II SA/Gd 670/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mariola Jaroszewska sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. M. i T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę. A. M. i T. M., dalej skarżący, wnieśli skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 czerwca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 21 stycznia 2020 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 30 maja 2019 r. nr [..] dotyczącego obowiązku wynikającego z decyzji z 3 stycznia 2019 r. nakazującej skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu (w.c), wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], obręb ewidencyjny K., gmina K. Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 stycznia 2019 r. nr [..] nakazał A. i T. M. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu (w.c), wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], obręb ewidencyjny K., gmina K. W związku z tym, że zobowiązani nie wykonali nałożonego obowiązku, organ I instancji skierował do nich upomnienie z 11 maja 2019 r. z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie w dniu 30 maja 2019 r. wystawił na skarżących tytuł wykonawczy dotyczący przedmiotowego obowiązku. Postanowieniem z 30 maja 2019 r. nałożył na T.M. i A. M. (każdego z osobna) grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł wobec uchylania się zobowiązanych do wykonania przedmiotowego obowiązku wyznaczając termin uiszczenia tej grzywny do dnia 31 października 2019 r. Pismem z 20 stycznia 2020 r. zobowiązani wnieśli o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu uzyskania zgody właściwego Sądu Rejonowego w zakresie praw majątkowych małoletniej B.M., której przekazali w darowiźnie działkę nr [.]. w K. B. PINB odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; na żądanie wierzyciela; w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Żadna z wyżej wymienionych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie występuje. Wobec wniesionego zażalenia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego mogą być jedynie przesłanki wymienione w cytowanym powyżej przepisie. Dodał WINB, że zgodnie z art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 października 2019 r. skarżący przekazali ww. działkę umową darowizny swojej małoletniej córce, B. M., co wynika z przedłożonej kopii aktu notarialnego. Zmiana właściciela przedmiotowej działki nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z ww. przepisu, postępowanie egzekucyjne może być kontynuowane, dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Ewentualne zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych będzie mogło nastąpić po wystawieniu przez organ I instancji nowego tytułu wykonawczego. WINB podkreślił, że skarżący darowali swojej córce B. M. jedynie działkę, (określoną w ww. akcie notarialnym, jako niezabudowana), co oznacza, że nadal są właścicielami obiektu budowlanego, którego nakaz rozbiórki jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do pozostałych argumentów zażalenia, wyjaśnił organ odwoławczy, że przytoczone przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm.) w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania, ponieważ nie wynika z nich żadna przesłanka uzasadniająca zawieszenie prowadzonego przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego. We wniesionej skardze skarżący podnieśli zarzuty naruszenia: art. 59 § 1 pkt 4 w związku z art. 28a ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na pominięcie wynikającego z przywołanych przepisów stanu prawnego wskazującego na to, że o tym czy egzekucja w administracji jest dopuszczalna przesądza przepis prawa materialnego, a nie art. 33 pkt 6 ustawy, który jedynie określa jedną z podstaw zarzutów, do której to kwestii prawnej organ II instancji w ogóle się nie odniósł, a tym samym zostały spełnione przesłanki do zawieszenia postępowania w tej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, art. 30 § 4 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy, w myśl których w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni, do których to zagadnień prawnych organ II instancji także się nie odniósł, a zatem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii uzasadnione jest zawieszenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. art. 59 ustawy poprzez przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiła żadna ze wskazanych tam przesłanek, w sytuacji gdy przesłanka z art. 59 pkt 4 wiąże się w sposób oczywisty z przesłankami określonymi w art. 59 punkt 5 i 10 ustawy, uzasadniającymi zawieszenie postępowania egzekucyjnego w tej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tych kwestii, co do chwili obecnej nie nastąpiło. błędną interpretację okoliczności, że skarżący nadal są właścicielami obiektu budowlanego przeznaczonego do rozbiórki z uwagi na przekazanie córce wyłącznie działki, w sytuacji gdy dotychczas w każdej z prowadzonych spraw organy nadzoru budowlanego zgodnie twierdziły, że obiekty budowlane posadowione na nieruchomości są nierozerwalnie związane z tą nieruchomością. art. 101 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 58 § 1 kc, z uwagi na to, że żądanie organu wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonym w przywołanym powyżej tytule wykonawczym narusza wprowadzoną przez ustawodawcę zasadę, zgodnie z którą rodzice nie mogą bez zgody zezwolenia właściwego sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, a w konsekwencji czynność materialnoprawna dokonana bez zgody sądu jest czynnością bezwzględnie nieważną jako czynność sprzeczna z prawem ( art. 58 § 1 kc ), do czego organy nadzoru budowlanego się nie odniosły, a w konsekwencji uzasadnione jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w tej sprawie. Uzasadniając sformułowane zarzuty wskazali skarżący, że orzekające organy nie uwzględniły skutków prawnych wynikających z faktu zawarcia przez nich w dniu 16.10.2019 r. umowy darowizny, którą dokonali na rzecz swojej małoletniej córki B. M. darowizny nieruchomości, której dotyczy postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący wnieśli o przyjęcie, że w tym stanie faktycznym i prawnym występują przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakładające bezwzględny obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, bądź przesłanki wskazane w art. 59 punkty 5 i 10 ustawy. Tym samym do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tej sprawy niezbędne jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Podkreślili skarżący, że w tym zakresie organ odwoławczy w ogóle nie zajął stanowiska i kwestie te pominął. Również brak jest w skarżonym postanowieniu odniesienia do art. 101 § 3 k.r.o., który ma na celu ograniczenie możliwości działania przez rodziców na szkodę dziecka. Organ pominął fakt, że ustawodawca wprowadził w tym przepisie zasadę zgodnie z którą rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Zgodnie z art. 17 kc z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązania lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Czynność materialnoprawna dokonana bez tej zgody, jest czynnością bezwzględnie nieważną jako czynność sprzeczna z prawem ( art. 58 § 1 kc ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Słowem wstępu należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), a uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju kwalifikowane wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do kontroli zaskarżonego postanowienia WINB z 18 czerwca 2020 r. utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 21 stycznia 2020 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 30 maja 2019 r. nr [..] - ostatecznej decyzji PINB z 3 stycznia 2019 r. nr [..] nakazującej A. i T. M. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu (w.c), wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], obręb ewidencyjny K., gmina K., stwierdzić należy, iż odpowiada ono prawu. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a., zgodnie z którym, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2. w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4. na żądanie wierzyciela, 5. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Przy czym, co istotne użyty przez ustawodawcę w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zwrot "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach" odnosi się takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny. Zaakcentować także trzeba, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Zobowiązany wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zobowiązany jest bowiem do wskazania jednej z przyczyn (przesłanek), o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Przenosząc powyższe uwagi na tło rozpatrywanej sprawy należy zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, że skarżący pomimo, iż wnieśli o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to - jak wskazuje na to zgromadzony materiał dowodowy - w sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a., która nakazywałaby organowi zawiesić postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżących. Skarżący nie mieli, ani odroczonego terminu wykonania obowiązku, ani wstrzymanego wykonania obowiązku, posiadali zdolność do czynności prawnych, a ponadto nie zachodziły żadne inne przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane przepisami prawa. Również wierzyciel nie występował do organu egzekucyjnego z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują natomiast możliwości zawieszenia postępowania na wniosek zobowiązanego. W tych okolicznościach, zdaniem sądu, organy egzekucyjne w sposób uprawniony odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego w badanej sprawie. Odnosząc się do twierdzenia, że inne sytuacje poza wymienionym w art. 56 u.p.e.a. i ewentualnie innymi wynikającymi z u.p.e.a., mogą prowadzić do konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego celem realizacji rozbiórki obiektu znajdującego się na działce nr [..], obręb ewidencyjny K., gmina K., to sąd się z nim nie zgadza. W istocie wobec dokonania darowizny działki bez istniejącego na niej obiektu nie zmienił się właściciel obiektu podlegającego rozbiórce. Oznacza to w konsekwencji, że adresatami tytułu wykonawczego pozostają skarżący. Trudno byłoby uznać argumentacje, że rozbiórka należących do skarżących obiektów zależy od zgody sądu rodzinnego skoro to skarżący, a nie ich córka, pozostają wyłącznymi właścicielami objętego nakazem rozbiórki obiektu. Jakiekolwiek postępowanie przed sądem rodzinnym nie ma żadnego wpływu na przebieg ani na wynik postępowania egzekucyjnego. W powyższych okolicznościach sprawy stwierdzić należy, że organy egzekucyjne procedujące w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, iż przedstawiona przez skarżących argumentacja nie mieści się w katalogu przyczyn, które uzasadniają zawieszenie postępowania, wymienionych w art. 56 § 1 pkt 1 - 4 u.p.e.a, jak również nie stanowi podstawy do zawieszenie tego postępowania w oparciu o przepisy innych ustaw w zw. z pkt 5 powołanego przepisu. Tym samym brak było podstawy do pozytywnego rozpatrzenia przez organy wniosku strony. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.