II GSK 127/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-03-15
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Gabriela Jyż, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia rozbieżności między ilością towaru zadeklarowaną w zgłoszeniu SENT a ilością wynikającą z dokumentu przewozowego, można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na "ważny interes strony" lub "interes publiczny", gdy rozbieżność wynika z omyłki pracownika i nie spowodowała uszczuplenia podatków?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT) mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia. Kary pieniężne są obligatoryjne i niezależne od winy. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary jest wyjątkiem, a błąd pracownika lub brak uszczuplenia podatku nie stanowią wystarczającej przesłanki do jej odstąpienia, zwłaszcza gdy strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających ważny interes.Stan faktyczny
Spółka E. P. Sp. z o. o. Sp.k. została ukarana karą pieniężną za zadeklarowanie w zgłoszeniu SENT 7.000 litrów oleju napędowego, podczas gdy dokument przewozowy wskazywał na 24.000 litrów. Spółka tłumaczyła rozbieżność pomyłką pisarską. Organy administracji utrzymały karę w mocy, uznając, że brak było podstaw do odstąpienia od jej nałożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od E. P. Sp. z o. o. Sp.k. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia WSA (del.) Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. P. Sp. z o. o. Sp.k. w Ch. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 493/21 w sprawie ze skargi E. P. Sp. z o. o. Sp.k. w Ch. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. P. Sp. z o. o. Sp.k. w Ch. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 12 października 2021 r., oddalił skargę E. P. Sp. z o. o. Sp. k w Ch. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w wyniku przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 2019 r. kontroli pojazdu, którym wykonywany był przez skarżącą spółkę przewóz oleju napędowego (CN 2710 19 43) stwierdzono rozbieżność pomiędzy ilością paliwa zadeklarowaną w zgłoszeniu [...] z dnia 4 stycznia 2019 r., a ilością paliwa zadeklarowaną w dokumencie przewozowym nr [...]. W dokumencie SENT stwierdzono 7.000 litrów oleju napędowego, natomiast w dokumencie przewozowym 24.000 litrów paliwa.
W toku prowadzonego postępowania skarżąca spółka wyjaśniła, że stwierdzona rozbieżność wynikała z pomyłki pisarskiej, polegające na błędnym przypisaniu ilości oleju mającego być dostarczonym do poszczególnych magazynów. Pomyłka nastąpiła w momencie kopiowania numerów SENT do listów przewozowych.
Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 20.000 zł z tytułu zadeklarowania w zgłoszeniu [...] z dnia 4 stycznia 2019 r. innej ilości oleju napędowego niż w rzeczywistości była przewożona.
Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Dyrektor stwierdził, że organ I instancji wykazał, iż olej napędowy został zgłoszony zgodnie z fakturą nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. o wartości netto 29.963,78 zł, natomiast faktycznie przewożony był towar według faktury Nr [...] z dnia 7 stycznia 2019 r. o wartości netto 112.627,70 zł. Tym samym trafnie stwierdzono naruszenie obowiązku określonego w art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018r., poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT). Wobec tego wartość brutto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia wynosiła 38.024 zł. Konsekwencją powyższego była sankcja administracyjna w kwocie nie mniejszej niż 20.000 zł, zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy SENT.
Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynikało, że zgłoszona ilość towaru wynosiła 7.000 litrów, zaś ilość faktycznie przewożona to 24.000 litrów. Organ wskazał, że taki stan potwierdziły również wyjaśnienia pracownika skarżącej, z których wynikało, iż planowana ilość oleju dla przedmiotowego przewozu wynosiła 24.000 I. Wobec tego Dyrektor za prawidłową uznał podstawę stwierdzonego naruszenia i nałożenia kary wskazaną przez organ I instancji.
Odwołując się do art. 21 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT, organ uznał, że w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Wskazał, że w związku z tym, iż spółka nie przedstawiła żądanych przez organ dokumentów nie było możliwości dokonania analizy jej sytuacji finansowej przy udziale zainteresowanego podmiotu, a tym samym nie można było ustalić czy w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu strony. W oparciu zaś o uzyskane z urzędu informacje i dokumenty od organów podatkowych i ZUS organ ustalił, że w stosunku do spółki nie toczyły się postępowanie egzekucyjne i spółka nie posiadała zadłużenia z tytułu składek odprowadzonych do ZUS. Z posiadanych deklaracji VAT-7 wynikało natomiast, że firma prowadzi aktywny obrót gospodarczy. Organ nie znalazł również podstaw do odstąpienia od nałożenia na stronę kary z uwagi na "interes publiczny".
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję za nietrafne uznał zarzuty dotyczące ustalenia rzeczywistej ilości przewożonego paliwa. Za bezsporne uznał stwierdzenie rozbieżność pomiędzy ilością paliwa w zgłoszeniu SENT nr [...] a dokumentem przewozowym [...]. Wskazał, że strona sama przyznała, że stwierdzone nieprawidłowości miały miejsce, co wynikało zarówno z dokumentów księgowo - magazynowych jak i wyjaśnień pracownika spółki, który oświadczył, że w dniu 4 stycznia 2019 r. był odpowiedzialny za zakup oraz rozplanowanie przewozu oleju napędowego. Wyjaśnił, że planem dostawy produktu było przemieszczenie ich do dwóch magazynów należących do skarżącej zaś w trakcie tworzenia listu przewozowego oraz nadawania numerów SENT dla tego przewozu doszło do pomyłki, która polegała na błędnie przypisanych ilościach na dostawę do poszczególnych magazynów.
Powołując się na ustalenia organów dotyczące ilości oleju napędowego arktycznego klasy 2, kod CN 2710 1943 objętego zgłoszeniem [...] oraz oleju napędowego, kod CN 2710 19 43 ujętego w zgłoszeniu SENT [...], Sąd uznał te ustalenia za właściwe, prawidłowo wskazujące na ilość 24.000 I, dla pierwszego z wymienionych rodzajów oleju oraz 7.000 l dla drugiego rodzaju olejów. Zdaniem Sądu ustalenia te były wystarczające do przypisania skarżącej odpowiedzialności z art. 21 ust. 2 ustawy o SENT.
W ocenie Sądu I instancji organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się odmawiając zastosowania art. 21 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT.
Zdaniem Sądu, argumentacja skarżącej odnośnie odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej nie mogła być uznana za okoliczności uzasadniające istnienie ważnego interesu strony, jak również interesu publicznego w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Sąd wskazał, że na stronie ciążył obowiązek dokonania zgłoszenia zgodnie z przepisami ustawy o SENT. Powinna ona była dołożyć należytej staranności i rzetelności w wykonaniu tych obowiązków, co w sprawie nie miało miejsca.
Sąd podkreśli, że organ oceniając przesłanki odstąpienia od nałożenia kary miał na uwadze sytuację majątkową skarżącej oraz skutki ekonomiczne, jakie wystąpią w wyniku realizacji nałożonej na stronę kary. Wskazał w tym zakresie, że strona nie przedłożyła, pomimo wezwania jej przez organ I instancji, dokumentów niezbędnych w kontekście ustalenia, czy zaistniała przesłanka "ważnego interesu strony" oraz wskazujących na nadzwyczajne zdarzenia losowe wpływające na jej sytuację materialną, która uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Sąd stwierdził wobec tego, że nie było możliwości dokonania analizy sytuacji finansowej podmiotu przy jego udziale. Organy obu instancji szczegółowo natomiast przeanalizowały sytuację finansowo-ekonomiczną oraz majątkową skarżącej w oparciu o przesłane przez instytucje państwowe dokumenty - Urząd Skarbowy w Chełmie, Urząd Skarbowy w Szczecinie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim. Analiza ta wykazała, że kondycja finansowa skarżącej była dobra, oraz że zapłata nałożonej kary pieniężnej nie spowoduje niepożądanych społecznie skutków. Spółka nie miała zaległości podatkowych ani innych nieuregulowanych zobowiązań publicznoprawnych, prowadzi aktywny obrót gospodarczy, nałożona kara stanowi najniższą karę możliwą do nałożenia, a przepis art. 21 ust. 2 ustawy SENT nie daje podstaw do jej miarkowania.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
E. P. Sp. z o. o. Sp. k w Ch., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1. naruszenie art. 14 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo:
1) braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie faktycznej ilości oleju napędowego przewożonego w dniu 5 stycznia 2019r. w sytuacji rozbieżności w ilości tego paliwa wskazanej w zgłoszeniu SENT samochodem strony w stosunku do dokumentu przewozowego oraz dokumentów księgowo-magazynowych - przesunięcie międzymagazynowe,
2) błędnego przyjęcia, że dowodem potwierdzającym faktyczną ilość towaru przewożonego jest dokument w postaci dowodu wydania nr [...] z dnia 5 stycznia 2019r., bez ustalenia ile w rzeczywistości paliwa przewożono i czy ilość ta była niezgodna ze zgłoszeniem SENT oraz, w: sytuacji rozbieżności w ilości tego paliwa wskazanej w zgłoszeniu SENT samochodem strony w stosunku do dokumentu przewozowego oraz dokumentów księgowo-magazynowych - przesunięcie międzymagazynowe;
2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. art. 26 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 3 ustawy SENT przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji nakładającej karę pieniężną, pomimo, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki "ważnego interesu" lub "interesu publicznego", a ewentualna niezgodność "ilości przewożonego oleju napędowego ze zgłoszeniem SENT była wynikiem oczywistej omyłki, nie spowodowała żadnego zagrożenia interesów fiskalnych Budżetu Państwa, bo przewóz miał miejsce między magazynami podatnika w interesie publicznym jest sprzyjanie przedsiębiorcom, a nie karanie ich za drobne uchybienia w działalności gospodarczej, zaś w interesie strony jest przeznaczanie pieniędzy na rozwój przedsiębiorstwa zamiast na kary pieniężne;
3. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. art. 30 ust. 4 ustawy SENT przez nieuchylenie zaskarżonej: decyzji nakładającej karę pieniężną i błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie przepis ten nie może mieć zastosowania skoro naruszenie zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej, pomimo że:
1) nie "doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług (VAT) oraz podatku akcyzowego (akcyza), bo dojść nie "mogło, ponieważ przewóz oleju napędowego następował między dwoma magazynami tego samego podatnika VAT i akcyzy,
2) strona nie była przewoźnikiem tylko przewoziła swój własny "towar z jednego do drugiego magazynu,
3) olej napędowy nie jest towarem objętym kodem CN2207, wymienionym W art. 30 ust. 5 pkt. 2 ustawy o SENT.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości kontroli zaskarżonej decyzji jakiej dokonał Sąd I instancji.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idących zarzutów pomieszczonych w punkcie 1 ppk 1 i 2 petutim skargi kasacyjnej w ramach, których strona skarżąca kasacyjnie podnosi nieuchylenie zaskarżonej decyzji, która obarczona była, w jej ocenie, wadliwością w zakresie ustaleń poczynionych przez organy w zakresie rzeczywistej ilości przewożonego paliwa wobec stwierdzonych rozbieżności pomiędzy dokumentami przewozowymi, a zgłoszeniem SENT.
Wskazanie wymaga, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 7 powołanego przepisu, w przypadku dostawy towarów zgłoszenie zawiera dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru.
Przewożonym w przedmiotowej sprawie towarem był olej napędowy sklasyfikowany pod kodem CN 2710. Ujęty on został przez stronę w zgłoszeniu SENT nr [...] i towarzyszącym przewozowi dokumencie [...], przy czym jak wynikało z ustaleń organów w dokumencie SENT strona zadeklarowała 7.000 litrów oleju zaś w dokumencie przewozowym wartość tą określono na 24.000 litrów.
Nie jest zatem wątpliwym, że zgłoszenie SENT nie zawierało prawidłowego wskazania ilości przewożonego towaru, określonego w dokumencie przewozowym stosownie do powołanego art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy SENT.
Podkreślenia przy tym wymaga, że sama strona w toku postępowania administracyjnego potwierdziła zaistniałą rozbieżności, która była następstwem błędu pracownika strony skarżącej. Jak bowiem wynika z wyjaśnień A. D. w trakcie tworzenia listu przewozowego oraz nadawania numerów SENT dla tego przewozu doszło do pomyłki polegającej na błędnie przypisanych ilościach na dostawę do poszczególnych magazynów. Pomyłka nastąpiła w momencie kopiowania numerów SENT do listów przewozowych (k. 32 akt administracyjnych sprawy).
Jednocześnie, na co zasadzanie wskazał Sąd I instancji, organy dokonały ustaleń w zakresie zgłoszenia [...] oraz SENT [...], których strona w toku postępowania, jak i w motywach skargi kasacyjnej nie zakwestionowała, a wręcz potwierdziła.
Z ustaleń tych wynikało, że zgodnie z dowodem wydania nr [...] z dnia 5 stycznia 2019 r. z Bazy Paliw Nr [...], zgodnie z [...], faktyczna objętość wydanego - zakupionego przez stronę - oleju napędowego w temperaturze pomiaru wynosiła 23,995 dm3 (objętość w temperaturze 15°C - 24,32 dm3) i ta ilość powinna zostać zgłoszona w dokumencie SENT, to jest 23.995 litrów. Ustalono również, że przedmiotowy olej napędowy arktyczny na podstawie dokumentu przesuniecie międzymagazynowego [...] r. z dnia 7 stycznia 2019 r. i z dnia 5 stycznia 2019 r. w ilości odpowiednio 9.960 litrów i 14.011 litrów (łącznie 23.971 litrów) trafił z magazynu "[...]" do magazynu Ch. H.". Odnośnie zgłoszonej w dokumencie SENT ilości 7.000 litrów oleju organ, że olej napędowy, kod CN 2710 19 43 został zakupiony w firmie D.-G. G. Sp. z o. o. zgodnie z fakturą z dnia 5 stycznia 2019 r. w ilości 7,094 m3. Zgodnie z dowodem wydania nr [...] z Bazy Paliw Nr [...], na podstawie SENT [...] nastąpiła dostawa oleju w objętości w temperaturze pomiaru 7,005 dm3 (objętość w temperaturze 15°C - 7,094 dm3) - miejsce dostawy E. Sp. z o. o. sp. k. ul. O. [...].
Brak jest zatem podstaw do zakwestionowania zasadniczej dla sprawy okoliczności błędnego wskazania w dokumencie SENT faktycznie przewożonej ilości oleju, wynikającej z wielkości podanych w dokumencie przewozowym tym bardziej, że jak już wskazano błąd ten został potwierdzony przez samą stronę. Powyższe czyni niezasadnym pomieszczony w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut niezastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wobec poddanej kontroli decyzji.
Odnosząc się do zarzutu z punktu 2 petitum skargi kasacyjnej niezastosowania w sprawie regulacji odstąpienia od nałożenia kary, określonych w art. 21 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT, również i ten zarzut uznać należy za niezasadnym.
Jak wynika z treści art. 26 ust. 3 ustawy, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Jak zatem wynika z powyższego, jednym z warunków odstąpienia od nałożenia kary jest ustalenie przez organ, czy odstąpienie od nałożenia kary nie będzie stanowić pomocy publicznej lub stanowić będzie pomoc publiczną zgodną z warunkami udzielania takiej pomocy, określonymi przepisami prawa Unii Europejskiej.
Zgodnie zaś z art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Wskazania wymaga, że w orzecznictwie jaki i w doktrynie ukształtował się pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie podziela, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Instytucja możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, statuowana w art. 21 ust. 3 ustawy o SENT, a warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19: "ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (...) w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa – tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (...) uzasadnienie projektu ustawy o SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych."
Wskazania również wymaga, że posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 21 ust. 3 ustawy o SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt. II GSK 360/19).
W przedmiotowej sprawie, co wynika zarówno z ustaleń Sądu I instancji jak i z analizy akt sprawy, organy badały możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie powołanych przepisów i we własnym zakresie poczyniły ustalenia odnośnie zdolności skarżącej do regulowania zobowiązań publicznoprawnych wskazujących na ogólną kondycję finansowo-ekonomiczną spółki. Skarżąca natomiast, pomimo kierowanych do niej wezwań, nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów mogących wskazywać na zaistnienie jej ważnego interesu w odstąpieniu od nałożenia za stwierdzone naruszenie kary. Za taką zaś przesłankę nie może być uznany błąd czy omyłka pracownika spółki w wypełnianiu i odpowiednim kompletowaniu dokumentów niezbędnych do przewozy towarów objętych obowiązkiem monitorowania ich przemieszczania w ustawie SENT.
Za przesłankę odstąpienia od nałożenia kary nie mogło być również uznane, podnoszone w ramach omawianego zarzutu niespowodowanie żadnego zagrożenia interesów fiskalnych Budżetu Państwa. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd I instancji: "podstawą odstąpienia od nałożenia kary nie może być sam fakt braku uszczuplenia należności skarbu państwa. Ustawa ma w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Ustawa ma za zadanie chronić legalny hardel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą. Celem ustawy, która jest ustawą o charakterze subsydiarnym w stosunku do całego systemu podatkowego, jest także wprowadzenie zmian prawnych w dziedzinach, w których stwierdzało się najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym i zwiększenie skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.".
Również ostatni z podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej, pomieszczony w punkcie 3 jej petitum, uznać należy za niezasadnym.
Wbrew wywodowi kasatora art. 30 ust. 4 ustawy SENT nie mógł być zastosowany w sprawie z uwagi na regulację z ustępu 5 pkt 1 tego przepisu.
Powołany przepis art. 30 ust. 4 ustawy SENT przewiduje możliwość odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia podlegające tej karze, jeżeli nie doszło do uszczuplenia podatku. Wskazana liberalizacja przepisów dotyczących nakładania kar pieniężnych nie dotyczy jednak przewoźników, na co wskazuje art. 30 ust. 5 ustawy SENT (w znowelizowanym brzmieniu). Przepis ten wyłącza bowiem przewoźników z grupy pomiotów, w stosunku do których można odstąpić od nakładania kar pieniężnych w przypadku braku stwierdzenia uszczupleń danin publicznoprawnych. Regulacja wynikająca z art. 30 ust. 5 ustawy SENT, zgodnie z którym ust. 4 nie stosuje się do przewoźników, oznacza że przewoźnik będzie odpowiadał za wszystkie popełnione naruszenia obowiązków określonych w ustawie o SENT, nawet jak nie skutkowały one uszczupleniami w podatku akcyzowym i podatku VAT (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 406/20).
Skarżąca, co wynika z ustaleń postępowania, jaki również z jej twierdzeń przewoziła towar – olej napędowy objęty wymogami ustawy SENT. Była zatem przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 wykonującym przewóz w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy, przy czym nie miała znaczenia okoliczność, iż wymieniony towar przewożony był z jednego punktu magazynowego spółki do innego również należącego do niej punktu składowego, a to z uwagi na fakt, że przemieszczenie to odbywało się po drodze publicznej. Przewozem towarów jest bowiem przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej. Przewoźnikiem zaś jest osoba fizyczną, osoba prawną lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Przewozem zatem
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania postanowiono, jak w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), gdzie na wysokość zasądzonej na rzecz organu kwoty zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego składało się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika organu występującego w sprawie po raz pierwszy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło