II SA/Wa 3273/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę J. J. w dniu 2 marca 2021 r. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Wnioskodawczyni podała, że urodziła i wychowała ośmioro dzieci. Prezes KRUS decyzją z [...] kwietnia 2021 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2021 r., poz. 266) i art. 3 ust. 9 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. z 2021 r., poz. 419, dalej jako u.r.s.u.), odmówił J. J. przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające może być przyznane osobie, która spełnia warunki, o których mowa w art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, w tym m.in. nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (art. 3 ust. 3 ustawy). J. J. pobiera emeryturę pracowniczą z ZUS w wysokości 682,65 zł brutto oraz emeryturę rolniczą z KRUS w kwocie 1303,69 zł, co oznacza że łączna wysokość jej świadczeń emerytalnych wynosi 1986,34 zł brutto i przekracza kwotę najniższej emerytury (1250 zł brutto). Wskazany dochód może nie zaspakajać wszystkich potrzeb życiowych skarżącej, jednak pozwala na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb życiowych. J. J. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że czuje się dyskryminowania i niedoceniona za trud, jakim jest urodzenie i wychowanie ośmioro dzieci. Podała, że cierpi na liczne schorzenia (dróg oddechowych, zakrzepicę). Po rozpoznaniu wniosku J. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS decyzją z [...] czerwca 2021 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu podał, że pobieranie przez stronę świadczenia w wysokości przekraczającej najniższą emeryturę powoduje, że nie ma podstaw do przyznania jej uzupełniającego świadczenia wychowawczego. J. J. w piśmie z 19 lipca 2021 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną decyzję Prezesa KRUS z [...] czerwca 2021 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła twierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz podała, że jej sytuacja materialna jest trudna. Uzyskiwany dochód nie wystarcza na zakup leków czy na niezbędne remonty w domu oraz wymianę na nowy zużytego sprzętu gospodarstwa domowego. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona przez J. J. decyzja Prezesa KRUS z [...] czerwca 2021 r. o odmowie przyznania skarżącej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego nie narusza prawa i dlatego jej skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 3 ust. 1-3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zgodnie z którym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci lub ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę. Świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4). Zgodnie z art. 3 ust. 9 u.r.s.u. świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. W przypadku pobierania emerytury lub renty w wysokości niższej od najniższej emerytury świadczenie stanowi dopełnienie jej wysokości do kwoty najniższej emerytury (art. 7 ust. 2). Ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym podał, że "Będzie to świadczenie nieskładkowe (pozaubezpieczeniowe) o specjalnym charakterze, które jedynie uzupełniająco lub zastępczo będzie powiązane z ryzykiem starości. (...) Świadczenie to będzie miało za zadanie przeciwdziałać ubóstwu tej grupy osób i nie będzie związane z wcześniejszym opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. (...) Świadczenie to może być przyznane osobie spełniającej powyższe kryteria, która: (...), nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania albo ma prawo do emerytury lub renty w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury". Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było odniesienie znaczenia "niezbędnych środków utrzymania" do kwoty najniższej emerytury (brutto). To z kolei oznacza, że do zasad przyznawania w drodze decyzji uznaniowej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego nie można stosować reguł ogólnych dotyczących przyznawania emerytur w trybie zwykłym, w tym przepisów zezwalających na "dorabianie" do niskiego świadczenia emerytalnego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca urodziła i wychowała ośmioro dzieci. Z akt sprawy wynika ponadto, że J. J. jest uprawniona do emerytury rolniczej (z KRUS) w wysokości 1303,69 zł oraz emerytury pracowniczej w wysokości 682,65 zł brutto miesięcznie. Jej łączny miesięczny dochód wynosi 1.986,34 zł brutto miesięcznie, a więc przekracza wysokość najniższej emerytury (w dniu wydania zaskarżonej decyzji 1250 zł brutto). To zaś prowadzi do wniosku, że w przypadku skarżącej zachodzi przesłanka wyłączająca przyznanie świadczenia, o której mowa w art. 3 ust. 9 u.r.s.u. Jak już powiedziano, w myśl tego przepisu świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Sąd podkreśla, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie jest świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet gdy są one uzasadnione. Zatem organ oceniając czy dochody skarżącej zapewniają jej niezbędne środki utrzymania, nie miał obowiązku weryfikacji konkretnej sytuacji, a zwłaszcza wydatków związanych ze stanem zdrowia czy potrzeb mieszkaniowych, a jedynie w oparciu o obiektywne kryteria powinien przeanalizować, czy otrzymywane świadczenie jest w stanie zapewnić przeciętnej osobie niezbędne środki utrzymania, co też w niniejszej sprawie uczynił. Takim obiektywnym kryterium jest kwota najniższego świadczenia emerytalnego. Należy dodać, że ustawodawca nie zróżnicował sytuacji osób ubiegających się o świadczenie w zależności od liczby urodzonych i wychowanych dzieci wskazując, że o przyznanie świadczenia może się ubiegać matka co najmniej czworga dzieci. Zatem fakt, że skarżąca urodziła i wychowała ośmioro dzieci, jakkolwiek zasługuje na uznanie i szacunek, nie powoduje, że organ w tym przypadku mógł przyjąć inne kryteria dochodowe przyznania świadczenia. Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, samodzielnie "wypracowała" świadczenie emerytalne (z ZUS i KRUS), których łączna wysokość przekracza wysokość emerytury minimalnej. Jak już powiedziano, świadczenie to nie jest "dodatkiem" do już posiadanej emerytury, która w ocenie ustawodawcy takie środki utrzymania już zapewnia. W konkluzji Sąd stwierdza, że organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia i prawidłowo stwierdził, że nie jest dopuszczalne przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd wyjaśnia skarżącej, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie uniemożliwia wystąpienia w przyszłości z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia, w sytuacji gdyby zmianie uległy okoliczności faktyczne, w szczególności sytuacja materialna skarżącej. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku.