IV SA/Wa 1689/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-24
Skład orzekający: Kaja Angerman, Alina Balicka, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej sprzed ponad 30 lat może być utrzymana w mocy pomimo upływu terminu przewidzianego w art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wobec upływu ponad pięciu lat od dnia, w którym decyzja o ustaleniu wspólnoty gruntowej stała się ostateczna, do postępowań dotyczących wzruszenia tej decyzji nie stosuje się przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej. W konsekwencji prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest bezprzedmiotowe, co skutkuje uchyleniem decyzji odmownej i umorzeniem postępowania.Stan faktyczny
Skarżący, Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo, wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1963 r. dotyczącej istnienia i rozciągłości Leśnej Wspólnoty Gruntowej. Decyzje wojewody i ministra odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych była własnością wspólnoty. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Klimatu i Środowiska oraz decyzję Wojewody, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1963 r. oraz zasądził od Ministra na rzecz Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwa kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] października 2020 r., [...] oraz umarza postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1963 r., [...]; II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister" lub "organ II instancji") z [...] września 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda" lub "organ I instancji") z [...] października 2020 r., [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1963 r. (znak: [...]) w sprawie istnienia, postaci i rozciągłości Leśnej Wspólnoty Gruntowej - Serwitutowej miasta [...].
II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
II.1. Wnioskiem z dnia 24 maja 2017 r. Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (dalej "Skarżący" lub "Strona") wystąpiło do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1963 r. znak: [...] oraz decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r. znak: [...] z uwagi na wydanie powyższych decyzji z rażącym naruszeniem prawa (postanowieniem Wojewody z [...] lipca 2020 r. znak [...] postępowanie administracyjne podzielono na dwa odrębne postępowania). W odniesieniu do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1963 r., którą to decyzję Starosta [...] odtworzył postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...], w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podano, że przedmiotową decyzją organ administracji publicznej ustalił, że jedną z nieruchomości leśnych wchodzących w skład Wspólnoty Gruntowej - Serwitutowej jest parcela nr [...] o pow. 39,80 ha, która od 1953 r. stanowi teren zabudowany i jest własnością Skarbu Państwa oraz znajduje się w użytkowaniu wojska od 1951 r. Z parceli tej wyodrębniono działkę nr [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] w której prawo własności wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa [...]. Działka nr [...] stanowi enklawę wydzieloną z gruntów Wspólnoty i od czasów powojennych stanowiła przedmiot władania miejscowej jednostki wojskowej, grunt działki był zabudowany magazynami wojskowymi. Z zeznań świadków wynika, że z parceli [...] w początkach lat 60- tych została wyodrębniona geodezyjnie działka nr [...] w celu uwidocznienia gruntu zajętego pod magazyny wojskowe. Działka nr [...] była jedynie traktowana jako własność Wspólnoty, a członkowie Wspólnoty uzyskiwali przepustki na teren wojskowy i przeprowadzali tam wycinkę drzew. Zdaniem Wnioskodawcy z powyższego wynika, że działka nr [...] stanowiąca pierwotnie część parceli [...] przed dniem 5 kwietnia 1963 r. została faktycznie przekazana na cele publiczne, wśród których wymienia się także obronność państwa. Tym samym nieruchomość ta nie mogła być zaliczona do żadnej wspólnoty gruntowej z uwagi na art. 3 obowiązującej ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 703 w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 5 kwietnia 1963 r.), dalej "ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych". Po przeanalizowaniu akt sprawy Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych przez Nadleśnictwo [...] we wniosku z uwagi na upływ terminu o jakim mowa w art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Na przywołane postanowienie Wojewody Nadleśnictwo [...] złożyło zażalenie. Minister Środowiska postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., znak [...] uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody i przekazał organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
II.2. Decyzją z [...] października 2020 r., [...] Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1963 r. znak: [...]. Zdaniem Organu I instancji, zarzut wnioskodawcy dotyczący błędnego umieszczenia parceli gruntowej nr [...] w odtworzonej postanowieniem przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] grudnia 1963 r. znak [...] jest bezpodstawny z uwagi na treść dokumentów, które potwierdzają prawo własności na rzecz Leśnej Wspólnoty Gruntowej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bowiem, że przed dniem wejścia w życie ustawy z 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie doszło do przekazania prawnego lub faktycznego na cele publiczne spornej nieruchomości a tym samym nie pozbawiono prawa własności Wspólnoty do pgr nr [...]. Wojewoda wyjaśnił, że prawo Wspólnoty wynika z uchwały Rady Gminy w [...] z dnia [...] lutego 1893 r. i kontraktu kupna sprzedaży z dnia 22 marca 1896 r. oznaczonego [...]. Ten tytuł prawny do nabycia własności spornej nieruchomości stanowił podstawę wpisu w Lwh nr [...]. Zgodnie zaś z odpisem księgi gruntowej, wydanym przez sekretariat oddziału ksiąg wieczystych Sądu Powiatowego w [...] dnia [...] września 1958 r. L.ks. zam. [...], liczba wykazu hipotecznego nr [...] prowadzona jest dla Gminy Katastralnej [...]. Wśród numerów parcel w punkcie [...] wymieniona jest parcela nr [...] i stanowi użytek las. Wskazano, że "właścicielce nie wolno tego ciała ani sprzedawać, ani obciążać i że prawo to do użytków z niego należy wyłącznie raz na zawsze do wszystkich uprawnionych lasu serwitutowego w [...] położonego". W aktach sprawy znajduje się również odpis zaświadczenia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] maja 1964 r. L.ks. zam. [...] w którym wskazano, że nieruchomość objęta Iwh [...] i w składzie parcel m.in. [...] las, wpisana jest na rzecz Gminy [...]. Zaświadczenie to wydano Wojskowemu Zarządowi Kwaterunkowo Budowlanemu w [...]. Zgodnie natomiast z mapą podziałową z dnia [...]sierpnia 1964 r. wpisaną do zasobu geodezyjnego w dniu [...] listopada 1964 r. za nr [...], wykonaną przez grupę pomiarową Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo Budowlanego w [...], parcelę gruntową nr [...] podzielono się na:
- pgr nr [...] (taki sam numer) o pow. [...] ha - zgodnie z zapisem na mapie otrzymał dotychczasowy właściciel;
- pgr nr [...] o pow. [...] ha - zgodnie z zapisem na mapie otrzymał MON.
Z wydzielonych w 1964 r. parcel gruntowych: nr [...] o pow. [...] ha, którą otrzymał MON oraz nr [...] o pow. [...] ha (powstałej z pgr [...], nie będącej własnością Wspólnoty) którą również otrzymał MON powstała działka nr [...]. Świadczy o tym wykaz zmian gruntowych przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] lutego 2009 r. za nr [...]. Ze szkicu z dnia [...] października 1966 r. dot. lokalizacji zbiornika p.poż umiejscowionego na utworzonej działce nr [...] (powstałej z parcel gruntowych nr [...] i nr [...]) i wynika, że działka przylega do gruntów Wspólnoty Zaserwitutowej w [...] (nazwa wskazana na szkicu) i Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...]. Z przełożenia tego szkicu na mapę podziałową z [...] listopada 1964 r. wynika, że parcela gruntowa nr [...] tylko od strony parceli gruntowej nr [...] graniczy z lasami państwowymi. Skoro parcela gruntowa nr [...] (wydzielona z pgr [...]) graniczyła z 3 stron z gruntami wspólnoty gruntowej a po podziale pozostałą część parceli gruntowej nr [...] otrzymał "dotychczasowy właściciel" zatem można stwierdzić, że była własnością Wspólnoty Gruntowej. Wojewoda wskazał następnie, że dla działki nr [...], która powstała między innymi ze spornej nieruchomości została założona księga wieczysta nr [...] (założona w 2009 r. a zamknięta w 2013 r.), gdzie w dziale II własność był wpisany Skarb Państwa w użytkowaniu Ministerstwa Obrony Narodowej. Zgodnie z informacją z ekw.gov.pl księgę wieczystą założono dla nieruchomości dla której była prowadzona dawna księga wieczysta Iwh nr [...], a zgodnie z aktami sprawy dawna księga wieczysta Iwh nr [...] była prowadzona dla Gminy [...]. Wpisu w dziale II - własność dokonano na podstawie pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. znak [...] oraz pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia1965 r. znak [...]. W piśmie z dnia 13sierpnia 1964 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej stwierdziło, że teren zabudowany oznaczony nr [...] o powierzchni [...] ha położony w granicach miasta [...] - przedmieście [...] stanowi własność Skarbu Państwa i jest w użytkowaniu wojska od 1951 r. W ocenie organu w tym dokumencie błędnie wskazano właściciela parceli gruntowej nr [...]. Skoro parcela gruntowa [...] powstała z parceli nr [...] a ta była własnością Gminy [...] ze wskazaniem członków wspólnoty gruntowej jako uprawnionych do korzystania zatem parcela gruntowa nr [...] nie mogła być własnością Skarbu Państwa. Z kolei w piśmie z dnia 12 kwietnia 1965 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zawiadomiło, że tereny które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach stanowiły własność Skarbu Państwa i były w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek oraz w związku z powyższym nie ma podstaw do wydania decyzji w sprawie. Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach weszła w życie w dniu 21 października 1961 r. jednak do tego dnia parcela gruntowa nie stanowiła własności Skarbu Państwa, co potwierdza odpis księgi wieczystej Lwh nr [...] z dnia [...] września 1958 r. Z treści dawnego lwh [...] wynika, że parcela gruntowa [...] wpisana jest na Gminę [...] z tym zastrzeżeniem, że nie można tego prawa obciążać ani sprzedać i że prawa do użytków należą wyłącznie raz na zawsze do wszystkich uprawnionych lasu serwitutowego w [...]. Wpisu dokonano na podstawie m.in. kontraktu kupna sprzedaży z dnia 22 marca 1896 r. W ocenie organu Skarb Państwa nie był zatem właścicielem parceli gruntowej nr [...] (która uległa podziałowi) ani do dnia 21 października 1961 r. czyli do dnia wejścia w życie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ani w dniu wejścia w życie ustawy dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, czyli w dniu 5 lipca 1963 r. Organ I instancji nadmienił, że prawa własności Skarbu Państwa do parceli gruntowej nr [...] nie potwierdza również protokół z dnia [...] czerwca 1946 r. którym przekazano Nadleśnictwu Państwowemu [...] majątek G. F. W protokole podano tylko ogólną powierzchnię przekazywanego majątku, nie wskazano numeru spornej nieruchomości, ani jako parceli gruntowej ani działki ewidencyjnej. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2000 r. nr [...] w księdze wieczystej nr [...] na podstawie protokołu z dnia [...].06.1946 r. dot. przekazania Nadleśnictwu Państwowemu [...] terenów z majątku [...] - była własność G. F. wpisano działkę m.in. nr [...] o pow. [...] ha, po uprzednim odłączeniu z Iwh [...] "[...]" gm. kat. [...]. Jako właściciela wpisano Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" Nadleśnictwo [...] w [...]. Jak już wcześniej ustalono, działka [...] powstała m.in. z parceli gruntowej nr [...], a ta z kolei z parceli nr [...], która była wpisana w Iwh nr [...] nie mogła być wpisana w Iwh nr [...] "[...]" i tym samym stać się własnością Skarbu Państwa. Organ I instancji nadmienił ponadto, że z zeznań świadków wynika, że sporna nieruchomość została wydzielona z gruntów Wspólnoty do użytkowania jej dla celów wojskowych jednak nie oznacza to, że zmienił się właściciel nieruchomości i została przejęta przez wojsko. Użytkowanie przez wojsko miało charakter zależny. W tym stanie rzeczy, zdaniem Wojewody brak było podstaw do stwierdzenia nieważności objętej wnioskiem decyzji.
II.3. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] września 2021 r., nr [...] Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] października 2020 r., [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego wskazano, że dla oceny postawionego przez Skarżącego zarzutu rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. istotne było zbadanie czy na dzień 5 lipca 1963 r. sporna parcela gruntowa nr [...] o pow. [...] ha była własnością wspólnoty gruntowej i czy przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych została prawnie lub faktycznie przekazana na cele publiczne lub społeczne, ewentualnie została podzielona na działki indywidualne pomiędzy współuprawnionych bądź uległa zasiedzeniu. Spełnienie powyższych przesłanek oznaczałoby bowiem wyłączenie nieruchomości ze wspólnot gruntowych. W ocenie organu parcela gruntowa nr [...] o pow. [...] ha w dniu [...] lipca 1963 r. stanowiła własność Wspólnoty Lasu Serwitutowego w [...], o czym świadczą zapisy w księdze gruntowej, liczba wykazu hipotecznego [...] z dnia [...] września 1958 r. Wszelkie zaś podziały parceli lub jej wyłączenia następowały już po dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Organ odwoławczy przywołał treść odpisu księgi gruntowej, zgodnie z którą liczba wykazu hipotecznego [...] z dnia [...] września 1958 r. nieruchomości położone w [...], w tym parcela gruntowa nr [...] - las wpisana jest na rzecz Gminy [...]. Wpisu dokonano na podstawie uchwały Rady Gminnej w [...] z dnia [...] lutego 1895 r. i kontraktu kupna sprzedaży z dnia [...] marca 1896 r. [...]. W odpisie tym wskazane jest również, że "właścicielce nie wolno tego ciała ani sprzedawać ani obciążać i że prawa te do użytków z niego należy wyłącznie raz na zawsze do wszystkich uprawnionych lasu serwitutowego w [...] położonego". Umieszczenie w decyzji zmieniającej (znak: [...] z dnia [...] listopada 1972 r.) parceli gruntowej nr [...] o pow. [...] ha świadczy o tym, że na dzień wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1963 r. znak: [...] i tym samym na dzień wejścia w życie ustawy tj. 5 lipca 1963 r. stanowiła własność wspólnoty gruntowej. Z treści mapy podziałowej wynika również, że parcelę nr [...], która powstała z parceli nr [...] otrzymało Ministerstwo Obrony Narodowej. Zatem cała parcela gruntowa nr [...] przed podziałem (przed 12 listopada 1964 r.) należała do "dotychczasowego właściciela", czyli wspólnoty gruntowej, a kopia szkicu sytuacyjnego lokalizacji zbiornika ppoż. w [...] jedynie to potwierdza.
III.1. Pismem z [...] października 2021 r. Skarżący wywiódł skargę na decyzję Ministra z [...] września 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z [...] października 2020 r., [...]., zarzucając jej naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1972 r. znak [...] w sprawie istnienia, postaci i rozciągłości Leśnej Wspólnoty Gruntowej - Serwitutowej miasta [...], podczas gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych;
2. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie z naruszeniem tych przepisów, w szczególności poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nieustalenie, w czyim władaniu [posiadaniu] była działka nr [...] stanowiąca pierwotnie część parceli nr [...] w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. w dniu [...] kwietnia 1963 r. i oparciu rozstrzygnięcia sprawy w II instancji w istocie na jednym dokumencie znajdującym się w aktach sprawy, tj. na tzw. "mapie podziałowej" o nieustalonej dacie jej powstania.
Na tych podstawach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
III.2. W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
III.3. W piśmie z [...] lutego 2022 r. Wspólnota Lasu Serwitutowego w [...] (dalej również "Wspólnota") wniosła o "stwierdzenie umorzenia z mocy prawa postępowania w całości na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 11.08.2021 r. (Dz.U.2021, poz. 1491)", ewentualnie o oddalenie skargi.
III.4. W piśmie z [...] lutego 2022 r. Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W piśmie tym podkreślono w szczególności, że Minister nie wyjaśnił w sensie dowodowym, "i to bezspornie", co należało, a co nie do Wspólnoty gruntowej przed oraz po wejściu w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zarzucono również, że w sprawie nie powołano dowodu z opinii biegłego geodety.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w niej podane.
IV.2. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku Wspólnoty Lasu Serwitutowego w [...] o umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na wejście w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491). W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Przepis ten wszedł w życie w dniu 16 września 2021 r. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana w dniu 13 września 2021 r. W świetle zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.), a ścisłej rzecz ujmując z wynikającej z tej zasady konieczności oceny legalności aktu administracyjnego na dzień jego wydania (tempus regit actum), Sąd nie mógł zastosować art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Sąd dostrzega oczywiście argumenty natury funkcjonalnej przemawiające za zastosowaniem tego przepisu w trakcie sądowej kontroli decyzji "nieważnościowych", które stały się ostateczne przed 16 września 2021 r., a których przedmiotem byłby decyzje wydane w trybie "zwyczajnym" kilkadziesiąt lat temu. Innymi słowy, w świetle brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, skutkiem ewentualnego uchylenia takiej decyzji "nieważnościowej" musiałoby być umorzenie postępowania administracyjnego przez organ. Te argumenty funkcjonalne nie mogą jednak przeważyć nad argumentami natury językowej i systemowej. Uzupełniająco należy wskazać, że odmiennie sprawa kształtuje się w sytuacji kontroli kasacyjnej wyroku WSA uwzględniającego skargę na decyzję nieważnościową. Wówczas bowiem kontroli NSA podlega decyzja administracyjna, która, w świetle art. 152 § 1 p.p.s.a., utraciła walor ostateczności w aspekcie materialnym, tj. decyzja ta nie wywoływała skutków prawnych (zob. np. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r., I OSK 1407/20, CBOSA).
IV.3. Podstawą uwzględnienia skargi, tj. uchylenia zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Wojewody oraz umorzenia postępowania administracyjnego był natomiast art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zgodnie z tym przepisem, do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis ten ma zastosowanie również do decyzji wydanych przed wejściem w życie art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. wydanych przed 1 stycznia 2016 r. (zob. np. wyrok NSA z 28 czerwca 2018 r., II OSK 3225/17; wyrok WSA w Warszawie z 14 maja 2019 r., IV SA/Wa 396/19; wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2020 r., VIII SA/Wa 464/20 – CBOSA). Taki też pogląd wyraził zresztą w istocie Minister w niniejszej sprawie w uzasadnieniu do postanowienia [...] czerwca 2018 r. Otóż Minister analizując zasadność odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.) uznał, że "Na podstawie analizy materiału dowodowego ustalono, że wśród zgromadzonych akt nie ma wystarczających dokumentów zaświadczających o konieczności zastosowania przepisu art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych". Dalej Minister wskazał, że: "decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1963 r. znak: [...] w sprawie istnienia, postaci i rozciągłości Leśnej Wspólnoty Gruntowej - Serwitutowej miasta [...] została odtworzona 9 lipca 2014 r. postanowieniem Starosty [...] z [...] lipca 2014 r., znak [...]. Zatem przed [...] lipca 2014 r. nie było ww. decyzji w obrocie prawnym". Po pierwsze, Minister w sposób całkowicie nieuzasadniony przypisał postanowieniu o odtworzeniu zaginionego aktu administracyjnego skutek ex nunc. Przecież istota odtworzenia polega na tym, że odtworzone dokumenty zyskują przymiot pierwotnej oryginalności – zob. np. K. Gieroń, Odtworzenie zagubionych lub zniszczonych akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, https://www.repozytorium.uni.wroc.pl/ oraz cyt. tam wyrok SN z 5 października 2005 r., II CK 748/04). W realiach niniejszej sprawy okoliczność wydania decyzji z [...] grudnia 1963 r. oraz nabrania przez nią waloru ostateczności nie budziła zresztą jakichkolwiek wątpliwości w świetle zachowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1972 r. Otóż decyzja ta zmieniała, w trybie ówczesnego art. 136 k.p.a. (obecnie: art. 155 k.p.a.) decyzję, którą odtworzono postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Po drugie, Minister nie dostrzegł, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji upłynęło już ponad pięć lat od odtworzenia decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1963 r. Stwierdzenie, że trybu "nieważnościowego" nie stosuje się oznacza, że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Stąd też Sąd, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w wz. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z 105 § 1 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz poprzedzająca ją decyzję Wojewody oraz umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1963 r. Sąd uznał, że umorzeniu postępowania nie stoi w takim przypadku na przeszkodzie to, że skarga została wniesiona przez podmiot, który domagał się uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji (por. też powołany wyrok NSA w sprawie I OSK 1407/20).
IV.4. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.
IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło