporządzenia, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Następnie organ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 § 1 u.p.e.a. w związku z § 7 i § 12 rozporządzenia przez błędną wykładnię i przyjęcie, że artykuł 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi lex specialis w stosunku do ww. przepisów rozporządzenia, a co za tym idzie przyjęcia, że należności zapłacone na skutek upomnienia przesłanego stronie przez organ administracji, wbrew regulacjom zwartym w ww. rozporządzeniu, należy zaliczać na należności wskazane w upomnieniu, pomimo istnienia wcześniejszych należności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi na rozprawie, przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł o:
uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie celem ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę skarżący w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ organ zrzekł się rozprawy, a skarżący w terminie wynikającym z tego przepisu nie zażądał jej przeprowadzenia.
W związku z treścią zarzutów skargi należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez kasatora naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały.
Odnosząc powyższe do treści sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu podkreślić trzeba, że skarga kasacyjna nie zawiera jakichkolwiek stwierdzeń w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka konstrukcja skargi kasacyjnej, częściowo wadliwej formalnie, powoduje, że sąd kasacyjny może rozpoznać tę skargę tylko w takim zakresie, jaki może być ustalony na podstawie treści jej uzasadnienia ujmowanego w kontekście podstaw kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Możliwość taka jest konsekwencją uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1. Uchwała ta przełamuje częściowo formalizm skargi kasacyjnej, jednak nie pozbawia tego środka formalizmu, który musi być spełniony, by skarga kasacyjna mogła być rozpoznana. Według uzasadnienia uchwały w sytuacji, gdy strona przytoczy w petitum skargi kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez sąd I instancji, nie jest uzasadnione bezwarunkowe i automatyczne dyskwalifikowanie takiej skargi z powołaniem się na niedopełnienie wymagań określonych w art. 176 p.p.s.a. ("przytoczenie podstaw kasacyjnych"). W każdym bowiem postępowaniu przed organem władzy publicznej – a w szczególności przed sądem - obowiązuje zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania (m.in. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95). Źródłem jej jest zasada demokratycznego państwa prawnego oraz zasada sprawiedliwości proceduralnej. Sąd bowiem w demokratycznym państwie prawnym nie może być "sprowadzany do roli robota, mechanicznie odrzucającego pisma procesowe obywateli ze względu na uchybienia nieważące w żaden sposób na możliwości wydania orzeczenia" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 2002 r. sygn. akt P 9/01). Jeżeli więc zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej.
Wprawdzie pominięcie precyzyjnego wskazania podstawy kasacyjnej poprzez określenie odpowiedniego przepisu nie uniemożliwia rozpoznania skargi, jednak posłużenie się formułą naruszenia prawa materialnego ze wskazaniem przepisów stosowanych przez organy jest wadą, bowiem wyrok Sądu I instancji nie może być oceniany z takiej perspektywy. Inaczej rzecz ujmując, Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów zarzucanych w tej skardze, gdyż Sąd ten tych przepisów nie stosował w sposób opisany w zarzutach kasacyjnych. Podkreślić trzeba, że przepisy te stosowały organy, a Sąd I instancji kontrolował stosowanie tych przepisów, zatem wadą wyroku mogło być to, że w trakcie kontroli naruszył przepisy p.p.s.a., które regulują tryb i zakres sprawowanej kontroli, a nie wprost przepisy materialnego prawa administracyjnego. Wskazanego elementu skarga kasacyjna nie zawiera. Tym niemniej kierując się treścią omówionej wyżej uchwały oraz tym, że z treści skargi można odczytać przepisy jakich aktów prawnych zostały zaskarżone (wiadomo np. co to jest w kontekście treści skargi "cyt. Rozporządzenie Rady Ministrów", czy "cyt. ustawa") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Kasator zarzucił naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. w związku § 7 i § 12 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi lex specialis w stosunku do przepisów tego rozporządzenia, a co za tym idzie uznania, że należności zapłacone na skutek upomnienia przesłanego stronie przez organ administracji, wbrew regulacjom zwartym w ww. rozporządzeniu, należy zaliczać na należności wskazane w upomnieniu, pomimo istnienia wcześniejszych należności.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, w którym podkreślono, że rozporządzenie stanowi podstawowe narzędzie organów ZUS. Sąd I instancji nie neguje również, że § 7 ust. 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia określają zasady rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stawianemu zarzutowi, ww. przepisy rozporządzenia nie mogą być stosowane w każdym stanie faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że przepisy te nie mogą zostać zastosowane w sytuacji w której organ skierował do dłużnika (a jest nim skarżący), stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a., upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W sprawie niniejszej ustalono, że skarżący zastosował się do otrzymanego upomnienia. Skarżący nie wpłacił kwot wedle własnego uznania i za dowolnie wybrane przez siebie okresy, a regulował należności określone w wystawionych upomnieniach. Skarżący nie dokonał zatem samodzielnie wyboru należności, które chce uregulować, a jedynie zastosował się do treści skutecznego prawnie wezwania wystosowanego przez organ do uiszczenia tych konkretnych należności. Tym samym mógł on, poprzez realizację zobowiązań w stosunku do których odnosiło się upomnienie, skutecznie bronić się przed egzekucją wszczętą na skutek wystawionych tytułów wykonawczych. Co nie jest w sprawie sporne, wierzyciel wystosował, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie, w którym skonkretyzował należności, a skarżący do upomnienia zastosował się dokonując stosownych wpłat. Dlatego też trafnie uznał Sąd I instancji, że w sprawie niniejszej przepisy u.p.e.a. mają pierwszeństwo przed zasadami zaliczania wpłat uregulowanymi w rozporządzeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie również zwrócić uwagę że w rozporządzeniu znajduje się § 24 który reguluje w sposób kompleksowy zasady rozliczania wpłat objętych tytułem wykonawczym lub po doręczeniu upomnienia lub wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z § 24 ust. 1 – 9 rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym na potrzeby niniejszej sprawy, tj. na dzień dokonywania wpłat z wpłaty na pokrycie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, objętych danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie składki i odsetki za zwłokę należne funduszowi emerytalnemu i otwartym funduszom emerytalnym, proporcjonalnie do należności tych funduszy objętych tym tytułem. Pozostałą po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1, część wpłaty rozlicza się proporcjonalnie na pokrycie należnych składek i odsetek za zwłokę na fundusz rentowy, fundusz chorobowy i fundusz wypadkowy, proporcjonalnie do należności poszczególnych funduszy objętych danym tytułem wykonawczym (ust. 2). Z wpłaty na pokrycie należności z tytułu składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, objętych danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie składki i odsetki za zwłokę. (ust. 3) Z wpłaty na pokrycie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, objętych danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie składki i odsetki za zwłokę (ust. 4). Z wpłaty na pokrycie należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, objętych danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie składki i odsetki za zwłokę należne każdemu z funduszy, proporcjonalnie do należności każdego z tych funduszy objętych tym tytułem (ust. 5). Wpłatę na pokrycie wymierzonej dodatkowej opłaty, objętej danym tytułem wykonawczym, rozlicza się w pierwszej kolejności na pokrycie kosztów upomnienia, kosztów egzekucyjnych, a następnie na pokrycie tej opłaty (ust. 6). Z wpłaty na pokrycie dodatkowej opłaty wymierzonej od nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, objętej danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie dodatkową opłatę przysługującą każdemu z funduszy, proporcjonalnie do kwoty objętej tym tytułem (ust. 7). Nadwyżkę pozostałą po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1-7, rozlicza się z uwzględnieniem § 14 i 15 oraz § 17 i 18 (ust. 8.). Przepisy ust. 1-8 mają zastosowanie do rozliczenia wpłat dokonanych przez płatnika składek po doręczeniu upomnienia lub wszczęciu postępowania egzekucyjnego (ust. 9).
Zgodzić się należało z autorem odpowiedzi na skargę kasacyjną, że przepisy § 24 rozporządzenia stanowią pełną regulację w sytuacji, gdy dokonywane wpłaty zaległych składek związane są z egzekwowaniem przez organ niezapłaconych składek. Zarówno po wystawieniu tytułu wykonawczego (§ 24 ust. 1- 7) jak i po doręczeniu upomnienia lub po wszczęciu postępowania egzekucyjnego (§ 24 ust. 9) to właśnie § 24 rozporządzenia reguluje zasady rozliczania wpłat dokonywanych przez płatników. Z § 24 rozporządzenia wprost wynika, że rozliczenie wpłat dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego, jak i przed jego wszczęciem, ale dokonanych po doręczeniu upomnienia w rozumieniu art. 15 u.p.e.a., powinno nastąpić na podstawie poszczególnych przepisów § 24 rozporządzenia odnoszących się odrębnie do każdej należności składkowej, niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z przymusowym wyegzekwowaniem należności, czy dobrowolną wpłatą płatnika. Przepis § 24 ust. 9 rozporządzenia w zw. z § 24 ust. 1-8 jest przepisem szczególnym względem ogólnej regulacji zawartej w § 12 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia, dlatego też mając na uwadze jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów jaką jest lex specialis derogat legi generali, przyjąć należało, że to właśnie w oparciu o § 24 ust. 9 w zw. z poszczególnymi ustępami § 24 rozporządzenia, organ ZUS powinien dokonać rozliczenia wpłaty skarżącego dokonanej w dniu 16 lutego 2021 r. po doręczeniu mu upomnienia.
Reasumując, w świetle powołanych wyżej argumentów należy uznać, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie dopuścił się zarzucanego przez kasatora uchybienia, co czyni skargę kasacyjną niezasadną.
Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie przedstawia żadnych uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z póżn. zm.). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez adwokata, który nie prowadził sprawy przed Sądem I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło