II SA/Ol 72/21
WyrokWSA w Olsztynie2021-03-25
Skład orzekający: Ewa Osipuk, Beata Jezielska, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy córce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, jeśli ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona (matka skarżącej) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla innych członków rodziny, nawet jeśli faktycznie sprawują oni opiekę i rezygnują z zatrudnienia. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, opierając się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.Stan faktyczny
Strona wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Ojciec strony posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak pozostawał w związku małżeńskim z matką skarżącej, która legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując wykładnię przepisu dotyczącego sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
I.D. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia "[...]"r., strona zwróciła się
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym – ojcem J.F.. Do wniosku strona dołączyła pisemne oświadczenie, w którym wskazała m.in., iż nie posiada uprawnienia do: emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci współmałżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej
i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego,
o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym; posiada natomiast prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (zasiłek przyznany decyzją Burmistrza z dnia "[...]"). Nadto, ojciec wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Decyzją z dnia "[...]"r., Burmistrz odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), dalej: "u.ś.r.". Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]"ustalony stopień niepełnosprawności J.F. datuje się od "[...]"r., zaś niepełnosprawność istnieje od 2004 r. Natomiast, w ocenie organu pierwszej instancji, w sprawie wystąpiły negatywne przesłanki uniemożlwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia: strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i współmałżonka J.F. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, ustalony stopień niepełnosprawności ojca skarżącej datuje się od "[...]" r,. a w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. – świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkle lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Po rozpatrzeniu odwołania strony od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]"r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1, 1b i ust. 5 lit. a) u.ś.r. i jednocześnie wskazał, że wyrokiem z dnia
21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17
ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wskazując ponadto na reprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd wyrażony
w wyrokach z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2593/16) organ odwoławczy podkreślił, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem
23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Kolegium skorygowało jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji
w kwestii pobierania przez wnioskodawczynie specjalnego zasiłku opiekuńczego, co zdaniem Burmistrza stanowiło negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i braku wystąpienia negatywnych przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r., osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia korzystniejszego (art. 27 ust. 5).
Organ odwoławczy wskazał także, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. określa krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez odesłanie do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z roku 2020., poz. 1359) - regulującej m.in. obowiązek alimentacyjny. Wskazując na stanowisko zawarte
w orzeczeniach sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2018 r.,
sygn. akt I OSK 3539/18, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20) organ odwoławczy podkreślił, że jeśli małżonkowie są rodziną i łączą ich więzy wynikające
z zawarcia związku małżeńskiego, polegające na wzajemnym wsparciu, wspólnym zaspokajaniu różnorodnych potrzeb, wzajemnej opiece, to tylko legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności przez współmałżonka, uprawnia krewnych osoby wymagającej opieki, która pozostaje w związku małżeńskim, do ubiegania się
o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem tej opieki i rezygnacją
z zatrudnienia z tego powodu.
Kolegium wskazało, że J.F. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności i wymaga pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]"wydane na stałe). Podkreślono, że J.F. pozostaje w związku małżeńskim z M.F., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium nie zakwestionowało faktu, że wnioskodawczyni sprawuje nad ojcem opiekę i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia ani jakiejkolwiek pracy zarobkowej i nie zanegowało okoliczności podnoszonej przez stronę, że jej matka cierpi na różnego rodzaju schorzenia. Niemniej, zdaniem organu odwoławczego, nie jest to przesłanka wystarczająca do uznania, że żona nie jest w stanie sprawować opieki nad swoim małżonkiem. Dokumentem stwierdzającym niemożność sprawowania opieki nad małżonkiem - w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. - jest bowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ odwoławczy stwierdził, że skoro M.F., jako małżonka J.F., jest osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawczyni jest podmiotowo uprawniona do ubiegania się
o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów post, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, zarzucała naruszenie:
prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną
wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegającą na przyjęciu, że pozostawanie ojca skarżącej w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r., P 38/09, pozbawienie innych członków rodziny możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że osoba jest w związku małżeńskim, zostało uznane za naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony rodziny i pozostawania małżonków w gorszej sytuacji niż osoby niebędące w tym związku,
przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż sam fakt pozostawania ojca skarżącej
w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a co za tym idzie, poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi, wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych podniesiono, że w niniejszej sprawie zarówno organ pierwszej instancji jak
i Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyły się do wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r., podczas gdy wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu, dominująca obecnie w orzecznictwie, trafnie przyjmuje że pozostawanie
w związku małżeńskim przez osobę wymagająca opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania
w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika
z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez stronę w skardze,
a także przez organ w odpowiedzi na skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego
z dnia "[...]"r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia "[...]"r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przesłanki wyłączające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały m.in. w ustępie 5 pkt 2 lit. a ww. artykułu, w myśl któregoś świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. ust. 5 pkt 2 wprowadza zatem przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko Kolegium wyrażone
w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym w sytuacji pozostawania osoby podlegającej opiece w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, która znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która nawet faktycznie - w miejsce tego współmałżonka - sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stanowisko takie, jako odpowiadające literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W wyroku z dnia z dnia 9 lutego 2021 r. I OSK 2390/20, Naczelny Sądu Administracyjny wskazał, że powołany art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje
w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dalej Sąd stwierdził, że z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim,
a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł
z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zatem brak podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce na niepełnosprawnego ojca, który pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jedyny wyjątek w tym zakresie w świetle
art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy dotyczy więc sytuacji, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wiąże się z sytuacją braku możliwości dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia
i niedołężność. Wyraźne wskazanie przez ustawodawcę, że tylko w sytuacji legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zostaje wyłączone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku, stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym.
Pogląd powyższy Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela.
Dodać należy, że ustawodawca wyszedł z założenia, iż w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny
i opiekuńczy (Dz. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm.) wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki,
a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej.
Wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego
z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. I OSK 2391/20)
W związku z powyższym, uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem.
Prezentowany pogląd, dotyczący powyższej wykładni art. 17 ust. 1, ust. 1a,
i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., został wyrażony także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2462/19.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce na niepełnosprawnego ojca w sytuacji, gdy ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samo tylko faktyczne sprawowanie opieki na osobą w znacznym stopniu niepełnosprawną nie jest w tym wypadku wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia w świetle powołanych wyżej przepisów prawa.
Okoliczności faktyczne występujące w przedmiotowej sprawie nie uzasadniają odejścia od literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. W sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności faktyczne, które uzasadniałyby odejście od literalnej wykładni ww. przepisu i dokonanie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy przy zastosowaniu wykładni celowościowej i systemowej.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przedstawiona wykładnia przepisów u.ś.r. nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można rozumieć jako nakaz identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 599/20,).
W związku z powyższym, za chybione należało uznać wszystkie podniesione zarzuty skargi, tak naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), jak i naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie
art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło