I SA/Go 110/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] spółka jawna na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. Skarżąca E. spółka jawna wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej na tytuł wykonawczy [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Z zaskarżonego postanowienia wynika następujący stan sprawy: W dniu 11 września 2020 r. Skarżąca zgłosiła zarzuty na tytuł wykonawczy [...]. Jako podstawę zarzutów wskazała naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniosła, że wysokość zobowiązania jest zawyżona a egzekucja nie powinna trwać z uwagi na złożony wniosek o umorzenie zaległości, ewentualnie jej rozłożenie na raty. Zarzuciła również dopuszczenie się przez organ manipulacji, albowiem w dniu 11 sierpnia 2020 r. organ egzekucyjny zażądał wpisu hipoteki przymusowej na kwotę 190.625,30 zł a tytuł wykonawczy doręczył dopiero 4 września 2020 r. W postanowieniu z dnia [...] listopada 2020 r. Prezydent Miasta stwierdził, że w dniu 31 stycznia 2020 r. E. S.j. złożyła deklarację podatkową DN-1, w której zadeklarowała podatek od nieruchomości za 2020 r. na kwotę 48.327,00 zł z czego nie uregulowała żadnej raty na podatek od nieruchomości na 2020 r. W związku z zaległościami w podatku od nieruchomości wierzyciel wystawił upomnienie z dnia [...] marca 2020 odebrane w dniu 24 marca 2020 r. W związku z zaległościami w podatku od nieruchomości Organ wystawił w dniu [...] kwietnia 2020 r. tytuł wykonawczy nr [...] oraz w dniu [...] sierpnia 2020 r. zabezpieczył zaległości w podatku od nieruchomości dokonując wpisu hipoteki w księdze wieczystej. Organ wyjaśnił, że wszczęte na wniosek strony postępowanie podatkowe w sprawie umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę, ewentualne odroczenie płatności do 31 grudnia 2020 r. nie zostało jeszcze zakończone. Okoliczność złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie stanowi podstawy odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania zgodnie z art. 56 tej ustawy. Organ poinformował również, że zgodnie z art. 34 ustawy Ordynacja podatkowa Skarbowi Państwa i jednostce samorządu terytorialnemu przysługuje hipoteka na wszystkich nieruchomościach podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osób trzecich z tytułu zobowiązań powstałych w sposób przewidziany w art. 21 §1 pkt 2, a także z tytułu zaległości podatkowych w podatkach stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości. Po rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazało, że w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony został zgodnie przepisami. Jest w nim podana data wystawienia. Tytuł opatrzono podpisem osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Tytuł wykonawczy został doręczony osobiście wspólnikowi Spółki w dniu 04 września 2020 r. Skarżąca spółka nie przedstawiła zarzutów co do braku formy, elementów składowych tytułu wykonawczego. Zarzut dotyczy w istocie korelacji między datą jego wystawienia i datą doręczenia Spółce. Organ wskazał również, że postępowania o wpis hipoteki przymusowej nie można traktować jak postępowania egzekucyjnego, a hipoteki przymusowej, jako środka egzekucyjnego. Hipoteka przymusowa nie zmierza do zaspokojenia wierzyciela i nie warunkuje wszczęcia egzekucji z nieruchomości, a sąd wieczystoksięgowy nie działa jako organ egzekucyjny. Kodeks postępowania cywilnego nie używa pojęcia "środek egzekucyjny". W sądowym postępowaniu egzekucyjnym wyróżnia się ze względu na cel egzekucji "rodzaj egzekucji" (np. egzekucję świadczeń pieniężnych, egzekucję świadczeń niepieniężnych) oraz "sposób egzekucji", według którego egzekucja jest (przeprowadzana (np. egzekucja z ruchomości, egzekucja z wynagrodzenia za pracę). Natomiast w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w którym ustawodawca posłużył się pojęciem "środek egzekucyjny" wskazuje się na egzekucję między innymi z nieruchomości oraz z określonych praw majątkowych, nie wymienia się natomiast ustanowienia hipoteki przymusowej (art. la pkt 12 u.p.e.a.). Jest tak dlatego, że hipoteka przymusowa nie zmierza do zaspokojenia wierzyciela i nie warunkuje wszczęcia egzekucji, a sąd wieczystoksięgowy nie jest sądem egzekucyjnym. Hipoteka jest środkiem zabezpieczenia, a nie środkiem egzekucyjnym. Dlatego też, data wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu na wpis hipoteki przymusowej. Zarzuty co do prawidłowości dokonanego wpisu Spółka mogła podnosić w postępowaniu przed sądem wieczystoksięgowym, a nie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Co też Skarżąca uczyniła bowiem w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] października 2020 r., którym to orzeczeniem utrzymano w mocy zaskarżony wpis księgi wieczystej dot. hipoteki przymusowej. Prawomocność dokonanego wpisu nie jest sporna. SKO podzieliło również ocenę organu I instancji, że okoliczność złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie stanowi podstawy odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania zgodnie z art. 56 ww. ustawy. Tym samym niezasadny jest zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku podatkowego a podnoszone w zażaleniu okoliczności powstania zaległości podatkowych nie mogą odnieść skutku w przedmiotowym postępowaniu dot. egzekucji administracyjnej. Organ II instancji zwrócił również uwagę, że Skarżąca nie uregulowała żadnej raty na podatek od nieruchomości na 2020 r. i w związku z zaległościami w podatku od nieruchomości wierzyciel wystawił upomnienie. Zobowiązana Spółka nie zgłaszała roszczeń co do wysokości zaległości podatkowych stąd też twierdzenie, iż kwota zobowiązania jest zawyżona lub obowiązek nie istnieje należy uznać za bezzasadny. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił: 1. Naruszenie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 2. Naruszenie przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak; - zasada praworządności (art.6 KPA) - zasada prawdy obiektywnej (art.7 KPA) - zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 KPA) - zasada udzielania informacji (art. 9 KPA) - zasada zasadności przesłanek (art. 11 KPA) 3. Naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd wyjaśnia, że pomimo wniosku skarżącej Sąd nie skierował sprawy na rozprawę, lecz rozpoznał ją w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2119), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kryteria powyższe zostały określone przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Eliminacja zaskarżonego aktu następuje także w sytuacji, gdy zaskarżony akt dotknięty jest wadą nieważności; podstawą orzekania jest wówczas art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w tak opisanych granicach kognicji, Sąd uznał, że Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone nią postanowienie nie naruszało prawa. Odnosząc się do meritum sprawy, wskazać należy, że skarżącej jako zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta, na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 - dalej u.p.e.a.) przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego - z zachowaniem siedmiodniowego terminu (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) – skarżąca skorzystała. Z akt wynika bowiem, że odpis tytułu wykonawczego doręczono spółce 4 września 2020 r., a pismo zawierające zarzuty skarżąca wniosła 11 września 2020 r. Zachodziły zatem przesłanki warunkujące rozpoznanie zarzutów. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym - zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Skarżąca w piśmie z [...] września 2020 r. sformułowała zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo trwania postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Organ egzekucyjny zastrzeżenia skarżącej, uwzględniając brzmienie art. 33 u.p.e.a. nadane mu na podstawie art. 1 pkt 20 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) zasadnie zakwalifikował jako zarzuty: nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.), Odnośnie do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), należy zwrócić uwagę, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (zob. wyroki: NSA z 14 stycznia 2010 r., II FSK 1378/08, WSA z 8 stycznia 2013 r. I SA/Gl 451/12 - orzeczenia przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych -http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca natomiast, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wskazała, że było to następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Prawidłowa była również ocena zarzutu braku wymagalności egzekwowanych obowiązków (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Organy zasadnie nie uwzględniły twierdzeń skarżącej, iż na przeszkodzie prowadzeniu egzekucji administracyjnej stał brak wymagalności obowiązków wynikający ze złożenia przez nich wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Złożenie wniosku o przyznanie ulgi podatkowej nie stanowi bowiem ustawowej podstawy zgłoszenia zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 lub pkt 2 u.p.e.a., gdyż jego złożenie nie wstrzymuje wykonania obowiązku. Dopiero wydanie decyzji o przyznaniu ulgi podatkowej mogłoby stanowić uzasadnioną podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Pogląd o braku wpływu samego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych na przebieg postępowania egzekucyjnego jest przyjmowany w orzecznictwie sądowym (por. np. wyroki: WSA w Gliwicach z 26 października 2010r., I SA/Gl 510/10, NSA z 11 stycznia 2017 r. II FSK 3856/14). Jak wskazały organy, w odniesieniu do obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2018 r. nie zapadła decyzja o przyznaniu ulgi w zapłacie podatku. Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania administracyjnego (zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a.). Skarżąca bowiem w skardze nie uzasadniła w czym upatrywała naruszenia tych zasad w postępowaniu wszczętym jej zarzutami, a Sąd z urzędu nie dostrzegł wadliwości postępowania stanowiącej o naruszeniu przepisów wskazanych przez spółkę. Nietrafny był również zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Brak bowiem w treści tytułu wykonawczego informacji o zabezpieczeniu wykonania egzekwowanego obowiązku poprzez ustanowienie hipoteki wynikał z tego, że na dzień wystawienia tytułu wykonanie zobowiązania nie było jeszcze zabezpieczone. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).