II SA/Lu 2/22
WyrokWSA w Lublinie2022-03-08
Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Marcin Małek, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale jednocześnie podejmuje prace dorywcze, nawet jeśli nie są one formalnie udokumentowane?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę faktycznie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Samo sprawowanie opieki, nawet nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest wystarczające, jeśli opiekun jest w stanie podejmować prace dorywcze, co wyklucza istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką.Stan faktyczny
M. P. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie została spełniona przesłanka dotycząca momentu powstania niepełnosprawności (co zostało później zakwestionowane przez SKO w świetle orzecznictwa TK) oraz że nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia, gdyż opiekę sprawuje wspólnie z siostrą i podejmuje prace dorywcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając ocenę o braku związku przyczynowo-skutkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
We wniosku z dnia [...] maja 2021r. M. P. zwrócił się do Burmistrza Miasta M. P. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, I. P., wdową, legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2020r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydanym do dnia [...] lutego 2022r., równoznacznym z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że pomimo, iż ma troje rodzeństwa, jest jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która może sprawować opiekę nad matką i faktycznie ją sprawuje. Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Stwierdził, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z dołączonego do wniosku orzeczenia wynika, że niepełnosprawność I. P. datuje się od [...] grudnia 2019r., a w tej dacie miała ona 68 lat. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia także warunku określonego w art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między sprawowaniem przez wnioskodawcę opieki nad matką, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ ustalił, że zamieszkuje w jednym budynku jednorodzinnym wraz z matką, siostrą, jej mężem i córką, wszyscy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Opieka na matka jest sprawowana przez oboje dzieci. Do obowiązków córki należy zapewnienie mamie pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, gotowanie, pranie i transport do lekarza. Wnioskodawca pomaga przy wychodzeniu z samochodu i dojściu do gabinetu lekarskiego. Według wywiadu rodzinnego wnioskodawca podejmuje się regularnych prac dorywczych, bez zawierania umów, zarejestrowany jest jednak w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. W ocenie organu skoro może podejmować zatrudnienie i dzieli się z siostrą obowiązkami świadczenie mu nie przysługuje.
Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Kolegium nie zgodziło się wprawdzie z oceną organu co do braku przesłanki o jakim mowa w art 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, w którym uznano, ze przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co oznaczało konieczność pominięciem tego kryterium, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia, podzieliło jednak jego ocenę odnoszącą się do niespełnienia podstawowego warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest sprawowanie stałej opieki nad matką i związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad matką. Organ odwoławczy podał, że według kart leczenia szpitalnego I. P. była hospitalizowana od dnia [...] grudnia 2019r. do dnia [...] stycznia 2020r. z powodu udaru niedokrwiennego mózgu z zaburzeniami mowy i niedowładem połowicznym prawostronnym. Jako choroby współistniejące stwierdzono przemijające mózgowe napady niedokrwienne, stan po zawale mięśnia sercowego, choroba nadciśnieniowa, niedoczynność pooperacyjna tarczycy w okresie od [...] stycznia do [...] maja 2020r. i od [...] maja do [...] lipca 2020r. Była rehabilitowana na oddziale rehabilitacji neurologicznej w Centrum Rehabilitacji Leczniczej w S. . Następnie była rehabilitowana w domu przez rehabilitanta 2 dni w tygodniu po 1 godzinie dziennie i miała zaleconą rehabilitację wykonywaną przy pomocy domowników 4 razy dziennie po minimum 15 minut). Zaopatrzona jest w rowerek rehabilitacyjny podłogowy, na którym ćwiczy. Z wywiadu środowiskowego z dnia [...] czerwca 2021r. wynika, że nadal ma problemy z poruszaniem się z uwagi na przykurcz prawej ręki i nogi, porusza się przy wsparciu drugiej osoby i za pomocą czwórnogu rehabilitacyjnego, nie jest w stanie obsłużyć się sama w toalecie, jest osobą pieluchowaną i wymaga pomocy w wykonywaniu wszystkich czynności życiowych. Sama jest w stanie zjeść posiłek, ale odpowiednio rozdrobniony i jest w stanie sama przyjąć przygotowane leki (3 razy dziennie). Cierpi na bezdechy i zdarzają się utraty przytomności. Wymaga też obecności innej osoby gdyż pozostawiona sama nie mogłaby wezwać pomocy gdyż nie ma telefonu, a ponadto ma postępujące zaburzenia mowy. Mieszka i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, córką K. J., zięciem i wnuczką. W trzyizbowym domu niepełnosprawna zajmuje wraz z synem jeden pokój. Niepełnosprawna ma jeszcze drugą córkę, R. K. i syna, R. P., również mieszkających w M. P.. Podczas wywiadu środowiskowego córka wyjaśniła, że razem z bratem opiekuje się matką, dzieląc się obowiązkami. Ona pomaga matce w czynnościach higienicznych, gotuje i pierze natomiast naprzemiennie sprzątają, załatwiają sprawy urzędowe, robią zakupy, wykupują leki i je podają. Do lekarza wożą matkę wspólnie gdyż ona ma prawo jazdy, a brat pomaga matce przy wsiadaniu i wysiadaniu z auta i dojściu do lekarza. Wyjaśniła, że pracuje na umowę zlecenie przez 3 lub 4 dni w tygodniu przez 6-7 godzin i gdy jest w pracy matką zajmuje się brat, natomiast gdy ona jest w domu, to brat pracuje dorywczo. Okoliczności tych nie kwestionował także wnioskodawca. Organ zaznaczył, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie dochodu osobie, który sama mogłaby go sobie zapewnić, gdyby nie musiała opiekować się osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne interesy. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje więc wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy - a w przypadku rolników z prowadzenia gospodarstwa rolnego- albo wówczas, gdy osoba ta jest zdolna do podjęcia zatrudnienia, ale go nie podejmuje. W każdym jednak przypadku rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia musi być powiązane z celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, ale rekompensatą finansową za niemożność zarobkowania spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym krewnym. Skoro skarżący może podejmować zatrudnienie, nie występuje związek przyczynowo- skutkowy o jakim mowa w art. 17 ust.1 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez, że zakres świadczonej przez niego opieki nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu jego opieki nad matką. Ostateczne wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Skarżący zaznaczył, że fakt niepodejmowania zatrudnienia - który na równi z rezygnacją z zatrudnienia uprawnia na mocy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne był spowodowany koniecznością opieki nad matką. Jest w pełnej gotowości pomocy matce. Podkreślił, że warunku "stałej" i "ciągłej" opieki nie należy jednak rozumieć jako wykonywanej "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie opieka nad niepełnosprawna osobą której zakres wyznaczony jest jej niepełnosprawnością, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą. Z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że zakres sprawowanej opieki jest stały, permanentny. Organ sam wymienia szeroki zakres opieki, jednakże - co pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym ww. czynności mają być niewystarczające. Zdaniem skarżącego zastosowanie wyłącznie wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięgnięcie do innych sposobów wykładni. Organ winny był zatem podjąć próbę zinterpretowania przepisu ustawy odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi bądź funkcjonalnymi regułami wykładni prawa (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18.10.2001 r., I KZP 22/01, a także A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s.203 i nast.; L. Morawski, Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 1997, s.151; J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s.123 i nast.). Skoro wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Rację ma oczywiście Kolegium wskazując, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. ( K 38/13 OTK ZU 9A/2014, poz. 104; Dz.U. z 2014 r., poz. 1443) w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później, niż w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2020r. poz. 111) kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji (tak NSA w wyrokach z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16 i 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2407/16 opubl. w CBOSA). Wbrew zatem temu, co przyjął organ I instancji, nie ma zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy data powstania niepełnosprawności matki skarżącego. Podzielić należy również pozostałą argumentację organu odwoławczego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W wyroku z dnia 16 kwietnia 2021r.( I OSK 2859/20 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny ponownie wskazał, powołując się na swoje dotychczasowe orzecznictwo, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 wynika, iż aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Sąd po raz kolejny podkreślił, że omawiane świadczenie nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. W sprawie jest oczywiste, że matka skarżącego wymaga pomocy innych osób. Według dokumentacji medycznej i wywiadu środowiskowego z dnia [...] czerwca 2021r. choruje na przemijającą niewydolność krążenia mózgowego, naczyniopochodnym uszkodzeniem mózgu, zanikami torowymi, nad i podnamiotowymi , stanem po przebytym zawale mięśnia sercowego, chorobą nadciśnieniową , niedoczynnością pooperacyjną tarczycy, udarem niedokrwiennym mózgu z zaburzeniem mowy o charakterze afazji motorycznej, kinetycznej i niedowładem połowiczny prawostronnym. Z uwagi na przykurcz prawej kończyny górnej i dolnej ma trudności z poruszaniem się. Nie oznacza to jednak, jak uważa skarżący, że świadczenie przysługuje tylko z powodu stanu zdrowia matki potwierdzonym zresztą orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2020r. zaliczającą ją do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do [...] lutego 2022r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2021r. ( I OSK 351/21, także wyroki NSA z 26 sierpnia 2021r. I OSK 435/21 i 18 maja 2021r. I OSK 275/21 opubl. w CBOSA ) podkreślił, że takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może zatem wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Zgodzić się należy, że przepis art. 17 ust. 1 nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie zatem spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Innymi słowy przepis art. 17 ust. 1 nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę ( tak NSA w wyrokach z 7 maja 2020 r. I OSK1045/19 czy 16 grudnia 2021r. I OSK 716/21opubl. w CBOSA ). Co więcej jak wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r. I OSK 371/20 opubl. w CBOSA) treść normy wspomnianego przepisu nie stanowi również jako warunku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczności sprawowania opieki całkowicie w sposób samodzielny, bez prawa do skorzystania ze wsparcia innych osób. Zdaniem Sądu nawet bowiem w przypadku konieczności przebywania z podopiecznym nieprzerwanie całą dobę, bez możliwości nawet chwilowego pozostawienia tej osoby samotnie z powodu braku jej samodzielności wynikającego z niepełnosprawności, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że nie jest możliwe wykonywanie tej opieki bez pomocy innych osób, choćby z uwagi na potrzebę zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych opiekuna. W niczym nie zmienia to jednak wcześniejszej oceny, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Tymczasem z wywiadu środowiskowego wynika, że podczas, gdy opiekę nad matka sprawuje jego siostra, skarżący podejmuje dorywcze zatrudnienie, choć nie zawiera formalnych umów. Skarżący nigdy tej okoliczności nie kwestionował, ograniczając się do wskazywania na stan zdrowia matki, co przecież nigdy nie było poddawane w wątpliwość. Skoro świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (tak NSA w wyroku z 2 lutego 2017 r. I OSK 2729/16 CBOSA) powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. W świetle powołanych okoliczności brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że to w związku ze sprawowaną przez skarżącego opieką nad matką zrezygnował, czy też nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet częściowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło