II SA/Gl 59/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2022 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku E. S. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W uzasadnieniu wskazano, że żona ojca strony nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie ze złożonym przez nią oświadczeniem od 2003r. nie utrzymuje kontaktu z mężem. Zamieszkuje w Z. wraz z partnerem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 17 ust. 1b i 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona nie spełnia kryteriów do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bowiem jej ojciec jest żonaty a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji zarzuciła organowi administracji "rażącą obrazę" przepisów prawa materialnego tj art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez współmałżonkę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. W myśl art. 135 p.p.s.a. - co szczególnie istotne w niniejszej sprawie - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem było stwierdzenie, iż jest on żonaty a jego żona nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2020, poz. 111 – dalej "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewiduje zaś ust. 5 tego artykułu. Wśród nich wskazano sytuację, gdy osoba wymagająca opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2lit.a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności. Ta ostatnia przesłanka wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Ojciec strony jest żonaty, jednakże żona nie zamieszkuje wraz z nim i nie sprawuje nad nim opieki. W świetle art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej "k.r.i.o.") obowiązki alimentacyjne obciążają krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, przy czym obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych łub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni - w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do drugiego stopnia, tj. rodzeństwo). Z art. 617 § 1 k.r.i.o. wynika, że krewnymi w linii prostej są zstępni (syn, córka, wnuk, prawnuk) oraz wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie). Z treści art. 132 k.r.i.o. wynika, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy ta osoba nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W konsekwencji organ uznał, że fakt, że osoba niepełnosprawna ma syna, to przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jej wnuczce jest niedopuszczalne. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. Osoba niepełnosprawna posiada żonę, która nie chce jednak realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec męża. Nie zmienia to jednak faktu, że jest ona osobą zobowiązaną w rozumieniu at. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Winna ona realizować swój obowiązek poprzez faktyczne sprawowanie opieki nad mężem lub zapewnić odpowiednie środki na sprawowanie tej opieki. Zupełnie bez znaczenia jest okoliczność, iż żona osoby niepełnosprawnej nie mieszka z nim. Taki obowiązek nadal istnieje i jego realizacja może zostać wymuszona w drodze postępowania przed sądem powszechnym Skoro istnieje osoba, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, to za taką obecnie skarżąca uznana być nie może. Nie zmienia tego fakt, że faktycznie zajmuje się niepełnosprawnym ojcem i z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia. Wykonywane przez skarżącą obowiązki spoczywają bowiem nie na niej, ale na żonie jej ojca. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.